MỘT SUY TƯ VỀ KIÊNG CỮ MÙA CHAY

T rong th�i Giáo Hội tiên khởi có hai sự kiêng cữ. Thứ nhất là “kiêng cữ toàn bộ� đi trước các ngày lễ lớn và các sinh hoạt bí tích. Tên cổ của sự kiêng cữ này là “statio� có nghĩa canh chừng hay canh thức. Thứ hai là sự kiêng ăn một số thực phẩm nào đó, tỉ như thịt hay chất béo. Việc này có ý nghĩa nhi�u hơn v� kỷ luật và tự k�m chế. Sự kiêng cử “statio� thì toàn bộ và là một ý nghĩa của sự canh chừng và canh thức đi�u gì đó. Sự kiêng ăn thì tổng quát và cá biệt hơn, để giúp một ngư�i rèn luyện và tự k�m chế. Sự kiêng cữ toàn bộ ngày nay vẫn còn được giữ trước khi Rước Lễ. Sau khi Rước Lễ, sự kiêng cữ toàn bộ chấm dứt vì Chúa Giêsu đã nói rõ rằng chúng ta không ăn chay khi chàng rể ở đây, nói cách khác, đi�u mà chúng ta canh thức thì đã đến. Ngược lại, sự kiêng ăn vẫn được tiếp tục vào các ngày Chúa Nhật vì rất có thể đó là đi�u quan tr�ng để có hiệu quả.

Vậy, những nhận xét đầu tiên này dậy chúng ta rằng bí tích Thánh Thể thư�ng chấm dứt một sự chuẩn bị. Bí tích này luôn chu toàn một mong đợi. Nhưng làm thế nào sự kiêng cữ lại trở nên một phương tiện quan tr�ng để chuẩn bị cho bt Thánh Thể và luyện tập nhân đức qua sự kỷ luật? Sự kiêng cữ Kitô Giáo được thấy trong hai biến cố có liên quan với nhau trong Kinh Thánh: việc “phá vỡ sự kiêng cữ� bởi ADong và EVà; và việc “tuân giữ sự kiêng cữ� bởi �ức Kitô khi khởi đầu sứ vụ của Ngư�i.

Nhân loại “sa ngã� tách r�i kh�i Thiên Chúa và đi vào tội lỗi bắt đầu với việc ăn. Thiên Chúa công bố cấm ăn trái của một cây duy nhất, cây biết lành và dữ (St. 2:17), và ADong, EVà đã phá vỡ sự kiêng cữ này. Sự kiêng cữ ở đây có liên hệ với mầu nhiệm sự sống và sự chết, sự cứu độ và sự luận phạt. Thực phẩm duy trì sự sống trong thế giới vật chất, mà nó sẽ mục nát và tiêu tan. Nhưng Thiên Chúa “không dựng nên sự chết� (Khôn Ngoan 1:13). Nhân loại, trong ADong và EVà, đã từ chối một đ�i sống chỉ tùy thuộc vào Thiên Chúa vì ngư�i ta không chỉ sống “nh� cơm bánh� (Thứ Luật 8:3; Mt 4:4; Lc 4:4). Toàn thế giới được trao cho con ngư�i như một loại thực phẩm, như một phương tiện cho sự sống, nhưng “sự sống� có nghĩa sự hiệp thông với Thiên Chúa, chứ không chỉ thực phẩm. Thảm kịch ở đây thì không tùy thuộc nhi�u ở việc ADong ăn thực phẩm, nhưng ông đã ăn thực phẩm vì lợi ích riêng, là “tách biệt� kh�i Thiên Chúa và độc lập với Ngư�i. Tin rằng thực phẩm đó tự nó có sự sống và như thế ông có thể trở nên “giống như Thiên Chúa�. Và ông đã đặt lòng tin nơi thực phẩm. Loại đ�i sống này dư�ng như được xây dựng trên nguyên tắc rằng thực sự ngư�i ta sống “chỉ bởi cơm bánh�.

Tuy nhiên, �ức Kitô là ADong mới. Khởi đầu sứ vụ của Ngư�i trong Phúc Âm Mátthêu, chúng ta đ�c, “Khi Ngư�i đã giữ chay 40 ngày và 40 đêm, Ngư�i cảm thấy đói.� �ói là một trạng thái giúp chúng ta nhận ra sự lệ thuộc của chúng ta vào đi�u gì khác – khi chúng ta đối diện với câu h�i quyết liệt: “đ�i sống tôi lệ thuộc vào đi�u gì?� Sa-tan đã cám dỗ ADong cũng như �ức Kitô, khi nói rằng: Hãy ăn đi, vì sự đói khát của ngươi là chứng cớ rằng ngươi hoàn toàn lệ thuộc vào thực phẩm, đ�i sống của ngươi nằm trong thực phẩm. ADong đã tin và đã ăn. �ức Kitô nói, “Ngư�i ta KHÔNG chỉ sống bằng cơm bánh� (Mt 4:4; Lc 4:4). �i�u này giải thoát chúng ta kh�i sự hoàn toàn lệ thuộc vào thực phẩm, vào vật chất, vào thế gian. Như thế, với Kitô Hữu, giữ chay chỉ là phương tiện mà qua đó ngư�i ta khám phá ra bản tính thiêng liêng đích thật của mình. Vậy, để việc ăn chay có hiệu quả cần có tinh thần giữ chay. Ăn chay của Kitô Hữu thì không liên quan đến việc bớt mập. Nó là vấn đ� cầu nguyện và tinh thần. Và vì lý do đó, vì nó thực sự ở vị trí của tinh thần, việc giữ chay đích thật có thể đưa đến sự cám dỗ, và yếu đuối và hồ nghi và bực tức. Nói cách khác, nó sẽ là một cuộc chiến thực sự giữa lành và dữ, và dư�ng như chúng ta sẽ thất bại nhi�u lần trong cuộc chiến này. Nhưng chính sự khám phá rằng cuộc đ�i Kitô Hữu là sự “chiến đấu� và “cố gắng� lại là một khía cạnh cốt yếu của việc giữ chay.

Truy�n thống Kitô Giáo có thể kể tên bảy lý do cho việc giữ chay:

1/Ngay từ nguyên thủy, Thiên Chúa đã ra lệnh việc kiêng cữ nào đó, và tội lỗi đi vào thế gian vì ADong và EVà đã phá vỡ sự kiêng cữ này.
2/Với Kitô Hữu, sự kiêng cữ thực sự là kiêng cữ tội lỗi.
3/Sự giữ chay cho thấy chúng ta lệ thuộc vào Thiên Chúa chứ không ở tài nguyên của thế gian.
4/Giữ chay là má»™t cách cổ Ä‘iển để chuẩn bị cho Thánh Thể – thá»±c phẩm đích thá»±c nhất.
5/Giữ chay là sự chuẩn bị cho bt rửa tội (và m�i bí tích) – để lãnh nhận ơn sủng.
6/Giữ chay là một phương tiện tiết kiệm tài nguyên để giúp cho ngư�i nghèo.
7/Kiêng cữ là một phương tiện tự rèn luyện, sống khiết tịnh, và k�m hãm những thèm khát.

Lm Daniel Merz