Hành Hương

VẤN �Ề

Ngư�i Công Giáo Việt Nam ngày nay chẳng ai còn xa lạ với việc hành hương, thư�ng được kết hợp với việc tham quan, mang hình thái du lịch. Việc này các nước đã có từ rất lâu, nhất là đối với các nước tiên tiến, mà ngày nay ngành du lịch g�i là “du lịch tâm linh� nói chung, hoặc “du lịch hành hương� nói riêng.

Riêng v� hành hương thì từ xa xưa, nó đã là một tập tục gắn li�n với đ�i sống ngư�i Công giáo, Chính thống giáo và Anh Giáo. Hành hương Công giáo là một cuộc du hành đến những nơi có những thánh tích đặc biệt của Chúa, �ức Mẹ và các thánh. Hầu như các Tôn Giáo lớn đ�u có truy�n thống hành hương: Tín hữu Phật giáo đến chùa, Ấn độ giáo đến Sông Ganges, Hồi giáo đến Mekka ( Mecque), Do thái giáo đến đ�n thánh Jerusalem.

Rất ít ngư�i tìm hiểu và biết chuẩn bị cho mình một cuộc hành hương để có kết quả tốt lành thực sự, chỉ như “Tấp tễnh ngư�i đi tớ cũng đi (Trần Tế Xương).  Nhi�u ngư�i đi để biết thêm địa danh mới lạ do tò mò, ngay cả ngư�i đạo đức cũng muốn tìm cảm giác thần thiêng mủi lòng, đi tìm những dấu lạ hoặc tìm một phép mầu nào đó như kiểu mua sổ xố hy v�ng trúng độc đắc. Còn có những ngư�i đi hành hương mang kiểu trả giá, thử nghiệm xem sao nếu xin được ơn như ý mình thì đi tiếp, nếu không thì thôi, có ngư�i lại đồng bóng vuốt ảnh tượng thoa lên thân thể mình. Nói chung con ngư�i tìm đến hành hương như là giải pháp xả stress và th�a mãn nhu cầu “lợi nhuận�, do mê tín, sự tò mò, thích tham quan, xem đi�u mới lạ v� con ngư�i và vùng đất nơi mình đến.

Sau khi v� thì tất cả tâm tình, cảm xúc, ý nghĩa và tinh thần hành hương trở lại bình thư�ng, có chăng chỉ còn chút kỷ niệm nhạt phai, và tinh thần sống đạo cũng chẳng có gì khác.

�i�u thiếu sót và lệch lạc này phải chăng do sự thiếu hiểu biết? Hay đ�i sống đức tin chưa trưởng thành? Có lẽ do cả hai. Nhưng tại sao giới hữu trách không giáo dục, h�c h�i chia sẻ hoặc hướng dẫn cho những ai muốn đi hành hương biết đi�u cốt lõi, tinh thần và mục đích thực sự của hành hương. Nó cần phải chuẩn bị trước tinh thần như thế nào cho một cuộc hành hương, dù xa hay gần, một buổi hay nhi�u ngày. �i�u này trong mục vụ xem ra còn đang b� ng�.

THẾ NÀO LÀ HÀNH HƯƠNG VÀ MỤC ��CH CỦA NÓ

Hành hương là gặp gỡ Thiên Chúa tại những nơi ghi dấu sự hiện diện đặc biệt của Ngư�i, là những nơi có những thánh tích đặc biệt của Chúa, �ức Mẹ và các thánh. Dù đ�n th� nào cũng thánh thiêng, cũng là nơi con ngư�i có thể gặp Chúa, nhưng vẫn có những nơi đặc biệt gợi lên trong chúng ta những tâm tình đạo đức mãnh liệt hơn. �ồng th�i, hành hương cũng là cơ hội giúp chúng ta trong thinh lặng và cầu nguyện, có thể xác tín hơn rằng, chỉ có Chúa mới thật sự là đích điểm cuộc đ�i ngư�i Kitô Hữu, và cuộc đ�i Kitô Hữu đang là cuộc hành trình đi v� quê hương đích thực là Nước Tr�i.

Mục đích của hành hương là giúp các tín hữu củng cố �ức Tin, �ức Cậy, �ức Mến và sống một cách tràn đầy các nhân đức nhân bản Kitô Giáo. Khi vượt qua một quãng đư�ng dài và b� lại sau lưng nếp sống thư�ng nhật, ngư�i hành hương dễ dàng nhận ra con ngư�i của mình, những việc cần làm, những cái cần phải chỉnh sửa, để đ�i sống đức tin được củng cố và lớn mạnh. Từ đó, mỗi ngư�i được thôi thúc dám dấn thân để làm chứng cho giá trị Tin Mừng, sẵn sàng phục vụ Giáo Hội và yêu mến tha nhân một cách vô vị lợi. Do đó, mỗi khi có đi�u kiện thực hiện một cuộc hành hương, mỗi ngư�i cần ý thức được các lợi ích trên, không những khích lệ bản thân mà còn có sức lan t�a trên phạm vi gia đình và cộng đoàn, trong môi trư�ng mình sống và làm việc.

Như vậy, tinh thần hành hương phải có là tinh thần Hiệp thông với Giáo hội, với Cộng đoàn, tinh thần vô vị lợi, lắng đ�ng nội tâm (thinh lặng), biết hy sinh (trong khi hành hương), nhìn lại mình để hồi tâm-sám hối-đ�n tội (sửa mình), nhận ra tình yêu và sự quan phòng của Thiên Chúa (thánh ý của Ngư�i), tập trung cầu nguyện trong sự tin yêu phó thác vào Ngư�i (cảm tạ, ngợi khen, xin ơn), và nh� l�i chuyển cầu của �ức Mẹ hoặc vị thánh nào mà mình kính viếng.

Do đó hành hương nếu biết chuẩn bị và hiểu đúng đắn sẽ có tác dụng lớn lao trong việc xây dựng đ�i sống đạo. Ngư�i tín hữu cố gắng kiếm tìm để gặp Thiên Chúa tại những nơi được thánh hiến để dâng l�i cầu nguyện trong một khung cảnh đặc biệt thích hợp, qua đó h� xác tín ni�m tin, thay đổi và thăng tiến trong đ�i sống đức tin của mình.

CHUẨN BỊ CHO CUỘC HÀNH HƯƠNG

�áng tiếc khi rất ít ngư�i hay cộng đoàn có th�i gian để chuẩn bị cho một cuộc hành hương đúng nghĩa, nhi�u khi chỉ vội vội đi vội v�, có chuẩn bị chăng nữa cũng chỉ là vấn đ� phương tiện và ăn mặc. Chú tr�ng v� hình thức lễ hội, tiện nghi, ăn ngon, mặc đẹp là đi�u trái với tinh thần hành hương – như trên đã trình bày.

Không kể cá nhân, một cộng đoàn hay đoàn thể, nhóm đi hành hương rất cần tập trung trước đó để được h�c h�i chia sẻ v� những vấn đ� của hành hương, như ý nghĩa và mục đích của hành hương (trình bày trên). Từ đó loại đi những hình thức, những đi�u làm trở ngại cho tinh thần hành hương, như tinh thần du lịch hưởng thụ, mê tín, xô bồ, đua tranh, chia rẽ, ham hố thế tục….

Câu h�i luôn đặt ra cho những ngư�i hành hương là: �i đâu? Mục đích gì? Chương trình như thế nào? Nơi đó có giá trị gì? Sự kiện lịch sử và những dấu tích hay “sự lạ� nơi đến?  H�c và noi gương vị nào (Chúa, �ức Mẹ, các thánh) nơi đó, ở điểm nào? Thư�ng được những ơn gì?

Ví dụ như đến Trung Tâm Hành Hương �ức Mẹ Núi Cúi, �M. La Vang, �M.Tà Pao, �M. Bình Triệu, �M. Măng �en, Trà Kiệu…, hoặc thánh Vinh Sơn, T. Martinô, thánh tử đạo VN…. nó khác nhau v� nhi�u phương diện, nên tâm tình, ý nghĩa, lối sinh hoạt, bài h�c sinh ơn ích cũng khác nhau.

Ngoài những trung tâm hành hương, ngày nay nhi�u cộng đoàn còn được các nhà dòng thành lập theo hiến pháp dòng, đó là thành phần thứ ba (dòng ba) của dòng, theo linh đạo, mục đích và đư�ng lối riêng, nên h� thư�ng hành hương v� Nhà Mẹ, như Phan Sinh, G�TH �ồng Công, Hiệp Hội Thánh Thể, Hiệp Hội Mến Thánh Giá, Huynh �oàn �aminh…. Lúc này ngư�i hướng dẫn cộng đoàn cần biết chia sẻ thêm v� ý nghĩa của cuộc hành hương. V� Nhà Mẹ như ngư�i con cái đi xa nay được trở v� nhà, để thấy, để cảm nghiệm được “cái nôi� nuôi dưỡng và bao b�c những ngư�i con muốn nên thánh bằng con đư�ng đặc biệt, đồng th�i cũng thể hiện được tinh thần hiệp nhất, lòng trung thành và sự quyết tâm theo �ức Kitô qua linh đạo của nhà dòng. Hành hương v� Nhà Mẹ để gặp gỡ Thiên Chúa qua hình ảnh các b� trên, các cha, các thầy (hoặc Mẹ B� trên) trong nhà dòng, được trở nên thành viên cũng như được hưởng “ơn đoàn sủng� của dòng như m�i con cái khác trong dòng.

Ngư�i phụ trách hay trưởng đoàn cần am hiểu v� công việc và thấm nhuần tinh thần hành hương, biết soạn và hướng dẫn tập thể làm việc thiêng liêng nơi minh đến cho thích hợp. Cần tìm hiểu trước v� lịch sử, chương trình sinh hoạt nơi đó, sự kiện, sự tích, những sắc thái, giá trị…. nơi mà cộng đoàn sẽ đến để truy�n đạt trước cho m�i ngư�i trong đoàn.

Những công việc trên cần được chuẩn bị từ trước, vì nếu tới nơi thì đâu còn th�i gian để tìm hiểu và như thế ngư�i hành hương không được chuẩn bị gì cả. Lúc đó sẽ rất thiệt thòi cho cộng đoàn, và chuyến hành hương sẽ kém sốt sắng, vô vị, ơn ích sẽ rất ít kết quả. Khi ngư�i hành hương ra v�, tinh thần sẽ mau nguội lạnh, chẳng hiểu gì nơi mình đến, và tất nhiên cũng chẳng phổ biến cho ngư�i khác được, sự truy�n giáo sẽ không có hiệu quả.

Ngoài ra ngư�i hành hương còn được chuẩn bị ở góc độ nội tâm, hành hương tuy là ra kh�i chính mình để sống tr�n vẹn hơn cho Chúa và tha nhân – xét cả v� bên ngoài và bên trong – nhưng nó lại hàm chứa một cuộc tĩnh tâm đặc biệt. Vì tĩnh Tâm là lánh riêng ra một nơi, trong thinh lặng để bồi bổ tinh thần, để cầu nguyện cách mật thiết, mục đích là gặp được Chúa, được trải lòng ra với Chúa, nghe Chúa nói, chiêm ngắm Chúa, và nhận ra thánh ý Chúa trong đ�i sống, nhận ra mình để sám hối, để đi�u chỉnh, để quyết định. Nhưng hiếm ngư�i lưu ý tới điểm này, nên cuộc hành hương dễ trở nên “ồn ào� – chi phối bởi ngư�i lạ, cảnh vật mới, bởi mua sắm, bởi mang theo con nít… nên không còn sinh khí của Thánh Thần Thiên Chúa.

KẾT LUẬN

Ngư�i hành hương đến một nơi thánh để th� phượng Chúa, đi vào nội tâm để gặp Ngư�i. Nh� đó, cảm nhận tình yêu của Chúa, nhận ra thánh ý Ngư�i trên cuộc đ�i và mau mắn thi hành, làm vững mạnh những bước chân lữ hành trên đư�ng tiến v� quê thật là Nước Tr�i. Qua Bí tích Rửa tội, đ�i sống Kitô hữu được tháp nhập vào Mầu Nhiệm Vượt Qua, bước theo �ức Kitô trên hành trình tiến v� Giêrusalem trên tr�i.  ��i ngư�i tín hữu trở thành một cuộc hành hương thiêng liêng nhi�u gian khó nhưng tràn đầy ni�m vui và hy v�ng.

Mỗi cuộc hành hương nếu được hiểu và chuẩn bị đúng đắn, chắc chắn ngư�i hành hương sẽ được đón nhận dồi dào ơn sủng để canh tân đ�i sống đức tin, thêm xác tín đ�i mình là lữ thứ để biết gắn bó hơn với những giá trị vững b�n mà mối m�t không thể gậm nhấm, thêm khao khát tìm kiếm Chúa như cùng đích hạnh phúc tối thượng đ�i mình (Trích: � nghĩa và mục đích của hành hương – Lm. Giuse �inh Văn Huấn).

Ngày nay do nhu cầu du lịch tăng cao, nên nhi�u ngư�i lẫn lộn giữa du lịch và hành hương, thư�ng h� lồng trong nhau như là sự kết hợp giữa tôn giáo và nhu cầu hiểu biết, tham quan, h�c h�i thêm v� con ngư�i và vùng đất nơi mình đến, chưa kể còn mang tính hưởng thụ. Nếu mang não trạng như thế, hành hương đúng nghĩa chỉ là nửa v�i, chẳng gặt hái được những ân sủng cần thiết thực sự trên đư�ng thiêng liêng. Sau khi hành hương, ngư�i ta có thể đi du lịch, nhưng cần tách biệt ra giữa du lịch và hành hương. Du lịch là du lịch, hành hương là hành hương, không nên hóa đồng “du lịch hành hương� như các công ty du lịch quảng cáo.

 Tinh thần, mục đích và chuẩn bị cho một cuộc hành hương là vô cùng quan tr�ng, là yếu tố “thành bại� trong việc tổ chức, xét v� mặt thiêng liêng. �i�u thực tế cho thấy, ngư�i giáo dân ít được h�c h�i, hướng dẫn, càng ít được chuẩn bị cho những cuộc hành hương một cách cụ thể. Không biết thiếu sót này thuộc v� ai, nhưng rõ ràng rất thiệt thòi cho nhi�u ngư�i tham gia hành hương, cả ngư�i khô khan lẫn ngư�i đạo đức.

(Dựa theo kinh nghiệm và tham khảo bài v� hành hương trên internet)

Hàn Cư Sĩ