Cả má»™t Ä‘á»�i viết thánh ca…

6962696369646965

HÆ¡n 50 năm gắn bó vá»›i công việc viết thánh ca, cha Phêrô Nguyá»…n Kim Long (linh mục nhạc sÄ© Kim Long) đã sáng tác được hÆ¡n 3.500 bài hát. Dù nay tuổi đã cao, cha vẫn ngày ngày tìm kiếm nguồn cảm hứng viết tiếp những giai Ä‘iệu ca tụng Chúa…

L�i nguyện cầu

Má»™t buổi chiá»�u Thu, chúng tôi ghé thăm cha tại nhà riêng nằm trong con hẻm nhá»� thuá»™c quận Tân Bình – TPHCM. Ngài ngồi trên ghế đặt ở góc phòng khách, cạnh cây piano phím đã ngả màu và chiếc giá đầy ắp sách. Bằng giá»�ng từ tốn, cha bắt đầu chia sẻ những câu chuyện trong Ä‘á»�i mục tá»­ của mình.

Cha Kim Long được thụ phong linh mục từ năm 1968. Nhưng ơn g�i đến với thánh ca đã có từ nhi�u năm v� trước, khi còn là một đứa trẻ lên chín tham gia vào ca đoàn của h� đạo Bách Tính, giáo phận Bùi Chu. Ngày tháng đem hết tâm tình bé con để phục vụ hát lễ đã nhóm lên những cảm hứng đầu tiên dành cho thánh ca. Năm 1954, cậu cùng gia đình di cư vào Nam và h�c tại Tiểu chủng viện Thánh Phanxicô. Tại đây, với sự động viên ân cần của cha giáo Ngô Duy Linh, thầy Kim Long viết nên tác phẩm đầu tay “Con hân hoan� khi vừa tròn 17 tuổi. Th�i điểm ấy là trước Công �ồng Vaticanô II. Lấy ý tưởng từ đoạn Thánh vịnh được các linh mục đ�c trước khi bước lên bàn th�, cha cho ra đ�i ca khúc với giai điệu vui tươi. “Con hân hoan bước lên bàn th� Chúa, Chúa là hoan lạc tuổi xuân xanh con. Con nâng muôn phím tơ ngợi khen Chúa, tiếng lòng rung nhịp với muôn tâm hồn� trong bài hát chính là khởi đầu cho “tiếng lòng� và tâm huyết với thánh ca.

Sau khi nhận lãnh chức linh mục, năm 1969, cha được cử đi du h�c tại Giáo hoàng H�c viện ở Rôma, chuyên ngành bình ca. Cha cho rằng bình ca là một trong những thể loại thánh ca phụng vụ có giá trị riêng biệt. Nhưng còn một dấu ấn sâu xa hơn, chính những bài bình ca được nghe từ thơ ấu, in sâu trong tâm thức đã thôi thúc cha đến với một thể loại âm nhạc rất khó. H�c ở xứ khác, rào cản lớn nhất là ngôn ngữ. Bước đầu tiếp cận tiếng �, mỗi lần nghiên cứu tài liệu, cha phải tra cứu từ điển � – Pháp, được phụ trợ thêm từ điển Pháp – Việt. Thành ra có nhi�u ngày, cha phải thức đến thâu đêm để h�c từ ngữ với cả hai quyển từ điển bày trên bàn.

Cha tâm sự, mình được Chúa ban cho một trí nhớ tốt. Chính vì thế, nghĩ ra ý tưởng nào để viết thành khúc ca, cha không ghi ra. Chỉ đến khi bài hát đã hoàn chỉnh trong đầu, lúc đó mới chép lại hoặc gõ trên máy tính để lưu. �ối với cha, mỗi một bài thánh ca là một l�i nguyện cầu. Cha quan niệm thánh ca hay là bài ca được cầu nguyện hai lần, lần thứ nhất tác giả phải cầu nguyện để viết ra, lần thứ hai là l�i nguyện của ngư�i hát. Bởi thế trong công việc của mình, cha luôn kiên nhẫn, tận tụy để làm cho l�i nguyện cầu tr�n vẹn hơn. Cha khẳng định: “Viết thánh ca không vì mục đích để lại tác phẩm lưu danh. Hát thánh ca cũng không phải là dịp để phô trương tài năng của mình. Viết và hát thánh ca là để cầu nguyện với Thiên Chúa. Viết và hát là vì Chúa, vì Giáo hội và vì cộng đoàn�.

Dấu ấn cuộc đ�i

Nhắc đến những “đứa con tinh thần� của linh mục nhạc sĩ Kim Long, không thể không nói đến bài “Kinh hòa bình�, l�i kinh của Thánh Phanxicô, bản dịch của cha Philipphê Nguyễn Kim �i�n (sau này là Giám mục Cần Thơ rồi Tổng Giám mục TGP Huế). Cha kể: “Cha �i�n đưa cho tôi bản dịch nháp khi tôi mới 20 tuổi. Kiến thức v� âm nhạc đâu có nhi�u nên cứ đ�c đi đ�c lại rồi nó thành nhạc thôi�. L�i của Kinh hòa bình ban đầu có đoạn “đem ủi an đến chốn ưu sầu�. V� sau, cảm thấy hai vế không mấy đối nhau, cha sửa “ủi an� thành “ni�m vui� như hiện tại vẫn được hát.

Từ năm 1961, cha Kim Long cho ra mắt tuyển tập thánh ca đầu tiên “Ca lên đi�, tuần tự đến tập số 10 thì tạm dừng. Sau khi du h�c trở v�, cha tiếp tục cho ra đ�i các tập Ca lên đi kế tiếp cho đến số 25 thì kết thúc. Cũng trong giai đoạn này, các ca đoàn bắt đầu nở rộ. Nhận thấy nhu cầu của các ca đoàn tại Sài Gòn và các giáo phận khác, những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, cha mày mò viết những trang hợp xướng. Từ đó, hai tuyển tập hợp ca đã ra đ�i. Năm 1994, cha lâm bệnh nặng phải vào viện. Khi ấy, việc soạn Thánh vịnh đáp ca dùng trong phụng vụ còn đang dang dở. “Tôi đã cầu nguyện rất nhi�u cùng Chúa, xin Ngư�i cho tôi thêm th�i gian và sức lực để hoàn thành. Cuối cùng Chúa cũng nhậm l�i�, cha xúc động nhớ lại.

Mấy năm gần đây, cha tiếp tục với đ� tài thánh ca suy niệm để phục vụ cho các buổi tĩnh tâm. Nay đã viết được trên 1000 bài. Nói v� tác phẩm của cha Kim Long, linh mục Nguyễn Duy, Tổng Thư ký Ủy ban Thánh nhạc trực thuộc H�GMVN nhận định: “Trong những tuyển tập sáng tác của linh mục Kim Long, ngư�i ta thấy một dòng nhạc mới xuất hiện, l�i ca được dệt mang nhi�u chất thơ hơn và nhi�u trăn trở hơn�. Mỗi khúc ca cha viết đ�u chất chứa một kỷ niệm. Nhưng có lúc, l�i bài hát lại tạo nên một sự liên tưởng khác cho ngư�i nghe. Trư�ng hợp này xảy ra ở bài hát “Ngày v�� rất quen thuộc: “Khi Chúa thương g�i con v�…�, được sử dụng thư�ng xuyên trong các thánh lễ an táng. Thật ra, bài hát này lại được viết ra từ tâm tình của một ngư�i con đi xa chủng viện, mong ch� ngày được quay v�.

Ngoài sáng tác, cha dành th�i gian còn lại cho công việc giảng dạy. Khi v� nước năm 1973, cha được giao trông coi xứ �ức Hòa (giáo phận Mỹ Tho). Bên cạnh việc lo chu toàn cho giáo xứ, trong tuần từ thứ Hai đến thứ Sáu, cha đi dạy thánh nhạc tại �ại h�c �à Lạt, �ại h�c Thành Nhân (Sài Gòn), �ại Chủng viện Sài Gòn. Một tuần di chuyển không dưới 200 cây số. Sau năm 1975, ngài tiếp tục dạy tại Trung tâm Mục Vụ Tổng giáo phận TP.HCM; các �ại Chủng viện Hà Nội, Huế, Sài Gòn; các Hội dòng và giáo phận khắp nước. Ông Phaolô Nguyễn Ng�c Linh (nhạc sĩ Ng�c Linh) hồi tưởng lại v� ngư�i thầy của mình: “Tôi được h�c với cha năm 1979 ở nhà th� Huyện Sĩ, trong một khóa nhạc dành cho các ca trưởng. Cha Long là một ngư�i thầy cực kỳ nghiêm túc và tận tâm. Chưa bao gi� ngài vắng mặt trong các buổi h�c và gi� giấc thì luôn chính xác. Ngài tâm niệm rằng Giáo hội đã cho ngài đi h�c nên việc giảng dạy này là một ni�m vui cống hiến, vì có thể gìn giữ những kiến thức mà mình h�c h�i được bằng việc truy�n đạt lại cho thế hệ tiếp nối�.

Vì nguồn sách giáo khoa vá»� âm nhạc ở Việt Nam còn ít á»�i, cha đã tá»± biên soạn nhiá»�u giáo trình, các tập sách nghiên cứu để phục vụ cho việc giảng dạy nhÆ° “Má»™t vài kinh nghiệm để viết thánh caâ€�, “HÆ°á»›ng dẫn đánh nhịpâ€�, “Nhạc lý căn bảnâ€�, “Hòa âmâ€�, “Ä�ối âmâ€�…

Không chỉ chú tâm vào việc hiện tại, cha Kim Long còn lập kế hoạch cho tương lai để giữ gìn và phát triển n�n thánh ca Việt Nam. Ngài có một căn nhà ở Bình Hưng Hòa từ năm 2002 và g�i tên là Thư viện thánh nhạc. Ở đó lưu trữ tất cả những gì cha có v� âm nhạc, cả những quyển sách được in năm 1945 mà cha tìm được trong quá trình giảng dạy từ Bắc chí Nam. Cha đã làm chúc thư tặng lại cho Ủy ban Thánh nhạc thư viện này cùng với một số ti�n dùng để bảo trì thư viện , cũng như tổ chức một giải thưởng sáng tác thánh ca cho những tác giả trẻ hằng năm.

Nay tuổi đã cao, sức khá»�e không còn được nhÆ° buổi đầu nhÆ°ng cha vẫn không ngừng thao thức cho ná»�n thánh ca Việt Nam. “Tôi có nhiá»�u việc muốn làm nhÆ°ng vì bây giá»� tuổi tác không cho phép nữa. Chẳng hạn nhÆ° nghiên cứu vá»� nhạc dân tá»™c để làm sao cho ná»�n thánh nhạc Ä‘i theo hÆ°á»›ng đó. Có nhÆ° vậy, thánh ca Việt má»›i có con Ä‘Æ°á»�ng riêng để phát triển…â€�, cha thao thức.

Cả cuộc đ�i cống hiến cho thánh nhạc, cha Kim Long đã khắc h�a thêm một sắc thái riêng v� những mục tử trong Giáo hội.

Thiên Lý