“Âu yếm dịu dà ng, đó là sá»± trưởng thà nh tối thượng cá»§a con ngưá»i.â€
Năm 2016 là năm cá»§a lòng thương xót, linh mục Frère má»i gá»i chúng ta sống cuá»™c cách mạng lòng dịu dà ng trìu mến cá»§a Chúa Kitô
Linh mục Ludovic Frère là linh mục phụ trách Äá»n thá» Äức Bà Laus và là linh mục tổng đại diện địa pháºn Gap và Embrun. Trong quyển sách vui nhá»™n, Lòng dịu dà ng trìu mến cá»§a Chúa, linh mục nhắc lại sá»± thể hiện cá»§a Chúa Kitô vá»›i con ngưá»i: qua tình dịu dà ng trìu mến, đó là phong cách trà n đầy cả sá»± tôn trá»ng khi trao tặng tình yêu cá»§a mình.
Aleteia: Lòng dịu dà ng trìu mến là má»™t nhu cầu căn bản cá»§a con ngưá»i. Nhưng khi nháºn tình yêu nà y, cùng má»™t lúc nó là m cho ngưá»i nháºn hoảng sợ. Cha có nghÄ© con ngưá»i có khuynh hướng muốn loại bá» tình dịu dà ng nà y không?
Linh mục Ludovic Frère: Äúng, vì giống như trong nhiá»u lãnh vá»±c cá»§a quan hệ, mức độ trung dung là má»™t cái gì khó đạt được. Ngưá»i ta thấy rõ, lòng dịu dà ng trìu mến nếu là m không đúng nÆ¡i đúng chá»— thì có thể mang tÃnh cách hung hăng. CÅ©ng như khi nháºn tình dịu dà ng trìu mến: mình phải cho phép ngưá»i khác dịu dà ng vá»›i mình. Phải có sá»± đồng ý cả vá» phần ngưá»i nháºn. Äó là má»™t cái gì quan trá»ng trong Ä‘á»i sống cá»§a linh mục: chá»— đúng và tầm đúng cá»§a lòng dịu dà ng âu yếm. Nó phải thÃch ứng để tôn trá»ng ngưá»i khác và bản chất cá»§a quan hệ.
Cha nói trong xã há»™i chúng ta, dù là xã há»™i kitô giáo, lòng dịu dà ng trìu mến thưá»ng bị xem như biểu lá»™ cho sá»± yếu Ä‘uối. Vì sao lại có chuyện nà y?
Trước đây tôi nghÄ© lòng dịu dà ng trìu mến bị xem như á»§y mị, nghÄ© rằng đây là cách đối xá» vá»›i trẻ con, đến má»™t số tuổi thì phải bước qua chuyện khác. Nhưng phải nghÄ© ngược lại: lòng dịu dà ng trìu mến chÃnh ra lại là mức trưởng thà nh tối thượng cá»§a con ngưá»i, chứ không phải má»™t mức mà mình bá» qua khi lá»›n lên.
Nhưng cuối cùng, tôi cảm nháºn có má»™t cái gì Ä‘ang thay đổi, và bây giá», tôi nghÄ© tôi sẽ kể các câu chuyện khác hÆ¡n những gì tôi đã viết trong quyển sách. Ngà y 27 tháng 11, ngà y tưởng niệm sau các vụ tấn công, có hai bà i hát đã là m tôi để ý: Khi ngưá»i ta chỉ có tình yêu cá»§a Jacques Brel (Quand on a que l’amour) và Perlimpinpin cá»§a Barbara, bà i hát kết thúc bằng câu “sống không chiếm hữu, sống dịu dà ng trìu mếnâ€. Chá»n lá»±a bà i hát nà y trong buổi tưởng niệm quốc gia tháºt là hợp. Cuối cùng còn lại là gì khi mình ở trong trạng huống lo sợ và mong manh? Thì chỉ còn lòng dịu dà ng trìu mến.
Nháºn hay từ chối lòng dịu dà ng âu yếm là tá»± do. Là m sao giúp ngưá»i từ chối để há» nháºn tình yêu?
Äó là má»™t trong những câu há»i khó nhất. Là cha giải tá»™i, tôi gặp nhiá»u ngưá»i mong đợi lòng âu yếm dịu dà ng nÆ¡i ngưá»i bạn Ä‘á»i cá»§a mình, nhưng há» không được đáp ứng. Là cha giải tá»™i, tôi thấy rất nhiá»u ngưá»i Ä‘i bên cạnh tình dịu dà ng âu yếm nà y, váºy mà nó lại chưa ở trong tầm tay cá»§a há». Äể sá»a đổi tình trạng nà y, ngưá»i ta có thể dùng ngôn ngữ tình yêu để hiểu những gì ngưá»i khác cần. Nhưng tốt hÆ¡n là đi ngược lại nguồn gốc đã gây nên sá»± cản trở cho tình âu yếm dịu dà ng nà y. Äiá»u nà y tùy theo thế hệ, vá»›i thế hệ cá»§a những ngưá»i trên 60 tuổi thì rõ rà ng là do giáo dục. Những ngưá»i trẻ hÆ¡n có thể Ãt bị kẹt hÆ¡n trong cách diá»…n tả tình âu yếm cá»§a mình.
Nếu cha khuyên những ngưá»i khó nháºn tình âu yếm nà y, cha sẽ cho há» lá»i khuyên nà o?
Äiá»u luôn thiếu trong má»i trưá»ng hợp là thiếu lắng nghe và thiếu thông hiểu. Có má»™t sá»± kẹt cứng trong nháºn thức để biết những gì mình cần, không phải khi phá»§ nháºn nó mà mình có thể tháºt sá»± giải quyết được vấn Ä‘á». Äiá»u nà y, trước hết mình phải có khả năng tá»± nháºn biết mình: nhiá»u ngưá»i từ chối không lắng nghe những gì sâu thẳm trong lòng mình, nhất là các ước muốn cá»§a mình. Nhưng các ước muốn tháºt sá»± không phải xấu vì nó không có má»™t trách nhiệm tháºt sá»± nà o ở đây. Tôi trách nhiệm vá»›i những gì tôi là m, chứ không phải vá»›i những gì tôi có.
Như váºy quan trá»ng là hiểu các nhu cầu cá»§a mình, sau đó diá»…n tả cho ngưá»i khác. Có những cặp không nói chuyện vá»›i nhau vá» những gì mình có trong thâm sâu tâm hồn mình, váºy mà chỉ khi nà o diá»…n tả được thì má»i chuyện má»›i Ä‘i tá»›i, nếu không, ngưá»i kia sẽ bị kẹt vì há» không hiểu chuyện gì đã không chạy giữa há». Äối diện vá»›i ngưá»i không thể nà o đối xá» dịu dà ng vá»›i mình thì phải nói vá»›i há», chuyện nà y là m cho mình bị tổn thương. ChÃnh vì tôi thương ngưá»i bạn Ä‘á»i cá»§a tôi, nên khi há» thiếu tình âu yếm dịu dà ng vá»›i tôi, thì tôi cảm thấy rất nặng ná».
Lòng dịu dà ng là từ ngữ diá»…n tả tình yêu cá»§a Chúa. Nhưng cả ngưá»i vô thần cÅ©ng cần lòng dịu dà ng trìu mến. Váºy chúng ta có thể thấy nÆ¡i há» má»™t cuá»™c Ä‘i tìm Ä‘iá»u siêu việt không?
Hoà n toà n đúng. Tất cả các khát nguyện sâu Ä‘áºm cá»§a con ngưá»i vá» sá»± tháºt, công chÃnh, hòa bình, hạnh phúc Ä‘á»u đã được Chúa đặt trong tâm hồn má»—i ngưá»i và chÃnh Thần Khà đã hà nh động trong chúng ta để chúng ta Ä‘em ra áp dụng. ChÃnh vì váºy, Giáo há»™i luôn có má»™t sứ Ä‘iệp hoà n vÅ©. Là kitô hữu, chúng ta được gá»i để kết nối vá»›i ngưá»i khác trong những gì đã có trong tâm hồn há», vì cÅ©ng chÃnh Ä‘iá»u thiết yếu nà y ở trong tất cả chúng ta.
Lòng dịu dà ng trìu mến của Chúa ở trong từng trang của Tân Ước. Tuy nhiên đôi khi chúng ta khó tìm thấy trong Cựu Ước.
Lôgic cá»§a Chúa hung bạo trong Cá»±u Ước, ngược vá»›i Chúa dịu dà ng cá»§a Tân Ước tháºt sá»± không nằm trong thá»±c tế cá»§a các bản văn, dù rõ rà ng là chúng ta thấy trong Cá»±u Ước có các hà nh vi hung bạo mà trong Tân Ước không có. Nhưng sá»± vén mở thì dần dần, cho nên chúng ta không thể chá» tiên tri Giêrêmia nói cùng má»™t chuyện như Chúa Giêsu được. ÄÆ¡n giản là nhân loại chưa sẵn sà ng. Thánh Kinh là má»™t tiến trình, và chúng ta cÅ©ng váºy, chúng ta cÅ©ng Ä‘i trên tiến trình khám phá Chúa là ai.
Chẳng hạn, tiên tri Êlia nháºn sứ mệnh để chứng minh Chúa cá»§a mình là tháºt. Tiên tri Êlia đã có má»™t cuá»™c chiến đấu vá»›i các tiên tri cá»§a Baal, ông đã thắng khi kêu cầu đến Chúa cá»§a mình. Nhưng sau đó, tiên tri đã cắt cổ các tiên tri cá»§a Baal để chứng tá» hỠđã sai. Äây là má»™t nháºn thức sai lầm vá» Chúa là ai. Sau đó, tiên tri Êlia Ä‘i và o sa mạc, nÆ¡i tiên tri được mạc khải Chúa không ở trong “cuồng phong, cÅ©ng không ở trong bão tố nhưng ở trong ngá»n gió hiu hiuâ€. Như má»i tÃn hữu, tiên tri Êlia cÅ©ng phải Ä‘i theo tiến trình riêng cá»§a mình để khám phá Chúa.
Không phải chỉ có các tÃn hữu má»›i tiến dần dần nhưng cả nhân loại cÅ©ng váºy. Chương trình cá»§a Chúa là trong lòng trung tÃn, không nhất thiết ở trong hà nh động cá»§a dân Ngà i. Dân chúng sống thá»i nà o theo não trạng thá»i đó. Tôi không phá»§ nháºn có bạo lá»±c trong má»™t và i trang Kinh Thánh, nhưng cÅ©ng phải Ä‘á»c theo tinh thần phê phán-lịch sá» và thảo luáºn trong bối cảnh nà o để gần vá»›i sá»± tháºt cá»§a Chúa nhất. Nếu cấm Ä‘á»c theo tinh thần nà y thì sẽ bị rÆ¡i và o chá»§ nghÄ©a trở vá» trà o lưu chÃnh thống táºn căn.
Chúng ta cũng có thể đi đến chỗ nghi ngỠtình yêu của Chúa. Là m sao các dấu hiệu lòng dịu dà ng trìu mến ở thế giới nà y có thể giúp chúng ta tin và o lòng âu yếm dịu dà ng từ trên cao?
Có khi tôi cÅ©ng nghi vá» sá»± hiện hữu cá»§a Chúa, nhưng không bao giá» tôi nghi vá» tình yêu cá»§a Ngà i. Nghi theo cách cá»§a tôi là để hiểu Ngà i, đúng, để tôi tá»± nhá»§ khi đứng trước mặt Chúa, rằng tôi nháºn ra tôi đã không nói đúng vá» Ngà i, vì má»™t phần do tôi không hiểu đúng sứ Ä‘iệp cá»§a Ngà i. Nhưng phà m là ngưá»i mà cố gắng nói vá» tình yêu vô táºn cá»§a Chúa thì thế nà o cÅ©ng thiếu sót. Tôi nói vá»›i chữ cá»§a loà i ngưá»i cho đầu óc con ngưá»i nghe.
Như váºy tôi không nghi ngá» vá» tình yêu cá»§a Chúa. Nhưng đứng trước ngưá»i nghi ngá» vá» tình yêu nà y, tôi sẽ nói há» nên bắt đầu bằng cách suy nghÄ© vá» những gì có trong lòng mình. Nếu gặp ngưá»i xem Chúa quá nghiêm khắc, khi đó tôi thá» xin há» nhìn lại những gì có trong sâu thẳm tâm hồn há». Chúng ta được tạo ra theo hình ảnh cá»§a Ngà i và giống Ngà i, cái gì ở trong sâu thẳm nhất thì rõ rà ng phản ảnh nhất cái gì thuá»™c vá» Chúa. Và trong sâu thẳm nhất cá»§a chúng ta, chúng ta cảm nháºn mình được tạo dá»±ng để yêu thương và muốn Ä‘iá»u tốt cho ngưá»i khác, trừ khi Ä‘iá»u sâu thẳm nà y bị tổn thương bởi quá trình riêng cá»§a mình. Äối vá»›i tôi, đó là dấu vết cá»§a Chúa trong lòng chúng ta. Má»™t tác giả Do Thái chết ở Trại táºp trung Auschwitz mô tả kinh nghiệm ở những trại nà y nói rằng, dù trong sá»± tà n bạo khá»§ng khiếp, chỉ cần tìm được má»™t ngưá»i vá»›i cách đối xá» nhân đạo là có thể tin được và o nhân loại.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

