Các tà i năng cần lộ ra
TrÃch sách Tiểu sá» Thánh Antôn PaÄ‘ua, Françoise Bouchard, nxb. Salvator
Chắc chắn khi so sánh Antôn vá»›i má»™t giám mục, Thánh Phanxicô muốn nói đùa. Nhưng ngà i cÅ©ng muốn chÃnh thức công nháºn các Æ¡n vá» mặt thần há»c và nghệ thuáºt nói trước công chúng cá»§a Antôn: các Æ¡n nổi tiếng trong Tin Mừng mà Chúa Kitô qua ngôn ngữ gợi hình cá»§a dụ ngôn đã xin chúng ta, đừng khiêm tốn giả tạo, nhưng dùng tà i năng nà y để phục vụ Giáo há»™i vì tình yêu cho Ngà i.
Vì thế Thánh Phanxicô muốn chấm dứt hà nh trình lâu dà i Ä‘i tìm con đưá»ng Chúa Ä‘ang chá» mình. Äiá»u nà y được nói lên trong ghi chú ngắn gá»n ngà i gá»i cho Antôn: “Cha nghÄ© con giảng thần há»c cho anh em chúng ta là điá»u tốt, nhưng cẩn tháºn đừng để tinh thần hương nguayện bị dáºp tắt nÆ¡i con cÅ©ng như nÆ¡i ngưá»i khác như luáºt dòng cá»§a chúng ta đã quy định. Cha rất coi trá»ng chuyện nà y. Cha chà o con.â€
Hai hệ thống không quá đối láºp nhau
Ghi chú ngắn gá»n nhưng tóm tắt cả hệ thống giáo dục rao giảng cá»§a Dòng Phanxicô: giữ tinh thần hương nguyện sâu Ä‘áºm để duy trì tâm hồn luôn tiếp xúc vá»›i ngá»n lá»a thiêng xuất phát từ những gì cá»§a Chúa và truyá»n đạt lại Æ¡n Chúa. Vì thế vá»›i tu sÄ© Dòng Phanxicô, đó là quả tim luôn bừng cháy dẫn dắt và luôn thăng tiến trong huyá»n nhiệm tình yêu Chúa, nên há»c thuyết được truyá»n từ trái tim dịu dà ng nà y qua trái tim dịu dà ng kia. Các suy Ä‘oán siêu hình hỠđể cho các nhà thông thái Dòng Äa Minh, những ngưá»i đến được vá»›i trái tim không phải do tá»± phát nhưng qua các kết luáºn cá»§a các định lý đã suy nghÄ© vững chắc cá»§a há»â€¦ Và đó là hai cách tiếp cáºn khác nhau, nhưng có cùng mục Ä‘Ãch: mang Tin Mừng đến cho tất cả má»i ngưá»i, theo cách phù hợp nhất vá»›i từng ngưá»i, trong từng hoà n cảnh, cùng ná»— lá»±c để tiêu diệt táºn gốc sá»± dữ. Äó không phải là các môn đệ cá»§a Thánh Äa Minh có khuynh hướng bắt nguồn từ tình yêu trong hiểu biết và bảo vệ sá»± tháºt, và môn đệ Thánh Phanxicô bắt nguồn từ đức tin và sá»± tháºt trong quả tim nồng cháy vì tình yêu đó sao?
Thánh Phanxicô sá»a đổi Luáºt cá»§a mình
Trên nguyên tắc, Thánh Phanxicô không muốn là m cho anh em mình là những cái giếng thần há»c. Nhưng từ và i năm nay, dị giáo manikêô đã xuất hiện trở lại dưới tên lạc giáo cathar ở miá»n Nam nước Pháp và má»™t và i vùng ở Äức và Tây Ban Nha. Ở à các thà nh viên cathar ở vùng Piémont, Lombardie, Emilia và nhiá»u nhất là ở Romagna. Cho đến lúc đó, Thánh Äa Minh cùng vá»›i các môn đệ cá»§a mình Ä‘i khắp má»i nẻo đưá»ng để chinh phục và đưa há» vá» lại vá»›i Giáo há»™i. Nhưng ở đây, năm 1221, ngà i đã an nghỉ trong chuyến Ä‘i tông đồ vá» bên cạnh Chúa.Â
Một ghế dà nh cho Antôn
Như thế Thánh Phanxicô hiểu mình sẽ cầm ngá»n Ä‘uốc cá»§a Äa Minh để đà o tạo các tu sÄ© vững mạnh vá» mặt thần há»c, để hỠđủ khả năng bác bá» láºp luáºn sai lầm cá»§a tà phái dưới ánh sáng há»c thuyết công giáo. Vì thế ngà i bổ nhiệm Antôn là m giáo sư thần há»c ở Bologne và o khoảng lá»… Phục Sinh năm 1223.
Thá»i gian còn lại, Antôn sẽ Ä‘i gặp những ngưá»i cathar ở gần nhất: những ngưá»i là m nhiá»…m vùng Romagna.Â
Cáºn cảnh vá» dị giáo
Dị giáo cathar là gì?
Một nhị nguyên cơ bản
Äó là há»c thuyết dá»±a trên sá»± ghi nháºn có cuá»™c chiến đấu thưá»ng xuyên giữa cái thiện và cái ác. Cả hai Ä‘á»u đến từ hai thần có sức mạnh ngang nhau:
– Thần của sự thiện tạo ra tinh thần, linh hồn (Chúa hay ánh sáng);
– Thần của sự ác tạo ra chất liệu trong tất cả các biến thể (Satan hay bóng tối)
Gần như không có định nghÄ©a nà o cá»§a thần trà mà còn bà ẩn; tâm hồn lại cà ng không. Chúng ta biết nhiá»u vá» vấn đỠnà y, nhất là vá» con ngưá»i. ÄÆ°á»£c dá»±ng lên bằng xương bằng thịt, con ngưá»i không tinh tuyá»n, vì được thần ác tạo nên.
Các dữ liệu được dá»±ng lên nà y, tất cả được trù định trước, con ngưá»i-váºt chất không thể được cứu… Tuy nhiên má»™t số ngưá»i ưu tiên có thể được thanh lá»c (Consolamentum) qua nghi thức đặt tay và Tin Mừng trên ngưá»i được rá»a tá»™i.
Những ngưá»i “tinh tuyá»nâ€
Những ngưá»i “tinh tuyá»n†là những ngưá»i nháºn được ưu tiên nà y ngay từ khi má»›i sinh. Nó chỉ được ban cho má»™t lần và không có gì có thể khôi phục sá»± tinh tuyá»n má»™t khi nó bị mất (như bà tÃch hòa giải cá»§a ngưá»i công giáo). Vì thế những ngưá»i đã được nháºn, khi há» có nguy cÆ¡ phải bị khôi phục lại má»™t hay nhiá»u lần nếu cần? Há» phải có má»™t Ä‘á»i sống gương mẫu để duy trì tình trạng há»c hà nh nà y: Ä‘á»i sống thanh đạm, thái độ khắc khổ, khiêm nhưá»ng trong ánh mắt, trong y phục, ăn chay không đúng (không ăn trứng, thịt, sữa vì đó là các thức ăn không tinh tuyá»n), không có lạc thú cá»§a con ngưá»i kể cả lạc thú tình dục… Và tất cả những Ä‘iá»u nà y không che Ä‘áºy để có thêm tÃn đồ má»›i… Há» không những nâng đỡ lẫn nhau vá» mặt đạo đức mà còn vá» các khÃa cạnh khác, xã há»™i, nghá» nghiệp, tiá»n bạc (trợ cấp, địa vị…). HỠđược giữ kÃn tuyệt đối nhất (tên các ngưá»i lãnh đạo, nÆ¡i chốn há», ngà y giá», chá»§ Ä‘á»â€¦) và nháºn ra nhau qua dấu hiệu riêng…Â
Và những ngưá»i khác
Hầu hết ngưá»i cathar thÃch tái tạo lại tình trạng Consolamentum cho những trưá»ng hợp bệnh nặng hay vá»›i ngưá»i sắp chết. Ngược vá»›i những ngưá»i “tinh tuyá»n†tuân phục và o sá»± từ bá» tuyệt đối, các ngưá»i khác không bị rà ng buá»™c bởi má»™t quy tắc nà o, bởi vì há» cho rằng tất cả má»i thứ trong con ngưá»i là không tinh tuyá»n. Vì cuối cùng há» sẽ được thanh luyện, nên há» cà ng hưởng tất cả các lạc thú trần thế, không giá»›i hạn gì.
Háºu quả tai hại
Háºu quả cá»§a má»™t há»c thuyết như váºy là gì?
Vá» mặt đạo đức, vì không có quy tắc chuẩn má»±c, má»i cấm Ä‘oán Ä‘á»u được dỡ bá», má»i lệch lạc được xem là bình thưá»ng, nếu nó không nổi trá»™i. Äó là cho phép phóng túng, không kiểm soát: ma túy, rượu chè, khiêu dâm, phá thai, theo chá»§ nghÄ©a ưu sinh…
Trên khÃa cạnh gia đình, đó là sá»± phá»§ nháºn tình yêu giữa ngưá»i nam và ngưá»i nữ, phá há»§y hôn nhân và việc sinh con, má»™t cái chết cá»§a gia đình…
Vá» mặt xã há»™i, đó là sá»± bất tuân bất cứ luáºt lệ đạo đức nà o vì má»i thứ tráºt và má»i quyá»n lá»±c Ä‘á»u được quyết định và xá» lý bởi con ngưá»i. Và cÅ©ng ngược Ä‘á»i cho chá»§ trương phóng túng, ngưá»i cathar lại gò bó khi phải là m việc trong bà máºt để xây dá»±ng má»™t mạng lưới ảnh hưởng, đưa quyá»n lá»±c và o tay những ngưá»i có khả năng là m cho các ý tưởng cá»§a há» Ä‘i tá»›i. Kết quả là bất cứ ai muốn thá»±c thi trách nhiệm chÃnh trị, xã há»™i cá»§a mình hay đơn giản bất cứ ứng viên nà o Ä‘i tìm việc, há» phải tuân thá»§ theo các quyết định cá»§a tà phái.
Vá» mặt tôn giáo, ngưá»i cathar không thể chấp nháºn má»™t Thiên Chúa là Thần Khà có thể xuống thế trong má»™t thân xác, mà bản chất là bị há»§y hoại. CÅ©ng váºy, bánh thánh không thể xem là sá»± hiện diện có tháºt, bởi vì bánh được là m bằng bá»™t và nước, do đó là từ váºt chất.
Vì thế cần phải hạ uy tÃn thứ tráºt, há»§y bá» chức thánh là ná»n tảng cá»§a đạo công giáo và phải ra các luáºt giảm sá»± tá»± do cá»§a Giáo há»™i, tước Ä‘oạt tà i sản cá»§a há», và tước Ä‘i má»™t phần hoặc toà n bá»™ cÆ¡ cấu ảnh hưởng vá» mặt xã há»™i cá»§a Giáo há»™i và tất cả cuá»™c sống siêu nhiên.
Má»™t há»c thuyết chết ngưá»i
Cuối cùng đó là tà phái mà chá»§ nghÄ©a quyết định triệt để thay thế ý chà tá»± do, chá»§ nghÄ©a số pháºn che má» má»i phân định, vô tráºt tá»± phá há»§y tất cả má»i thứ tráºt đã ổn định. Tệ hÆ¡n nữa, chá»§ nghÄ©a bi quan há»§y diệt má»i hy vá»ng, phá»§ nháºn má»i kết quả công việc tốt là nh cá»§a ân sá»§ng và bà tÃch trên tâm hồn, thể xác. Giáo há»™i chân chÃnh được được xây dá»±ng bởi má»™t Chúa nháºp thể duy nhất, chết để cứu nhân loại, sống lại để đưa nhân loại vá» hưởng hạnh phúc Ä‘á»i Ä‘á»i. Trong sung mãn cá»§a Ngà i.
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn
Các thu hoạch đầu tiên (2-4)

Tìm hiểu nhà hùng biện thiêng liêng
Sau khi theo Thánh Antôn trong các công việc đầu tiên cá»§a ngà i như ngưá»i Ä‘á»c sách thiêng liêng, bây giá» chúng ta xem ngà i trong vai trò ngưá»i rao giảng.
Bà ẩn của ngôn ngữ
Trước khi theo Thánh Phanxicô trong cuá»™c chiến chống ngưá»i lạc giáo cathar, chúng ta có câu há»i: ngà i giảng bằng ngôn ngữ nà o? Các sá» gia đưa ra nhiá»u giả thuyết:
– Ngà i giảng bằng tiếng Bồ Äà o Nha là tiếng mẹ đẻ cá»§a mình. Äể thÃnh giả hiểu thì Thần Khà là m công việc còn lại, như các thánh tông đồ sau lá»… Hiện Xuống. Cuá»™c tranh luáºn gần như không thuyết phục vì khó mà hình dung Chúa là m phép lạ, váºy thì có giả thuyết khác.
– Ngà i giảng trong má»™t loại ngôn ngữ há»—n hợp cá»§a hai phương ngữ vùng bán đảo à nÆ¡i ngà i cư ngụ: Sicile và Monte-Paolo. Cá» tá»a cá»§a ngà i có thể hiểu ý nghÄ©a cá»§a má»™t số chữ và các thà nh ngữ quan trá»ng đủ để nắm ý nghÄ©a lá»i cá»§a ngà i. Láºp luáºn nà y có thể được chấp nháºn cho các bà i giảng ở Forli và ở Bologne. Nhưng không phải cho tất cả địa phương có phương ngữ khác nhau, nÆ¡i ngà i sẽ đến sau nà y.
– Ngà i nói tiếng la-tinh bình dân, không phải tiếng la-tinh trong văn há»c, vì thá»i đó ai cÅ©ng hiểu tiếng la-tinh bình dân nà y. Äiá»u có thể xảy ra là trong má»—i vùng, má»—i bang, hoặc có thể má»—i nước, ngà i có thể minh há»a bà i giảng cá»§a mình qua các thà nh ngữ lấy từ văn nói cá»§a địa phương. Chúng ta giữ lại giả thuyết nà y.
“Ngưá»i Ä‘á»c sách†đầu tiên cá»§a “bục seraphinâ€
Sau khi rá»i tÄ©nh viện Monte-Paolo để Ä‘i Bologne, Antôn là “thầy Ä‘á»c sách†đầu tiên, cÅ©ng có thể gá»i là giáo sư thần há»c cá»§a Dòng. Trung thà nh vá»›i lá»i khuyên cá»§a Thánh Phanxicô, ngà i khuyên Antôn phải nuôi dưỡng Ä‘á»i sống hương nguyện cá»§a mình, Antôn đã biến bục giảng là trưá»ng há»c cá»§a hiểu biết và thánh thiện. Há»c trò cá»§a Antôn không phải chỉ là các tu sÄ© Dòng Phanxicô nÆ¡i Antôn ở: “Má»™t số đông thanh thiếu niên trẻ ham hiểu biết đổ xô đến lá»›p há»c cá»§a ngà iâ€. Trong má»™t thá»i gian ngắn, sá»± ngưỡng má»™ cá»§a hỠđã là m cho Antôn nổi tiếng trong giá»›i trà thức và thần há»c gia.
Vì sao nhiá»u ngưá»i tìm đến há»c vá»›i Antôn? Chúng ta đã biết tà i năng cá»§a Antôn vá» thần há»c, vá» hùng biện và trà nhá»› phi thưá»ng giúp cho Antôn có thể trÃch thuá»™c lòng bất cứ bản văn nà o cá»§a Thánh Kinh, sách cá»§a các Tổ phụ…
Vá»›i tất cả các tà i năng được công nháºn nà y, cá»ng thêm Antôn đưa và o các sá»± tháºt cá»§a Giáo há»™i, không phải chỉ giá»›i hạn trong các khái niệm bắt buá»™c hay cấm Ä‘oán nhưng bằng cách dùng đến trà thông minh, lý trà và cảm xúc cá»§a con ngưá»i. Như chúng ta đã thấy, Antôn đã thà nh láºp má»™t hệ thống các so sánh, các hòa hợp, tương đồng và các ẩn dụ khác để là m sáng tá» các bà i giảng cá»§a mình và chạm đến tâm hồn cá» tá»a. Nhưng không phải chỉ có thế. Vì tất cả tiến trình nà y nhằm tham dá»± và o cuá»™c sống hà ng ngà y cá»§a má»—i ngưá»i để há» tìm thấy ở đây là nguồn đức hạnh, má»™t con đưá»ng đưa hỠđến vá»›i Chúa qua tình yêu vô hạn cá»§a Con cá»§a Ngà i. Má»™t tình yêu có nguồn cá»™i trong quả tim bị lưỡi đòng đâm thấu và vẫn còn hiện diện trong Giáo há»™i, trong các bà tÃch chúng ta nháºn và qua Lá»i Chúa mà các thừa tác viên cá»§a Ngà i truyá»n cho chúng ta. Chúng ta lấy và dụ cụ thể rút từ má»™t trong các bà i giảng cá»§a Antôn, tà i liệu tham khảo trÃch từ sách tiên tri I-saia: “Ngà y ấy trong xứ Ai Cáºp sẽ có năm thà nh nói tiếng Ca-na-an và má»™t trong năm thà nh đó sẽ được gá»i là Thà nh Mặt Trá»i.†Trong chú giải cá»§a mình, Antôn và năm thà nh phố nà y vá»›i năm vết thương cá»§a Chúa Kitô nÆ¡i mà toà n thể nhân loại tá»™i lá»—i có thể đến trú ẩn. Và Antôn tiếp tục: “Nếu năm vết thương cá»§a Chúa Kitô là thà nh phố lánh nạn thì vết thương Trái tim Chúa là thà nh phố cá»§a mặt trá»i, tâm Ä‘iểm vÄ©nh cá»u cá»§a ánh sáng và hÆ¡i ấm siêu nhiên. Qua cánh cá»a mở ra cá»§a Chúa Giêsu, cá»a thiên đà ng đã mở cho chúng ta…†Trong má»™t bà i há»c khác dà nh cho các há»c sinh cá»§a mình, Antôn trở lại chá»§ đỠvá»›i các hình ảnh khác: “Các con hãy giống như con chim bồ câu, nó là m tổ cá»§a mình khắc sâu trong lõ rá»—ng cá»§a đá. Nếu Chúa Giêsu là đá, lá»— rá»—ng cá»§a đá là nÆ¡i tâm hồn chúng ta phải đến trú ngụ, đó là vết thương bên cạnh sưá»n Ngà i. Vết thương dẫn đến quả tim cá»§a Ngà i…â€
Và ở nÆ¡i khác: “Chúa Giêsu Kitô là hai bà n thỠđược nói đến trong luáºt cổ: má»™t bà n thá» bằng đồng trong cÆ¡ thể đẫm máu, má»™t bà n thá» bằng và ng trong quả tim yêu thương nóng bá»ng cá»§a Chúa… Suy gẫm vá» các Ä‘au khổ bên ngoà i cá»§a Chúa Giêsu là thánh thiện và xứng công. Nhưng nếu chúng ta muốn tìm và ng nguyên chất, chúng ta phải Ä‘i và o bà n thá» bên trong, trong táºn trái tim cá»§a Chúa Giêsu và há»c há»i sá»± phong phú tình yêu cá»§a Ngà i.†Các trÃch Ä‘oạn nà y giúp chúng ta hiểu hÆ¡n lý do vì sao các lá»›p há»c cá»§a Antôn được thà nh công trong hai năm Antôn dạy thần há»c ở Bologne. Chúng ta ghi nháºn ở đây Antôn tôn trá»ng các ước muốn cá»§a Thánh Phanxicô: dạy cho các anh em mình sá»± hiểu biết thần há»c và duy trì vá»›i há» (và trong mình) tinh thần hương nguyện dẫn hỠđến đỉnh cao cá»§a đức ái thiêng liêng và trong tinh thần huynh đệ. Do đó trưá»ng phái “trưá»ng seraphin†được mở ra, lấy cảm hứng từ Thánh Phanxicô Assisi, và Antôn là ngưá»i giảng dạy đầu tiên, ngưá»i đã rá»i Bologne sau khi ở đó hai năm, đã đà o tạo Ãt nhất được sáu thầy Ä‘á»c kế vị mình.Â
Một nhà rao giảng thà nh công
Ngoà i chức vụ thầy Ä‘á»c, Antôn còn Ä‘i giảng bất cứ đâu có yêu cầu, nhất là ở Romagne. Antôn đã giảng ở Forli, Faenza, Imola, Bologne, Rimini… Các nhà viết tiểu sá» không đưa ra nhiá»u chi tiết vá» các bà i giảng cá»§a Antôn ở các địa phương khác nhau, ngoại trừ Rimini như chúng ta sẽ thấy sau. Nhưng chúng ta biết được năng khiếu giảng thuyết cá»§a Antôn, cấu trúc và ná»™i dung các bà i giảng, kết quả nÆ¡i các ngưá»i nghe là bằng chứng.
Lá»i nói cá»§a lá»a
“Ngà i có tà i năng đặc biệt cá»§a ngưá»i rao giảng thiêng liêng: ân sá»§ng thu hút, ngá»n lá»a truyá»n cảm, sức mạnh chinh phục, hiểu biết tâm hồn con ngưá»i và Sách Thánh… Má»™t sức thổi khởi động nÆ¡i Antôn, sức thổi thần thánh ở các nhà tiên tri.†Lịch sá»±, dá»… mến, thoải mái tá»± nhiên, dá»… gần (không phải là chuyện bình thưá»ng thá»i đó), giá»ng nói to, rõ rà ng, linh hoạt để truyá»n đạt tốt hÆ¡n cảm xúc Antôn muốn truyá»n: “Äó là sứ giả Tin Mừng không mệt má»i Ä‘i từ thị trấn nà y qua thà nh phố khác; ngưá»i gieo giống, gieo hạt tốt cá»§a Chân lý trên luống cà y má»—i ngà y; là anh hùng cá»§a Tin Mừng, đầy khôn ngoan, trà tuệ nói vá»›i quyá»n uy cho tÃn hữu.†Vá»›i tất cả năng khiếu và phẩm chất, cá»ng thêm và o đó là đức tÃnh dÅ©ng cảm và trung thà nh vá»›i đức tin: “Không có gì có thể là m cho Antôn má»m lòng; không suy yếu cÅ©ng không ngụy trang sau các câu cá»§a Tin Mừng; Antôn loan báo Tin Mừng cho ngưá»i lá»›n cÅ©ng như cho trẻ em vá»›i cùng má»™t sức mạnh và lòng nhiệt huyết.â€
“Không phân biệt, Antôn truyá»n cho há» các mÅ©i tên sá»± tháºt. Vá»›i những ngưá»i không tin, Antôn láºp luáºn và thuyết phục há» vá»›i lô-gÃch cá»§a mình. Vá»›i những ngưá»i tin, Antôn dịu dà ng và năn nỉ há». Vá»›i những ngưá»i báng bổ, Antôn cảnh báo há» và là m cho hỠđỠmặt vì hạnh kiểm không tốt cá»§a há».â€
Antôn có má»™t khả năng thÃch ứng vá»›i hoà n cảnh và con ngưá»i mà há»c thuyết cứu rá»—i được Ä‘em ra phục vụ cho cá» tá»a như thức ăn trên bà n tiệc.
Sau cái nhìn tổng quan vá» cách là m việc cá»§a Antôn trong các bà i giảng cá»§a mình, chúng ta hiểu hÆ¡n các khuyến nghị Antôn nhắn vá»›i há»c sinh:
“Tất cả công việc cá»§a má»™t nhà hùng biện kitô giáo là cố gắng trong mục Ä‘Ãch duy nhất: cứu rá»—i các linh hồn. Nhiệm vụ cá»§a há» là nâng những ngưá»i đã ngã, an á»§i những ai Ä‘ang khóc, trong khiêm nhưá»ng trá»n vẹn và hoà n toà n bất vụ lợi, để ban phát kho tà ng Æ¡n thiêng liêng như mây từ trá»i đổ nước mưa xuống cho trái đất được mà u mỡ. Phải cầu nguyện trong yêu thÃch, suy gẫm phải là thức ăn cá»§a tâm hồn. Nếu được như váºy, Lá»i cá»§a Thiên Chúa, Lá»i cá»§a sá»± tháºt, sá»± sống, cá»§a tình yêu, cá»§a ân sá»§ng sẽ xuống trên ngưá»i cầu nguyện và lấp đầy ngưá»i đó bằng sá»± huy hoà ng rá»±c rỡ cá»§a Chúa.â€
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn
Các thu hoạch đầu tiên (3-4)
Tượng Thánh Antôn ở Trại Gáo
Nguồn cá»™i và mục tiêu cá»§a AntônÂ
Antôn được đà o tạo thần há»c ở các tu sÄ© Dòng Thánh Âugutinô, nÆ¡i Antôn có sá»± hiểu biết hoà n hảo vá» Sách Thánh, vá» các tác phẩm cá»§a Giáo phụ, vá»›i má»™t há»c thuyết vững chắc và má»™t nghệ thuáºt hùng biện ngoại thưá»ng. Ở Dòng Thánh Phanxicô, Antôn thấm nhuần tinh thần khó nghèo, đơn sÆ¡ dá»… mến, đặc nét cá»§a má»™t tông đồ Ä‘Ãch thá»±c lôi cuốn má»i tâm hồn đến vá»›i Chúa Giêsu qua lá»i và qua sức mạnh tấm gương cá»§a Antôn.
Nguồn cá»§a Antôn thì Ä‘a dạng. Vá»›i các tiên tri, Antôn mượn mà u sắc và tinh thần mãnh liệt cá»§a há»; vá»›i các thánh sá» Antôn thấm được sá»± đơn giản và các dụ ngôn nhẹ nhà ng; vá»›i các Giáo phụ và các tiến sÄ© thì các láºp luáºn hùng biện cá»§a há». Antôn biết thÃch ứng vá»›i các bà i phụng vụ quanh năm hoặc các sá»± kiện. Và cÅ©ng vá»›i má»i ngưá»i.
Nhân danh Thần KhÃ
Trước khi giảng má»™t bà i giảng, Antôn quỳ trước nhà tạm để Ä‘á»c lá»i cầu nguyện do mình soạn:
“Ãnh sáng cá»§a thế giá»›i, Thiên Chúa vÄ© đại, Cha cá»§a vÄ©nh cá»u, cá»§a khôn ngoan và cá»§a hiểu biết, Äấng già u lòng nhân từ và ngưá»i ban phát ân sá»§ng thiêng liêng vô giá, Äấng biết má»i sá»± trước khi xảy ra… Xin Chúa đưa tay ra chạm và o môi miệng con, là m cho môi miệng con như thanh kiếm sắc để mạnh dạn nói lá»i cá»§a Chúa; Lạy Chúa, xin là m cho lưỡi con như mÅ©i tên được Chúa chá»n để nói thuá»™c lòng các Ä‘iá»u kỳ diệu cá»§a Chúa; Lạy Chúa, xin gởi Thần Khà xuống tâm hồn con để con ghi nháºn, để con giữ lại, để con suy nghÄ© trong ý thức cá»§a con. Lạy Chúa, xin truyá»n cho con các tư tưởng thánh thiện, thương xót và trong sáng; xin dạy con, hướng dẫn con và tái tạo … tất cả các láºp luáºn và suy nghÄ© cá»§a con để lá»i cá»§a Chúa hướng dẫn con, sá»a sai con cho đến cùng, và lá»i khuyên cá»§a Äấng Tối Cao luôn giúp đỡ con bởi lòng thương xót vô biên cá»§a Chúa. Amen.â€
Các láºp luáºn cá»§a má»™t bà i giảng
Chá»§ đỠbà i giảng là trÃch Ä‘oạn từ sách trong ngà y. Antôn giải thÃch nghÄ©a Ä‘en bằng cách thay thế các chữ khó hiểu bằng những chữ để má»i ngưá»i có thể hiểu! Rồi Antôn giải thÃch ná»™i dung thiêng liêng, bằng các so sánh, ẩn dụ, giai thoại tháºt hay hư cấu (dụ ngôn) lấy từ Ä‘á»i sống hà ng ngà y, trong thiên nhiên, phù hợp giữa Cá»±u Ước và Tân Ước…
Cuối cùng Antôn là m cho ngưá»i nghe hiểu các bà ẩn và sá»± tháºt được triển khai giúp ngưá»i nghe đặt câu chuyện trong bối cảnh cá»§a chÃnh Ä‘á»i sống cá»§a mình, để có được sá»± hối cải cá nhân luôn được đổi má»›i.Â
Bốn mùa của Chúa Kitô
Sau đây là và dụ vá» má»™t bà i giảng mà Antôn nói đến cuá»™c Ä‘á»i Chúa Giêsu qua các so sánh được lặp Ä‘i lặp lại.
“Giống như má»™t năm có bốn mùa… Äá»i Chúa Giêsu cÅ©ng có bốn mùa tương tá»±. Trước hết là mùa đông vá»›i vua Hêrôđê là m cho Chúa Giêsu phải trốn qua Ai Cáºp; sau đó là mùa xuân vá»›i các bà i giảng qua đó các bông hoa xuất hiện, hứa hẹn má»™t cuá»™c sống Ä‘á»i Ä‘á»i… và cÅ©ng là má»i gá»i ăn năn Ä‘á»n tá»™i vì Nước Chúa đã đến gần. Và mùa hè là sá»± Thương Khó, Chúa Giêsu bị khô héo và đau đớn vì Ä‘au khổ. Cuối cùng là mùa thu, mùa thu hoạch dồi dà o. Äó là mùa Sống Lại; mùa khuấy động rÆ¡m rạ Ä‘au khổ, phá»§i bụi bặm trên các ngôi má»™, và nhân tÃnh cá»§a ngôi Lá»i, như men thiêng liêng được đặt trong kho lẫm trên trá»i, vinh quang và bất tá», ở bên hữu Chúa Cha.â€
Trong một bà i giảng khác, Antôn nói đến thái độ đối với kẻ thù:
“Trong các kẻ thù cá»§a chúng ta, chúng ta phải yêu công việc cá»§a Chúa, dù công việc bị biến dạng và nhiá»…u loạn. NÆ¡i kẻ thù chúng ta, chúng ta phải yêu tháºp giá cá»§a Äấng Cứu Chuá»™c. Nếu chúng ta thấy Tháºp giá dÃnh bùn, chắc chắn chúng ta sẽ không thÃch bùn; nhưng không vì thế mà chúng ta không trân trá»ng chiến quả cá»§a Äấng Cứu Chuá»™c chúng ta.â€
“Kẻ thù có gây tổn hại cho mình không? Nhưng Chúa dùng các phương tiện nà y để là m cho chúng ta không bám dÃnh những chuyện ở trần thế, là m cho chúng ta thăng tiến để xứng công và để chúng ta Ä‘á»n tá»™i ở thế gian nà y. Mặt khác anh em phải hy vá»ng kẻ thù cá»§a mình sẽ ăn năn trở lại và má»™t ngà y nà o đó há» sẽ sống lại vinh quang…â€Â
Những kẻ vi phạm bị trúng đòn
Chúng ta biết Antôn không thiếu can đảm cÅ©ng không sợ là m mất lòng ngưá»i nghe mình. Má»—i ngưá»i bị chỉnh theo lá»—i cá»§a há». Antôn vừa nhắm đến những ngưá»i thầy có ý xấu muốn khai thác ngưá»i phục vụ mình, những ngưá»i cho vay nặng lãi chỉ nghÄ© đến tiá»n bạc cá»§a há» và các quan tòa chỉ muốn vét hết túi khách hà ng cá»§a mình:
“Quý vị là những ngưá»i vắt chanh đè bẹp ngưá»i nghèo, ngưá»i khốn khổ, lấy hết tiá»n bạc cá»§a há»â€¦ Như tiên tri Mi-kha đã nói: “Các ông lá»™t da khá»i thân ngưá»i ta và lóc thịt khá»i xương cá»§a há».†Vá»›i quý vị tháºt vô Ãch để nghe lá»i giảng vì nó không là m cho tâm hồn chai cứng cá»§a quý vị má»m lại, nước mắt cÅ©ng không dáºp tắt tÃnh keo kiệt nuốt chá»ng quý vị.â€
Antôn cÅ©ng nói đến các tÃnh xấu cá»§a giáo sÄ©:
“Nước sốt ngon thức dáºy tÃnh ham ăn cá»§a há». Há» thÃch nói xấu. Há» thấy chẳng có gì hấp dẫn khi cầu nguyện; há» chỉ thÃch nằm trên giưá»ng… Tôi muốn nói những ngưá»i là m biếng có má»™t cuá»™c sống thoải mái trong Giáo há»™i. Trong câu chuyện cá»§a há», chúng ta không nghe tiếng thở than cá»§a ăn năn, tiếng thở dà i cá»§a hối cải mà chỉ nghe tiếng cưá»i, tiếng bông đùa bất lịch sá»± kèm theo tiếng ợ hÆ¡i cá»§a cái bụng no nê.â€
Antôn cũng tấn công các “phụ nữ ham muốn và đồi trụy†là m suy đồi các thanh niên trẻ và các tâm hồn ngây thơ, phá hủy các gia đình.
Hà ng ngà n ngưá»i nghe
Äâu đâu danh tiếng cá»§a Antôn cÅ©ng Ä‘i trước, má»i ngưá»i chỠđể được nghe giảng: “Chúng ta thấy nhà nhà đóng cá»a, công việc ngưng lại, đưá»ng xa ban đêm đầy ngưá»i, đà n ông cÅ©ng như phụ nữ, há» Ä‘i bá»™ dưới ánh Ä‘uốc…â€
Khi Antôn đến má»™t thà nh phố hay má»™t là ng nà o Ä‘á»u có cả ngà n ngưá»i chá» nghe ngà i.
Trẻ con “vẫy cà nh dương liá»…u và hát thánh caâ€, Antôn rất yêu trẻ con. Rồi há» bắt đầu lên đưá»ng Ä‘i theo Antôn cho đến tu viện nÆ¡i ngà i ngụ. Sau đó đám đông giải tán sau khi biết ngà y giá» và nÆ¡i Antôn giảng. Tùy theo số ngưá»i Ä‘i nghe, hoặc tổ chức ở nhà thá», và nếu cần thì ở nÆ¡i công cá»™ng. Còn giá» thì chá»n giá» nà o phù hợp vá»›i nhiá»u ngưá»i nhất, ban đêm để nông dân có thì giá» sau khi là m lụng ngoà i đồng vá»â€¦ Ngưá»i nghe rất nhiá»u, nhiá»u đến mức há» ngồi chung quanh bục giảng (nếu ngoà i trá»i và ở chá»— công cá»™ng), có khi lên đến cả ba mươi ngà n ngưá»i.
TrÃch sách Tiểu sá» Thánh Antôn PaÄ‘ua, Françoise Bouchard, nxb. Salvator
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn

