Chúng ta sống trong má»™t thế giá»›i vá»›i nhiá»u chia rẽ sâu sắc. Khắp má»i nÆ¡i chúng ta Ä‘á»u thấy sá»± phân cá»±c, ngưá»i ta cay đắng chia tách nhau bằng hệ tư tưởng, chÃnh trị, luáºn thuyết kinh tế, niá»m tin đạo đức, và thần há»c. Chúng ta có khuynh hướng phân loại tối giản hóa để hiểu những sá»± chia rẽ nà y, chẳng hạn như cánh tả và cánh hữu, phái tá»± do và phái bảo thá»§, á»§ng há»™ sá»± sống và ủng há»™ chá»n lá»±a.
Äúng là má»i vấn đỠxã há»™i và đạo đức Ä‘á»u là má»™t chiến trưá»ng: chẳng hạn như vị thế phụ nữ, biến đổi khà háºu, vai trò giá»›i, tÃnh dục, hôn nhân và gia đình, vai trò cá»§a chÃnh phá»§, cá»™ng đồng LGBTQ, và nhiá»u vấn đỠkhác. Và giáo há»™i cá»§a chúng ta cÅ©ng không ngoại lệ, chúng ta thưá»ng không thể thống nhất được chuyện gì. Sá»± lá»… độ đã biến mất trong những tranh luáºn chung, tháºm chà trong Giáo há»™i cá»§a chúng ta cÅ©ng váºy, nÆ¡i có rất nhiá»u sá»± chia rẽ và thù địch giữa các phái và ná»™i bá»™ các phái vá»›i nhau. Chúng ta ngà y cà ng khó thảo luáºn cởi mở bất kỳ vấn đỠnhạy cảm nà o, tháºm chà là cả trong gia đình. Thay và o đó, chúng ta chỉ thảo luáºn vá» chÃnh trị, tôn giáo và các giá trị trong phạm vi nhóm cùng hệ tư tưởng vá»›i mình. Và trong đó, thay vì đưa ra những thách thức, chúng ta lại tâng bốc nhau, má»›m cho những căm phẫn vá» ngưá»i khác, và từ đó ngà y cà ng trở nên bất dung, cay đắng và phán xét hÆ¡n.
Kinh thánh gá»i đây là sá»± thù ghét, và đúng tháºt là váºy. Chúng ta ngà y cà ng trở nên những ngưá»i đầy thù ghét, thổi bùng và biện minh cho sá»± thù ghét cá»§a chúng ta bằng những căn cứ tôn giáo và o đạo đức. Chỉ cần xem tin tức là thấy. Là m sao để thắng vượt được Ä‘iá»u nà y?
Ở mức độ vÄ© mô trong chÃnh trị và tôn giáo, tháºt khó để tìm ra cách bắc cầu các chia rẽ nà y, nhất là khi những tranh luáºn cá»§a chúng ta lại cà ng mở rá»™ng hố sâu ngăn cách đó. Cái chúng ta cần, là má»™t sá»± hoán cải tôn giáo, sá»± biến đổi cá»§a tâm hồn, và cái đó lại tùy và o từng cá nhân. Tâm hồn cá»§a cả cá»™ng đồng chỉ thay đổi khi tâm hồn từng cá nhân thay đổi trước. Chúng ta góp phần giữ gìn sá»± ôn hòa cá»§a thế giá»›i, trước hết bằng cách bảo vệ sá»± ôn hòa cá»§a mình, nhưng đấy không phải là chuyện dá»….
Không phải đơn giản là má»i ngưá»i Ä‘á»u đồng ý suy nghÄ© những Ä‘iá»u tá» tế hÆ¡n. CÅ©ng không phải là chúng ta sẽ tìm ra những ná»n tảng chung khi đối thoại. Äối thoại mà chúng ta cần, không phải là điá»u dá»… dà ng có được, và chắc chắn chúng ta chưa đạt được. Nhiá»u nhóm đã cố gắng, nhưng không mấy thà nh công. Thưá»ng, những cuá»™c đối thoại dù có chá»§ tâm tốt nhất cÅ©ng nhanh chóng biến thà nh má»™t ná»— lá»±c cá»§a má»—i bên muốn ghi Ä‘iểm vá» tư tưởng cho mình hÆ¡n là tháºt tâm cố gắng hiểu đối phương Và thế là chúng ta thà nh ra thế nà o?
Tôi tin rằng, lá»i đáp Ä‘Ãch thá»±c nằm ở nháºn thức vá» phương cách mà tháºp giá và cái chết cá»§a Chúa Giêsu mang lại Æ¡n hòa giải. Trong thư thánh Phaolô gởi tÃn hữu Ephêsô nói rằng, Chúa Giêsu đã phá tan rà o cản thù địch tồn tại giữa các cá»™ng đồng bằng cách “tạo dá»±ng hai loại ngưá»i ấy nên má»™t ngưá»i má»›i†qua tháºp giá cá»§a Ngà i. (Eps 2, 16)
Tháºp giá Chúa Kitô đã tiêu diệt sá»± thù hằn thế nà o? Không phải là kiểu phép thuáºt. Chúa Giêsu không phá tan chia rẽ giữa chúng ta bằng cách lấy Ä‘au khổ cá»§a mình để Ä‘á»n bù tá»™i cá»§a ta, không phải kiểu như Thiên Chúa cần thấy được hiến tế máu để tha thứ và mở cá»a thiên đà ng cho chúng ta. Hình tượng đó chỉ đơn thuần là má»™t ẩn dụ sau những biểu tượng và từ ngữ cá»§a chúng ta vá» việc xóa sạch tá»™i lá»—i và ơn cứu chuá»™c cá»§a Chúa Kitô. Trên tháºp giá và trong cái chết cá»§a Chúa Giêsu, là má»™t sá»± đòi há»i chúng ta phải noi gương chứ không chỉ là ngưỡng vá»ng. Trên tháºp giá và trong cái chết cá»§a Chúa Giêsu là má»™t mẫu gương để chúng ta noi theo. Váºy chúng ta noi gương Ä‘iá»u gì đây?
Trong cuá»™c thương khó và cái chết, Chúa Giêsu biến đổi cay đắng và chia rẽ chứ không phải chịu đòn và trả đòn. Trong tình yêu, trên tháºp giá, Chúa Giêsu đã là m thế nà y. Ngà i nháºn lấy háºn thù, giữ nó trong mình, biến đổi nó, và trả lại tình yêu. Ngà i nháºn lấy cay đắng, giữ nó trong mình, biến đổi nó, và trả lại nhân từ. Ngà i nháºn lấy nguyá»n rá»§a, giữ nó trong mình, biến đổi nó, và trả lại phúc là nh. Ngà i nháºn lấy hoang tưởng, giữ nó trong mình, biến đổi nó, và trả lại má»™t tâm hồn quảng đại. Ngà i nháºn lấy sát nhân, giữ nó trong mình, biến đổi nó, và trả lại sá»± tha thứ. Và Ngà i nháºn lấy sá»± thù hằn, sá»± chia rẽ, giữ nó, biến đổi nó, và qua đó cho chúng ta thấy bà máºt thâm sâu để tạo nên sá»± thông hiệp, cụ thể là chúng ta cần phải loại bá» sá»± thù ghét chia rẽ bằng cách hấp thụ nó, giữ nó trong lòng, và biến đổi nó. Như má»™t máy lá»c nước giữ chất độc trong mình và chỉ cho ra nước tinh khiết, thì chúng ta cÅ©ng phải giữ chất độc Ä‘ang là m băng hoại cá»™ng đồng và chỉ trả lại những gì là tá» tế và cởi mởi vá»›i má»i ngưá»i. Äấy là điểm mấu chốt để thắng vượt sá»± chia rẽ.
Chúng ta sống trong những thá»i đại chia rẽ, hầu như chẳng thể đối diện vá»›i nhau cách thân thiện trong má»i vấn đỠnhạy cảm vá» chÃnh trị, kinh tế, đạo đức và tôn giáo. Nếu chúng ta cứ thổi bùng và đáp trả háºn thù, thì thế bế tắc nà y vẫn cứ còn mãi, trừ phi chúng ta, từng ngưá»i má»™t, biến đổi sá»± háºn thù đó và trả lại cho cuá»™c Ä‘á»i những yêu thương mà thôi.
Ronald Rolheiser, 2018-01-22
J.B. Thái Hòa dịch
RV

