Khi đ�c các đoạn khó trong Kinh thánh

Một linh mục bạn của tôi đã chia sẻ câu chuyện này: Mới đây, sau buổi Chầu Thánh Thể, một bà trong giáo xứ đến gặp cha mà nói: ‘Bài đ�c kinh thánh hôm nay thật khủng khiếp! Nếu Chúa mà chúng ta th� phượng là thế, thì con không muốn lên thiên đàng!’

Bài đ�c hôm đó lấy từ chương 24, sách Samuel 2, khi Thiên Chúa phi�n lòng vì vua �avid kiểm kê dân số cho quân dịch, nên đã trừng phạt bằng cách gởi bệnh dịch hạch giết chết 70.000 ngư�i.

�ây thực sự là l�i của Chúa hay sao?  Thiên Chúa thực sự nổi giận với �avid vì ông đã làm một thống kê đơn giản, và rồi giết 70.000 ngư�i để dạy cho ông một bài h�c sao? Có lý lẽ nào có thể biện minh cho đi�u này? �ây đúng là một đoạn khủng khiếp!

Chúng ta làm gì với những đoạn văn như thế này, và có nhi�u đoạn khác nữa, nói v� Thiên Chúa, dư�ng như, ra tay bạo lực nhân danh Ngài? Tôi xin đưa ra một ví dụ: Trong các lệnh truy�n với Joshua khi dân đi vào đất hứa, Thiên Chúa đã lệnh cho ông giết hết m�i thứ trong đất Canaan, tất cả m�i đàn ông, đàn bà, m�i trẻ em, và cả m�i súc vật. Tại sao lại thế? Tại sao Thiên Chúa quá tàn bạo muốn hủy diệt hết tất cả? Chúng ta có tin Thiên Chúa làm thế? Còn các ví dụ tương tự, như trong sách Thẩm phán, khi Thiên Chúa nhận l�i cầu nguyện của Jephthah, ngư�i Gileadite, khi ông hứa là sẽ hiến tế con gái của mình trên bàn th�. Các đoạn văn như thế này dư�ng như đi ngược lại bản tính của Thiên Chúa mà phần lớn Kinh thánh mặc khải.

Trong Kinh thánh, có nhi�u lúc, Thiên Chúa dư�ng như độc đoán, vô tâm, bạo lực, yêu cầu những kẻ tin thực thi bạo lực, và hoàn toàn chai đát trước sinh mạn của bất kỳ ai không thuộc những ngư�i Ngài đã ch�n. Nếu ngư�i ta xét những đoạn văn này theo nghĩa đen, thì có thể dùng chúng để biện hộ cho dạng bạo lực của các nhóm cực đoan như ISIS và Al-Qaida, những kẻ tin rằng Thiên Chúa chỉ yêu thương độc nhất h� mà thôi, và h� được tự do giết hại ngư�i khác nhân danh Chúa.

Như các h�c giả kinh thánh làm rõ, các đoạn văn này không được hiểu theo nghĩa đen. Chúng mang tính nhân hình và nguyên hình. Bất kỳ lúc nào đ�c lên, thì nên có ti�n thức kiểu như trước khi xem một bộ phim chúng ta được cho biết rằng: ‘Không có động vật nào bị chết khi làm phim này.’ Vậy nên, không có ngư�i thật nào bị chết trong các đoạn văn này.

Trước hết, các đoạn văn này mang tính nhân hình, nghĩa là trong đó chung ta quy cảm nghĩ và ý muốn của chúng ta cho Chúa. Do đó, các đoạn văn này phản ánh cảm giác của chúng ta, chứ không phải của Chúa. Ví dụ như, khi thánh Phaolô nói với chúng ra rằng, khi phạm tội, chúng ta nếm trải ‘cơn thịnh nộ của Thiên Chúa,’ thì chúng ta không tin rằng Thiên Chúa nổi giận và giáng các hình phạt tuyệt đối cụ thể trên chúng ta. �úng hơn, khi chúng ta phạm tội, chúng ta tự trừng phạt mình, bắt đầu ghét bản thân, và cảm thấy như thể Thiên Chúa nổi cơn thịnh nộ với chúng ta. Các ngòi bút thánh kinh thư�ng xuyên viết theo lối này. Thiên Chúa không bao gi� ghét chúng ta, nhưng khi phạm tội, là chúng ta tự ghét chính mình.

Các bản văn này cũng mang tính nguyên hình, nghĩa là chúng là những hình ảnh nguyên mẫu mạnh mẽ giải thích cuộc đ�i. Tôi nhớ có một ngư�i đến gặp tôi sau thánh lễ ngày chúa nhật, với bài đ�c nói v� Chúa lệnh cho ông Joshua giết tất cả ngư�i Canaan khi vào đất hứa.  Ông ấy nói với tôi: ‘Cha nên để con giảng hôm nay thì hơn. Con biết đoạn văn đó chính xác có nghĩa gì. Con là một ngư�i nghiện rượu đang phục hồi, và đoạn văn đó có nghĩa là ‘ớn lạnh.’’  Là một ngư�i nghiện rượu, muốn phục hồi, thì phải dẹp sạch rượu kh�i phòng, sạch tuyệt đối, không còn chai nào, không còn chút rượu nào. M�i dân cư Canaan phải bị giết. Chúa Giêsu cũng nói như vậy, nhưng Ngài dùng một ẩn dụ nhẹ nhàng hơn: ‘Rượu mới phải đổ vào bầu mới.’  V� căn bản, đây là ý nghĩa của đoạn văn trên.

Nhưng ngay cả như thế, nếu các đoạn văn này không phải theo nghĩa đen, thì không phải chúng là những l�i được Thiên Chúa linh hứng hay sao? Có thể nào cứ giải thích theo cách chúng ta thấy thuận tiện sao?

Có hai đi�u cần nói: Thứ nhất, tất cả m�i bản văn trong kinh thánh, phải được xem xét với bộ khung tổng thể của kinh thánh, và thần h�c tổng thể của chúng ta v� Thiên Chúa, như thế cần có một diễn giải theo sát bản tính Thiên Chúa được mặc khải trong toàn kinh thánh. Và, trong toàn thể Kinh thánh, chúng ta thấy Thiên Chúa hoàn toàn yêu thương, hoàn toàn thương xót, hoàn toàn tốt lành, không thể nào gắn các tính chất định kiến, nhẫn tâm, tàn bạo, thiên vị và bạo lực cho Thiên Chúa được.  Hơn nữa, kinh thánh cố kết và không thể sai lầm trong ý định thông điệp, chứ không phải trong nghĩa đen của diễn đạt. Ví dụ như, chúng ta không nên xét nghĩa đen lệnh truy�n của Chúa Giêsu, ‘đừng g�i ai trên mặt đất này là cha’ cũng như với l�i chỉ dạy của thánh Phaolô, ‘Nô lệ thì thuộc v� ông chủ.’

Bối cảnh và diễn giải không phải là các lý luận, mà là bổn phận thiêng liêng. Chúng ta đừng biến kinh thánh thành bất xứng với Thiên Chúa.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch