�ẠO THIÊN CHÚA GI�O HAY �ẠO CÔNG GI�O?

H�i: Xin cha giải thích: �ạo Thiên Chúa là gì và khác �ạo Công Giáo như thế nào?

Trả l�i:

Trong thực tế, nhi�u ngư�i đã vô tình lầm lẫn khi dùng cụm từ “�ạo Thiên Chúa� hay “Thiên Chúa Giáo� để chỉ �ạo Công Giáo (Catholicism), tức là �ạo thánh mà chính Chúa Kitô đã rao giảng và thiết lập Giáo Hội trên n�n tảng Tông �ồ như phương tiện cần thiết để tiếp tục loan truy�n và mang ơn cứu độ của Chúa đến cho hết m�i dân m�i nước cho đến ngày mãn th�i gian.

�ó là �ạo cứu rỗi m�i g�i tất cả m�i ngư�i đón nhận để được sống hạnh phúc đ�i đ�i với Thiên Chúa trong Vương Quốc tình yêu của Ngư�i, sau khi hoàn tất hành trình con ngư�i trên trần thế này..

Nếu xét v� từ ngữ (terminology) thì danh xưng �ạo Thiên Chúa nghe có vẻ hợp lý vì mục đích tôn th� Thiên Chúa là Chủ Tể vạn vật và vũ trụ. Nhưng nếu đi sâu vào nội dung thần h�c, thì danh xưng này không phân biệt rõ đối tượng và mục đích tôn th� của các tín hữu có cùng ni�m tin vào Thiên Chúa (God) nói chung và Chúa Cứu Thế Giêsu nói riêng. Các tín hữu này hiện đang phân tán trong các Giáo Hội hay �ạo có danh xưng khác nhau như sau:

1- Do Thái Giáo (Judaism),

Hay còn g�i là �ạo Mai Sen (Mosaic Religion) là �ạo tôn th� Một Thiên Chúa Yahweh, là Cha của các Tổ Phụ Abraham, Isaac và Israel (Jacob) của dân Do Thái. Ngư�i cũng là �ấng, qua tay ông Mai Sen, đã giải phóng cho dân Do Thái thoát ách thống khổ bên Ai Cập và mang h� vượt Biển �� trở v� quê hương an toàn.Và cũng qua trung gian ông Mai-sen, Thiên Chúa đã truy�n cho dân Do Thái xưa kia nói riêng, và cho cả nhân loại ngày nay nói chung- Mư�i �i�u Răn như giao ước phải thi hành để được chúc phúc và được sống với Thiên Chúa là tình thương.

Tín hữu DoThái thuộc �ạo này, cho đến nay, vẫn chỉ tôn th� một Thiên Chúa Yaweh độc nhất mà thôi (monotheism). H� không có ý niệm gì v� một Thiên Chúa Ba Ngôi (The Holy Trinity) vì h� không nhìn nhận – và cũng không biết- Chúa Giêsu là Ngôi Hai Thiên Chúa, đã xuống thế làm Ngư�i để cứu chuộc nhân loại kh�i chết vì tội. H� cũng không biết gì v� Chúa Thánh Thần, mặc dù Kinh Thánh Cựu Ước có hé mở chút ánh sáng v� Ba Ngôi Thiên Chúa qua trình thuật Ba ngư�i khách lạ đến thăm ông Abraham và được ông ni�m nở đón tiếp dù không biết h� là ai. (Stk 18:1-15). Do Thái giáo không có cơ chế g�i là Giáo Hội (Church) như các Giáo Hội Công Giáo và Chính Thống giáo. H� chỉ tụ tập trong các Hội đư�ng(Sinagogue) để đ�c Kinh Thánh, giống như tín hữu Công Giáo đển nhà th� để cầu nguyện và tham dự Thánh Lễ. H� vẫn giữ nghiêm nhặt ngày Sabbat tức ngày Thứ Bảy trong tuần.

Cũng vì không nhìn nhận Chúa Cứu Thế Giêsu là Ngôi Hai Thiên Chúa và Tin Mừng cứu độ của Ngư�i, nên Kinh Thánh của Do Thái Giáo cho đến nay chỉ có phần Cựu Ước mà thôi.

2- Công Giáo La Mã (Roman Catholicism)

Chính là KitôGiáo, tức là �ạo Cứu Rỗi do Chúa Kitô khai sinh với việc Ngư�i xuống trần gian làm Con Ngư�i, đi rao giảng Tin Mừng, chữa lành m�i bệnh tật, trừ quỉ và cuối cùng chết trên thập giá để hoàn tất công cuộc cứu chuộc cho loài ngư�i kh�i chết vì tội.

�ạo Công Giáo tôn th� Thiên Chúa Ba Ngôi cùng một bản thể (substance) và uy quy�n như nhau. Thiên Chúa của �ạo Công Giáo là Thiên Chúa của Chúa Kitô (Christian God) và cũng là Thiên Chúa của các Tổ Phụ Do Thái. Nhưng, Thiên Chúa của �ạo Công Giáo là Thiên Chúa của mầu nhiệm Ba Ngôi gồm Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Tuy là Ba ngôi vị riêng biệt, nhưng cùng một Thiên Chúa duy nhất đồng bản thể và uy quy�n trong Mầu Nhiệm Chúa Ba Ngôi (Holy Trinity), một mầu nhiệm mà anh em Do Thái giáo không biết và không tin.

Kinh Thánh của Giáo Hội Công Giáo gồm cả hai phần Cựu Ước (Old Testament) và Tân Ước (New Testament)với tổng cộng 73 Sách thánh mà Giáo Hội Công Giáo dạy tín hữu phải đ�c để nuôi dưỡng đ�i sống đức tin nh� nghe L�i Chúa để biết sống theo đư�ng lối của Ngư�i.

Giáo Hội Công Giáo nhìn nhận �ức Giáo Hoàng (Pope) là vị �ại diện (Vicar) duy nhất của Chúa Kito trên trần thế trong sứ mệnh cai quản Giáo Hội Công Giáo hoàn vũ (Universal Church) với sự hiệp thông và vâng phục tr�n vẹn của Giám mục đoàn (College of Bishops) tức những ngư�i kế vị các Thánh Tông �ồ trong sứ mệnh rao giảng Tin Mừng Cứu �ộ, dạy dỗ chân lý và chăm sóc đoàn chiên của Chúa Kitô trong các Giáo Hội Công Giáo địa phư�ng (local churches=dioceses) hiệp nhất ni�m tin và hiệp thông tr�n vẹn với Giáo Hội Công Giáo hoàn vũ, dưới quy�n coi sóc thiêng liêng của �ức Thánh Cha.

Sau hết, Hàng Giáo Phẩm (Hierachy) Công Giáo gồm �ức Thánh Cha tức Giám Mục Roma đứng đầu với sự cộng tác và vâng phục tr�n vẹn của Giám mục �oàn trong đó có Hồng Y �oàn (College of Cảrdinals) là những ngư�i có chức năng tuyển ch�n Giáo Hoàng mới cho Giáo Hội, khi đư�ng kim Giáo Hoàng qua đ�i, hay đột nhiên từ chức (�ức Thánh Cha Be-nê-đicto XVI năm 2012). Cộng tác và vâng phục Giám mục �oàn là Linh mục đoàn và các Phó tế vĩnh viễn.

3- Chính Thống Giáo

là Nhánh Kitô Gíáo �ông Phương (Eastern Orthodox Churches) đã tách ra kh�i hiệp thông với Giáo Hội Công Giáo La Mã từ năm 1054 vì một số bất đồng v� tín lý, phụng vụ và quy�n bính. Cho đến nay, nhánh này vẫn chưa hiệp nhất tr�n vẹn được với Giáo Hội Công Giáo La Mã dù cả hai bên đã có nhi�u thiện chí và cố gắng để xích lại gần nhau. Cụ thể là hai bên đã tha vạ tuyệt thông cho nhau sau cuộc gặp gỡ lich sử giữa �ức Thánh Cha Phaolô VI và Thượng Phụ Chính Thống Anathagoras năm 1966.

Công Giáo và Chính Thống Giáo đ�u có chung nguồn gốc Tông �ồ (Apostolic succession) nên có chung các bí tích hữu hiệu như nhau, mặc dù vẫn chưa thể hiệp nhất được vì một trở ngại duy nhất là vấn đ� quy�n bình của �ấng thay mặt Chúa Kitô để cai trị Giáo Hội. �ó là quy�n bính của �ức Thánh Cha, cũng là Giám Mục Rôma, mà anh em Chính Thống chưa công nhận.

Vì Chính Thống Giáo có đủ các bí tích hữu hiệu, nên tín hữu Công Giáo được phép tham dự Thánh Lễ và lãnh các bí tích hòa giải và sức dầu nơi các linh mục Chính Thống, nếu không tìm được nhà th� và linh mục Công Giáo nơi mình cư trú.

4- Tin Lành (Protestantism)

Là Nhánh KitôGíáo đã ly khai kh�i Công Giáo và Chính Thống Giáo sau những cuộc cải cách (reformations) tôn giáo do Martin Luther chủ xướng tại �ức năm 1517, lan qua Pháp với John Calvin, Thuy sĩ với Ulrich Zwingli .

Nhưng chính nội bộ nhánh này sau đó cũng đã phân chia thành hàng ngàn các nhánh nh� khác nhau có tên chung như Baptists, Methodists, Lutherans, Presbyterians, Episcopalians, Pentecostals, Quakers, Church of Christ v.v…H� cũng tôn th� một Thiên Chúa và tin Chúa Kitô là Cứu Chúa (Savior) cũng như lấy Kinh Thánh làm n�n tảng cho ni�m tin và sứ vụ giảng dạy. (Preaching ministry), nhưng khác biệt với Công Giáo và Chính Thống Giáo v� nhi�u điểm căn bản liên quan đến thần h�c, bí tích, phụng vụ, quy�n bính và Kinh Thánh. (h� giải thích Kinh Thánh theo cách hiểu riêng của h�). Thêm vào đó, cũng như Chính Thống Giáo, các nhánh Tin lành đ�u không công nhận vai trò và quy�n bính tối cao của �ức Giáo Hoàng La Mã.Một điểm quan tr�ng nữa cần nói thêm là các nhánh Tin lành này đ�u không có nguồn gốc Tông �ồ (Apostolic succession) nên h� không có các bí tích hiệu như Công Giáo Giáo và Chính Thống trừ phép rửa mà đa số h� có.Nhưng phép rữa của nhóm Bahai Hullah thì không được công nhận vì h� không rửa với nước và công thức Chúa Ba Ngôi. Vì thế, nếu tín hữu của nhóm này muốn gia nhập Công Giáo, thì phải được rửa tội lại.

Sau hết,, các nhánh Tín Lành cũng không có cơ chế riêng g�i là Giáo Hội với Hàng giáo Phẩm qui củ như Công Giáo và Chiasnh Thông Giáo. H� đ�u độc lập với nhau, nghĩa là không có ai là ngư�i đứng đầu chung cai trị ho.

5- Anh Giáo (Anglicanism=Anglican Communion)

�ây là nhóm Kitôgiáo đã tách kh�i Công Giáo La Mã vì sự bất mãn liên quan đến vấn đ� hôn nhân của Vua Henry VIII trong thế kỷ 16. Henry đã tuyên bố ly khai kh�i Công Giáo La Mã và tự phong làm thủ lãnh nhánh ly khai này. Nhóm này có tên chung là Anglican Communion, tức là Anh Giáo, nhưng hoàn toàn khác với Giáo Hội Anh Quốc (The Church of England) là Giáo Hội Công Giáo của nước Anh hiệp thông tr�n vẹn với Giáo Hội Công Giáo La Mã (Rome)Ngư�i đứng đầu Anh Giáo là Vua hay Nữ Hoàng Anh hiện nay.

Nhưng cách nay bảy năm, một biến chuyển mới trong liên hệ giữa Anh Giáo và Giáo Hội Công Giáo là có một nhóm khá đông các tín hữu Anh giáo cũng với giáo sĩ của h� đã xin gia nhập Giáo Hội Công Giáo. �ể đón mừng và tạo đi�u kiện thuận lợi cho nhóm cựu Anh Giáo này sống và thực hành đức tin theo truy�n thống văn hóa của h�, �ức Thánh Cha Bê-nê-đich-Tô16 ( đã v� hưu năm 2012), ngày 9-11-2009 đã cho công bố Tông Thư “Anglicanorum coetibus�(Các tín hữu Anh Giáo) theo đó Tòa Thánh cho phép thiết lập các Giáo Hạt tòng nhân trong ranh giới của một số Giáo Phận Công Giáo ở Anh Quốc và xứ Wales để cho các cựu tín hữu Anh giáo được cử hành các nghi thức phụng vụ và bí tích theo nghi thức của truy�n thống Anh Giáo đã được Tòa Thánh phê chuẩn.

Mới nhất, ngày15-1-2011, ba cựu giám mục Anh giáo đã được tấn phong linh mục Công Giáo tại Thánh �ư�ng Westminster, Luân �ôn. Và một trong ba tân linh mục này, cha Keith Newton đã được cử làm Quản hạt tòng nhân �ức Mẹ Walsingham, một Quản hạt tòng nhân đầu tiên mới được thành lập ngày 15-1-2011 để đón nhận các cựu tín hữu Anh Giáo gia nhập Giáo Hội Công Giáo.

Sở dĩ có việc truy�n chức cho các cựu giám mục Anh Giáo là vì Giáo Hội Công Giáo không công nhận Anh Giáo có bí tích Truy�n Chức hữu hiệu, nên các cựu linh mục và giám mục Anh Giáo, nếu muốn, đ�u phải xin thụ phong linh mục Công Giáo trước và sau này có thể có linh mục được ch�n làm giám mục Công Giáo.

Lại nữa, vì Anh Giáo cho các linh mục và giám mục của h� kết hôn, nên sau khi được thụ phong linh mục Công Giáo, h� vẫn được phép tiếp tục sống với vợ con.

Ngoài ra, còn phải kể thêm một tôn giáo lớn nữa cũng tôn th� Thiên Chúa mà h� g�i là �ấng Allah. �ó là �ạo Hồi (Islam) do Muhammad sáng lập vào năm A.D 622. Từ ngữ Islam trong tiếng Ả Rập có nghĩa là “Tuân phục ý muốn của Thiên Chúa = (Submission to the will of God) nhưng �ạo này khác xa �ạo Do Thái, Công Giáo và các Nhánh KitôGíáo nói trên v� nhi�u mặt. Thí dụ h� chỉ coi Chúa Giêsu là một ngư�i thư�ng, một tiên tri như Abraham, Moses, Noah v.v và kinh thánh của h� là kinh Koran.Lại nữa, h� không có liên hệ gì với các Giáo Hội Công Giáo, Chính Chính Thống Giáo và các Nhóm Tin Lành.

Như vậy, ngoài các �ạo nói trên, không có đạ� nào g�i là �ạo Thiên Chúa (Deism) đúng nghĩa với danh xưng này cả, vì trong thực tế thì tất cả các Nhánh hay �ạo mang các danh xưng riêng biệt trên đây đ�u tôn th� Thiên Chúa (God) nhưng với nội dung thần h�c khác nhau, kể cả khác biệt v� phương thức thể hiện sự tôn th� đó (Liturgy). Nói khác đi, các Nhánh Kitô giáo và Do Thái giáo nói trên, tuy cùng tôn th� Thiên Chúa, nhưng rất khác nhau v� quan điểm thần h�c, bí tích, phụng vụ, mục vụ và nhất là quy�n bình. Do đó, không thể g�i �ạo Công Giáo là �ạo Thiên Chúa cách chung được vì như vậy sẽ lẫn lộn với các đạo cùng tôn th� Thiên Chúa nhưng khác nhau v� nhi�u điểm như đã nói trên đây.

TẠI SAO PHẢI GỌI KITÔ GI�O LA MÃ LÀ �ẠO Công Giáo?

�ể trả lới câu h�i này, chúng ta cần nhớ lại từ đầu Thiên Chúa (God) chỉ t� mình ra cho dân Do Thái và ch�n dân này làm dân riêng mà thôi:

“Vậy gi� đây, nếu các ngươi thực sự nghe tiếng Ta và giữ giao ước của Ta, thì giữa hết m�i dân, các ngươi sẽ là sở hữu riêng của Ta.� (Xh 19:5)

Như thế, trước khi Chúa Giêsu xuống thế làm Con Ngư�i, chỉ có dân Do Thái được biết Thiên Chúa Yahweh là Cha các Tổ Phụ của h�, là �ấng đã giải phóng h� và ban cho h� Mư�i �i�u Răn làm Giao ước (Covenant) mà thôi. Ngoài Dân Do Thái ra, các dân khác đ�u là dân ngoại (gentiles) vì không biết Thiên Chúa Yahweh của dân Do Thái.

Nhưng sau khi Chúa Giêsu giáng sinh ở Bethlehem, Chúa đã t� mình ra cho các dân ngoại qua ánh sao lạ ở Phương �ông, m�i g�i ba đạo sĩ (hay còn g�i là ba Vua) dân ngoại đầu tiên đến th� lạy Chúa.(x. Mt 2:1-12). Sự kiện này đã nói lên nét phổ quát (universality) của ơn cứu độ.Nghĩa là ơn này được dành cho hết m�i dân tộc, không chỉ riêng cho dân Do Thái.

Vì thế, trước khi v� tr�i Chúa Giêsu đã truy�n cho các Tông �ồ: “anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ của Thầy, rửa tội cho h� nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.� (Mt 28:19).

�ây là lý do vì sao �ạo của Chúa Kitô (Christianity) được g�i là �ạo Công Giáo vì mục đích phổ quát của ơn cứu độ mà Chúa đã mang đến cho nhân loại qua Hy Tế thập giá của Ngư�i. Vì thế từ ngữ “Công Giáo� ở đây có nghĩa là chung, là phổ quát (universal), dành cho hết moi ngư�i không phân biệt màu da, tiếng nói và văn hóa. Như vậy từ ngữ “Công Giáo� (catholicam = catholique = catholic…..) không h� có nghĩa là công cộng (public) như có ngư�i không hiểu biết gì nhưng đã có ác ý dịch ẩu �ạo Công Giáo sang tiếng Anh là Public Religion. Dịch như vậy thí cũng tương tư như ngư�i mới h�c tiếng Anh đã tự ý dịch nước đá (ice) là “water stone�! Cũng vậy, nếu biết tiếng Anh đủ và có đ�c sách vở viết bằng Anh ngữ v� các thuật ngữ (terms) của Kitô Giáo, thì tội tổ tông, ngư�i Anh Mỹ g�i là Original sin, ngư�i Pháp g�i là Péché originel, ngư�i Tây Ban Nha g�i là Pecado original’.. chứ không ở đâu có từ ngữ “father’s sin� để chỉ tội tổ tông cả. Dịch kiểu này thì ngư�i Anh Mỹ không thể nào hiểu đúng ý của ngư�i dịch được.

Tóm lại, danh xưng phải chính xác v� các vần đ� tôn giáo để tránh hiểu lầm hay xuyên tạc mục đích. Cụ thể, �ạo Công Gíao (Catholicism) là �ạo mà chính Chúa Giêsu đã khai sinh và thiết lâp để mang ơn cứu độ của Chúa đến cho m�i ngư�i thành tâm thiện chí muốn đón nhận để được cứu rỗi và sống đ�i đ�i với Chúa trên Nước Tr�i mai sau. Giáo Hội này � tồn tại trong Giáo Hội Công Giáo do �ấng kế vị Phêrô và các Giám mục hiệp thông với ngài đi�u khiển.�, như �ại Công �ồng Vaticanô II đã nhìn nhận. (x LG số 8)

�ây là Giáo Hội duy nhất mà Chúa Kitô đã thiết lập trên n�n tảng các Tông �ồ để tiếp tục rao giảng và chuyển chở ơn cứu độ của Chúa đến với những ai muốn tiếp nhận để được cứu rỗi . Giáo Hội này được đặt dưới quy�n lãnh đạo của �ức Giáo Hoàng La Mã, là Ngư�i �ại Diện (Vicar) duy nhất của Chúa Kitô trên trần thế, với sứ mệnh chăn dắt đoàn chiên của Chúa trong sự hiệp thông và vâng phục tr�n vẹn của các Giám mục trong toàn Giáo Hội.

�ó là những nét đại cương để phân biệt �ạo và Giáo Hội Công Giáo với các �ạo khác cùng tôn th� Thiên Chúa nói chug nhưng đang hoạt động bên ngoài Giáo Hội Công Giáo.

Tuy h� chưa hiếp thông được với Công Giáo, là Giáo Hội thật mà Chúa Kitô đã thiết lập, nhưng Giáo Hội Công Giáo vẫn tha thiết tìm sự hợp nhất với các anh em cùng tin Chúa Kitô nhưng đang ở bên ngoài Giáo Hội Công Giáo.

Chúng ta cùng cầu xin cho sự hiệp thông (communion) và hiệp nhất (unity) này mau được thực hiên, vì chỉ có một Phép Rửa, Môt �ức Tin và một Tin Mừng.

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn