Ngà y 13 tháng 3 – 2018, Äức Phanxicô ká»· niệm năm năm ở ngôi Thánh Phêrô. Tông huấn, thông Ä‘iệp, các chuyến Ä‘i, các thượng há»™i đồng, nhìn lại 15 ngà y quan trá»ng cá»§a triá»u giáo hoà ng Châu Mỹ La Tinh đầu tiên cá»§a lịch sá».
13 tháng 3 – 2013: Hồng y Jorge Mario Bergoglio được bầu là m giáo hoà ng thứ 266 cá»§a Giáo há»™i công giáo. Ngà i chá»n tên Phanxicô, tên cá»§a Thánh Phanxicô Axixi và giữ khẩu hiệu giám mục cá»§a mình: “Ngà i nhìn vá»›i lòng thương xót và đã chá»n†(Miserando atque eligendo), câu nhắc lại sá»± trở lại cá»§a Thánh Máthêu.
5 tháng 7 – 2013: Thông Ä‘iệp đầu tiên Ãnh sáng Äức tin (Lumen Fidei) được công bố. Dù Äức Phanxicô ký nhưng phần lá»›n do Äức Bênêđictô XVI vị tiá»n nhiệm cá»§a ngà i viết. Ngà y 18 tháng 6 – 2015, thông Ä‘iệp thứ nhì, Thông Ä‘iệp Chúc tụng Chúa(Laudato Si’) vá» bảo vệ căn nhà chung được ra Ä‘á»i. Äức Phanxicô cÅ©ng công bố hai tông huấn khác, Tông huấn Niá»m vui Tin Mừng (Evangelii Gaudium, 2013) và  Tông huấn Niá»m vui Yêu thương (Amoris Laetitia, 2016).
9 tháng 7 – 2013: Äức Phanxicô đến đảo Lampedusa nước Ã, ngà i tố cáo nạn “dá»ng dưng toà n cầu hóa†trước thảm trạng cá»§a ngưá»i di dân. Ngà y 16 tháng 4 – 2016, ngà i đến đảo Lesbos Hy Lạp và mang 12 ngưá»i di dân Ä‘i theo ngà i vá» Ã. Sá»± đón tiếp má»™t cách rõ rà ng ngưá»i di dân là chá»§ đỠchÃnh triá»u giáo hoà ng Äức Phanxicô, ngà i là con cá»§a má»™t ngưá»i di dân à qua Argentina.
23 đến 28 tháng 7 – 2013: Äức Phanxicô Ä‘i Rio de Janeiro, Ba Tây dá»± Ngà y Thế giá»›i Trẻ. thánh lá»… kết thúc ở bãi biển Copacabana quy tụ hÆ¡n 3 triệu tÃn hữu. Ba năm sau, ngà i đến Krakow (Ba Lan) dá»± Ngà y Thế giá»›i Trẻ từ 26 đến 31 tháng 7 – 2016. Dịp nà y ngà i đã đến thăm trại táºp trung Auschwitz như hai vị tiá»n nhiệm cá»§a ngà i đã đến thăm trước đây.
7 tháng 9 – 2013: Äức Phanxicô chá»§ sá»± buổi canh thức cầu nguyện cho hòa bình cá»§a Syria. Ngà y 23 tháng 11 – 2017, ngà i cÅ©ng có buổi cầu nguyện cho hòa bình ở nước Cá»™ng hòa Dân chá»§ Congo và cho Nam Xuđăng. Ngà y 23 tháng 2 – 2018, nhân má»™t ngà y ăn chay, ngà i lại má»i gá»i cầu nguyện cho ba nước nà y.
27 tháng 4 – 2014: Äức Phanxicô phong thánh cho Äức Gioan-Phaolô II và Äức gGioan XXIII. Ngà y 19 tháng 10 – 2014, ngà i phong chân phước cho Äức Phaolô VI và sẽ phong thánh cho Äức Phaolô VI và o tháng 10 năm 2018. Tháng 11 – 2017, các đức tÃnh anh hùng cá»§a Äức Gioan-Phaolô I đã được công nháºn. Trong số rất nhiá»u thánh được Äức Phanxicô phong có Mẹ Têrêxa được phong và o tháng 9 – 2016, và hai trẻ mục đồng Phanxicô và Giacinta và o tháng 5 – 2017, hai trẻ đã thấy Äức Mẹ hiện ra ở Fatima.Â
24 đến 26 tháng 5 – 2014: Äức Phanxicô Ä‘i hà nh hương Äất Thánh. Tại đây ngà i tái khẳng định quan Ä‘iểm cá»§a Tòa Thánh cho má»™t giải pháp cá»§a hai Quốc gia. Sau chuyến Ä‘i nà y, ngà y 8 tháng 6 – 2014, cùng vá»›i thượng phụ Constantinople, Äức Phanxicô tổ chức buổi “cầu nguyện cho hòa bình†vá»›i sá»± tham dá»± cá»§a hai Tổng thống Israel và Palestina. Và o cuối năm 2017, Äức Phanxicô kêu gá»i tôn trá»ng giữ nguyên trạng tình trạng cá»§a thà nh phố Giêrusalem. Tình trạng nà y bị Ä‘e dá»a vì quyết định cá»§a Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn dá»i tòa đại sứ Mỹ ở Tel Aviv, Israel vá» Giêrusalem.
5 đến 19 tháng 10 – 2014: Äức Phanxicô triệu táºp thượng há»™i đồng đầu tiên vá» gia đình. Má»™t năm sau, thượng há»™i đồng vá» gia đình há»p tiếp tục và o tháng 10 – 2015. Trong kỳ há»p nà y, Äức Phanxicô đã phong chân phước cho hai ông bà Louis và Zélie Martin, thân sinh cá»§a Thánh Têrêxa Hà i đồng Giêsu. Tông huấn Niá»m vui Yêu thương (2016) được đưa ra sau hai thượng há»™i đồng nà y. Tông huấn nà y gây nhiá»u tranh luáºn trong Giáo há»™i vá» khả thể các ngưá»i ly dị tái hôn được rước lá»….
6 đến 9 tháng 7 – 2015: Lần đầu tiên từ khi được bầu chá»n, Äức Phanxicô quay vá» châu lục Nam Mỹ cá»§a ngà i. Ngà i đến ÊcuaÄ‘o, Bô-li-vi-a và Pa-ra-goay. Ngà i vá» lại châu lục nà y thêm hai lần, năm 2017 ngà i Ä‘i Cô-lông-bi và năm 2018, ngà i Ä‘i Chi-lê và Pêru. Trên các nước lá»›n ở Nam Mỹ, chỉ có Venezuela và quê hương Argentina cá»§a ngà i là ngà i chưa vá».
8 tháng 12 – 2015: Ngà y lá»… Äức Mẹ Vô Nhiá»…m, Äức Phanxicô long trá»ng mở Cá»a Thánh cá»§a Năm Thánh Lòng thương xót. Dịp nà y ngà i gởi các “linh mục truyá»n giáo cá»§a lòng thương xót†đi khắp nÆ¡i trên thế giá»›i, hỠđược ná»›i rá»™ng quyá»n tha tá»™i, đặc biệt tá»™i phá thai. Sau Năm Thánh nà y, Äức Phanxicô duy trì quyá»n giải tá»™i ná»›i rá»™ng ra nà y và ngà i thà nh láºp Ngà y Ngưá»i Nghèo được tổ chức hà ng năm và o cuối tháng 11.
12 tháng 2 – 2016: Lần đầu tiên ngưá»i kế vị ngôi Thánh Phêrô và thượng phụ chÃnh thống MaxcÆ¡va gặp nhau ở Cuba. Hai nhà lãnh đạo tôn giáo ký bản tuyên ngôn chung kêu gá»i cá»™ng đồng quốc tế có “hà nh động khẩn cấp†để ngăn việc “loại bá» tÃn hữu kitô ở Trung Äôngâ€. Bản tuyên bố nà y khẳng định “phương pháp táºp trung thống nhất trong quá khứ (…) không phải là phương tiện để có được hợp nhấtâ€.
24 tháng 3 – 2017: Äức Phanxicô Ä‘á»c bà i diá»…n văn trước các nhà lãnh đạo Âu châu há»p ở Vatican nhân ká»· niệm 60 năm Hiệp ước Rôma. Ngà i nhắc lại tầm nhìn cá»§a mình vỠÂu châu, má»™t Âu châu “không đứng trước sá»± già nua không tránh được, nhưng là khả thể cá»§a má»™t tuổi trẻ má»›iâ€. Tháng 5 năm 2016, Äức Phanxicô cÅ©ng diá»…n tả trước các nhà lãnh đạo Âu châu khi ngà i nháºn giải Charlemagne và o ngà y 25 tháng 11 năm 2015 trong chuyến Ä‘i thăm các thể chế Âu châu ở Strasbourg.
28 và 29 tháng 4 – 2017: Äức Phanxicô đến Ai Cáºp. Chuyến Ä‘i nà y là chuyến Ä‘i đối thoại vá»›i Äại há»c sunnit Al-Azhar sau khi Äại há»c nà y đơn phương cắt đứt liên lạc và o năm 2011. Trong bà i diá»…n văn cá»§a mình, Äức Phanxicô xin: “Cùng nhau, (…) chúng ta lặp lại mạnh mẽ và rõ rà ng, không chấp nháºn má»i hình thức bạo lá»±c, trả thù, háºn thù được là m nhân danh tôn giáo và nhân danh Chúaâ€. Cùng vá»›i thượng phụ Cốp, ngà i vinh danh các tÃn hữu kitô bị ngưá»i hồi giáo giết vì đức tin.
27 tháng 11 đến 1 tháng 12 – 2017: Äức Phanxicô đến Miến Äiện và Băng-la-đét, đặc biệt ngà i nói lên số pháºn cá»§a ngưá»i Rohingya, má»™t cá»™ng đồng thiểu số ngưá»i hồi giáo bị quân đội phất giáo Ä‘uổi ra khá»i nước Miến Äiện. Sau khi gặp các ngưá»i tị nạn cá»§a sắc dân thiểu số nà y, Äức Phanxicô tuyên bố “sá»± hiện diện cá»§a Chúa ngà y hôm nay cÅ©ng mang tên rohingyaâ€.
3 tháng 3 – 2018: Äức Phanxicô quyết định ghi và o lịch phụng vụ Rôma thêm má»™t ngà y lá»… kÃnh Äức Mẹ, Mẹ Giáo há»™i. Tên thánh nà y đã được Äức Phaolô VI dùng và o tháng 11 năm 1964 khi kết thúc lỳ 3 khóa Công đồng Vatican II. Hà ng năm lá»… nà y sẽ được kÃnh và o ngà y thứ hai lá»… Chúa Thánh Thần Hiện Xuống.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn








