Giúp người nghèo là mục đích và lý tưởng suốt cả một đời của Thánh Vinh Sơn Phaolô, trong sinh thời của ngài, ngài đã làm thay đổi số phận của hàng ngàn người nghèo, người nô lệ, tù nhân, người bị bách hại, còn bây giờ thì không phải hàng ngàn mà hàng triệu người được hưởng nhờ lý tưởng của ngài được thực hiện qua không biết bao nhiêu là cơ quan từ thiện Thánh Vinh Sơn Phaolô trên thế giới.

Vị thánh khiêm nhường (1581-1660) nổi tiếng qua lòng nhân hậu, qua tinh thần sống cộng đồng, qua sự phó thác vào Chúa Quan Phòng. Các đức tính đã làm cho ngài thành nhân vật vĩ đại của mọi thời, người lo cho người nghèo, người sống bên lề, người mồ côi, tất cả đã thấy nơi ngài “khuôn mặt của Chúa”.

Lòng khiêm tốn, sự dịu dàng, tinh thần ân cần nhanh chóng đến giúp những người bị “xã hội bỏ quên”, an ủi họ trong tình trạng khó khăn đã làm cho người đương thời với ngài xúc động và bây giờ tinh thần này vẫn còn tiếp tục làm cho rất nhiều người cảm mến.

Chúng ta hiểu lòng yêu người của ngài xuất phát từ bản chất tự nhiên và từ gốc gác tuổi thơ nghèo nàn trong vùng nông thôn Landes của ngài, một tuổi thơ đã từng làm ngài đỏ mặt nhưng lại giúp ngài hiểu được người nghèo trong làng quê nghèo của mình. Nhưng sự thông cảm với người nghèo chắc chắn cũng nhờ 23 tháng bị bắt, bị làm việc khổ sai như nô lệ ở Barbarie. Ngài bị bán qua tay “nhiều chủ”, ngài ý thức tình trạng khốn đốn tưởng chừng như không chịu đựng được của hàng ngàn tín hữu kitô nô lệ trong vùng đất của người hồi giáo.

Chúng ta đang ở năm 1605, 5 năm sau khi ngài chịu chức thánh, khi Vinh Sơn bị tù với nhiều hành khách khác trong chuyến đi Địa Trung Hải đưa ngài đến Tunis. Vào thời đó hải tặc hoành hành dữ dội ở vùng biển Bắc Phi, không xa các vùng ven biển của Âu châu. Những người bị hải tặc bắt bị giam chất đống trong các nhà tù khổ sai ở Tunis và ở Alger. Lúc đó có khoảng 36 000 tín hữu kitô ở hai thành phố này bị bắt. Sau 2 năm lao động khổ sai, cha về Pháp trong một chuyến đi gian nan trên con thuyền nan, từ đó cha dốc hết sức hết lòng để xoa dịu đau khổ của người khác.

Từ cảnh khổ cực đến nhà tù khổ sai ở Alger

Khi trở về, phản xạ đầu tiên của Vinh Sơn là đi chia sẻ quan tâm của mình với các nhà cầm quyền Pháp và đi giúp đỡ những bị bị cầm bắt ở trong chính đất nước của mình, vì ngài nhận thấy họ cũng sống trong các điều kiện khốn cùng. Năm 1619 ngài được đề cử làm tuyên úy cho những người khổ cực và ngài nhanh chóng thấy những người này bị đối xử như súc vật.

Số phận của những người này bị cột, bị đánh không ngừng trong suốt quá trình di chuyển đã làm cho ngài thấy nhục nhã trước sự đối xử tàn bạo này. Ngài đi từ cảng này đến cảng khác, từ nhà khổ sai này đến nhà khổ sai khác để ghi nhận sự đối xử khủng khiếp này. Người ta kể có lần, ngài chịu không được sự tàn nhẫn của một người canh tù, ngài đề nghị thay thế một trong những người khốn khổ này và chèo thế cho họ. Nhờ ngài, các phụ nữ thánh thiện có lòng từ tâm được đánh động, họ dần dần đến giúp ngài để cải thiện đời sống của các tù nhân.

Thánh Vinh Sơn Phaolô còn nghĩ đến các nhà tù khổ sai ở Alger và ở Tunis và tất cả những người bị bắt giữ trên vùng đất của người hồi giáo. Năm 1625 ngài thành lập Hội Dòng Truyền giáo, năm 1627 ngài thành lập Hội các Linh mục Truyền giáo (Dòng Thánh Vinh Sơn). Khi thấy các Dòng này được vững mạnh, năm 1646 ngài thành lập các cơ sở ở nước ngoài, ngài gởi nhiều tu sĩ truyền giáo đến Constantinople, lãnh thổ của Đế quốc Thổ trong mục vụ truyền giáo nước ngoài đầu tiên của ngài. Ngài còn chuộc hàng ngàn tín hữu kitô bị bắt giữ và thành lập tại chỗ các cơ sở tuyên úy để an ủi và nâng đỡ những người bị bắt giữ cả về mặt vật chất lẫn tinh thần, những người ở trong hoàn cảnh phải bỏ đạo.

Đối với Thánh Vinh Sơn Phaolô, công việc truyền giáo ở các vùng đất này là nối tiếp công việc truyền giáo bình thường ở nước Pháp. Dù Hội Dòng chưa dự trù sẽ gởi các tu sĩ truyền giáo ra nước ngoài nhưng Thánh Vinh Sơn Phaolô thuyết phục với Hội Dòng, sẽ không có một trở ngại nào cho Hội Dòng trong mục vụ cho người nghèo, vì mục vụ cho người nghèo bao gồm “tất cả sứ vụ truyền giáo, dù ở những nơi xa xôi nhất”. Vì thế ngài phải đương đầu với tất cả kháng cự và áp lực bên ngoài để không dừng bước trước sứ vụ lo cho người nghèo của mình.

Nhà thờ chính tòa Tunis được xây từ năm 1893 đến 1897 đã lấy tên Thánh Vinh Sơn Phaolô để vinh danh ngài.

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Đức Phanxicô có bài vinh danh cảm động Thánh Vinh Sơn Phaolô

Nhân dịp kính nhớ Thánh Vinh Sơn Phaolô ngày 27 tháng 9 và cũng trong bối cảnh kỷ niệm 400 năm thành lập “gia đình thiêng liêng Vinh Sơn”, Đức Phanxicô đã có một bức thư cảm động gởi đến các thành viên Gia đình Vinh Sơn. Gia đình Vinh Sơn có mặt trong các phong trào thiêng liêng khác nhau theo linh đạo từ thiện của Thánh Vinh Sơn Phaolô, một hình ảnh cao cả của vị thánh người Pháp tượng trưng cho đức bác ái.

Thánh Vinh Sơn Phaolô sinh năm 1581 gần vùng Dax và qua đời tại Paris năm 1660. Suốt đời ngài là linh mục tận tâm lo cho người nghèo, người sống bên lề, người nô lệ, người khốn cùng. Vào thời đó, ngài đã can thiệp với nhà cầm quyền để họ giúp cho người nghèo. Năm 1617, ngài thành lập cộng đoàn “Phụ nữ Từ thiện” gồm các bà có đời sống vật chất thoải mái ở thành phố Châtillon-sur-Chalaronne, trong vùng Ain. Đó là điểm khởi đầu cho một loạt các cơ quan từ thiện và hội dòng của ngài, đáng kể là năm 1625, ngài thành lập Hội Dòng Truyền giáo (còn được gọi là Dòng Vinh Sơn), năm 1633 ngài thành lập Dòng Nữ tử Bác ái. Gia đình Vinh Sơn dấn thân làm việc thiện qua nhiều thế kỷ, vào thế kỷ thứ 19, ông Frédéric Ozanam thành lập các hiệp hội Thánh Vinh Sơn Phaolô.

Trong thư vinh danh vị thánh vĩ đại của nước Pháp, Đức Phanxicô tôn kính vị thánh “luôn trên đường”, “luôn đi tìm Chúa”, người biết “để lòng mình thương cảm bởi cái nhìn của người đang khát lòng thương xót, của các khuôn mặt đang thiếu thốn tất cả”. “Cái nhìn của Chúa Giêsu đã tác động đến Thánh Vinh Sơn Phaolô, mời gọi ngài không phải chỉ sống cho riêng mình mà phục vụ người nghèo không điều kiện, những người mà Thánh Vinh Sơn gọi họ là chủ, là thầy của mình. Từ đó cuộc sống của Thánh Vinh Sơn Phaolô là cuộc sống phục vụ cho đến hơi thở cuối cùng. Một lời trong Sách Thánh đã nói lên ý nghĩa đời sống phục vụ của ngài: ‘Thiên Chúa gởi tôi đến để mang Tin Mừng đến cho người nghèo’.”

Đức Phanxicô nhắc lại: “Với một ước muốn mãnh liệt làm cho người nghèo biết Chúa Giêsu, Thánh Vinh Sơn Phaolô tận tâm tận tụy với việc loan báo Tin Mừng qua việc phục vụ người nghèo trong xã hội, chăm sóc một cách đặc biệt đến việc đào tạo các linh mục”. Thánh Vinh Sơn Phaolô thành lập các “Hội Từ thiện” để những người giàu giúp người nghèo, “sống hiệp thông và dùng của cải của mình để giúp người nghèo, biết rằng Chúa Giêsu và người nghèo là tài sản quý giá và như Thánh Vinh Sơn Phaolô thường hay nói ‘khi bạn đến với người nghèo là bạn gặp Chúa’”.

Đức Phanxicô nói đến hạt giống nhỏ đã gieo năm 1617 bây giờ gia đình Vinh Sơn, các Dòng, các hội từ thiện đã lớn lên thành “cây cao to lớn”, khi đó, Thánh Vinh Sơn Phaolô đã ý thức công việc của ngài không tùy thuộc chỉ một mình ngài nhưng được xây dựng trong Giáo hội, với dân của Chúa. Đức Phanxicô nhấn mạnh trong bức thư: “Tôi mến trọng ý tưởng ngôn sứ của Thánh Vinh Sơn Phaolô, khi ngài đề cao các đức tính phi thường của phụ nữ, trong sự nhạy cảm thiêng liêng cũng như nhân bản nơi Thánh Louise de Marillac”.

Đức Phanxicô mong “trong năm tạ ơn này, các con cháu Thánh Vinh Sơn Phaolô đào sâu đoàn sủng của mình, một đoàn sủng luôn được vun xới từ nguồn. Khi anh chị em gặp những người có đời sống bấp bênh, bị tan nát vì quá khứ khó khăn, anh chị em tất cả được gọi để là những tảng đá: nhưng không phải là các tảng đá cứng, không nhạy cảm với các đau khổ (…) nhưng là những tảng đá làm chỗ dựa vững chắc cho sóng gió bất thường của cuộc sống, để đương cự với nghịch cảnh”. “Xin Chúa gieo rải anh chị em đi khắp thế giới như hạt giống rơi vào mảnh đất khô cằn, để anh chị em mang an ủi đến người bị tổn thương, như ngọn lửa đức ái sưởi ấm những quả tim bị chai đá vì bị bỏ quên, những quả tim khô cằn vì bị gạt ra bên lề”.

Đức Phanxicô nêu rõ: “Đức ái là con đường chủ đạo của giáo huấn xã hội của Giáo hội”. Ngài nhắc đến Hiến chế Lumen Gentium, Hiến chế Tín lý về Giáo hội, “Giáo hội yêu thương chăm sóc những ai bị đau khổ do yếu đuối con người, nhận biết nơi người nghèo, người đau khổ hình ảnh của Đấng sáng lập Giáo hội, nghèo khó và đau khổ (…) và tìm cách phục vụ Chúa Kitô qua họ”. “Thánh Vinh Sơn Phaolô đã thực hiện tất cả những điều này trong suốt cuộc đời của ngài và bây giờ ngài vẫn còn tiếp tục nói với từng người chúng ta cũng như với Giáo hội. Gương của ngài mời gọi chúng ta luôn lên đường, sẵn sàng để ánh nhìn của Chúa Giêsu và lời Chúa làm chúng ta kinh ngạc”.

Nhắc đến Ngày Thế giới Người nghèo sẽ được tổ chức vào ngày 19 tháng 11 sắp tới, Đức Phanxicô hy vọng gương của Thánh Vinh Sơn Phaolô có thể giúp mỗi người chúng ta “cho nơi chốn và thì giờ cho người nghèo, những người nghèo mới của thời buổi bây giờ, thông cảm với suy nghĩ và khó khăn của họ, vì một tinh thần kitô giáo không tiếp xúc với người đau khổ là một tinh thần kitô giáo không nhập thể, không có khả năng đụng chạm vào thịt da của Chúa Kitô”.

Cuối thư, Đức Phanxicô ngỏ lời với các thành viên gia đình Vinh Sơn: “Xin cho Giáo hội và cho anh chị em tìm thấy Chúa Giêsu nơi người anh em khốn khó, đói khát, trần trụi, không còn nhân phẩm, người bệnh, người bị tù và cả ở những người đầy hoài nghi, u minh, đắm mình trong tội, hung bạo, hung hăng, quạu cọ. Và để anh chị em tìm được trong vết thương vinh quang của Chúa Kitô sức mạnh của đức ái, phúc thật của hạt giống chết đi để mang lại sự sống, sự phong phú của hòn đá bị tổn thương bật ra nguồn nước, niềm vui được thoát ra khỏi chính mình, và đi tới với thế giới, không hoài niệm quá khứ, nhưng với một lòng tin tưởng vào Chúa, có tinh thần sáng tạo trước các thách thức của ngày hôm nay và ngày mai vì, như Thánh Vinh Sơn Phaolô đã nói: “Tình yêu thì sáng tạo đến vô tận”.

Marta An Nguyễn dịch

Đức Phanxicô trong thánh lễ kính Thánh Vinh Sơn Phaolô ở Nhà nguyện Thánh Marta ngày 27 tháng 9-2017

Khi Thánh Vinh Sơn Phaolô là nô lệ