Chúa và sự đau khổ

Liệu có phải sự đau khổ của con ngư�i là một bằng chứng nói lên rằng Chúa toàn năng không thực sự tồn tại?

Giáo sư Triết h�c Peter Kreeft dến từ �ại h�c Boston có cách lý giải khác. Làm thế nào “đau khổ� có thể tồn tại mà không có một tiêu chuẩn khách quan để đánh giá nó? Nếu không có tiêu chuẩn, thì không có công lý. Nếu không có công lý, thì cũng không có sự bất công. Và nếu không có sự bất công, thì không có đau khổ. Mặt khác, nếu công lý tồn tại, thì Chúa tồn tại.

�ối với những ngư�i tốt, có lẽ h� đ�u cảm thấy kinh hoàng trước sự đau khổ của những ngư�i vô tội. Khi một ngư�i vô tội phải qua đ�i vì bệnh tật, hoặc bị tra tấn hay sát hại, chúng ta thư�ng cảm thấy buồn bã, bất lực và phẫn nộ.

Nhi�u ngư�i cho rằng, những đau khổ đó là bằng chứng cho việc Chúa không h� tồn tại. Và lý luận của h� thông thư�ng là như thế này: Nếu Chúa rất tốt và toàn năng, Ngài sẽ không để những đau khổ bất công xảy ra. Tuy nhiên, hằng ngày chúng ta đ�u phải trải qua những nỗi đau vô lý. Do đó, ít nhất một trong hai đi�u trên nói v� Chúa là sai. Hoặc là Chúa không tốt, hoặc là Chúa không toàn năng. Hoặc có thể Chúa thậm chí còn không tồn tại.

Vậy lập luận đó có chỗ nào bất ổn?

Trước tiên, hãy xem xét việc chúng ta nói rằng Chúa không để những đau khổ bất công xảy ra.

Có hai loại đau khổ: �au khổ gây ra bởi con ngư�i và đau khổ gây ra bởi tự nhiên, ví dụ như thiên tai hay bệnh nan y.

Tự do ý chí giải thích được việc tại sao Chúa nhân từ và những khổ đau do con ngư�i gây ra vẫn tồn tại. Bởi vì Chúa cho con ngư�i quy�n tự do ý chí, con ngư�i được tự do hành xử theo ý mình và có thể trái với ý muốn của Thiên Chúa. Do đó, trên thực tế, h� làm đi�u ác không có nghĩa là Chúa không tốt.

Thêm vào đó, nếu Chúa không tồn tại, thì sẽ không có tiêu chuẩn tuyệt đối cho cái tốt. M�i phán xét đ�u được dựa vào một tiêu chuẩn, bao gồm cả sự đánh giá đạo đức của chúng ta. Tiêu chuẩn đánh giá cái xấu của chúng ta là gì? Nếu không có Chúa, thì tiêu chuẩn đánh giá cái xấu của chúng ta chính là chỉ dựa vào quan niệm cá nhân của bản thân mình, ví như cảm thấy không thích một đi�u gì đó và kết luận rằng nó là xấu, hoàn toàn không có cơ sở. Vậy nên, cái được g�i là “tội ác của con ngư�i� – chỉ tồn tại khi Chúa tồn tại.

V� những bất hạnh gây ra bởi tự nhiên, đây có thể là một vấn đ� hóc búa hơn.

Chúng ta đ�u từng thấy những đứa trẻ mới sinh ra đ�i hoặc còn rất ít tuổi nhưng đã mắc phải những căn bệnh nan y. Chúng ta thấy không công bằng. �i�u ấy có thể hiểu được. Chúng ta không thích đi�u đó, chúng ta thấy nó thật vô lý, bất công đáng lẽ không nên xảy ra. �i�u ấy cũng có thể hiểu được. Nhưng suy nghĩ này không hợp lý và không có logic, trừ khi chúng ta tin vào sự tồn tại của Chúa.

Bởi vì nếu ta không tin có Chúa, thì cảm giác chủ quan của ta là cơ sở duy nhất mà ta dựa vào để thấy bất bình với những bất hạnh tự nhiên ập đến. Làm sao mà việc ta không thích một cái gì đó lại có thể chứng minh rằng Chúa không tồn tại?

Nếu tất cả m�i thứ đ�u tự nhiên, thì hoàn toàn không cần phải giải thích lý do tại sao lại có ngư�i phải chịu đau khổ trong khi có ngư�i thì không. �au khổ bất công là một vấn đ� [nan giải] bởi vì chúng ta nhận thức được thế nào là công bằng và bất công. Nhưng nhận thức này bắt nguồn từ đâu? Dĩ nhiên không phải đến từ Tự nhiên. Không có gì được g�i là công bằng hay bất công đối với Tự nhiên. Tự nhiên chỉ là vấn đ� v� sự tồn tại.

Nói cách khác, khi nào thì đau khổ là trạng thái ‘không cần thiết hoặc không đúng đắn’? Làm thế nào để xác định đi�u đó? Dựa trên tiêu chuẩn nào? Tiêu chuẩn cá nhân của bạn và tôi đ�u không có nghĩa gì hết. Chúng ta có thể nói chuyện v� việc đau khổ là trạng thái ‘không cần thiết’ hoặc không đúng đắn chỉ khi chúng ta có một đức tin rằng có một tiêu chuẩn đúng – sai tồn tại một cách khách quan. Và nếu tiêu chuẩn đó thực sự tồn tại, có nghĩa là Chúa tồn tại.

Hơn nữa, so với ngư�i vô thần, ngư�i tin vào sự hiện diện của thần linh sẽ dễ dàng đối mặt và vượt qua những đau khổ tự nhiên hơn, v� mặt tâm lý cũng như logic.

Nếu bạn thực sự tin rằng có một vị Chúa tốt tồn tại, có thể bạn cũng tin rằng vị Chúa này bằng cách nào đó sẽ sắp đặt m�i thứ đúng vị trí, nếu không phải trong đ�i (kiếp) này, thì sẽ là trong đ�i khác, nếu không phải trong thế giới này, thì là thế giới khác.

Ngược lại, đối với những ngư�i vô thần, h� không chấp nhận được rằng những đau khổ có thể có ý nghĩa nào đó sâu sắc hơn đằng sau nó. Không có công lý cuối cùng. Chết là hết. Kẻ xấu chiến thắng và ngư�i tốt chịu đau khổ. �ộng đất và ung thư tương đương với cái chết. �ó là những gì h� nghĩ, theo nghĩa đen là như vậy.

Nếu tất cả m�i thứ đ�u chỉ là tự nhiên, thì làm thế nào để một ngư�i với tâm hồn nhạy cảm có thể bình thản mà sống trong một thế giới trong đó sóng thần quét sạch toàn bộ các thị trấn, kẻ ác tra tấn và sát hại những nạn nhân vô tội, và bệnh tật tấn công con ngư�i một cách bừa bãi? Câu trả l�i là: đó là đi�u không thể.

�ây có phải cách là mà bạn muốn sống?

Peter Kreeft, Giáo sư Triết h�c �ại h�c Boston, Hoa Kỳ.

Phương Trang dịch