68733

LƯỢC SỬ HỌ �ẠO CHỢ �ŨI (1859-2019)

Phóng viên: Kính chào Cha Sở Ernest, trước hết, xin Cha cho chúng con biết đôi nét v� lịch sử h� đạo Chợ �ũi?

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: Xin chào anh, theo báo Nam Kỳ �ịa Phận (năm 1918) và sách Sài Gòn Năm Xưa, khoảng năm 1859, do th�i cuộc, một số giáo dân (hơn 1.000 ngư�i) đã đến phía Tây Nam thành Sài Gòn, quanh khu vực Chợ �ũi, để sinh sống. “�ũi� là một loại lụa tơ tằm, chất liệu hơi giống vải thô, vải bố nhưng m�m và mịn hơn. “Chợ �ũi� chuyên bán đũi, bán lụa,… Th�i đó, “Chợ �ũi� trải dài từ xóm Boresse giáp qua đư�ng xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho. Có lẽ, vì các giáo dân đầu tiên sống quanh chợ này, nên khi thành lập đã lấy “Chợ �ũi� làm tên h� đạo. Thấy số giáo dân khá đông, �ức Cha Dominique Lefèbvre (�ức Cha Ngãi) đã dựng một nhà th� bằng lá, và giao cho Cha Oscar de Noiberne (Cha Thiện) là Cha Sở h� đạo Chánh Toà kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi. Cây Thánh Giá trên bàn th� hiện nay khắc rõ con số 1862, rất gần với th�i điểm thành lập h� đạo. �ây có thể là Thánh Giá của nhà th� đầu tiên. Lịch sử h� đạo Cầu Kho (lưu trong văn khố Toà Tổng Giám Mục) ghi lại như sau: “Cha Phêrô Nguyễn �ức Nhi là Cha Sở Cầu Kho nhưng đồng th�i lãnh lo luôn h� Chợ �ũi, khi ấy, nguyện đư�ng Chợ �ũi ở chỗ nhà mồ �ội Bằng, nơi g�i là Mả Lái Gẫm.

Giai đoạn từ 1882 đến 1887, Cha Sở Lucien E. Mossard (Cha Mão) đã xây ngôi nhà th� thứ hai bằng ngói thay cho nhà th� lá ban đầu [không rõ năm xây dựng và địa điểm, có tài liệu ghi là 1885?]. Sổ Rửa Tội xưa nhất mà văn khố h� đạo còn lưu giữ là từ năm 1882, với chữ ký của Cha Sở Lucien E. Mossard.

�ến khoảng năm 1900, nhà th� ngói bị hư h�ng nặng, nh� ơn Chúa, cùng với sự lo toan của �ức Cha Lucien E. Mossard (�ức Cha Mão), vốn là Cha Sở h� đạo Chợ �ũi từ 1882 đến 1887, h� đạo đã được Ông Bà Philípphê Lê Phát �ạt dâng tặng một khoản ti�n lớn để cất nhà th� mới. Nhà th� thứ ba do Cha Charles Boutier (Cha Thiết) thiết kế, và tồn tại đến ngày nay.

Nhà th� được xây theo kiến trúc tân Gothic, là một trong số hiếm công trình sử dụng vật liệu đá granit Biên Hòa, ở mặt ti�n cũng như các phần đế, nhất là các cột chính. Loại đá granit này rất cứng nên không có các chi tiết trang trí truy�n thống như vẫn thư�ng thấy. Theo dự tính ban đầu, nhà th� gồm 5 gian, nhưng vì nhà th� tạm ở Chí Hoà bị hư h�ng trầm tr�ng, không có nơi cho bổn đạo th� phượng Chúa, nên giáo phận đã trích kinh phí một gian của nhà th� h� đạo Chợ �ũi để xây nhà th� Chí Hoà. Dựa vào con số khắc trên kính màu (1904) và bốn quả chuông (1905), có lẽ, nhà th� thứ ba của h� đạo Chợ �ũi được khánh thành khoảng năm 1905.

�ến năm 2007, do nhu cầu sử dụng, Cha Sở Tôma �ặng Toàn Trí đã cho mở rộng và nối dài phòng thánh của nhà th�. Hiện nay, nhà th� h� đạo Chợ �ũi rộng 20 mét, dài 50 mét, tháp chuông cao 57 mét (kể cả Thánh Giá và con gà trống Gaulois).

�ể ghi nhớ công ơn to lớn của Ông Bà Philípphê Lê Phát �ạt, h� đạo Chợ �ũi đã ch�n Thánh Philípphê Tông �ồ, bổn mạng Ông Lê Phát �ạt, làm tước hiệu cho nhà th� thứ ba của h� đạo [đang tra lại những văn bản chính thức?].

Cho nên, không lạ gì khi trong một số văn bản có dùng cụm từ “H� Chợ �ũi – Sài Gòn – Thánh �ư�ng Philípphê� [Từ sau 1970, xuất hiện con dấu “H� Chợ �ũi – Sài Gòn – Thánh �ư�ng Philípphê� trong các văn bản của h� đạo lưu ở văn khố Toà Tổng Giám Mục]. Ngoài ra, như chúng ta biết, Ông Lê Phát �ạt có tên khai sinh là “Sĩ,� đã từng làm ủy viên Hội �ồng Quản Hạt Nam Kỳ, được phong hàm cấp huyện, nên được g�i là “Ông Huyện Sĩ.� Vì thế, Thánh �ư�ng Philípphê của h� đạo Chợ �ũi còn được g�i với một tên khác là “nhà th� Huyện Sĩ.� Tên g�i này được nhi�u ngư�i biết đến hơn.

Mộ Ông Bà Huyện Sĩ sau cung thánh nhà th�

Từ khi thành lập đến nay, h� đạo Chợ �ũi đã trải qua các th�i Cha Sở:

‒ Cha Oscar de Noioberne (Cha Thiện) từ năm 1859 đến 1871 [Cha Sở h� đạo Chánh Toà kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi].

‒ Cha Henri de Kerlan (Cha Lành) từ năm 1871 đến 1874 [Cha Sở h� đạo Chánh Toà kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi].

‒ Cha Phanxicô Xaviê Phan �ăng Khoa từ năm 1874 đến 1876 [Cha Sở h� đạo Cầu Kho kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi].

‒ Cha Phêrô Nguyễn �ức Nhi từ năm 1876 đến 1882 [Cha Sở h� đạo Cầu Kho kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi].

‒ Cha Lucien Emile Mossard (Cha Mão) từ năm 1882 đến 1887. Năm 1899, Cha được đặt làm �ại Diện Tông Tòa giáo phận Tây �àng Trong.

‒ Cha Jean Baptiste Marie Clair (Cha Quang) từ năm 1887 đến 1891.

‒ Cha Renier (Cha Gẫm) từ năm 1891 đến 1899.

‒ Cha Lambert (Cha Lương) từ năm 1899 đến 1916 [có thể?].

‒ Cha Cyprien Theophile Brugidou (Cha Báu). Tìm được 2 nguồn tài liệu:

• Nam Kỳ Ä�ịa Phận số 234 (03/07/1913) mục “Văn tínâ€�: “Cha Brugidou (Báu) ở bên Tây má»›i qua, điChợ Ä�Å©i.â€� Số 255 (23/11/1913) mục “Ä�ổi sởâ€�: “Cha Brugidou (Báu) ở Chợ Ä�Å©i xuống Cái MÆ¡n.â€� Có 2 cách hiểu:
  • Má»™t là, Cha Brugidou (Báu) làm Cha Sở Chợ Ä�Å©i trong 4 tháng;
  • Hai là, tháng 07, Cha đến sống tại Chợ Ä�Å©i (có thể là để há»�c tiếng Việt), tháng 11 thì đổi xuống Cái MÆ¡n (làm Cha Sở hoặc chỉ là lÆ°u trú).
• Tiểu Sá»­ Cha Cipriano Brugidou đăng tại http://chinhtoaphanthiet.blogspot.com/p/tieu-su-cha-cipriano-brugidou.html viết: “Cuối cùng vào ngày 14/05/1913, ngài xuống tàu tại Marseilles. Ä�ến Sài Gòn, Cha Brugidou được gá»­i đến Chợ Ä�Å©i, má»™t giáo xứ lá»›n ở ngoại ô thành phố, sau đó đến giáo xứ Cái MÆ¡n, tại đây ngài há»�c thêm tiếng Việt và tìm hiểu cách quản trị giáo xứ. Năm 1914, ngài được bổ nhiệm làm chính xứ Tây Ninh.â€�

‒ Cha Céleste Nicolas (Cha Ninh). Bài viết Các Cha Thuộc Hội Thừa Sai Paris với Sự Hình Thành của Giáo Phận �à Lạt đăng tại http://www.simonhoadalat.com/…/CacChaMEP/HoiThuaSaiParis.htm có ghi nhận: “Từ năm 1904 đến 1920, ngài lần lượt làm phó xứ Chợ Quán [19/10/1904-19/02/1905, theo lịch sử h� đạo Chợ Quán], phó xứ Tha-la, phó xứ nhà th� �ức Bà Sài-gòn, Cha Sở Chợ �ũi. Trong th�i gian đó, ngài phải ngưng công việc mục vụ hai lần để trở v� Pháp chữa bệnh đau gan, vào các năm 1909 và 1916. Lần sau, do chiến tranh, ngài bị kẹt ở Pháp cho đến năm 1920 mới trở v� lại nhiệm sở. Nhưng chưa đến một tháng sau, chứng đau gan của ngài tái phát. Bác sĩ tuyên bố dứt khoát rằng ngài không thể chịu được khí hậu nhiệt đới. Do đó, �ức Cha Quinton quyết định gửi ngài lên �à-lạt như đã nói đến trên đây. Ngài đến �à-lạt ngày 11/9/1920� [đang tra lại bản phúc trình năm 1920 của �ức Cha Quinton?].

‒ Cha Dư, Cha Nhu, Cha Frison (Cha Hoàng) [có lẽ là Cha Felix Frison?], Cha Victor Charles Quinton (Cha Tôn) [năm 1912, Cha Victor Charles Quinton được đặt làm Phó �ại Diện Tông Tòa giáo phận Tây �àng Trong. Từ 1920, làm �ại Diện Tông Tòa giáo phận Tây �àng Trong], và cha Nhượng [có lẽ là Phaolô Phạm Công Nhượng?], cũng có th�i gian coi h� Chợ �ũi một ít lâu [phải chăng các Cha này tạm th�i coi h� đạo trong th�i gian Cha Céleste Nicolas đi chữa bệnh ở Pháp?]

‒ Cha Poitier (Cha Phước): [có thể?] từ năm 1916 đến 1923. Th�i điểm năm 1918, h� đạo Chợ �ũi có 1.200 giáo dân.

‒ Cha Simon Nguyễn Văn Sang: từ năm 1923 đến 1943.

‒ Cha Gioakim Nguyễn Bá Luật: từ năm 1943 đến 1948 [không rõ nguyên nhân và năm mất?].

‒ Cha Carôlô Lê Văn Nhơn: [có thể?] từ năm 1948 đến 1974.

‒ Cha Gioan Baotixita Dương Hoàng Thanh: từ năm 1974 đến 1980.

‒ Cha Carôlô Lê Văn Nhơn: quy�n Cha Sở từ năm 1980 đến 1981.

‒ Cha Gioan Baotixita Võ Văn �nh: từ năm 1981 đến 1992.

‒ Cha Tôma �ặng Toàn Trí: từ năm 1992 đến 2012.

‒ Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: từ năm 2012 đến nay. Năm 2019, h� đạo có 2.500 giáo dân.

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng, Cha Sở đương nhiệm

Như vậy, h� đạo Chợ �ũi đã hiện diện được 160 năm (1859-2019). Trước năm 1882, Cha Sở ở nơi khác kiêm nhiệm h� đạo Chợ �ũi. Từ 1882 cho đến nay, Chợ �ũi đã có Cha Sở thư�ng trú để coi sóc bổn đạo.

Trải qua 160 năm, có 3 nhà th� đã được xây dựng, trong đó, có đến 2 nhà th� (thứ hai và thứ ba) nh� phần lớn công lao của Cha Lucien Emile Mossard (Cha Mão). Thánh đư�ng Philípphê (nhà th� Huyện Sĩ) 114 tuổi (1905-2019) là nhà th� thứ ba của h� đạo Chợ �ũi.

Năm 2020 là đúng 120 năm ngày mất của Ông Philípphê Lê Phát �ạt (Ông Huyện Sĩ), 100 năm �ức Cha Lucien Emile Mossard (�ức Cha Mão) và Bà Agnes Huỳnh Thị Tài (Bà Huyện Sĩ) qua đ�i.

Theo một thống kê chưa đầy đủ, con cái của h� đạo đã dâng mình cho Chúa gồm có:

‒ Cha Phaolô Nguyễn Minh Kính, chịu chức Linh Mục năm 1937, giáo phận Sài Gòn (X).

‒ Cha Phaolô Nguyễn �ình Ngát, giáo phận Liegie (X).

‒ Cha Phanxicô Xaviê Trịnh Văn Phát.

‒ Cha Stêphanô Nguyễn Phan Khiêm, Dòng �a Minh.

‒ Cha Micaen Nguyễn Văn Lộc, Cha Sở Phú Nhuận, giáo phận Sài Gòn – TP. HCM.

‒ Cha Máccô Nguyễn �ức Huỳnh, Dòng Don Bosco (X).

‒ Cha Inhaxiô Hồ Văn Xuân, Tổng �ại Diện giáo phận Sài Gòn – TP. HCM.

‒ Cha Bênêđitô Nguyễn Văn Nghĩa, Dòng Xitô Phước Sơn.

‒ Cha Giuse Trương Vĩnh Phúc, Cha Sở Mông Triệu, giáo phận Sài Gòn – TP. HCM.

‒ Cha Gioakim Nguyễn Xuân Tiến, Dòng Thánh Thể, đang mục vụ tại Nhật Bản.

‒ Cha Gioakim Nguyễn Xuân Thinh, giáo sư �ại Chủng Viện, giáo phận Melbourne, Australia.

‒ Cha Phaolô Nguyễn Vũ Thông, Cha Sở Phú Lộc, giáo phận Sài Gòn – TP. HCM.

‒ Cha Micaen Nguyễn Tiến Bình, Thư Ký của �ức Giám Quản giáo phận Sài Gòn – TP. HCM.

‒ Thầy Giuse Quách Minh �ức, Dòng Chúa Cứu Thế.

‒ Thầy Giuse Phạm Anh Nghĩa, Tu �oàn Nhà Chúa.

‒ Soeur Marie Joseph Nguyễn Thị Thơm, Dòng �ức Bà (X).

‒ Soeur Marie Sophie Nguyễn Thị Phú, Dòng �ức Bà.

‒ Soeur Marie Amélie Nguyễn Thị Sang, Dòng �ức Bà.

‒ Soeur Agnes Nguyễn Thị �nh, Dòng Cát Minh.

‒ Sơ Marie Gabriel Nguyễn Thị Cẩm Nhung, Dòng Cát Minh.

‒ Soeur Marie Gisèle Trần Thị Xuân Liên, Dòng Thánh Tâm Chúa Giêsu.

‒ Soeur Maria Trương Thị Ng�c Mai, Dòng Phaolô thành Chartes (X).

Phóng viên: �ược biết, Thánh Mátthêu Lê Văn Gẫm đã tử đạo trên phần đất của h� đạo?

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: �úng vậy. Mátthêu Lê Văn Gẫm, sinh năm 1813 tại h� đạo Tắt, làng Long �ại, xứ Gò Công, tỉnh Biên Hòa. Ngài là con trai trưởng trong một gia đình sáu ngư�i con. 15 tuổi, Mátthêu Gẫm xin vào Chủng Viện Lái Thiêu, nhưng vì hoàn cảnh cha mẹ già yếu, đông các em, nên cậu Gẫm phải r�i Chủng Viện để v� phụng dưỡng cha mẹ và coi sóc các em. 1833, Mátthêu Gẫm kết hôn với một thiếu nữ thuộc h� đạo Thành, làng Long �i�n, phủ Phước Tuy (Bà Rịa). Hai vợ chồng sống với nhau rất êm ấm thuận hoà và sinh hạ được bốn ngư�i con. Tuy nhiên, ngh� thương nhân thư�ng phải xa nhà, một lần kia, Mátthêu Gẫm sa ngã, theo đuổi một thiếu nữ khác. Nhưng khi nghĩ lại, ông cương quyết từ b� mối tình ngang trái. �ể bù lại, ông yêu thương vợ nhi�u hơn, và chú tâm vào việc giáo dục con cái, nhất là v� đ�i sống đạo đức.

Năm 1846, vì nhu cầu của giáo phận, ông Gẫm không sợ nguy hiểm, đã sang Singapore đón �ức Cha Dominique Lefèbvre (�ức Cha Ngãi), Cha Pierre Duclos (Cha Lộ) và ba chủng sinh v� Sài Gòn. Nhưng chẳng may, trên đư�ng trở v�, thuy�n của ông đã bị quan quân tri�u đình bắt giữ. Ông Mátthêu Gẫm tự nhận là ngư�i chủ mưu nên bị biệt giam ở Sài Gòn. Vài ngày sau, các quan đưa ông ra tòa lấy khẩu cung và kêu g�i quá khóa (bước qua Thánh Giá). Dù bị tra tấn đau đớn nhưng ông vẫn kiên cư�ng chịu đựng, không khai một ai, cũng không chịu bước qua Thánh Giá. Sau bảy tháng giam cầm, bản án xử trảm được vua Thiệu Trị châu phê. Ngày 11 tháng 05 năm 1847, ông Mátthêu Lê Văn Gẫm được đưa đến pháp trư�ng chợ Da Còm (nay là 47 D Nguyễn Trãi, P. Bến Thành, Q.1, Tp. HCM). Các tín hữu và lương dân hiện diện rất đông. Khi tiếng chiêng hành hình vang lên, viên đao phủ phải chém đến ba nhát thì đầu vị tử đạo mới lìa kh�i cổ.

Gông mà Thánh Gẫm mang khi ra pháp trư�ng

Ngày 27 tháng 09 năm 1857, ông Mátthêu Lê Văn Gẫm được �ức Thánh Cha Piô IX tuyên là �ấng �áng Kính. Ngày 27 tháng 05 năm 1900, được �ức Lêô XIII tuyên Chân Phước. Ngày 19 tháng 06 năm 1988, �ức Thánh Cha Gioan Phaolô II tuyên Mátthêu Lê Văn Gẫm lên hàng Hiển Thánh.

Phóng viên: Xin Cha chia sẻ v� h� đạo Chợ �ũi trong hiện tại, và những thao thức mục vụ của Cha cho h� đạo ?

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: Khi v� nhận h� đạo năm 2012, tôi chỉ có một mục đích duy nhất là làm sao cho �ức Kitô lớn lên nơi cộng đoàn. Tất cả những hoạt động trong h� đạo đ�u nhắm đến đi�u đó, nghĩa là dần dần tiến đến đi�u đó. Năm 2019, h� đạo Chợ �ũi có 2.500 giáo dân, chia là 6 giáo khu. H� đạo hiện có: 8 đoàn thể, 12 ca đoàn, 1 cộng đoàn Anh Chị Em Hàn Quốc, Chủng Viện Dự Bị của giáo phận Sài Gòn – TP. HCM. Các Dòng Tu phục vụ tại h� đạo gồm: MTG Chợ Quán, MTG Cần Thơ, Trinh Vương, MTG Cái Nhum, Phan Sinh.

Tiếp nối các Cha Sở ti�n nhiệm, tôi mong muốn xây dựng h� đạo trên n�n tảng mến Chúa – yêu ngư�i.

Thứ nhất, mến Chúa. Một ghi nhận thoáng qua đó là: các Thánh Lễ ngày thư�ng và Chúa Nhật đ�u có đông ngư�i tham dự, ngư�i trong h� đạo, và cả những ngư�i từ nhi�u nơi khác đến. Nhận xét chung của nhi�u ngư�i là h� tìm thấy bình an và tâm tình cầu nguyện khi tham dự các lễ nghi phụng vụ ở nhà th� Huyện Sĩ. Tôi thiết nghĩ, đó là ơn Chúa ban cho tất cả m�i ngư�i khi đến nhà Chúa. Phần chúng tôi, những Linh Mục phục vụ tại h� đạo, thế hệ này nối tiếp thế hệ kia, chúng tôi chỉ góp một phần công sức rất nh�, khi giúp m�i ngư�i tìm gặp Chúa dễ dàng hơn, qua việc dâng Thánh Lễ, giảng dạy, cử hành các bích tích…

Thứ hai, yêu ngư�i. Từ nhi�u năm nay, với sự góp sức của các Anh Chị Em trong và ngoài h� đạo, chúng tôi đã bắt đầu thực hiện bếp ăn tình thương cho ngư�i nghèo, không phân biệt lương giáo. Qua bếp ăn tình thương, h� đạo có dịp gặp gỡ và sẻ chia với những cuộc đ�i khó nh�c. Song song đó, từ năm 2016, một nhóm Anh Chị Em nhiệt thành đã cùng với các Cha trong h� đạo đi thăm anh chị em lương dân tại các giáo điểm của giáo phận Sài Gòn – TP. HCM như: Doi Lầu, Vĩnh lộc B, An Thới �ông. Chuyến đi xa và khá vất vả nhưng nụ cư�i luôn nở trên môi của m�i ngư�i: từ con đến cha, từ ngư�i có đạo đến ngư�i chưa tin Chúa.

Bếp ăn tình thương

Thăm các giáo điểm

Vài l�i sơ lược như vậy để thấy rằng: khi sống giới răn mến Chúa – yêu ngư�i, cộng đoàn h� đạo Chợ �ũi đã tìm được ni�m vui thật sự của đ�i sống Kitô hữu, đó là ni�m vui Tin Mừng, thật đúng như l�i �ức Thánh Cha Phanxicô nói trong tông huấn Evangelii Gaudium (Ni�m Vui của Tin Mừng): “Ni�m Vui của Tin Mừng đổ đầy trái tim và cuộc sống của tất cả những ai gặp Chúa Giêsu� (số 1).

Phóng viên: Thưa Cha, Cha mong m�i những gì khi nhìn v� tương lai h� đạo Chợ �ũi?

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: H� đạo Chợ �ũi nằm ở khu vực trung tâm thành phố. Do nhu cầu cuộc sống, một số bổn đạo kỳ cựu của h� đạo đã phải di chuyển đến một nơi ở mới, ngoài h� đạo. Cho nên, số giáo dân của h� đạo đã bị giảm đi. Nhưng mặt khác, nhà th� Huyện Sĩ lại ngày ngày được tiếp đón rất nhi�u con cái Chúa từ khắp nơi “tiện đư�ng� ghé vào cầu nguyện, tham dự Thánh Lễ. Cho nên, theo cái nhìn chủ quan của tôi thì v� lâu v� dài, nên chăng, h� đạo cần là một h� đạo “mở� để m�i ngư�i, không phân biệt lương – giáo, Chợ �ũi hay không Chợ �ũi, có thể đến và gặp gỡ Chúa nơi ngôi thánh đư�ng Huyện Sĩ cổ kính.

�iểm cuối cùng đó là chỉnh trang lại khuôn viên nhà th�. Như anh thấy, Nhà Sinh Hoạt của h� đạo, nh� ơn Chúa, cùng sự chung sức của m�i ngư�i trong h� đạo, đã hoàn thành vào năm 2018, và góp phần không nh� trong các sinh hoạt chung của h� đạo, của giáo phận. Tuy nhiên, khuôn viên xung quanh vẫn còn chưa ổn định, hy v�ng, trong th�i gian tới, h� đạo có thể hoàn thành được việc này. Nhi�u ngư�i lo lắng cho tôi: “Tr�i ơi, việc nhi�u quá làm sao cha lo hết!� Nhưng tạ ơn Chúa, tôi được kế thừa tâm huyết của các Cha Sở ti�n nhiệm, sự hỗ trợ từ �ấng Bản Quy�n giáo phận, từ các cha trong h� đạo, và quý nhất là tấm lòng của tất cả anh chị em trong h� đạo Chợ �ũi (còn ở tại h� đạo hoặc đã chuyển đi nơi khác). Tôi nghĩ, đó là ơn Chúa ban cho tôi khi tôi được sai v� phục vụ h� đạo Chợ �ũi. Và tôi nhớ đến l�i thánh Phêrô: “Ơn riêng Thiên Chúa đã ban, mỗi ngư�i trong anh em phải dùng mà phục vụ kẻ khác. Như vậy, anh em mới là những ngư�i khéo quản lý ân huệ thiên hình vạn trạng của Thiên Chúa� (1 Pr 4,10).

Nhà Sinh Hoạt của h� đạo.

Phóng viên: Xin cám ơn Cha đã dành cho chúng con một cuộc trao đổi này.

Cha Ernest Nguyễn Văn Hưởng: Cám ơn Anh. Xin Chúa ở cùng Anh. Chào Anh.

Viet Catholic