Ba năm tri�u giáo hoàng Phanxicô – Không chỉ là khẩu hiệu

91029103

Ngày 13 tháng ba này, �ức Giáo hoàng Phanxicô sẽ bước qua năm thứ tư tri�u giáo hoàng. Ngài sẽ kỷ niệm tròn ba năm ngày được bầu, với Năm Toàn xá, một th�i gian để Giáo hội được kêu g�i thể hiện cho thế giới thấy khía cạnh thương xót của Thiên Chúa, một Năm Thánh Bất thư�ng với ít sự kiện hơn, nhưng nhi�u bí tích hơn đồng th�i tái khám phá những việc làm thương xót riêng tư và thiêng liêng. Kỷ niệm năm thứ ba này khá trùng hợp với việc phát hành huấn dụ giáo hoàng v� gia đình, kết quả của hai Hội đồng. Một trong các yếu tố của tri�u giáo hoàng Phanxicô là sự thay đổi phương thức làm việc của Hội đồng các Giám mục và nỗ lực đưa các Giáo hội địa phương, các giáo xứ và m�i cộng đoàn chung phần trong một tiến trình suy tư chung.

Một giáo hội tiến tới

Trong bài ph�ng một năm trước khi ngài được bầu làm giáo hoàng và tại công nghị hồng y, �ức Bergoglio đã mượn l�i trong hội nghị V của các giám mục Mỹ La tinh ở Aparecida 2007, mà nhắc lại rằng

‘M�i hoạt động thông thư�ng của Giáo hội diễn ra trong nhãn tượng sứ mạng. �i�u này cho thấy những căng thẳng rất mạnh giữa trung ương và ngoại vi, giữa giáo xứ và giáo hạt. Chúng ta cần phải đi ra kh�i bản thân và hướng v� vùng ngoại vi. Chúng ta cần tránh căn bệnh phần hồn của một Giáo hội gói kỹ trong thế giới của mình, khi Giáo hội bị biến thành như thế, thì nó lâm bệnh. �úng thật là khi đi ra các ngả đư�ng, cũng đồng nghĩa với nguy cơ có thể gặp tai nạn, chuyện cũng xảy ra với bất kỳ ngư�i bình thư�ng nào. Nhưng nếu Giáo hội cứ gói kín trong bản thân, thì nó lão hóa. Và nếu phải ch�n giữa một Giáo hội thương tích vì đi ra các ngả đư�ng, với một Giáo hội thu mình bệnh hoạn, thì chắc chắn tôi sẽ ch�n cái đầu tiên.

Chúng ta phải tìm cách kết nối với các gia đình không dự phần trong giáo xứ. Thay vì là một Giáo hội chào đón và đón nhận, chúng ta cần cố gắng để trở nên một Giáo hội đi ra kh�i bản thân, đi đến với những ngư�i nam nữ không dự phần trong đ�i sống giáo xứ, không biết gì nhi�u và th� ơ với Giáo hội. Chúng ta tổ chức các buổi truy�n giáo ở quảng trư�ng, nơi nhi�u ngư�i thư�ng tụ h�p, chúng tôi cầu nguyện, cử hành thánh lễ, rửa tội sau khi chuẩn bị ngắn g�n. �ây là phong cách nên có của một giáo xứ và giáo phận. Hơn thế nữa, chúng ta cũng phải vươn ra những ngư�i ở xa, qua các phương tiện truy�n thông, trang web và các thông điệp ngắn g�n.’

Sức mạnh của trìu mến

�ức hồng y Bergolio cũng lặp lại những l�i trên với các hồng y trước mật nghị hồng y, và những l�i này cũng xuất hiện trong ‘Ni�m vui của Tin mừng’ bản đồ đư�ng đi nước bước của tri�u giáo hoàng Phanxicô. Trung tâm tri�u giáo hoàng Phanxicô là ‘sự hoán cải mục vụ’ và chứng tá của một Giáo hội mang lấy ‘tình trạng các linh hồn’ [salus animarum] trong tim mình, thể hiện dung nhan của Thiên Chúa thương xót và chào đón. Trong thông điệp gởi các giám mục Brazil vào tháng bảy 2013, �ức Giáo hoàng đã nói: ‘‘Chăm sóc mục vụ’ không gì khác ngoài thực thi tình mẫu tử của Giáo hội Bà sinh nở, cho bú mớm, nuôi dạy, sửa đổi, chăm bẵm và dẫn dắt bằng chính đôi tay mình …. Vậy nên chúng ta cần một Giáo hội có thể tái khám phá dạ mẫu tử của lòng thương xót. Không có lòng thương xót, th�i nay chúng ta có ít cơ hội để là một phần trong thế giới của những con ngư�i ‘bị tổn thương’ đang cần được thông hiểu, tha thứ, và yêu thương.’

Huấn quy�n của �ức Phanxicô cũng gồm tóm trong những l�i sau với các giám mục, một trong những bài nói chuyện quan tr�ng của �ức Giáo hoàng trong chuyến viếng thăm mục vụ Mễ Tây Cơ. ‘Trên tất cả, �ức Mẹ Guadalupe, dạy chúng ta biết rằng uy quy�n duy nhất có thể chinh phục lòng ngư�i, chính là sự trìu mến của Thiên Chúa.  Sự trìu mến của Thiên Chúa làm phấn khởi và lôi cuốn, khiêm nhượng mà thắng vượt, mở ra và tuôn trào, đây không phải là sức mạnh của các khí cụ hay thế lực luật lệ, nhưng là sự yếu đuối vô biên của tình yêu Thiên Chúa, là uy lực không thể cưỡng lại của sự dịu dàng trìu mến và l�i hứa bất bi bất dịch của lòng thương xót.’

Làm việc theo tiến trình

Ba năm trong tri�u giáo hoàng Phanxicô, vẫn còn nhi�u mảng đang còn trong tiến trình làm việc. Trong khi hệ thống tài chính và kinh tế của Tòa Thánh đã vào guồng, thì cải cách Giáo tri�u Roma lại dư�ng như chậm hơn nhi�u. Tái tổ chức truy�n thông Vatican, là những bước đi đầu tiên. Có vẻ khá rõ ràng với những l�i của �ức Giáo hoàng rằng sự cải cách của tâm hồn, ‘sự hoán cải mục vụ’ là đi�u kiện cần thiết để cải tổ cơ cấu. Có một nguy cơ, trong Vatican và cả các giáo hội địa phương, đó là khi một vài từ khóa hay khẩu hiệu được nhào nặn, xào xáo để có một món dễ ăn. Thực sự thì, chứng thực và huấn dụ của �ức Giáo hoàng mong muốn đưa ra cho tất cả m�i ngư�i, từ Giáo tri�u, các giám mục, linh mục, tu sỹ và cả giáo dân, một thâm ý phúc âm hóa khá là khác biệt. Không có tinh thần phúc âm hóa sâu sắc, thì cải cách dễ chạy theo các hình mẫu kiểu kinh doanh và sa vào kỹ thuật, không còn giữ được bản chất của Giáo hội, một thể chế không giống bất kỳ công ty đa quốc nào.

�ịa chính trị không cần địa chính trị

Trên trư�ng quốc tế, tri�u giáo hoàng Phanxicô theo bước các bậc ti�n nhiệm, với nỗ lực tập trung xây dựng các cầu nối với bất kỳ ai có, dù chỉ là chút lóe lên, của thiện chí muốn đối thoại. �ức Giáo hoàng đã chỉ ra rằng thế giới đang lao nhanh đến thế chiến phân mảnh. Nhưng những mảnh này dư�ng như đang ngày càng lớn hơn. Từ các nỗ lực không muốn cô lập Putin, cho đến đối thoại với nguyên thủ các quốc gia Hồi giáo, đến chuyến viếng thăm Cuba, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Sri Lanka và Phi Luật Tân, chưa kể đến tầm quan tr�ng của các nỗ lực đại kết. �ức Phanxicô nói v� ‘đại kết trong máu’ hiệp nhất các Kitô hữu thuộc những phái khác nhau, ngài ôm �ại Thượng phụ Constantinople Bartholomeo, và đã tìm được cách hoàn thành giấc mơ của các bậc ti�n nhiệm là lần đầu tiên gặp gỡ Thượng phụ của Matxcơva và toàn nước Nga. Hiệp nhất Kitô giáo không chỉ quan tr�ng cho sự sống các Giáo hội, mà còn là dấu chỉ quan tr�ng của hòa bình trên thế giới.

�iểm chốt

Huấn dụ của �ức Phanxicô qua các cử chỉ, các chuyến tông du, và những l�i nói, đã đặt ra chất vấn cho hình mẫu phát triển đương th�i.  �ức Giáo hoàng đã một lần nữa soi r�i và hiện đại hóa các chương bị lãng quên trong Huấn giáo Xã hội của Giáo hội, giúp chúng ta diễn giải giai đoạn khủng hoảng hiện th�i. Trong tông thư Chúc tụng Chúa [Laudato Si] v� bảo vệ tạo vật, ngài giải thích rằng bảo vệ môi trư�ng vì các thế hệ tương lai cũng gắn chặt với giải pháp cho các vấn đ� đói nghèo đang tác động đến đa phần dân số thế giới. Những l�i ngài viết trong tông huấn Ni�m vui của Tin mừng và v� sau trong Chúc tụng Chúa, nói v� ‘n�n kinh tế này giết ngư�i’ là đối tượng tranh luận và chỉ trích của những ngư�i cho rằng hệ thống kinh tế hiện th�i là giải pháp khả dĩ nhất, những ngư�i ủng hộ ‘thị trư�ng tự do’ dù cho cuối cùng nó không thực sự ‘tự do’ chút nào.  Những l�i không dễ nghe của �ức Giáo hoàng đã kéo m�i ngư�i v� lại với tình thế bi kịch của sự chậm phát triển và các hậu quả  thảm khốc của chiến tranh, cùng với các lợi ích kinh tế giấu mình sau những cuộc chiến tranh đó.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch