�ức Gioan XXIII, vị thánh của th�i buổi truy�n hình

Năm 1958, Angelo Roncalli, một ông già dễ tính được bầu lên ngai tòa Phêrô. Ông được cho là giáo hoàng giữ cửa, ngư�i giữ cho ghe thánh Phêrô ổn định để các hồng y có thì gi� tìm một giáo hoàng lãnh đạo lâu dài hơn. Ông già tươi cư�i, tốt bụng đó sớm làm cho thế giới chấn động vì ông dám triệu tập các hồng y v� h�p Công �ồng chung đầu tiên sau hàng thế kỷ chưa ai làm. �ó không phải là việc các hồng y trù tính.

Nhưng dù gì, h� đã ch�n được một ngư�i vô cùng thánh thiện, một ngư�i sau khi qua đ�i chưa đầy một thế kỷ đã được phong thánh. Có một điểm chung nơi các bậc thánh là h� theo luồng gió của Thần Khí. Thần Khí thổi nơi nào Ngài muốn, h� lẳng lặng vâng theo không chút trì hoãn. �ừng ch�n kiểu ngư�i có đức vâng l�i như thế cho vai trò lãnh đạo, nếu bạn không muốn con thuy�n của mình bị chấn động.

Tính vâng l�i có trong tâm hồn khiêm nhượng, một cấu trúc căn bản của thánh thiện cho bất cứ th�i buổi nào. Khi được h�i xem bốn nhân đức chính yếu là bốn nhân đức nào, thánh Bernard thành Clairveaux (thế kỷ XI) trả l�i, “khiêm nhượng, khiêm nhượng, khiêm nhượng, và khiêm nhượng�. Nếu kể ra đặc tính nổi bật nhất của Angelo Roncalli, thì đó chính là bốn nhân đức nêu trên.

Sinh ra trong một gia đình nông dân cày thuê ở mi�n Bắc nước �, Angelo không bao gi� đánh mất gốc nông dân của mình.  Th�i còn là chủng sinh, đến mùa hè, ngài làm ruộng với các em mình. Bất cứ lúc nào ngài cởi b� đôi găng tay trắng của nghi thức giáo hoàng ra, thì ngư�i ta đ�u thấy đôi bàn tay gân guốc chai cứng của bác nông dân.

Giáo hoàng Gioan XXIII là giáo hoàng đầu tiên cho phép các đại diện của các chính phủ cộng sản vô thần đến viếng Vatican. Một lần, khi tiếp kiến riêng �ại sứ Xô-viết và vợ ông, ngài tặng cho bà vợ món quà là tràng chuỗi mân côi thật đẹp. Khi ngài đặt tràng chuỗi vào bàn tay bà, bà buột miệng nói với chồng bằng tiếng Nga, “nhìn xem, ngài có đôi tay của một công nhân, ngài là ngư�i của chúng ta!� Tất nhiên, bà không nghĩ là vị giáo hoàng nông dân này hiểu câu mình nói. Nhưng bà đã nhầm. Ông nông dân này không chỉ nói được tiếng La Tinh và tiếng mẹ đẻ là tiếng �, ông còn nói được tiếng Pháp, Hy Lạp, Bulgari, Thổ Nhĩ Kỳ, và Nga nữa. Chức vụ đòi h�i ngài phải h�c các tiếng đó. Chức vụ cũng đòi h�i ngài phải trở thành chuyên gia v� khoa Giáo phụ và Kháng cách, rồi ngài lấy luôn bằng tiến sĩ lịch sử Giáo hội. �úng là một ông nông dân trèo cao để h�c!

L�i bình của bà ngư�i Nga làm cho ngài vui vì ngài tự hào khi ngư�i khác biết mình là nông dân, một công nhân, một “ngư�i của chúng ta�.

�i�u này minh h�a rõ một phẩm chất khác nữa trong sự thánh thiện của ngài, vốn đã là gương mẫu cho tất cả chúng ta. Không một ai khi đã gặp qua ngài mà lại không thấy có đi�u gì đó rất chung, giữa ngài với h�, và cho h�. Tất cả, kể cả những ngư�i vô thần, cũng thấy mình có cái gì đó chung nơi ngài.

�i�u này không phải là ngài không có nguyên tắc. Khi khai mạc Công đồng, ngài mạnh mẽ quả quyết rằng yếu tính của giáo lý và luân lý Công giáo sẽ không thay đổi cho hợp với xu thế hiện đại. Ngài rất kiên quyết cho sự trang nghiêm của phẩm phục, và ngài thư�ng nhắc nhở những ai b� quên đi�u này. Trong bài diễn văn khai mạc, ngài mạnh mẽ phê bình các “ngôn sứ u ám�, những ngư�i không nói được gì hơn ngoài chuyện tội lỗi và các nguy cơ của th�i hiện đại.

Ngài luôn luôn có thể nhìn nhận ngư�i khác qua hành động hay tư tưởng của h�, và nhận ra phẩm giá con ngư�i nơi tất cả m�i ngư�i. Nụ cư�i xác nhận của ngài cho ngư�i đối diện biết, ngài thấy nơi h� có đi�u gì đó tươi đẹp, tội lỗi cũng như chính kiến của h� chẳng thể che lấp đi sự tốt lành của Thiên Chúa được. Ngài luôn luôn có thể nhanh chóng tìm ra n�n tảng chung và xây dựng mối quan hệ.

Ngài không tự do hay bảo thủ. Ngài chỉ là Angelo Roncalli, linh mục của Chúa Giêsu Kitô. Những ngư�i bảo thủ yêu mến ngài vì lòng mộ đạo theo truy�n thống của ngài. Những ngư�i tự do chấp nhận ngài vì ngài cởi mở với sự thay đổi.

Nhưng ngài không có cốt chính trị. Ngài không cố để “ngoại giao�. Ngài chỉ là chính mình, rõ ràng minh bạch. Luôn là vậy. �ây là lý do vì sao ngài được ch�n để làm việc lâu năm trong Ngoại giao đoàn của Vatican. Vì ngài chân thật và chính trực, nên tất cả m�i ngư�i đ�u tin tưởng ngài. Ngài thành công nơi ngư�i khác bị thất bại, ngài bắc nhịp cầu hòa giải giữa các bên đối địch, và xoa dịu các cuộc khủng hoảng. �t ngư�i biết rằng cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba đã làm cho thế giới ở bên b� vực của một cuộc chiến tranh hạt nhân, và chính giáo hoàng Gioan đã giúp Tổng thống Kennedy và Kruschev đi đến một giải pháp hòa bình.

Năng lực của ngài trong việc đưa những kẻ thù không đội tr�i chung đi đến nói chuyện được với nhau, chính là một phần lý do vì sao Thần Khí có thể dùng ngài để mở Công đồng Vaticanô II. Ngài làm cho những ngư�i cấp tiến và truy�n thống ngồi chung bàn và làm việc lại với nhau. Khi có ngư�i muốn rút lui, ngài từ chối với nụ cư�i và bảo h� rằng bổn phận của h� là lắng nghe nhau và cộng tác với nhau vì vinh quang Thiên Chúa.

Ngài đúng là một vị thánh, ngài làm những việc của Chúa và vì vinh quang Chúa một cách vô cùng nghiêm túc. Nhưng sự thánh thiện của ngài lại ngăn không cho ngài quá lo cho mình và vinh quang cho mình. Ngài có một “cái mũi Rôma�, đôi tai to, và cái bụng to thể hiện tình yêu của ngài với món pasta béo ngậy của nước �. Khi ngài lướt nhìn mình qua gương, trong bộ áo đại tri�u của giáo hoàng, thì thư ký của ngài thoáng nghe ngài lẩm nhẩm mỉm cư�i rằng, “Lạy Chúa con, giáo hoàng này sẽ là một thảm h�a cho truy�n hình mất thôi!�

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn