Theo quan niệm chung cá»§a má»™t số tôn giáo khác sau khi con ngưá»i chết há» sẽ bước sang má»™t thế giá»›i khác; hoặc lang thang, hoặc chỠđầu thai, hoặc Ä‘á»a xuống địa ngục. Nhưng đối vá»›i Công Giáo khi linh hồn lìa khá»i xác sẽ qua má»™t cuá»™c phán xét riêng vá»›i Thiên Chúa, và vị thẩm phán thưá»ng được hiểu là Äức Kitô. Kẻ là nh lên Thiên Äà ng, hoặc phải thanh tẩy; hoặc phải xuống há»a ngục. Rồi tá»›i ngà y táºn thế xác há» sẽ sống lại, chịu phán xét má»™t lần nữa gá»i là phán xét chung.
Vá» phán xét riêng má»—i ngưá»i sau khi chết, hãy Ä‘á»c Ä‘oạng hai Ä‘oạn Giáo Lý sau đây:
PHÃN XÉT RIÊNG
1021 (1038 679) Cái chết kết thúc Ä‘á»i sống con ngưá»i, nghÄ©a là chấm dứt thá»i gian đón nháºn hay chối bỠân sá»§ng Thiên Chúa được biểu lá»™ trong Ãức Ki-tô (x. 2 Tm 1, 9-10). Khi đỠcáºp đến phán xét, Tân Ước chá»§ yếu nói vá» cuá»™c gặp gỡ chung cuá»™c vá»›i Ãức Ki-tô trong ngà y quang lâm, nhưng cÅ©ng nhiá»u lần khẳng định có sá»± thưởng phạt tức khắc ngay sau khi chết, tùy theo công việc và đức tin cá»§a má»—i ngưá»i. Dụ ngôn vá» ngưá»i nghèo khó La-gia-rô (x. Lc 16, 22), và lá»i Ãức Ki-tô trên tháºp giá nói vá»›i ngưá»i trá»™m là nh (x. Lc 23, 43), cÅ©ng như nhiá»u Ä‘oạn khác cá»§a Tân Ước (x. 2Cr 5, 8; Pl 1, 23; Dt 9, 27;12, 23) nói đến số pháºn rất khác nhau cá»§a từng ngưá»i (x. Mt 16, 26).
1022 (393) Ngay khi lìa khá»i xác, linh hồn bất tá» sẽ chịu phán xét riêng để được thưởng hay bị phạt Ä‘á»i Ä‘á»i; tùy theo Ä‘á»i sống cá»§a mình trong tương quan vá»›i Ãức Ki-tô, linh hồn hoặc phải trải qua má»™t cuá»™c thanh luyện (x. CÄ‘ Lyon:DS 857-858;CÄ‘ . Florence:DS 1304-1306;
CÄ‘. Trente:DS 1820) hoặc được hưởng phúc trên trá»i (x. Benoit XII:DS 1000-1001;Gio-an XXII:DS 990) hoặc sa địa ngục vÄ©nh viá»…n (x. Benoit XII:DS 1002).
“Khi chết chúng ta sẽ bị Thiên Chúa xét xá» căn cứ trên tình yêu” (T. Gio-an Thánh giá, Bà i giảng 64).
CHIA SẺ HAI CÂU HỎI
1. Trong và i trưá»ng hợp đặc biệt, chúng ta thưá»ng nghe kể những ngưá»i đã chết hiện vá» vá»›i ngưá»i thân, thưá»ng là những lá»i nhắn nhá»§ giúp há» Ä‘á»n bù lá»—i công bằng mà khi còn sống chưa có dịp trả; hoặc xin lá»… hay cầu nguyện; hoặc là m má»™t và i việc bác ái để sá»›m thoát khá»i chốn luyện hình. Chúa cho phép những linh hồn hiện vá» là như váºy.
2. Chúng ta thưá»ng nghe nói hoặc chứng kiến ba trưá»ng hợp gá»i là ma nháºp, quá»· nháºp, hồn ngưá»i chết nháºp. Trưá»ng hợp quá»· nháºp sách Phúc Âm có nói đến và mặc nhiên phải tin là có ma quá»· và hiện tượng quá»· nháºp. Satan là hiện thân cá»§a những thiên thần sa ngã. Chúa phạt chúng xuống hoả ngục và má»™t số lang thang trên mặt đất để cám dá»— hoặc nháºp và o ngưá»i nà o đó trong quyá»n hạn Chúa cho phép.
Trưá»ng hợp gá»i là ma nháºp hoặc linh hồn nà o đó nháºp hầu như không có. Ma quá»· thưá»ng giả dạng linh hồn ngưá»i chết nháºp và o rồi phát biểu lung tung. Các ông bà đồng bóng thưá»ng gá»i hồn ngưá»i chết và khối kẻ đến thỉnh xin bị mắc lừa.
Những câu chuyện vá» quá»· nháºp hay trừ quá»· không dá»… thuyết phục vá»›i những ngưá»i vô thần; thưá»ng những nạn nhân cá»§a qá»§y nháºp bị gán cho là mắc bệnh tâm thần. Qá»§y nháºp thưá»ng biểu lá»™ những dấu hiệu phi thưá»ng hÆ¡n là bình thưá»ng cá»§a những những bệnh nhân tâm thần. Sá»± khám nghiệm y há»c là cần thiết trước khi khởi công nghi thức trừ tà .

