“�ức Giáo hoàng biết nói những chuyện không làm tổn thương ngư�i nghe, và ngài nói lên được�

Linh mục Amir Jaje, Dòng �a Minh ngư�i Irak, thành viên Hội đồng Giáo hoàng �ối thoại Liên tôn đưa ra bản tổng kết chuyến đi Ai Cập của �ức Phanxicô ngày 28 và 29 tháng 4-2017. Từ 8 tháng nay, linh mục sống ở �an viện Cairô.

La Croix: Chuyến đi này chỉ nhắm đến ngư�i Ai Cập hay một cách rộng hơn nhắm đến ngư�i dân toàn vùng Trung �ông?

Linh mục Amir Jaje: Trên thực tế sứ điệp của �ức Giáo hoàng nhắm đến cho toàn thế giới hồi giáo. Qua chuyến đi của ngài, ngài muốn lặp lại, không có chiến tranh tôn giáo, không có chiến tranh giữa hồi giáo và kitô giáo, cũng không có chiến tranh giữa “thế giới Tây phương� và “thế giới Ả rập�. Trên bình diện chung, chuyến đi này cực kỳ tích cực. Có thể nói v� �ức Giáo hoàng bất cứ gì, nhưng ngài không ngây thơ, ngài biết hồi giáo đang gặp khủng hoảng, ngài biết đối thoại là con đư�ng trơn trợt và chúng ta có thể bị té, nhưng sau đó phải biết đứng dậy và dù sao, tín hữu kitô cũng không có ch�n lựa nào khác: đó là con đư�ng duy nhất dẫn đưa chúng ta đến đức tin kitô giáo.

Sứ điệp này đã được tiếp nhận ở đây?

Tất cả tùy theo các cử t�a! Ngư�i hồi giáo ch� �ức Giáo hoàng sẽ nói hồi giáo vô tội trước nạn khủng bố, rằng nạn khủng bố mượn danh h�. Và đó là đi�u mà �ại Iman Ahmed Al Tayyeb của Viện �ại h�c Al-Azhar đ�c trong bài diễn văn của mình. Còn ngài, �ức Phanxicô không nói đi�u này, ngài đi xa hơn, ngài xin sự tôn tr�ng lẫn nhau. Tôi không biết sứ điệp này có được đón nhận không.

Một cách chung chung, tôi nghĩ ngư�i hồi giáo cảm thấy thoải mái với �ức Phanxicô hơn là với vị ti�n nhiệm của ngài. Khác với vị ti�n nhiệm, �ức Bênêđictô XVI là giáo sư, �ức Phanxicô là tu sĩ Dòng Tên mang tinh thần trách nhiệm mục vụ rất cao. Ngài biết nói những chuyện không làm tổn thương ngư�i nghe, và ngài nói lên được. Ngài muốn băng bó các vết thương cũ và trong việc này, ngài đã thành công: chúng ta có thể nói một cách nào đó, ngư�i hồi giáo đã giải hòa với kitô giáo, xem kitô giáo như một thể chế.

Chắc chắn, cái mà tôi g�i là “cổ máy cũ� của hồi giáo Ai Cập – “các chouyoukh� là các nhà uyên bác được đào tạo theo kiểu xưa, h� không muốn thay đổi gì, h� chỉ muốn thế giới nhận biết quy�n tối thượng của hồi giáo -, h� không sẵn sàng để nghe giáo hoàng. Dưới mắt h�, khi �ức Phanxicô đến và nhận biết uy quy�n của �ại Iman Al-Azhar trên thế giới hồi giáo, và như thế đối với h� là đủ!

Nhưng một phần của thế hệ trẻ – thế hệ mà chúng tôi thấy ở đây trong các chủng viện của Viện nghiên cứu �ông phương của Dòng �a Minh – là thế hệ có thể và thậm chí mong muốn đi xa hơn: tôi nghĩ, và dù sao tôi cũng hy v�ng, sứ điệp của �ức Giáo hoàng sẽ làm cho h� suy nghĩ và đi�u này sẽ có tác động trên h� khi h� nắm trong tay trách nhiệm, trong mư�i hay hai mươi năm nữa.

V� mặt chính trị, chuyến đi này có thành công đối với Ai Cập không?

Tổng thống Ai Cập Abdelfattah Al Sissi đánh giá cao ngư�i công giáo trên thế giới: dưới mắt ông, �ức Giáo hoàng là một trong những ngư�i “mạnh nhất� của thế giới. Vì thế, đương nhiên đón tiếp ngài ở nước mình là giấc mơ để khẳng định quy�n lực của mình. Còn đối với ngư�i dân Ai Cập, đi�u h� mong ch� nhi�u nhất là ngài làm cho du khách trở lại với Ai Cập…

Còn v� phía tín hữu kitô, ở Ai Cập cũng như ở Âu châu, sứ điệp v� sự cần thiết phải có đối thoại của ngư�i hồi giáo có thể được tiếp nhận trong bối cảnh của bạo lực hồi giáo không?

Chắc chắn là rất khó cho các tín hữu công giáo Ai Cập! �ối với đa số, hồi giáo là kẻ thù tự bản chất: rất nhi�u ngư�i sống cảnh bị áp bức hai lần, vừa từ ngư�i hồi giáo vừa từ ngư�i chính thống giáo. Ở Cairô, tình trạng đặc biệt hơn do tầm quan tr�ng của các thể chế kitô giáo: mỗi ngư�i thu mình sống trong “v� ốc� của mình, ngư�i công giáo, ngư�i chính thống-Coptic; nhóm Huynh đệ Hồi giáo; ngư�i bảo thủ hồi giáo…

Nhưng ở các tỉnh khác của Ai Cập thì tình trạng khó hơn cho các tín hữu kitô, h� là thiểu số và bị áp lực của ngư�i hồi giáo nhi�u hơn. Hai cuộc tấn công gần đây ở hai nhà th� Tanta và Alexandria đã củng cố cho cái nhìn của một Giáo hội “tử đạo�, đôi khi lại bị khuynh hướng thần h�c th�i trung cổ nâng giá trị, cho rằng cái chết do bạo lực này là phương tiện để lên thiên đàng… Dĩ nhiên một phần các tín hữu kitô này mong �ức Giáo hoàng “bảo vệ� con chiên mình nhi�u hơn.

Còn v� ngư�i công giáo ở đây, tôi biết trong số h� có một số rất sợ hồi giáo, chắc chắn h� muốn �ức Giáo hoàng nói những l�i quyết liệt hơn. Nhưng tôi nghĩ đa số mong ngài mang đến một sứ điệp hòa bình đích thực, ngài lặp lại với ngư�i hồi giáo: “Chúng ta không phải là kẻ thù nhưng là anh em!� Và ngài đã có những hành vi để nói lên đi�u này! Các mong ch� thì rất khác nhau. Nhưng cuối cùng, thì ai cũng tìm được đi�u mình mong muốn.

Marta An Nguyễn dịch