Jerusalem được xây dá»±ng lần đầu bởi ngưá»i Cannanite cách đây 4.000 năm. Nó là thá»§ đô cá»§a ngưá»i Do Thái và cÅ©ng rất quan trá»ng vá»›i ngưá»i theo đạo CÆ¡ Äốc và đạo Hồi. Khi ngưá»i Do Thái cầu nguyện, há» hướng vá» Jerusalem và không biết đến những gì xảy ra xung quanh trong suốt quá trình cầu nguyện.
150 năm trước đây, Jerusalem là má»™t khu vá»±c nhỠđược bao quanh bởi má»™t bức tưá»ng, được gá»i là “Thà nh cổâ€. Thà nh cổ là má»™t nÆ¡i đầy ma lá»±c. Bạn có thể tìm tất cả má»i thứ ở đây. Hà ng ngà n năm lịch sá» cá»§a 3 tôn giáo lá»›n. Má»™t khu vá»±c khảo cổ há»c khổng lồ.

Bất cứ nÆ¡i nà o ở trong thà nh cổ cÅ©ng mang trong mình má»™t dấu tÃch, má»™t huyá»n thoại hay má»™t ká»· niệm nà o đó, gợi lên trong bạn rất nhiá»u xúc cảm. Thà nh cổ được xây dá»±ng và tạo thà nh bởi những ná»n văn hóa khác nhau sau nhiá»u lá»›p lang thá»i gian cá»§a lịch sá».
Khi bạn dạo bước trên phố, bạn biết chắc chắn rằng mình Ä‘ang bước qua những nÆ¡i mà rất nhiá»u sá»± kiện lịch sá» trá»ng đại cá»§a thế giá»›i đã từng diá»…n ra. Những ná»n văn minh rá»±c rỡ, những đội quân dÅ©ng mãnh hay những nhà truyá»n giáo huyá»n thoại đã từng có mặt ở nÆ¡i nà y. Và đó chỉ là má»™t và i lý do khiến thà nh phố nhá» nà y trở nên hấp dẫn, khiến má»i ngưá»i trên khắp thế giá»›i nà y lay động.
Ở thà nh cổ, bạn tìm thấy sá»± giao thoa kỳ lạ giữa xưa và nay, giữa cÅ© và má»›i, giáo đưá»ng Do Thái, nhà thá» cá»§a đạo CÆ¡ Äốc và nhà thá» Hồi giáo. Bức tưá»ng than khóc – phần còn lại cuối cùng cá»§a ngôi Ä‘á»n Do Thái theo tiếng bản địa Hebrew là “Beit Hamikdash†– được coi như là trung tâm thần thánh cá»§a ngưá»i Do Thái.
Trên thá»±c tế tại đây đã từng có hai ngôi Ä‘á»n. Ngôi Ä‘á»n thứ nhất đã bị há»§y hoại ở thá»i Babylon và o năm 586 trước Công nguyên. 70 năm sau đó, khi đế quốc Ba Tư tiếp quản đất nước, ngưá»i Do Thái được vua Ba Tư cho phép quay trở vá» quê hương và xây dá»±ng lên ngôi Ä‘á»n thứ hai. Ngôi Ä‘á»n thứ 2 bị há»§y hoại bởi đế quốc La Mã và o khoảng những năm 70 sau Công nguyên và sau đó những ngưá»i Do Thái đã phải sống lưu vong trên khắp thế giá»›i. Khi đó, há» vẫn tiếp tục nhắc vá» Jerusalem trong lá»i cầu nguyện 3 lần má»—i ngà y trong suốt 2.000 năm.
Và thá»±c váºy, trong những năm cá»§a thế ká»· 20, đặc biệt sau Chiến tranh thế giá»›i thứ 2, ngưá»i Do Thái đã trở lại Israel từ khắp nÆ¡i trên thế giá»›i. Äó là lý do tại sao bạn có thể tìm thấy rất nhiá»u ngưá»i Israel mang quốc tịch khác nhau.
Khi ngưá»i Do Thái trở lại, đã có má»™t cuá»™c chiến tranh lá»›n ở Jerusalem. Năm 1948, ngưá»i Ả Ráºp kiểm soát đất nước và hỠđã không cho phép những ngưá»i Do Thái hồi hương. Khi đó, ngưá»i Do Thái kiểm soát phÃa Bá» Tây còn ngưá»i Ả Ráºp kiểm soát phÃa Bá» Äông. Má»™t bức tưá»ng ngăn cách chia thà nh phố là m 2 ná»a.
Năm 1967, chiến tranh lại nổ ra và lần nà y ngưá»i Do Thái đã thắng, há» chinh phục và chế ngá»± được cả phÃa đông cá»§a Jerusalem. Ngà y nay, bức tưá»ng ngăn cách đã không còn, nhưng ngưá»i Do Thái vẫn thưá»ng không Ä‘i vá» phÃa đông cá»§a thà nh phố. Có má»™t con đưá»ng má»›i đã được thay và o, thế chá»— bức tưá»ng xưa, nhưng má»™t ranh giá»›i tinh thần vẫn chia thà nh phố là m hai ná»a – đông và tây. Ngưá»i Ả Ráºp vẫn ở phÃa đông và phÃa tây vẫn thuá»™c vá» ngưá»i Do Thái.
Má»™t trong những nÆ¡i đặc biệt khác cá»§a khu thà nh cổ là nhà thá» Hồi giáo Al Aqsa – thánh đưá»ng cá»§a đạo Hồi vá»›i kiến trúc mái vòm hình cung mà u xám, vốn là nÆ¡i cầu nguyện linh thiêng cá»§a các tÃn đồ đạo Hồi trong hà ng trăm năm qua.
Mặt khác, bạn cÅ©ng có thể tìm thấy ở khu thà nh cổ rất nhiá»u những nhà thá» quan trá»ng cá»§a đạo CÆ¡ Äốc như nhà thá» Má»™ Chúa – má»™t nÆ¡i cá»±c thánh đối vá»›i tÃn đồ CÆ¡ Äốc giáo vì tại đó Chúa Jesus đã bị đóng Ä‘inh và phục sinh; hay nhà thá» St. James – nhà thá» chÃnh cá»§a CÆ¡ Äốc Armenia. Và con đưá»ng hà nh khổ – con đưá»ng mà Chúa Jesus đã phải gánh chịu kiếp nạn và đi đến cái chết cá»§a mình theo kinh Tân ước.
Má»™t trong những nÆ¡i không thể không ghé qua khi đến thà nh cổ Jerusalem là khu chợ rá»±c rỡ sắc mà u cá»§a ngưá»i Hồi giáo. Tại đó bạn sẽ có cÆ¡ há»™i thá»±c sá»± được ngắm nhìn nghệ thuáºt Ả Ráºp cổ xưa và tha hồ mặc cả mua bán. Rất nhiá»u thứ có thể được tìm thấy ở chốn nà y, đặc biệt là đồ cổ, dao găm các loại, gươm, Ä‘ao, thảm, đồ thá»§ công mỹ nghệ và thứ cà phê tuyệt hảo cá»§a ngưá»i Trung Äông…
Ở thà nh cổ, bạn có thể nhìn thấy những lối nhỠđầy ắp ngưá»i, hỠđến từ các dân tá»™c và các tôn giáo khác nhau vá»›i những ẩn tình và đức tin khác nhau. Và tháºt không may nếu có quá nhiá»u quân lÃnh và bảo vệ có mặt ở đó để giữ gìn tráºt tá»±, bởi Ä‘iá»u đó Ãt nhiá»u sẽ tác động lên cảm xúc cá»§a bạn. Jerusalem là má»™t thà nh phố đẹp, nhưng nhiá»u khi có thể cảm nháºn má»™t chút căng thẳng trong không khÃ. Có quá nhiá»u ngưá»i muốn chiến đấu và tranh già nh lấy má»™t phần cá»§a thà nh phố thần thánh nà y.
Ngưá»i Palestine Ä‘ang mưu cầu chia lại thà nh phố và ngưá»i Israel sẽ trả lại phÃa đông cho há». CÅ©ng như cuá»™c tranh luáºn vá» việc ai sẽ kiểm soát khu thà nh cổ vẫn còn kéo dà i và chưa biết khi nà o má»›i đến hồi kết thúc. Jerusalem là 50% lý do tại sao có nhiá»u ngưá»i đã chết cho cuá»™c chiến tranh giữa ngưá»i Israel và ngưá»i Palestine.
Những vùng đất lân cáºn ở sát bên ngoà i bức tưá»ng thà nh là nÆ¡i thÃch hợp để ngắm nhìn khu thà nh cổ. Bản thân khu vá»±c nà y cÅ©ng rất thú vị, và nó mang trong mình má»™t câu chuyện dà i kể vá» sá»± định cư từ những ngà y đầu tiên cá»§a các tÃn đồ trong suốt 150 năm qua ở bên ngoà i bức tưá»ng thà nh vá»›i đức tin hướng vỠ“miá»n đất thánhâ€. Vì váºy, nÆ¡i đây còn có má»™t bảo tà ng nhỠđể lưu giữ và trưng bà y những bằng chứng vá» quá trình định cư đó, đồng thá»i cÅ©ng là má»™t nÆ¡i có góc nhìn khu thà nh cổ rất đẹp.
Cư dân sống ở vùng lân cáºn phần lá»›n là các nghệ sỹ và những ngưá»i già u có. Dạo bá»™ trong và quanh khu vá»±c thà nh cổ là má»™t ý tưởng rất lãng mạn, đặc biệt và o những lúc hoà ng hôn, khi bầu trá»i rá»±c rỡ sắc mà u choà ng tấm áo bà ẩn lên khu thà nh cổ tạo nên má»™t ấn tượng rất tuyệt vá»i.
Thá»§ đô cá»§a Israel, nÆ¡i đặt các cÆ¡ quan đầu não cá»§a nhà nước là thà nh phố Jerusalem má»›i. Bên ngoà i khu thà nh cổ là má»™t thế giá»›i hoà n toà n khác. Má»™t thà nh phố vá»›i quán rượu, nhà hà ng, quán cà phê và các cá»a hà ng kinh doanh. Tất cả những ngôi nhà ở Jerusalem Ä‘á»u được xây dá»±ng bởi má»™t loại đá đặc biệt gá»i là “đá Jerusalemâ€.
Äiá»u nà y giúp bảo tồn và lưu giữ thứ không khà đặc biệt linh thiêng và huyá»n bà cá»§a thà nh cổ. Tháºm chà những ngôi nhà má»›i cÅ©ng được xây dá»±ng theo cách nà y, vì váºy khi tá»›i Jerusalem, bạn luôn cảm nháºn được sá»± khác biệt cá»§a nó so vá»›i các thà nh phố khác ở Israel. Jerusalem được xây dá»±ng trên những ngá»n đồi. Và má»—i ngá»n đồi lại được xây dá»±ng và phát triển bởi những cư dân khác nhau vá» văn hóa, kiến trúc, thói quen và lịch sá». Hiện có hÆ¡n 700.000 ngưá»i sinh sống ở Jerusalem, trong đó có khoảng 470.000 là ngưá»i Do Thái.
Ngà y nay, Jerusalem đã trở nên to lá»›n và phát triển hÆ¡n, thà nh cổ chỉ còn là má»™t nÆ¡i nhá» bé so vá»›i phần còn lại cá»§a thà nh phố. Nhưng “miá»n đất thánh†vẫn luôn là trái tim Ä‘ang Ä‘áºp mạnh cá»§a Jerusalem và những ngưá»i Do Thái.


