THÀNH KIẾN

Thứ Hai tuần XXII TN ,Lc 4, 16-30

            Thành kiến được định nghĩa là một suy nghĩ, một cái nhìn cố định khó thay đổi v� việc gì đó. Khăng khăng bảo vệ quan điểm của mình “như đúng rồi� lại còn úp lên đó cái khung cứng nhắc của cảm tính, ngư�i thành kiến sẽ không thể nhìn ngư�i khác đúng như h� là, mà trái lại sẽ đánh giá theo kiểu: “Thương nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau quả bồ hòn cũng méo.� Chẳng những thế, ngư�i thành kiến lại thích đeo cặp kính đen để chỉ nhìn thấy phương diện xấu xa, bi quan, tiêu cực của sự việc.

Trang Tin Mừng hôm nay là l�i tiên báo v� sự chống đối và bách hại mà Chúa Giêsu sẽ trải qua. Sau một th�i gian rao giảng và làm nhi�u phép lạ, danh tiếng Ngài được nhi�u ngư�i biết đến. Thế nhưng, khi trở v� quê hương, Ngài chỉ nhận được sự hững h� và khinh rẻ của ngư�i đồng hương mà thôi.

“Bụt nhà không thiêng�: định luật tâm lý đó đã chi phối ngư�i Do thái và h� đã đối xử với Chúa Giêsu một cách hững h�, thậm chí là tẩy chay và kết án! Như thánh Gioan đã viết: “Ngài đã đến nơi nhà của Ngài nhưng ngư�i nhà đã không đón nhận� (Ga 1, 11). Vì thế, h� đánh mất cơ hội được Chúa thực hiện phép lạ; và nhất là, cơ hội được đón nhận mạc khải nước tr�i.

Những ngư�i đồng hương đương th�i với Chúa Giêsu đã nhìn Ngư�i với đôi mắt thành kiến như thế. �ối với h� thì gà thì đẻ ra gà chứ không thể đẻ ra công được. Với cái nhìn thành kiến, h� không thể nào nhận ra Chúa Giêsu mà h� vẫn tưởng là con bác thợ mộc Giuse lại là Con Thiên Chúa được.

Chúa Giêsu đã trích dẫn câu tục ngữ quen thuá»™c: “Không ngôn sứ nào được đón tiếp nÆ¡i quê hÆ°Æ¡ng của mình”, đó là định luật tâm lý mà chính Ngài cÅ©ng không thoát khá»�i. NhÆ°ng quê hÆ°Æ¡ng đối vá»›i Chúa Giêsu không chỉ là ngôi làng Nazareth nhá»� bé, mà sẽ là toàn cõi Palestina. Ngài đã đến nÆ¡i nhà Ngài mà ngÆ°á»�i nhà của Ngài đã không đón tiếp Ngài. Cái chết trên Thập giá là tuyệt đỉnh sứ mệnh ngôn sứ của Chúa Giêsu, là lá»�i nói cuối cùng của Ngài nhÆ° má»™t vị ngôn sứ.

R�i b� Nazareth một th�i gian dài, Chúa Giêsu đã làm những phép lạ cả thể ở Capharnaum (Mc 1, 21-45); nhưng khi trở v� thăm quê hương, thay vì là một cuộc “vinh quy bái tổ� thì Ngài gặp phải sự coi thư�ng, chống đối. Trước những l�i giáo huấn của Chúa, h� cũng ngạc nhiên vì Ngài có những l�i lẽ khôn ngoan (Lc 4, 22). Nhưng mặt khác, h� cũng thấy Ngài chỉ là con của bác thợ mộc: “Ngư�i này không phải là con ông Giuse sao�? H� không nhận ra Ngài là �ấng cứu thế, là Con Thiên làm ngư�i.

L�i giảng của Chúa Giêsu bước đầu đã được dân làng thán phục. H� có vẻ hãnh diện vì một ngư�i trong làng được lừng lẫy tiếng tăm. Nhưng Chúa Giêsu không muốn mình bị chi phối bởi dân làng. Ngài không muốn bị buộc phải dành chút ưu tiên nào cho Nazareth (c. 23). Chúa Giêsu còn nhìn xa hơn đến sứ vụ nơi dân ngoại (cc. 25-27). Ngài nhắc đến hai vị ngôn sứ trong Cựu Ước là Êlia và Êlisa. Hai vị này đã giúp bà góa ở Xiđôn và tướng Naaman ở Xyri. Dân Nazareth phẫn nộ và định giết Chúa Giêsu khi Ngài nói rằng Thiên Chúa chỉ sai hai ngôn sứ trên đến với dân ngoại mà thôi.

Không thể làm ngôn sứ mà không trải qua bách hại, khổ đau thử thách. �ó là số phận chung của các ngôn sứ từ Cựu Ước qua Tân Ước. Những kẻ không được sai đi, tự lấy danh mình mà nói, đó là những ngôn sứ giả; còn các ngôn sứ thật ý thức mình được Chúa sai đi và chỉ nói những gì Ngài muốn, một sứ mệnh như thế thư�ng tạo ra nơi vị ngôn sứ một cuộc chiến nội tâm mãnh liệt. Môsê và Êlia trải qua khủng hoảng và ngay cả thất v�ng khi phải trung thành với L�i Chúa; Giêrêmia đã nhi�u lần ca thán và có lúc chỉ muốn đào thoát. �au khổ nhất cho các ngôn sứ là thấy l�i nói của mình không được lắng nghe.

Tự xem mình là tôi tớ của Thiên Chúa, Chúa Giêsu luôn thực hiện tốt sứ mạng đem Tin Mừng cứu độ đến cho con ngư�i. Ngư�i đến để thực hiện tất cả những gì đã được ngôn sứ Isaia loan báo: “Ngư�i sai tôi đi công bố Tin Mừng…� Nếu như ngư�i làng Nadarét hiểu được l�i Chúa nói: “Hôm nay đã ứng nghiệm…� thì sự hiện diện của Chúa thật sự trở nên Tin Mừng cho h� vì Thiên Chúa đang ở giữa dân Ngư�i. Sự hiện diện đó thực sự là một thực tại mới mẻ, một ngày “hôm nay� mang tính cứu độ. Với tất cả những đi�u đó, Chúa muốn nói với ngư�i cùng th�i và với chúng ta rằng: Chúa đang có mặt, một cách sống động, bên cạnh chúng ta, Ngư�i luôn sẵn sàng ban ơn, đem ni�m vui và tình thương đến cho chúng ta.

Ngư�i dân Nazareth, nhất là những ngư�i đã từng quen biết và lớn lên với Chúa Giêsu hẳn có đủ lý do để t� ra ngỡ ngàng khi nghe kể v� thành tích của Ngài, bởi vì trong suốt ba mươi năm sống trong ngôi làng nh� bé ấy, Ngài đã chẳng t� ra bất cứ một dấu thánh thiện siêu phàm nào. Chúng ta có thể tự h�i làm sao Chúa Giêsu đã có thể sống trong ngôi làng bé nh� ấy trong suốt ba mươi năm mà không để lộ bản tính của Ngài? Làm sao Con Thiên Chúa lại có thể sống trong ngôi làng hẻo lánh nghèo nàn ấy trong bao nhiêu năm mà dân chúng không h� thắc mắc? Câu trả l�i chỉ có thể là Chúa Giêsu chỉ có một ý niệm v� thánh thiện hoàn toàn khác với những ngư�i Do Thái đồng hương và cả chúng ta nữa.

Vào th�i Chúa Giêsu, thánh thiện có nghĩa là tuân giữ chi ly m�i L� Luật, trung thành với truy�n thống và phong tục vốn được xem là biểu thị của đ�i sống đạo đức, nhưng Chúa Giêsu đã không nghĩ như thế. Chính vì vậy mà khi Ngài bắt đầu rao giảng, chữa bệnh và làm phép lạ, tất cả những ai đã từng biết Ngài trong ngôi làng nh� bé ấy đ�u thắc mắc và bỡ ngỡ. Quả thật, tất cả những ai đã từng quen biết Ngài chỉ xem Ngài như một ngư�i như h� mà thôi, Ngài không để lộ bất cứ một dấu thánh thiện hay siêu phàm nào.

Chúa Giêsu không chỉ đến để làm cho l�i các ngôn sứ được ứng nghiệm, Ngài cũng là vị ngôn sứ đúng nghĩa nhất. Nơi Ngài cũng có những đặc điểm của các ngôn sứ: đối đầu với những giá trị sẵn có, Ngài t� thái độ như các ngôn sứ: Ngài nghiêm khắc với những kẻ khóa Nước Tr�i không cho ngư�i khác vào. Ngài nổi giận trước sự giả hình của những ngư�i Biệt phái. Ngài đặt lại vấn đ� tư cách là con cháu Tổ phụ Abraham mà ngư�i Do Thái vẫn tự hào. Nhất là Ngài rao giảng không chỉ bằng l�i nói, mà còn bằng cả cuộc sống của Ngài; do đó, bị chống đối, bị bách hại là số phận tất yếu của Ngài.

H� thách thức Chúa hãy làm phép lạ như đã làm ở Capharnaum nhưng Ngài không làm. Ngài không làm không phải vì Ngài không làm được nhưng vì h� có thái độ xem thư�ng và kém tin. �ể nói lý do không làm phép lạ, Chúa Giêsu đã kể hai chuyện xảy ra trong th�i cựu ước; đó là trư�ng hợp của bà góa thành Sêrepta và tướng quân Syria, cả hai đ�u là dân ngoại nhưng đã tin và tôn tr�ng ngư�i của Chúa; nh� vậy h� nhận được phép lạ…

 Chúa đã trích dẫn câu tục ngữ quen thuá»™c: “Không tiên tri nào được đón tiếp nÆ¡i quê hÆ°Æ¡ng của mình”, đó là định luật tâm lý mà chính Ngài cÅ©ng không thoát khá»�i. NhÆ°ng quê hÆ°Æ¡ng đối vá»›i Chúa Giêsu không chỉ là ngôi làng Nazareth nhá»� bé, mà sẽ là toàn cõi Palestina. Ngài đã đến nÆ¡i nhà Ngài mà ngÆ°á»�i nhà của Ngài đã không đón tiếp Ngài. Cái chết trên Thập giá là tuyệt đỉnh sứ mệnh tiên tri của Chúa Giêsu, là lá»�i nói cuối cùng của Ngài nhÆ° má»™t vị tiên tri.

 “Hôm nay� không chỉ là hiện tại đối với những ngư�i đang hiện diện và chăm chú lắng nghe l�i Chúa Giêsu nói trong hội đư�ng ngày ấy, song, “hôm nay� còn là hiện tại của chính mỗi ngư�i chúng ta, những ngư�i cũng đang chăm chú hướng mắt, tai và lòng v� Chúa Giêsu. Và vì vậy, ni�m vui và sự trầm trồ thán phục trước Chúa Giêsu đừng chỉ là thái độ của những ngư�i của quá khứ, song cũng phải là thái độ của chính chúng ta, chính th�i đại chúng ta.

Huệ Minh