�ức Phanxicô, ngư�i giao tế gi�i hay giáo hoàng bình thư�ng?

9224

“Tôi là ai mà phán xét?,

Thánh Phêrô không có tài khoản ngân hàng,

Tòa giải tội không phải là phòng tra tấn,,,�

Chắc chắn, �ức Phanxicô biết cách diễn tả nên rất nhi�u lần, các hệ thống truy�n thông cho ngài là ngư�i giao tế gi�i.

Ba năm giáo tri�u, nhi�u câu sốc đã bắn trúng hồng tâm, nhi�u câu khác thì gậy ông… Ngư�i ta tự h�i không biết �ức Phanxicô có phải là một giáo hoàng bình thư�ng không, tự nhiên và thẳng thắn… có khi lại hại chính mình!

Ngẫu hứng… có kiểm soát

Ngay chuyến đi đầu tiên ra nước ngoài của mình nhân Ngày Giới Trẻ (JMJ) ở Rio, Ba Tây mùa hè năm 2013, ngài đã tạo một truy�n thống mới: h�p báo trên chuyến v� thay vì chuyến đi như các vị ti�n nhiệm của mình.

Một ch�n lựa khéo léo: bao nhiêu lần các câu nói của �ức Bênêđictô XVI đã bị hiểu lầm trước khi ngài đến thăm? �ức Phanxicô chứng t� cho thấy ngài khéo léo trong năng khiếu phát biểu ngẫu hứng… nhưng có kiểm soát! �ược h�i v� chuyện phá thai, ngài vặn lại một cách lạnh lùng và cẩn thận: “Quý vị đã biết lập trư�ng của Giáo hội rồi�. Mùa xuân năm 2014 khi từ �ất Thánh v�, được h�i v� vụ phong chân phước gây nhi�u tranh cãi của �ức Piô XII, ngài chỉ giải thích, còn thiếu một phép lạ!

Quá đơn sơ đến không ai có thể… tấn công!

Trước báo chí, ngài không ngần ngại nói mình cũng có những hoài nghi, thậm chí thú nhận ‘hoàn toàn không biết gì v� vấn đ�’ này, như khi báo chí h�i ngài nghĩ gì v� các cuộc bầu cử ở Âu Châu. Nếu mới đầu, sự chân thành này làm vừa lòng ký giả thì rồi cũng có khi làm một vài ký giả bực mình. �ược h�i v� chính sách thắt lưng buộc bụng ở Hy Lạp, ngài thú nhận mình “dị ứng với kinh tế� và “không nắm vững hoàn cảnh này cho mấy�.

Một ký giả nhắc, khi nói đến ngư�i giàu ngư�i nghèo đối nghịch nhau, ngài có quên tầng lớp trung lưu không, ngài khiêm tốn trả l�i: “Ông có lý. Một sửa sai rất tốt (…) Tôi nghĩ tôi phải đào sâu vấn đ� này trong huấn quy�n của tôi�. Một tinh thần đơn sơ làm ngư�i đối diện phải buông vũ khí, h� hy v�ng nhà lãnh đạo Giáo hội Công giáo có một chút uy quy�n hơn. Mặt khác, nhi�u ngư�i lại mến tính chân thành này của ngài. Nhưng đôi khi nói thẳng quá cũng làm ngài trợt chân…

“Cú đấm� và “con th��

Trong chuyến đi Sri Lanka và Phi Luật Tân tháng 1 năm 2015,  �ức Phanxicô t� ra cho thấy mình mạnh! Trên chuyến bay đến Phi Luật Tân, khi có ký giả h�i v� việc tự do phát biểu, nhân vừa có vụ thảm sát ở tòa báo biếm h�a “Charlie Hebdo� ở Pháp, ngài tuyên bố câu nói nổi tiếng: “Nếu tôi có biết bạn mà h� sỉ nhục mẹ tôi thì bạn tôi sẽ nhận cú đấm�. Câu nói gây ra một dòng thác phản ứng của báo chí Pháp.

Linh mục Federico Lombardi, ‘phát ngôn viên’ Vatican đã phải b� thì gi� ra để chận phản ứng quả bom nguyên tử của giáo hoàng Argentina dội trên báo chí. Trên chuyến bay v� Rôma, ngài bông đùa v� các gia đình đông con: “Nhi�u ngư�i nghĩ rằng – xin lỗi cho chữ tôi dùng – là tín hữu kitô tốt thì phải đẻ nhi�u như th��.

Lần này nói đùa kiểu này đã đụng chạm đến các gia đình công giáo đông con. Hai ngày sau, trong buổi tiếp kiến chung, ngài đã phải chấn chỉnh lại, bảo đảm rằng các gia đình đông con “đích thực là ơn Chúa�. Các câu tuyên bố vụng v� này cũng không làm cho �ức Phanxicô cẩn thận hơn.

Donald Trump và các bức tư�ng

Tháng 2 vừa qua, �ức Phanxicô lại tạo cuồng phong báo chí trên chuyến bay từ Mêhicô v� Rôma. Một ký giả h�i ngài, ngư�i công giáo có nên bầu cho Donald Trump không, ký giả giải thích cho �ức Giáo hoàng biết, ứng viên �ảng Cộng hòa muốn xây một bức tư�ng ở biên giới Mỹ-Mêhicô để chận làn sóng ngư�i di dân Mêhicô qua Mỹ, �ức Phanxicô đã trả l�i, “ai chỉ nghĩ xây tư�ng chứ không xây cầu thì h� không phải là kitô hữu�. Donald Trump phản ứng ngay, cho rằng l�i nói của �ức Giáo hoàng là “xấu hổ�, nhưng sau đó ông dịu gi�ng xuống. Chuyện chưa từng có: sáng hôm sau, linh mục Lombardi đã ‘chỉnh lại’ v� các l�i nói này của �ức Giáo hoàng.

“Tránh thai không phải là một sự dữ tuyệt đối�

Nhân cơ hội này, ngài làm sáng t� suy nghĩ của mình v� việc tránh thai. Trên chuyến bay, khi được h�i v� siêu vi trùng Zika, �ức Phanxicô khẳng định, “trong một vài trư�ng hợp, tránh mang thai không phải là một sự dữ tuyệt đối�. Các ký giả đã thấy ở đây sự cởi mở của giáo hoàng v� vấn đ� tránh thai.

Ngày 1 tháng 3, đây không biết là lần thứ bao nhiêu, �ức Phanxicô lại gây tranh luận v� một câu nói vụng v� của mình. Trong buổi nói chuyện thân mật với phái đoàn các thành viên trong Phong trào Hồng Ngư (Poissons roses) của Pháp, �ức Phanxicô đã nêu lên cuộc “xâm lấn Ả Rập� ở Âu Châu. Thêm một lần nữa, giám đốc Văn phòng báo chí Tòa Thánh buộc phải làm sáng t� một số chuyện… “�ức Giáo hoàng không nói đến một cuộc xâm lấn hung bạo hay đáng lo�, linh mục Lombardi giải thích một cách khập khễnh.

Một giáo hoàng bình thư�ng

Thư�ng các cuộc tranh luận này được dập tắt rất nhanh, nhanh cũng  như khi nó xuất hiện. Bằng chứng là trong ba năm nay, giáo hoàng tiếp tục được hưởng một cách hoàn toàn sự mến chuộng toàn cầu, một sự mến chuộng trước hết là nh� hệ thống truy�n thông tất cả, không tất cả thì cũng gần như tất cả! Nếu �ức Bênêđictô XVI nói phá thai là  “tội ác, là “sự dữ tuyệt đối�, hoặc “xâm lấn Ả Rập� như �ức Phanxicô vừa nói gần đây, thì các l�i nói của �ức Bênêđictô XVI sẽ bị búa tạ báo chí ồ ạt tấn công. Vậy mà đối với giáo hoàng Argentina, l�i của ngài v� chuyện phá thai rất nghiêm lại như không ai để ý tới. Còn sự xâm lấn Ả Rập? Một câu nói được giảm nhẹ, thậm chí còn được toàn thể báo chí tha thứ!

Trước khi là ngư�i giao tế gi�i, trước hết �ức Phanxicô là một “giáo hoàng bình thư�ng�. Mặt khác, Vatican không có một “dịch vụ truy�n thông và nghiên cứu thị trư�ng� đích thực, ký giả Greg Burke giải thích, hiện nay ký giả Burke là phó giám đốc Văn phòng Báo chí Tòa Thánh. Vậy đâu là chìa khóa truy�n thông của �ức Phanxicô? �ó là tính “tự nhiên và ngẫu phát của ngài�, ông ghi nhận. Ngài ý thức tầm quan tr�ng của hình ảnh, của phim ảnh trong thế giới siêu nối mạng này, nhưng ngài không lạm dụng nó. �ức ông Dario Edoardo Viganò, chủ tịch Quốc vụ viện Truy�n thông cho biết, ngài lại sợ các camera là đàng khác. Trong những lần ký kết các tài liệu quan tr�ng hoặc trong những lần đi thăm bệnh nhân ở bệnh viện, �ức Phanxicô đặc biệt xin các nhà quay phim ra kh�i phòng.

B� một vài hình thức thần thánh hóa chức vị giáo hoàng

“�ó là giáo hoàng của gần gũi, ngài đem sự gần gũi vào tri�u giáo hoàng của mình, ngay lập tức ngài đã nói: các bạn hãy quen với chuẩn mực bình thư�ng�, �ức ông Viganò phân tích. Và từ đầu tri�u của mình, �ức Phanxicô cũng đã tuyên bố: “Theo tôi, mô tả giáo hoàng như một siêu nhân là một kiểu tấn công (…) Giáo hoàng cũng là ngư�i biết khóc, biết cư�i, biết ăn ngon ngủ ngon (…). Một ngư�i bình thư�ng�.

Nếu giáo hoàng có bị lầm hay bị trượt chân cũng không quan tr�ng. �ó là một phần trong việc bình thư�ng hóa hình ảnh giáo hoàng. Dù có làm mất ổn định nơi một vài ngư�i đã quen thần thánh hóa một cách nào đó chức vị giáo hoàng.

Marta An Nguyễn chuyển dịch