ĂN CHAY – KIÊNG THỊT THAY CHO THỨ TƯ LỄ TRO 2016
(Theo Biên bản Hội nghị Thường niên II từ 14 – 18/9/2015 của HĐGMVN)
BÀI ĐỌC I: Ed 18, 21-28
“Có phải Ta muốn kẻ gian ác phải chết, chớ không muốn nó bỏ đàng tội lỗi và được sống ư?”
Trích sách Tiên tri Êdêkiel.
Đây Chúa là Thiên Chúa phán: “Nếu kẻ gian ác ăn năn sám hối mọi tội nó đã phạm, tuân giữ mọi giới răn của Ta, và thực thi công bình chính trực, nó sẽ sống chớ không phải chết. Ta sẽ không nhớ lại mọi tội ác nó đã phạm: nó sẽ sống nhờ việc công chính mà nó đã thực hành! Chúa là Thiên Chúa phán: “Có phải Ta muốn kẻ gian ác phải chết, chớ không muốn nó bỏ đàng tội lỗi và được sống ư?
Còn nếu kẻ công chính bỏ đàng công chính, và phạm tội ác cách ghê tởm như người gian ác quen phạm, có phải nó được sống ư? Chẳng ai còn nhớ đến mọi việc công chính nó đã thực hiện, vì sự bất trung nó đã làm và tội lỗi nó đã phạm, nó sẽ phải chết.
Các ngươi nói rằng: ‘Đường lối của Chúa không chính trực’. Vậy hỡi nhà Israel, hãy nghe đây: Có phải đường lối của Ta không chính trực ư? Hay trái lại đường lối của các ngươi không chính trực? Khi người công chính từ bỏ lẽ công chính và phạm tội ác, nó phải chết, chính vì tội ác nó phạm mà nó phải chết. Nếu kẻ gian ác bỏ đàng gian ác nó đã đi, và thực thi công bình chính trực, nó sẽ được sống. Nếu nó suy nghĩ và từ bỏ mọi tội ác nó đã phạm, nó sẽ sống chớ không phải chết”.
Đó là lời Chúa.
BÀI TIN MỪNG: Mt 5, 20-26
“Hãy đi làm hoà với người anh em ngươi trước đã”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Nếu các con không công chính hơn các luật sĩ và biệt phái, thì các con chẳng được vào Nước Trời đâu. Các con đã nghe dạy người xưa rằng: Không được giết người. Ai giết người, sẽ bị luận phạt nơi toà án. Còn Ta, Ta bảo các con: Bất cứ ai phẫn nộ với anh em mình, thì sẽ bị toà án luận phạt. Ai bảo anh em là “ngốc”, thì bị phạt trước công nghị. Ai rủa anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lửa địa ngục.
Nếu con đang dâng của lễ nơi bàn thờ mà sực nhớ người anh em đang có điều bất bình với con, thì con hãy để của lễ lại trước bàn thờ, đi làm hoà với người anh em con trước đã, rồi hãy trở lại dâng của lễ. Hãy liệu làm hoà với kẻ thù ngay lúc còn đi dọc đường với nó, kẻo kẻ thù sẽ đưa con ra trước mặt quan toà, quan toà lại trao con cho tên lính canh và con sẽ bị tống ngục. Ta bảo thật cho con biết: Con sẽ không thoát khỏi nơi ấy cho đến khi trả hết đồng bạc cuối cùng!”
Đó là lời Chúa.
______________________________
SUY NIỆM & CHIA SẺ:
LƯỚT QUA CÁC BÀI ĐỌC:
Các Bài Đọc hôm nay nhắc nhở cho chúng ta biết có hai cuộc trở lại: kẻ gian ác từ bỏ đường gian ác trở về đường ngay nẻo chính – và người công chính bỏ đường ngay thẳng để làm điều bất chính, 02 cuộc trở lại này đều có thể xảy ra, nếu chúng ta không cẩn thận xét mình.
TRONG BÀI ĐỌC I, trích Sách Ezekiel, tiên tri Ezekiel nhấn mạnh đến cả lòng nhân từ lẫn sự công bằng của Thiên Chúa.
Vì lòng nhân từ, Ngài không muốn kẻ gian ác phải chết, nhưng muốn nó ăn năn trở lại và được sống.
Vì sự công bằng, Ngài phải luận phạt nếu người công chính bỏ đàng ngay thẳng để làm điều bất chính. Mỗi người có cả một cuộc đời để luyện tập trước khi Thiên Chúa xét xử con người.
LÒNG NHÂN TỪ & THƯƠNG XÓT CỦA THIÊN CHÚA:
Thiên Chúa không xét xử con người mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm; nhưng cho con người có cơ hội cả một đời, trước khi phán xét con người, điều đó nói lên lòng nhân từ của Thiên Chúa, Ngài thừa kiên nhẫn để chờ ta trở về với Ngài.
Điều nổi bật trong Sách Tiên Tri Ezekiel là lòng nhân từ và thương xót của Thiên Chúa, được tóm gọn trong câu: “Chẳng lẽ Ta lại vui thích vì kẻ gian ác phải chết – sấm ngôn của Đức Chúa là Chúa Thượng – Ta lại không muốn cho nó từ bỏ đường lối của nó mà được sống sao?” Vì thế, Ngài sẽ không ngừng gởi tới cơ hội và kêu gọi kẻ gian ác trở lại để được sống.
Ngài hứa: “Nếu kẻ gian ác từ bỏ mọi tội lỗi mình đã phạm mà tuân giữ mọi quy tắc của Ta, cùng thi hành điều chính trực công minh, thì chắc chắn nó sẽ sống, nó không phải chết. Mọi tội phản nghịch nó phạm, người ta sẽ không còn nhớ đến; nó sẽ được sống vì đã thi hành lẽ công minh.”
THIÊN CHÚA NHÂN TỪ & CÔNG BẮNG VÔ CÙNG:
Còn người công chính từ bỏ đường ngay sẽ bị luận phạt: Thiên Chúa nhân từ nhưng cũng công bằng. Ngài kêu gọi kẻ tội lỗi ăn năn, và ban ơn gìn giữ người ngay lành đừng phạm tội. Tuy nhiên, Ngài cũng báo trước: “Nếu người công chính từ bỏ lẽ công chính của mình mà theo đòi kẻ gian ác làm mọi điều ghê tởm: nó làm thế mà được sống sao? Tất cả những việc công chính nó đã làm sẽ không còn được nhắc đến; vì tội bất trung và tội lỗi nó đã phạm, nó sẽ phải chết.”
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu, Chúa Giêsu đòi các môn đệ phải sống công chính hơn các kinh sư: không phải chỉ tránh giết người phần xác, nhưng phải tránh cả giận hờn, la mắng, chửi rủa; vì những hành động này làm tổn thương danh dự của họ và đưa đến những thiệt hại phần hồn.
_____________________________
ĐI VÀO BÀI TIN MỪNG:
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “NẾU CÁC CON KHÔNG CÔNG CHÍNH HƠN CÁC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÁI, THÌ CÁC CON CHẲNG ĐƯỢC VÀO NƯỚC TRỜI ĐÂU”.
KHI ẤY:
Chúng ta không thể xác định được bối cảnh của Bài Tin mừng hôm nay, vì như chúng ta biết: Thánh sử Matthêu đã dành hẳn 3 chương: Chương 5, 6, 7 để đúc kết các giáo huấn của Chúa Giêsu dành cho các môn đệ. Mở đầu là Bài Tám mối phúc ở trên núi. Các lời giáo huấn trong 3 chương này không có tính liên tục mà trải dài suốt 3 năm giảng đạo công khai của Chúa Giêsu, lúc này lúc khác, khi ở trên núi hay khi ở dưới đồng bằng. khi ở trong Hội đường, khi ở tư gia,…
Như vậy, Tin mừng của Matthêu khác với các Thánh sử khác, nhất là khác với Luca, Luca viết Tin mừng với phong cách của một nhà viết sử, nên các sự kiện trong Phúc âm của ông dường như xảy ra liên tục. Còn ở Matthêu, dường như có tính cách thống kê nhiều hơn. Nhưng cũng nhờ đó mà chúng ta có được những lời giáo huấn rất quý báu của Chúa Giêsu mà nơi các thánh sử khác không có, ngay cả các Nhà xã hội học, nhà Giáo dục, nhà Tâm lý qua mọi thời cũng phải lấy làm tâm đắc, coi đó là những khuôn vàng thước ngọc. Chẳng hạn câu Chúa Giêsu nói: “Vậy tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta, vì Luật Mô-sê và lời các ngôn sứ là thế đó (Mt 7, 12) mà chúng ta đã suy niệm hôm qua.
CÔNG CHÍNH HƠN CÁC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÁI:
Sống “công chính hơn” không hệ tại ở một số việc làm hình thức bên ngoài mà ở cả tấm lòng yêu mến: không phải cứ dâng nhiều lễ vật lên Chúa là đủ mà trước hết phải sống hòa bình với nhau;
Giới răn “chớ giết người” không chỉ cấm xâm phạm mạng sống con người, mà còn đòi loại bỏ khỏi tâm trí mọi ý tưởng giận ghét anh em nữa, bởi vì như Thánh Gioan viết: “ai ghét anh em mình, ấy là kẻ sát nhân” (1Ga 3,15). Hơn nữa, cả khi chúng ta làm những việc tự bản chất là tốt, nhưng nếu không làm vì mến Chúa thì những việc đó cũng chưa thể giúp ta đạt được tiêu chí “công chính hơn” này.
Như vậy Đức Giêsu đã khằng định với các môn đệ: phải công chính hơn Luật sĩ và Biệt phái thì mới được vào Nước Trời. Đức Giêsu đã đặt ra một cái mốc, một khởi điểm mà các môn đệ phải vượt qua cái mốc đó thì mới được vào Nước Trời, nhưng trong Bài Tin mừng này, Ngài không giải thích các luật sĩ và biệt phái đã sống thế nào mà cá các môn đệ bây giờ phải sống công chính hơn họ. Qua một vài cuộc tranh luận giữa Đức Giêsu với nhóm người này, ta cũng có thể hiểu câu nói của Đức Giêsu.
SỰ CÔNG CHÍNH CỦA CÁC LUẬT SĨ VÀ BIỆT PHÁI:
Sự công chính của người biệt phái hệ tại ở chỗ giữ luật cách tỉ mỉ, nhưng giữ luật một cách máy móc, hình thức, không chút tâm tình. Nếu nhìn bề ngoài, thì họ là những con người đạo đức vì đã chu toàn lề luật, nhưng chính vì giữ luật một cách máy móc nên luật lệ không làm biến đổi con người họ trở nên tốt hơn, trái lại bên trong con người đó toàn sự mục nát.
Đức Giêsu đã chẳng có lần ví họ như ngôi mộ đó sao? Bên ngoài thì tô vôi đẹp đẽ, nhưng bên trong thì toàn hôi thối. Ngài còn tố cáo họ là những con người giả hình, may tua áo cho dài, đọc kinh kệ cho nhiều nhưng lại đi cướp gia tài của các bà góa. Bà góa, đó là thành phần nghèo, bị xã hội bỏ rơi lúc bấy giờ.
Như vậy, Đức Giêsu cũng muốn nhắn nhủ với chúng ta ngày hôm nay, phải sống chân thật với Thiên Chúa và với anh em, đừng đóng kịch, đừng giả hình, nhưng phải sống chân thật: cái vẻ bên ngoài của chúng ta phải phản ánh đúng cái tâm hồn bên trong.
“CÁC CON ĐÃ NGHE NGƯỜI XƯA DẠY RẰNG: KHÔNG ĐƯỢC GIẾT NGƯỜI. AI GIẾT NGƯỜI, SẼ BỊ LUẬN PHẠT NƠI TOÀ ÁN.
CÒN TA, TA BẢO CÁC CON: BẤT CỨ AI PHẪN NỘ VỚI ANH EM MÌNH, THÌ SẼ BỊ TOÀ ÁN LUẬN PHẠT. AI BẢO ANH EM LÀ “NGỐC”, THÌ BỊ PHẠT TRƯỚC CÔNG NGHỊ. AI RỦA ANH EM LÀ “KHÙNG”, THÌ SẼ BỊ VẠ LỬA ĐỊA NGỤC”
Có lần, Đức Giêsu nói với các môn đệ: “Các con đừng tưởng Thầy đến để huỷ bỏ lề luật hay các tiên tri: Thầy không đến để huỷ bỏ, nhưng để kiện toàn.” thì ngày hôm nay Đức Giêsu cho các môn đệ thấy Ngài kiện toàn lề luật như thế nào. Ngài sẽ đưa lề luật lên một tầm cao mới, vượt hẳn những gì người xưa đã nghĩ.
Trong những bài giảng Kiện toàn Lề luật, ta sẽ bắt gặp công thức này: “Các con nghe người xưa (Luật) dạy rằng,…… Còn Ta, Ta bảo các con……”
Có nghĩa Chúa Giêsu muốn đưa ra một Luật Cựu ước được Thiên Chúa truyền cho Môsê để ban cho dân, mà Ngài muốn kiện toàn lại, Chúa Giêsu không hề phá huỷ Luật Cựu ước đó, nhưng nó sẽ được kiện toàn lại để trở thành Luật của Tân Ước.
Thời thế khác nhau thì Luật cũng phải khác nhau, sự khác nhau đó muốn nói lên sự hoàn thiện Luật. Luật Cưu Ước là Luật trong thời mong đợi Đấng Thiên Sai, còn Luật Tân Ước là Luật của thời Thiên Sai. Như vậy Luật Cựu Ước khác gì là hình bóng của Luật Tân Ước. Nó được ban trước để chuẩn bị tâm hồn cho người Do Thái để đón nhận Luật Tân Ước.
LUẬT GIẾT NGƯỜI:
Luật Cựu Ước đầu tiên mà Chúa Giêsu đề cập trong Bài Tin mừng hôm nay là Luật Giết người.
Luật Giết người trong thời Tân Ước do Chúa Giêsu đưa ra sẽ siêu việt hơn hẳn.
Giết người không chỉ giết về phần xác: Nhiều người khi xét tới điều răn thứ Năm, thứ Chín, và thứ Mười, họ thấy mình không có tội, vì chưa bao giờ giết người, chưa bao giờ ngọai tình, và lấy của người khác. Nhưng Lời Chúa hôm nay cảnh tỉnh chúng ta phải xét mình cẩn thận hơn. Có những kẻ muốn giết người, ngoại tình trong tư tưởng, và ham muốn của người; những tư tưởng như thế đã đủ làm con người phạm tội rồi. Về việc giết người, Chúa Giêsu nhấn mạnh đến 3 điểm sau:
– Ai GIẬN anh em mình, thì đáng bị đưa ra toà.
– Ai MẮNG anh em mình là đồ ngu ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng.
– Còn ai CHỬI anh em mình là quân phản đạo, thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt.
Lề Luật, không những xưa và nay, không thể kết tội những gì xảy ra bên trong con người vì không ai nhìn thấy những điều đó. Lề Luật cũng không kết tội khi con người chửi mắng người khác, vì đó là những cảm xúc nhất thời của con người. Lề Luật chỉ kết tội con người khi có bằng chứng rõ ràng như giết người, gây thương tích thân xác hay tài sản … Nhưng đối với Thiên Chúa, Ngài có thể thấu hiểu bên trong tâm hồn mỗi người và biết rõ những thiệt hại cho cả người làm lẫn người bị xúc phạm; nên Ngài đòi hỏi các môn đệ phải đi xa hơn trong tiến trình nên trọn lành.
Câu nói của Chúa Giêsu khi giải thích luật “chớ giết người” cho ta thấy rằng: giận, mắng và chửi người anh em cũng là một cách giết người. Giết chết người anh em bởi vì ta không coi người đó là anh em nữa nên mới nặng lời như thế. Trong lòng tôi “người anh em” kể như đã chết rồi, chỉ còn là một người dưng, một kẻ thù. Trong khi luật không xét những trường hợp này thì Đức Giêsu lại nói: “Bất cứ ai phẫn nộ với anh em mình, thì sẽ bị toà án luận phạt. Ai bảo anh em là “ngốc”, thì bị phạt trước công nghị. Ai rủa anh em là “khùng”, thì sẽ bị vạ lửa địa ngục.” Như vậy, Ngài đã kiện toàn luật giết người trên cả hai bình diện: trên thể xác và trong tâm hồn, trong khi lề luật chỉ xét tội giết người trên bình diện thể xác mà thôi.
VẤN ĐỀ ĐẶT RA:
Nếu nói vậy thì xã hội ngày hôm nay, với những tiếng chửi, tiếng rủa xảy ra hàng ngày như “cơm bữa”, nhiều khi người chửi cũng không ý thức được hành vi của mình nữa, nó giống như một thói quen, nó đã biến thành một tiếng đệm (Đ.M) trong câu nói hằng ngày, có người chưa kịp mở miệng ra để nói gì thì đã nói tiếng đệm rồi, tiếng đệm xuất hiện ở đầu, ở giữa, ở cuối của câu nói, ta tưởng chừng chỉ toàn nghe tiếng đệm mà không hiểu họ đang nói gì
Như vậy, lời của Đức Giêsu phải được hiểu thế nào? Chẳng lẽ ai cũng phạm tội giết người cả sao? Vì trong cuộc đời, ai chẳng có ít nhất một lần chửi người khác.
TRẢ LỜI: TƯƠNG QUAN VỚI NẠN NHÂN:
Thực ra khi nói đến vấn đề này ta phải xét đến sự thiệt hại của người đóng vai trò là nạn nhân. Vâng, có những trường hợp vì một câu chửi, đã làm tổn thương đến họ trầm trọng. Rất có thể vì một câu chửi mà họ oán hận, mang mối hận trong lòng và nhớ nó suốt đời chỉ chờ có cơ hội trả thù, tức ta đã biến họ thành con người khác. Như vậy, trong trường hợp này, câu chửi chẳng khác gì tội giết người, giết chết con người tốt để biến họ thành con người xấu. Bên cạnh đó có những trường hợp câu chửi chỉ để lại một chút buồn, không ghi dấu đậm trong tâm hồn họ, chưa đủ khả năng biến họ thành con người xấu. Nếu ngoài thể xác, tội giết người có nhiều cấp độ: giết chết, làm bị thương, hay chỉ xây xát, thì trong tâm hồn câu chửi, tiếng rủa cũng có những cấp độ khác nhau như vậy. Nên Đức Giêsu đã đưa ra những cấp độ: phẫn nộ, rủa là ngốc, rủa là khùng,… nhưng dù sao tất cả đều là sự xúc phạm đến người anh em.
LUẬT DÂNG LỄ VẬT:
“NẾU CON ĐANG DÂNG CỦA LỄ NƠI BÀN THỜ MÀ SỰC NHỚ NGƯỜI ANH EM ĐANG CÓ ĐIỀU BẤT BÌNH VỚI CON, THÌ CON HÃY ĐỂ CỦA LỄ LẠI TRƯỚC BÀN THỜ, ĐI LÀM HÒA VỚI NGƯỜI ANH EM CON TRƯỚC ĐÃ, RỒI HÃY TRỞ LẠI DÂNG CỦA LỄ.”
Luật Cựu ước thứ hai mà Chúa Giêsu đề cập trong bài Tin mừng hôm nay, đó là Luật “Dâng lễ vật”
Theo luật cũ, nếu trước khi dâng lễ, người Do Thái cảm thấy mình nhơ uế (Lv 15,27) thì họ phải thanh tẩy trước đã. Cũng thế, Chúa cũng đòi hỏi Kitô hữu một phản ứng như vậy, nếu trước khi dâng lễ họ nhớ mình đang ở trong tình trạng bất hòa với tha nhân. Thái độ đối với tha nhân quyết định giá trị của việc bổn phận thờ phượng Thiên Chúa. Người ta dễ quan tâm đến việc thờ phượng Thiên Chúa, mà lơ là bổn phận tha thứ và yêu thương đối với tha nhân. Đạo Chúa là đạo Bác ái, yêu thương, tha thứ, làm hòa là mở ra con đường cho người anh em hoán cải.
ANH EM ĐANG CÓ ĐIỀU BẤT BÌNH VỚI CON
Chúa Giêsu không dạy “khi mình có điều bất bình với anh em”, mà ở đây Chúa nhấn mạnh “Khi anh em đang bất bình với mình” Ở đây, Đức Giêsu dạy: khi người anh em bất bình với mình, tức người anh em gây ra lỗi, thì mình phải để của lễ lại trước bàn thờ, đi làm hòa với người anh em đàm làm thiệt hại mình trước , rồi mới trở lại dâng của lễ.
Như vậy, lời dạy của Đức Giêsu đã vượt trên cách cư xử bình thường. Ai sống theo lời Ngài mới chứng tỏ có một nhân cách phi thường, đó là người dũng cảm vì đã thắng vượt chính mình, thắng vượt sự tức giận của mình.
ĐI LÀM HÒA VỚI NGƯỜI ANH EM CON TRƯỚC ĐÃ.
Rõ ràng Chúa Giêsu coi trọng việc làm hoà với anh em còn cao trọng hơn việc dâng của lễ.
ĐỘC GIẢ CÓ THỂ THẮC MẮC:
Vậy Hoá ra tương quan với tha nhân còn cao trọng hơn tương quan với Thiên Chúa hay sao? Thật phi lý.
Nếu bình tâm suy xét, ta thấy Chúa Giêsu dạy rất chí phải, vì một khi đã làm hoà với anh em, sau đó mới đến dâng của Lễ, như vậy ta đã đạt được cả 2 tương quan một lúc: Tương quan với Thiên Chúa và tương quan với tha nhân, vì lúc đó của lễ ta dâng sẽ đẹp lòng Thiên Chúa nhất.
LUẬT: LÀM HOÀ VỚI KẺ THÙ:
” HÃY LIỆU LÀM HOÀ VỚI KẺ THÙ NGAY LÚC CÒN ĐI DỌC ĐƯỜNG VỚI NÓ, KẺO KẺ THÙ SẼ ĐƯA CON RA TRƯỚC MẶT QUAN TOÀ, QUAN TOÀ LẠI TRAO CON CHO TÊN LÍNH CANH VÀ CON SẼ BỊ TỐNG NGỤC. TA BẢO THẬT CHO CON BIẾT: CON SẼ KHÔNG THOÁT KHỎI NƠI ẤY CHO ĐẾN KHI TRẢ HẾT ĐỒNG BẠC CUỐI CÙNG!!”
Luật cuối cùng mà Chúa Giêsu muốn đề cập trong Bài Tin mừng hôm nay , đó là Làm hoà với kẻ thù.
Như vậy, ngay sau Luật “Làm hoà với anh em, Chúa Giêsu đã đi thêm một bước nữa, đó là Làm hoà với kẻ thù.
NGAY LÚC CÒN ĐI DỌC ĐƯỜNG
ý ám chỉ khi ta và đối phương còn sống trên trần gian này vì trần gian được ví như con đường dẫn ta đến cùng đích của cuộc đời, đó là Thiên Chúa.
RA TRƯỚC MẶT QUAN TOÀ
ý ám chỉ khi ta và đối phương đã vĩnh biệt cuộc đời này và cùng ra trước Tòa Chúa phán xét.
Đức Giêsu đã dạy cho các môn đệ và cho mỗi người chúng ta cách cư xử khôn ngoan, đó là hãy biết dàn xếp trước, trong thời gian có thể còn dàn xếp, có nghĩa khi còn sống để tránh đi những rắc rối sau này, có nghĩa tránh được bất lợi khi ra tòa Chúa phán xét. Đi xa hơn, Đức Giêsu muốn dạy chúng ta phải biết ăn ở hiền hòa. vì ăn ở hiền hòa sẽ giúp con người tránh được những phiền toái trong cuộc sống: Cha ông chúng ta vẫn dạy “dĩ hòa vi quí;” người hiền lành sẽ được mọi người thương mến. Ngược lại, những người khó chịu, cau có, sẽ chuốc cho mình những ghen ghét, tranh tụng, và mất bình an.
CON SẼ KHÔNG THOÁT KHỎI NƠI ẤY CHO ĐẾN KHI TRẢ HẾT ĐỒNG BẠC CUỐI CÙNG
Đây là lời cảnh tỉnh về sự công bằng của Thiên Chúa, ta phải trả lẽ tất cả những gì ta đã làm khi còn sống ở đời này, cho dù đó là điều thiệt hại nhỏ nhất (đồng xu cuối cùng) ta đã gây ra cho người anh em.
Lạy Chúa, trong Mùa Chay Thánh 2016 này, xin cho chúng con biết quý trọng sự sống, sự sống nơi người khác và sự sống của chính mình, và giúp nhau vun trồng sự sống, sự sống mà Thiên Chúa đã trao ban cho chúng con.
Amen.
____________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

