Lịch sử Ngày quốc tế phụ nữ

Mùng 8 tháng 3 vừa qua là Ngày phụ nữ quốc tế. Tại Italia và 70 quốc gia trên thế giới nữ giới đã tổ chức một cuộc đình công lớn để phản đối chống lại m�i hình thức bất bình đẳng cũng như những kỳ thị bất công mà hàng tỷ phụ nữ toàn thế giới vẫn còn đang phải gánh chịu trong cuộc sống hằng ngày trong gia đình, ngoài xã hội.

Ngày quốc tế phụ nữ đã được cử hành bên Hoa Kỳ từ năm 1909, tại một vài nước âu châu năm 1911 và tại Italia năm 1922. Trong Ngày quốc tế phụ nữ năm ngoái 2017 Liên Hiệp Quốc hy v�ng nội trong năm 2030 thế giới sẽ có thể đạt đến sự bình đẳng cho nữ giới.

Việc tranh đấu cho các quy�n lợi của nữ giới đã bắt đầu trong Hội nghị quốc tế xã hội chủ nghĩa tại Stockholm bên Thụy �iển trong các ngày từ 18 đến 24 tháng 8 năm 1907 với sư tham dự của 884 đại biểu đến từ 25 quốc gia trên thế giới, trong đó có các ngư�i theo mác xít như bà Rosa Luxemburg. Clara Zetkin, ông August Bebel của �ức, Lenin và Martov của Nga, Jean Jaures của Pháp. Trong số các vấn đ� được thảo luận trong hội nghị có thái độ cần có khi xảy ra chiến tranh, chế độ thực dân, vấn đ� nữ quy�n và việc tranh đấu cho phụ nữ có quy�n bầu cử.

Bên Hoa Kỳ ngày mùng 3 tháng 5 bà Corinne Brown chủ toạ phiên h�p được �ảng xã hội tổ chức mỗi ngày Chúa Nhật tại rạp hát Garrick ở Chicago, thay thế cho một nam diễn giả vắng mặt. M�i phụ nữ đ�u được m�i tham dự và ngư�i ta bắt đầu g�i là “Ngày phụ nữ�. Trong đó các tham dự viên đã thảo luận việc khai thác bóc lột sức lao động của nữ giới với đồng lương rẻ mạt và gi� giấc làm việc cũng như sự kỳ thị phái tính trong công việc làm và quy�n bầu cử của phái nữ. Vào cuối năm đó �ảng xã hội yêu cầu các phân bộ địa phương dành ngày Chúa Nhật cuối tháng 2 năm 1909 để tổ chức biểu tình tranh đấu cho quy�n b� phiếu của nữ giới. Chính như thế mà Ngày phụ nữ đầu tiên được cử hành ngày 23 tháng 2 năm 1909. Vào ngày 22 tháng 11 cùng năm 20.000 nữ công nhân làm việc trong các xưởng may áo tại New York đã xuống đư�ng biểu tình cho tới ngày 15 tháng 2 năm 1910. Ngày 27 tháng 2 năm đó 3000 phụ nữ đã cử hành Ngày Phụ Nữ tại trung tâm Carnegie và yêu cầu thừa nhận các quy�n của nghiệp đoàn và quy�n chính trị đầu phiếu cho nữ giới. Trong Hội nghị quốc tế xã hội chủ nghĩa tại Copenhagen các ngày 26-27 tháng 8 năm 1910, các đại biểu Mỹ đã đ� nghị thành lập ngày đòi quy�n lợi cho nữ giới.

Bên �ức ngày mùng 8 tháng 3 năm 1914 đã có 100 phụ nữ đại diện 17 quốc gia tham dự và thành lập ngày nữ quy�n. Bản “Bình quy�n� do bà Clara Zetkin soạn thảo cho việc thành lập Ngày quốc tế phụ nữ đã được chấp thuận như nghị quyết. Trong khi bên Hoa Kỳ vẫn giữ ngày Chúa Nhật cuối cùng của tháng 2, tại vài nước âu châu như �ức, �o, Thụy Sĩ và �an Mạch ngày này đã được cử hành lần đầu tiên ngày 19 tháng 3 năm 1911.

** Tại �ức ngày 19 tháng 3 năm 1848 trong th�i cách mạng vua Phổ lần đầu tiên đã thừa nhận quy�n lực của nhân dân vũ trang và nhượng bộ trước l�i đe d�a cuả một cuộc nổi loạn của giới vô sản. Trong số nhi�u l�i hứa có việc thừa nhận quy�n b� phiếu của nữ giới. Tại Thuỵ �iển Ngày Phụ Nữ được mừng chung với Ngày lao động mùng 1 tháng 5 năm 1911.

Ngày Nữ Quy�n đã không được mừng liên tục và cũng không được cử hành trong m�i nước. Bên Nga Ngày Phụ Nữ đã được cử hành lần đầu tiên ngày mùng 3 tháng 3 năm 1913 do �ảng Bônxêvích tổ chức nhưng bị cảnh sát của Nga hoàng giải tán và có nhi�u ngư�i bị bắt giữ.

Trong th�i thế chiến thứ nhất  việc cử hành bị gián đ�an và Hội nghị quốc tế dự trù triệu tập tại Vienne bên �o trong các ngày 23-29 năm 1914 cũng bị huỷ b�. Trong hội nghị quốc tế lần thứ ba tại San Pietroburgo ngày mùng 8 tháng 3 năm 1917 nữ giới yêu cầu chấm dứt chiến tranh. Việc gửi ngư�i Cosachi tới đàn áp phụ nữ đã dấy lên các vụ biểu tình tiếp theo đó và dẫn đến chỗ sụp đổ của chế độ Nga hoàng. Và ngày mùng 8 tháng 3 năm 1917 được ghi vào lịch sử đánh dấu sự khởi đầu của Cách mạng Nga. Ngày 14 tháng 6 năm 1921 hội nghị phụ nữ  cộng sản quốc tế lần thứ II, quyết định lấy ngày mùng 8 tháng 3 làm Ngày quốc tế nữ công nhân�.

Tuy nhiên, có sự nhầm lẫn liên quan tới nguồn gốc Ngày phụ nữ quốc tế. Sau �ệ nhị thế chiến ngư�i ta bắt đầu phổ biến các tin tức sai lạc theo đó ngày mùng 8 tháng 3 được ch�n vì đã xảy ra một trận hoả hoạn trong xưởng sản xuất áo sơ mi tại New York năm 1908 khiến cho nhi�u nữ công nhân thiệt mạng. Nhưng thật ra đã không có nhà máy nào bị cháy hồi đó. �ã chỉ có trận hoả hoạn xảy ra tại hãng may Triangle ngày 25 tháng 3 năm 1911 khiến cho 146 nhân viên thiệt mạng trong đó có 123 phụ nữ và 23 nam công nhân, đa số là ngư�i � và ngư�i Do thái. Nhi�u ngư�i khác nữa cho rằng nguồn gốc đã là vụ cảnh sát đàn áp vụ biểu tình của nghiệp đoàn nữ công nhân dệt ở New York năm 1857, trong khi có ngư�i cho rằng nó quy chiếu các vụ đình công ở Chicago, Boston hay New York.

Ngày 18 tháng 12 năm 1972 với nghị quyết số 3010 kỷ niệm 25 năm phiên h�p đầu tiên của Uỷ ban đặc trách đi�u kiện của phụ nữ trong các ngày từ mùng 10 đến 24 tháng 2 năm 1947, Liên Hiệp Quốc tuyên bố năm 1975 là “Năm Phụ nữ quốc tế�. Ngày 15 tháng 12 năm 1975 qua nghị quyết số 3520 Liên Hiệp Quốc công bố “Mư�i năm của Liên Hiệp Quốc cho  nữ giới: bình đẳng, phát triển và hoà bình� . Ngày 16 tháng 12 năm 1977 với nghị quyết 32 trên 142 �ại hội đồng Liên Hiệp Quốc đ� nghị mỗi nước theo các truy�n thống lịch sử và phong tục địa phương của mình tuyên bố một ngày trong năm là “Ngày của Liên Hiệp Quốc cho các quy�n của phụ nữ và hoà bình thế giới�. Như thế Liên Hiệp Quốc thừa nhận vài trò của phụ nữ trong các nỗ lực tạo dựng hoà bình và thừa nhận sự cấp thiết chấm dứt m�i kỳ thị đối với nữ giới trong cuộc sống dân sự và xã hội. Chính vì ngày mùng 8 tháng 3 đã được nhi�u nước mừng nên đã được  chính thức  ch�n làm Ngày phụ nữ quốc tế.

** Vào tháng 9 năm 1944 Liên hiệp phụ nữ Italia được thành lập do sáng kiến của chị em phụ nữ thuộc các đảng Cộng sản, Xã hội. Hành động, Tả phái Kitô và Dân chủ lao động. Liên hiệp phụ nữ Italia tổ chức Ngày phụ nữ đầu tiên trong vùng tự do mùng 8 tháng 3 năm 1945. Sau khi đệ nhị thế chiến kết thúc Ngày mùng 8 tháng 3 năm 1946 đã được tổ chức trên toàn nước Italia và hoa Mimosa xuất hiện như biểu tượng của Ngày phụ nữ quốc tế, vì đây là loại hoa nở vào tháng 2 và tháng 3 tại nhi�u nơi.

Tuy nhiên, khi nhìn vào hoàn cảnh sống của phụ nữ trên thế giới, ngư�i  ta nhận thấy chị em phụ nữ vẫn tiếp tục bị kỳ thị, khai thác bóc lột và gánh chịu rất nhi�u thiệt thòi trong cuộc sống gia đình cũng như giữa lòng xã hội và cả trong lòng Giáo Hội nữa. Ngay tại các nước tây âu nơi xem ra phụ nữ rất được tôn tr�ng – đi đâu ngư�i ra cũng nghiêng mình lễ phép nói “Lady fisrt� “nữ giới trước�  và như�ng cho phụ nữ đi trước. Nhưng thật ra sự kính tr�ng đó lại không được thể hiện trong nhi�u lãnh vực. Trước hết là trong gia đình. Nói chung nữ giới vẫn phải làm việc gấp đôi nam giới. Vì ngoài 8  gi� làm việc tại các công xưởng hay bàn giấy, chị em phụ nữ khi v� nhà còn phải lo lắng m�i sự: nấu ăn, giặt giũ quần áo, d�n dẹp nhà cửa, tắm rửa cho con cái, thư�ng khi cũng phải giúp chúng làm bài, h�c bài. Nghĩa là mỗi ngày nữ giới thư�ng phải làm việc gấp đôi nam giới. Nhưng phân nửa th�i gian làm việc này h� không nhận được một đồng thù lao nào. Có lẽ Nhật Bản là quốc gia duy nhất trong đó chính phủ quyết định trừ lương chồng để trả lương cho vợ và số ti�n này được chuyển thằng vào trương mục của các bà. Vì h� lý luận rất đơn sơ nhưng công bằng. Phụ nữ trong gia đình làm việc lo cho chồng con nên chồng phải trả một số thù lao cho h�.

Trong cuộc sống ngh� nghiệp lương của các nữ công nhân bao gi� cũng thấp hơn lương nam giới 15% tuy cả hai làm cùng  một việc y như nhau. Cho tới nay ngư�i ta nói rất nhi�u v� quy�n của phụ nữ nhưng chưa có hãng xưởng nào dám cương quyết loại b� sự bất công này. Nghĩa là thế giới tân tiến ngày nay chỉ giả v� tranh đấu miệng, trên lý thuyết nhưng vẫn tiếp tục kỳ thị nữ giới và đối xử bất công với h� ngay trong việc trả lương bổng.

�ó là chưa kể đến các tình trạng nghiêm tr�ng hơn nữa như con số phụ nữ mù chữ trên thế giới lên tới hàng trăm triệu. Tại nhi�u nước A rập và Phi châu theo Hồi giáo nữ giới không được đi h�c, hàng triệu trẻ nữ bị bó buộc lập gia đình rất sớm, nhi�u khi mới chỉ có 8,9 tuổi. �ây cũng là tệ nạn thông thư�ng bên Ấn �ộ, Pakistan và Bangladesh. Tại nhi�u nước phi châu khác ngư�i ta vẫn có thói tục cắt chặt bộ phận sinh dục của trẻ nữ, khiến cho nhi�u em chết vì bị nhiễm trùng hay sau đó dễ bị tật bệnh cả đ�i. Phụ nữ cũng là nạn nhân của tệ nạn buôn bán ngư�i và kỹ nghệ mại dâm trong đó có các bé gái vị thành niên. Hàng triệu phụ nữ là nạn nhân của kỹ nghệ tình dục dưới m�i hình thức trong đó có nạn ấu dâm. Thế rồi cũng có tệ nạn bắt cóc trẻ nữ để xung vào quân ngũ, làm nô lệ tình dục, làm vợ cưỡng bách hay làm cảm tử quân cho các bính sĩ của lực lương hồi cuồng tín Taliban, Al Qaeda, ISIS, từ Afghanistan cho tới Libia và Nigeria nơi có tổ chức Boko Haram hoành hành.

** Trong xã hội đã vậy ngay giữa lòng Giáo Hội cũng thế. Phụ nữ bị kỳ  thị và khai thác bóc lột. �iển hình là trư�ng hợp của nữ tu các dòng làm việc trong các giáo xứ hay giáo phận. Rất thư�ng khi các chị làm việc không công cho giáo xứ hay giáo phận một cách rất tận tụy và chuyên nghiệp, nhưng vẫn không được trân tr�ng và đánh giá cao, trái lại còn bị la mắng và đối xử lắm khi tàn tệ. Trong Giáo Hội phụ nữ vẫn còn bị kỳ thị và chưa có được các vai trò xứng đáng với các khả năng của h�, kể cả trong các lãnh vực chuyên biệt và sinh hoạt lãnh đạo.

Mới đây tổ chức Liên Hiệp Quốc đã công bố một bản tư�ng trình tựa đ� “Tiến bộ trong thế giới của phụ nữ: kiếm tìm công lý�, trong đó Liên Hiệp  Quốc tố cáo cảnh hàng triệu phụ nữ toàn thế giới tiếp tục gánh chịu các bất công, bạo lực và bất bình đẳng trong gia đình, tại nơi làm việc và trong môi trư�ng xã hội.  Mục đích  bản tư�ng trình nhắm tới là yêu cầu các chính quy�n và các xã hội dân sự cương quyết hành động và duy trì sự dấn thân của mình để tăng tốc việc chính phục các quy�n của phụ nữ trên thế giới. Chính ý thức v� một hệ thống luật lệ và tư pháp  tốt hơn như n�n tảng cuộc sống có thể giúp nữ giới đạt được sự công bằng mong ước. Nhưng rất tiếc cho tới nay tại nhi�u  nước chị em phụ nữ vẫn bị loại trừ kh�i hệ thống tư pháp. Tuy trong thế kỷ XX đã có một sự thay đổi khiến cho các quy�n lợi của nữ giới được thừa nhận tại nhi�u vùng trên thế giới nhưng chúng chưa được thực thi một cách đúng đắn. Bản tư�ng trinh cho biết tuy Hiến pháp của 139 quốc gia bảo đảm quy�n bình đẳng cho nữ giới  nhưng chị em phụ nữ vẫn tiếp tục gánh chịu các bất công, bạo lực và bất bình đẳng trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Bản tư�ng trình cũng ghi nhận rằng tuy các bạo hành trong gia đình bị coi là bất hợp pháp tại 125 quốc gia,  nhưng vẫn có hơn 600 triệu phụ nữ phải sống trong các nước không coi bạo hành trong gia đình là một tội phạm. Trong một vài nước phụ nữ được trả lương thấp hơn nam giới tới 30% và có khoảng 600 triệu phụ nữ có công ăn việc làm bấp bênh không có luật lao động thích hợp bảo đảm. �a số phụ nữ bị bạo hành không dám tố cáo hay không có các phương tiện để đạt tới công lý. Có khi h� kêu cứu nhưng cảnh sát và nhân viên công lực không thèm chú ý trợ giúp h�. �ây đã là trư�ng hợp khiến hàng chục ngư�i vợ bị chồng hay chồng cũ giết chết tại Italia trong năm qua.

Một sự bình đẳng tràn đầy đòi buộc luật lệ  không được phân biệt phái tính trong cuộc sống gia đình cũng như giữa lòng xã hội, và nhất là phải huỷ b� m�i luật lệ kỳ thị nữ giới. Cần thu nhận nhi�u phụ nữ hơn trong các ngành cảnh sát, thẩm phán, các nhà làm luật và các ngư�i hoạt động đi hàng đầu trong việc thăng tiến công bằng cho tất cả m�i ngưòi. Cần phải khẳng định rằng bạo hành nữ  giới là một tội phạm, dã man, tàn ác, bất công cần phải trừng phạt một cách thích đáng. Và quy�n đầu tiên mà xã hội phải thăng tiến trong việc bảo vệ phụ nữ đó là có một hệ thống pháp luật ngiêm minh, công bằng và hữu hiệu hơn.

Linh Tiến Khải

RV