Nhiá»u ngưá»i cho rằng nghỉ ngÆ¡i chÃnh là đi ra ngoà i du lịch, đà n đúm bạn bè, hoặc đơn giản chỉ là ngá»§ tháºt nhiá»u. Nhưng thá»±c tế, tại sao có ngưá»i cà ng nghỉ ngÆ¡i lại cà ng cảm thấy mệt? Có lẽ chúng ta Ä‘ang định nghÄ©a sai từ “nghỉ ngÆ¡iâ€, và bà i viết dưới đây sẽ phân tÃch, rốt cuá»™c chúng ta nên nghỉ ngÆ¡i như thế nà o má»›i đúng.
Tại sao dẫu bạn có ngá»§ táºn 11 tiếng vẫn cảm thấy mệt má»i? Tại sao bạn phải tốn hà ng chục, hà ng trăm triệu chỉ để Ä‘i ra đảo nghỉ dưỡng, để rồi sau những cuá»™c vui chóng vánh đó, chúng ta vẫn không tăng lên được chút nà o cảm giác yêu Ä‘á»i.
Ai cÅ©ng nói Ä‘i Karaoke, Ä‘i há»™p đêm, Ä‘i công viên là có thể quên hết những Ä‘iá»u không vui, sẽ có thể hứng thú bắt đầu má»™t ngà y má»›i. Nhưng khi cuá»™c chÆ¡i đã tà n, niá»m vui cÅ©ng tan thì trong lòng lại trở nên trống rá»—ng? Liệu chúng ta có Ä‘ang tháºt sá»± hiểu được ý nghÄ©a cá»§a việc ‘nghỉ ngÆ¡i’?
Nghỉ ngÆ¡i tháºt sá»± chÃnh là việc hồi phục lại tinh thần, khiến thần kinh được thoải mái. Äây là trạng thái mà khi chúng ta bắt đầu má»™t ngà y má»›i vá»›i sức lá»±c dồi dà o. Cho nên, nếu phương pháp nghỉ ngÆ¡i cá»§a bạn không thể giúp bạn đạt được trạng thái nà y, thì dù cho hoạt động đó có sôi nổi thế nà o, hay được giá»›i thiệu là đáng thá» ra sao, vẫn là má»™t sá»± lá»±a chá»n sai lầm.
1. Ngưá»i váºn động bằng não, ngá»§ bù không có tác dụng
Bạn viết má»™t bà i văn, hay chá»§ trì má»™t cuá»™c há»™i nghị cả ngà y, đến khi má»i thứ Ä‘á»u kết thúc, bạn thở dà i: “Mệt quá, ngà y hôm nay tôi muốn ngá»§ má»™t giấcâ€.
Äây là má»™t phản ứng tá»± nhiên mà chúng ta thưá»ng nghÄ© đến đầu tiên khi đối diện vá»›i sá»± mệt má»i, nhưng đây tháºt sá»± là má»™t cái bẫy. Giấc ngá»§ tháºt sá»± là má»™t phương thức nghỉ ngÆ¡i hiệu quả, nhưng nó chá»§ yếu thÃch hợp vá»›i những ngưá»i ngá»§ không đủ giấc hay hoạt động thể lá»±c nhiá»u.

Äối vá»›i ngưá»i hoạt động thể lá»±c, sá»± “mệt má»i†chá»§ yếu là do cÆ¡ thể sản sinh ra má»™t lượng lá»›n axit. Nếu cÆ¡ thể vô cùng mệt má»i, nên áp dụng phương thức nghỉ ngÆ¡i yên tÄ©nh, có thể giúp phục hồi lại nguồn năng lượng đã mất, bà i trừ những tạp chất tÃch tụ trong cÆ¡ thể ra ngoà i. Nếu không mệt lắm, cÅ©ng có thể nằm trên giưá»ng nghỉ ngÆ¡i, nhắm mắt thư giãn, để toà n bá»™ các cÆ¡ và thần kinh được thoải mái, sau đó dáºy và tiếp tục hoạt động.
Nhưng nếu bạn là m công việc ngồi văn phòng, não vẫn hoạt động hết năng suất, nhưng cÆ¡ thể lại ở trạng thái mệt má»i nhất. Äối vá»›i chuyện nà y thì tác dụng cá»§a giấc ngá»§ không đáng kể (trừ khi bạn thức khuya là m việc, thá»i gian ngá»§ thưá»ng xuyên không đủ). Vì thứ bạn cần không phải là “nghỉ ngÆ¡i†để phục hồi lại thể lá»±c, mà là cần tìm má»™t việc khiến tinh thần thư giãn má»™t chút.
Váºy bạn đã hiểu, tại sao dẫu 2 ngà y cuối tuần không ra khá»i nhà , nhưng vẫn cảm thấy không có tinh thần rồi chứ. Chỉ cần sau giá» tan là m, bạn có thể Ä‘i bÆ¡i khoảng ná»a tiếng thì tinh thần sẽ phấn chấn trở lại.
2. Không cần ngừng lại, chỉ cần đổi một chút
Nếu giấc ngá»§ không thể giúp chúng ta thư giãn não bá»™, váºy thì dùng cách gì má»›i được? Äáp án là không cần phải dừng hoạt động mà chỉ cần thay đổi ná»™i dung hoạt động. HÆ¡n má»™t trăm tá»· tế bà o thần kinh, chức năng cá»§a chúng Ä‘á»u khác nhau, phương thức sắp xếp tổ hợp khác nhau, sẽ tạo ra những khu chức năng liên kết khác nhau, có nÆ¡i là khu hoạt động, khu khác là nghỉ ngÆ¡i.
Vì thế, thông qua việc thay đổi ná»™i dung hoạt động có thể khiến cho các khu khác trong não được nghỉ ngÆ¡i. Nhà tâm lý há»c Sechenov đã là m má»™t thà nghiệm, để xóa bá» cÆ¡n mệt má»i cá»§a tay phải, ông đã áp dụng 2 cách: Má»™t là để hai tay Ä‘á»u nghỉ ngÆ¡i, hai là cùng lúc để tay phải nghỉ ngÆ¡i còn tay trái là m việc, sau đó dùng thiết bị Ä‘o sá»± mệt má»i để thà nghiệm lên sức nắm cá»§a tay phải. Kết quả cho thấy, khi tay trái hoạt động, sá»± mệt má»i bên tay phải đã giảm nhanh hÆ¡n. Äiá»u nà y chứng minh thay đổi ná»™i dung hoạt động là phương thức nghỉ ngÆ¡i tÃch cá»±c nhất.
Và dụ: thứ Sáu vừa qua bạn đã viết má»™t bản dá»± án hết 5 tiếng. Váºy tốt nhất là trong những ngà y tiếp theo, hãy tìm việc khác để là m như tỉa tót lại cây cảnh chứ không phải ngá»§ đến khi mặt trá»i chiếu rá»i.
Còn má»™t Ä‘iểm nữa là khi bạn không thể lá»±a chá»n chuyển hoạt động não bá»™ thà nh hoạt động thể chất, cÅ©ng đừng ngại thay đổi bá»™ pháºn hoạt động trong não bạn.
Rousseau, má»™t nhà tư tưởng xuất sắc cá»§a Pháp đã chia sẻ: “Tôi vốn không phải là má»™t ngưá»i sinh ra để phù hợp vá»›i nghiên cứu, vì chỉ cần thá»i gian hoạt động lâu má»™t chút là tôi cảm thấy mệt má»i rã rá»i, tháºm chà không thể táºp trung hết tinh thần, thể lá»±c và o má»™t câu há»i liên tục trong ná»a tiếng.Â
Nhưng tôi đã chá»n cách liên tục nghiên cứu nhiá»u câu há»i khác nhau. Äiá»u đó dẫn đến dù không cần ngắt nghỉ, tôi vẫn có thể thoải mái vui vẻ tìm hiểu từng câu má»™t, câu há»i nà y có thể hóa giải sá»± mệt má»i cá»§a câu há»i khác mang lại, mà không cần phải nghỉ ngÆ¡i não bá»™.Â
Tôi đã váºn dụng toà n bá»™ Ä‘iểm đặc biệt mà tôi phát hiện nà y và o môn triết há»c để tiến hà nh nghiên cứu. Như váºy, dù cả ngà y Ä‘á»u hoạt động tôi cÅ©ng không thấy mệt má»iâ€.
Váºy nên, nếu bạn có và i câu há»i cần xá» lý, tốt nhất hãy nên là m xen kẽ, không nhất thiết phải xá» lý xong má»™t câu rồi má»›i bắt đầu câu thứ hai, Ä‘iá»u đó sẽ là m bạn kiệt sức nhanh hÆ¡n.
3. Nghỉ ngÆ¡i tốt nhất chÃnh là khÆ¡i lại được sá»± nhiệt tình trong cuá»™c sống
Sá»± mệt má»i cá»§a chúng ta chá»§ yếu đến từ sá»± nhà m chán trong cuá»™c sống, khi má»—i ngà y Ä‘á»u không có gì thay đổi. Vì váºy cách nghỉ ngÆ¡i tốt nhất chÃnh là thá»±c hiện những hoạt động khiến bạn tìm lại được sá»± nhiệt huyết cho má»i thứ quanh bạn.
Nếu bạn là m xong má»™t chuyện mà có thể khiến bạn vui vẻ cảm thán rằng: “ngà y mai lại là má»™t ngà y má»›iâ€. Váºy thì chuyện đó đối vá»›i bạn mà nói chÃnh là cách tốt nhất để phục hồi lại sá»± nhiệt huyết, Ä‘iá»u tiết được cảm xúc.
Bạn cần lấy “là m†để giải quyết “mệtâ€, dùng sá»± nghỉ ngÆ¡i tÃch cá»±c để loại bá» sá»± buông thả tiêu cá»±c. ÄÆ°Æ¡ng nhiên phương pháp phù hợp nhất đối vá»›i bạn vẫn là tá»± bạn nên tìm hiểu. Và dụ như, nếu bạn cảm thấy việc dá»n dẹp nhà cá»a sẽ thoải mái hÆ¡n việc Ä‘i chÆ¡i ở các khu giải trÃ, váºy thì cứ là m thôi, đừng quan tâm đến cách ngưá»i khác suy nghÄ© gì vá» sá»± lá»±a chá»n cá»§a bạn.

Hoặc cũng có thể:
1. Dùng 2 tiếng để xem má»™t bá»™ truyện tranh hoặc tiểu thuyết, Ä‘iá»u nà y sẽ khiến bạn cảm thấy thoải mái hÆ¡n là việc Ä‘i karaoke hát hò, hát đến khan cả cổ mà cÅ©ng không khiến bạn vui vẻ hÆ¡n lên được.
2. Thá» loại bá» thói quen Ä‘i uống rượu bia và o má»—i tối thứ sáu chẳng hạn. Bạn có thể Ä‘i ngá»§ sá»›m lúc 10 giá», sau đó 7 giá» dáºy, Ä‘i dạo trên con đưá»ng vắng ngưá»i, hoặc là xem nhạc kịch và o má»—i buổi sáng, Ä‘iá»u mà trước giá» bạn chưa có cÆ¡ há»™i Ä‘i. Khi đó bạn sẽ phát hiện, ngà y hôm đó tháºt là khác biệt so vá»›i những buổi chè chén say sưa trong quá khứ.
3. Không nên Ä‘i những khu nghỉ dưỡng mà bạn đã Ä‘i rất nhiá»u lần để tìm kiếm sá»± vui vẻ. Hãy kiếm má»™t con đưá»ng mà trước giá» bạn chưa Ä‘i qua lần nà o, và khám phá hết Ä‘oạn đưá»ng đó. Bạn sẽ phát hiện, thà nh phố mà bạn từng cảm thấy phát ngán đó tháºt sá»± có nhiá»u Ä‘iá»u má»›i lạ mà bạn chưa trải nghiệm hết.
4. Hãy du lịch chứ không phải đổi nÆ¡i giải trÃ. Äi đến nÆ¡i mà chúng ta thấy trong lòng vô cùng tò mò, vô cùng háo hức vá»›i lá»™ trình cá»§a bản thân, cảm nháºn được những Ä‘iá»u má»›i mẻ nằm ngoà i phạm vi kinh nghiệm cá»§a chúng ta. Chứ không phải ngồi máy bay 5 tiếng, hay đổi vị trà đánh mạt chược, đổi nÆ¡i Ä‘i du lịch, đổi nÆ¡i đánh cầu…

5. Bắt đầu từ cuối tuần nà y hãy tìm há»c má»™t kỹ nghệ má»›i, và dụ như đà n Ä‘iện tá», đánh trống… và má»—i cuối tuần luyện hãy táºp chúng khoảng 1 tiếng trở lên.
6. Giao tiếp xã há»™i. Äừng nghÄ© rằng Ä‘iá»u nà y là m ngưá»i khác mệt má»i. Mặc dù so vá»›i việc Ä‘á»c sách thì Ä‘iá»u đó có chút căng thẳng hÆ¡n nhưng cÅ©ng có thể khiến bạn trở nên hưng phấn và có sá»± đồng cảm hÆ¡n.
Bạn bắt buá»™c má»—i tuần phải có hai ba ngà y giao lưu trò chuyện vá»›i nhóm ngưá»i trong công việc hoặc ngưá»i thân trong gia đình. Äiá»u nà y sẽ là m bạn không bị mất Ä‘i tÃnh hoạt bát vốn có trong quá trình hoạt động máy móc theo kiểu ngà y là m 8 tiếng.
PhÃa nữ giá»›i thì chỉ cần ra ngoà i tụ há»p cùng bạn bè, lúc nà y bạn không cần phải luôn luôn suy nghÄ© đến “hiệu suất†công việc nữa, mà là má»™t cô nà ng hấp dẫn vá»›i tà áo tung bay.
7. Khi bạn Ä‘ang trong trạng thái mà tinh thần vô cùng căng thẳng. Thì lá»i khuyên cá»§a các nhà tâm lý há»c là : hãy Ä‘i xá» lý những câu há»i mà cần ngưá»i có thần kinh căng thẳng má»›i có thể giải quyết vấn Ä‘á».
Từng có má»™t vị lãnh đạo mà tinh thần cá»§a anh ta gần như sắp sụp đổ, anh đã tìm đến bác sÄ© để đưa ra kiến nghị trị liệu, kết quả nÆ¡i mà anh ấy được khuyên phải đến chÃnh là đến công viên để là m ngưá»i huấn luyện sư tá». Kết quả má»™t tháng sau thì anh đã hoà n toà n hồi phục.
Vì thế khi chịu áp lá»±c cá»±c kỳ lá»›n bạn có thể tìm công việc khác cho mình, nhưng không nên giống vá»›i nghiệp vụ cá»§a bạn. Và dụ như Ä‘i cô nhi viện là m công việc có Ãch, hoặc là đi há»c cách là m má»™t bá»™ máy móc phức tạp, hoặc là giải má»™t đỠtoán vô cùng khó.
Ngưá»i luôn trân trá»ng sinh mệnh cá»§a mình sẽ biết cầu cứu lấy sá»± nghỉ ngÆ¡i khi há» cảm thấy đã quá má»i mệt. Há» sẽ nghỉ ngÆ¡i trong mưá»i ngà y, hay ná»a tháng, rồi quay lại. Và nhìn xem, má»™t sá»± thay đổi thần kỳ! Há» tưởng chừng như trở thà nh má»™t con ngưá»i khác vá»›i trà n đầy sức sống, tinh thần sung mãn, há» nuôi má»™t hy vá»ng má»›i, kế hoạch má»›i, hướng vá» cuá»™c sống má»›i. HỠđã xóa bỠđược sá»± mệt má»i trong tâm hồn, và có động lá»±c hÆ¡n cho việc bắt đầu lại.
Dà nh chút thá»i gian để nghỉ ngÆ¡i, còn có thể giúp bạn đạt được nguồn tinh lá»±c, thể lá»±c dồi dà o, giúp bạn giải quyết được bất cứ câu há»i nà o trong bất cứ công việc nà o cá»§a cuá»™c sống. Từ đó khiến bạn cảm nháºn được, thế nà o là niá»m vui đúng nghÄ©a.

Khi nghe có ngưá»i nói, công việc cá»§a anh ta rất báºn, không có thá»i gian để nghỉ ngÆ¡i, bạn sẽ cảm thấy ngưá»i nà y có chút khác thưá»ng. Hoặc là năng lá»±c anh ta không đủ để đáp ứng vá»›i nghiệp vụ, hoặc là công việc thiếu tÃnh hệ thống; Hoặc là anh ta không giá»i trong việc Ä‘iá»u phối nhân viên cá»§a mình, đến ná»—i mà khi bản thân anh ta nghỉ ngÆ¡i thì công việc sẽ không thể váºn hà nh.
Hoặc có thể là tÃnh cách anh ta quá keo kiệt, không có bá»™ pháºn hoặc nhóm ngưá»i cấp dưới nà o. Ngay cả thá»i gian Ä‘i vệ sinh cÅ©ng không thể hy sinh. DÄ© nhiên, nếu như công việc cá»§a anh ta là không có kế hoạch, không có hệ thống, nếu ngưá»i nà y vừa rá»i khá»i vị trà thì má»i việc sẽ không thể tiến hà nh, thế thì anh ta không thể nghỉ ngÆ¡i rồi.
Nhưng nếu anh ta là má»™t ngưá»i có năng lá»±c quản lý nhóm, nếu công việc anh ta có hệ thống, có kế hoạch, nghỉ ngÆ¡i thÃch hợp, váºy thì đó chÃnh là nguồn đầu tư có lợi trong công việc. Vì khi nghỉ ngÆ¡i rồi quay lại là m việc, nguồn tinh lá»±c cá»§a anh ta sẽ cà ng táºp trung hÆ¡n, tinh thần cà ng phấn chấn hÆ¡n. Do váºy mà cuá»™c sống cá»§a anh ta cÅ©ng sẽ kéo dà i hÆ¡n.
Cảm nháºn được giá trị cá»§a cuá»™c sống, thì má»›i thể hiện và phát huy được hết công suất trong công việc. Do đó má»—i ngưá»i hãy nên loại bá» suy nghÄ© chỉ táºp trung và o công việc mà không cần nghỉ ngÆ¡i Ä‘i. Kiểu quan Ä‘iểm “cuá»™c Ä‘á»i không ngừng, phấn đấu không nghỉ†đó là má»™t sá»± sai lầm.
Hãy xóa bá» Ä‘iá»u đó trong bá»™ não, nếu không, bạn chưa kịp Ä‘i xong lá»™ trình cuá»™c sống mà bạn nên Ä‘i thì đã đến lúc bạn đã ‘ngủ’ dưới lòng đất rồi. Äến lúc đó lý tưởng, tiá»n đồ, sá»± nghiệp cá»§a bạn chẳng phải cÅ©ng tan biến như mây khói hay sao? Vì thế ngưá»i không nỡ nghỉ ngÆ¡i tuyệt đối không phải là má»™t ngưá»i thông minh.
Äứng trên láºp trưá»ng bản tÃnh mà nói, nghỉ ngÆ¡i có lợi hÆ¡n có hại. Cổ ngữ có câu rất hay: “Khi Ä‘ang bị bệnh, ai cÅ©ng là kẻ xấuâ€. Dù cho là ngưá»i có trái tim lương thiện nhất, và o lúc thân thể mệt má»i rã rá»i, tinh thần suy nhược cÅ©ng sẽ trở thà nh má»™t ngưá»i không hiểu lý lẽ, tÃnh khà cá»™c cằn. Nên khi cần nghỉ ngÆ¡i, bạn hãy cứ nghỉ ngÆ¡i.
Chúc Di (Theo Sound Of Hope)
TH

