Hoà giải: con Ä‘Æ°á»�ng tiến đến hiệp thông – Bài giảng của Ä�ức cha Giuse Nguyá»…n Năng

Hoà giải: con đư�ng tiến đến hiệp thông

Bài giảng của �ức cha Giuse Nguyễn Năng

trong Thánh lễ tại ��n th� Thánh Phêrô ngày 03/03/2018

(L�i Chúa ngày thứ Bảy tuần II Mùa Chay:

Mk 7, 14-15.18-20 ; Lc 15, 1-3.11-32)

 

 

Thánh Phêrô đã được Chúa Giêsu trao phó nhiệm vụ Mục tử hữu hình tối cao của Hội Thánh. Ngài đã chịu tử đạo tại Rôma, vì thế, �ức Thánh Cha, trong tư cách là Giám mục Rôma, ngư�i kế vị thánh Phêrô, cũng là Mục tử của Hội Thánh hoàn vũ. Khi đến Rôma, tất cả các tín hữu Công giáo đ�u cảm nhận rất rõ sự hiệp thông với �ức Thánh Cha và Hội Thánh toàn cầu. Chính trong ý thức v� sự hiệp thông đó mà hôm nay anh chị em quy tụ bên Hội đồng Giám mục Việt Nam dâng thánh lễ tại đây, nơi phần mộ của thánh Phêrô.

Sự hiệp thông không phải chỉ là một tình cảm mông lung, nhưng là những tương quan cụ thể, với Chúa, với Hội Thánh và với tha nhân. Sự hiệp thông trước hết là ân huệ của Chúa Thánh Thần, nhưng đó còn là một lối sống, một lối suy nghĩ, một sự ch�n lựa, được thực hiện bằng nỗ lực của mỗi ngư�i.

1. Câu chuyện của sự trở v�

Dụ ngôn ngư�i cha nhân hậu là một trong những trang Tin Mừng đẹp nhất diễn tả lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa.

Chắc chắn mỗi ngư�i, không nhi�u thì ít, đ�u nhận ra mình là ngư�i con thứ đã từ khước tình thương của Cha để sống theo ý riêng mình. Khi b� Nhà Cha ra đi, con ngư�i tưởng mình được tự do và hạnh phúc, nhưng thực ra lại là chuốc lấy đau thương tủi nhục vì mất tất cả: mất tình thương và sự sống của Cha, mất tình nghĩa anh em, thậm chí đánh mất chính phẩm giá cao cả của con ngư�i khi thèm thuồng thức ăn của loài heo.

�ứa con thì ích kỷ và từ chối tình thương, nhưng ngư�i cha lại vẫn một lòng thương xót. Ông vẫn kiên nhẫn đợi ch� và mong m�i từng ngày. Khi đứa con đi hoang trở v�, ngư�i cha đã cho con mặc áo mới, đi giày mới, đeo nhẫn, và mở tiệc ăn mừng. Ở đâu mà có áo mới, giày mới, nhẫn đẹp, chiên béo, nếu không phải là ngư�i cha đã tha thứ trước cả khi đứa con nói lên l�i thú tội, hơn nữa còn hy v�ng một ngày nào đó con mình sẽ trở v�, nên ông mới chuẩn bị may áo, mua giày, mua nhẫn và vỗ béo cho con chiên ch� ngày con mình quay gót v� nhà.

“Chúa là �ấng chịu đựng lỗi lầm, không giữ mãi cơn giận. Ngài sẽ lại thương xót chúng ta. M�i lỗi lầm chúng ta, Ngài ném xuống đáy biển� (Bài đ�c 1).

Chúa Giêsu m�i g�i mỗi ngư�i trở v� hoà giải với Chúa Cha. �ó là bước đi tiên quyết trên con đư�ng tiến tới hiệp thông. Chỉ khi nào hoà giải với Thiên Chúa, con ngư�i mới được hiệp thông với Ngài và được dự phần sự sống và hạnh phúc của Ngài.

Không phải chỉ có ngư�i con thứ mới phải hoà giải, mà chính ngư�i con cả cũng cần hoà giải với cha và ngư�i em. Ngư�i con cả không b� nhà cha ra đi, nhưng thực ra lại là ngư�i đã đi hoang trong tâm hồn. Ngư�i con cả chu toàn bổn phận không phải vì yêu mến cha nhưng vì mong một phần thưởng. Anh ở lại trong nhà cha nhưng lại không chia sẻ ưu tư với nỗi đau buồn của ngư�i cha đang mất một ngư�i con là chính em của anh. Trong khi ngư�i cha mong ngư�i con đi hoang trở v�, anh ta lại không mong, thậm chí còn bực bội và không vui khi thấy em v�.

Sở dĩ Chúa Giêsu kể dụ ngôn ngư�i cha nhân hậu này là vì các biệt phái và kinh sư lẩm bẩm: “Ông này đón tiếp phư�ng tội lỗi và ăn uống với h��. Biệt phái và kinh sư có sự “công chính theo l� luật� nhưng lại thiếu một tấm lòng: tấm lòng với cha và với em. Nếu ngư�i con thứ đi hoang cần phải trở v� hoà giải với cha, thì ngư�i con cả công chính đạo đức lại cần tới hai cuộc trở v�: trở v� hoà giải với cha và hoà giải với em.

Ngư�i con cả không vào nhà, nên ngư�i cha b� dở bữa tiệc ra ngoài tìm anh. Không biết ngư�i con cả có vào nhà chăng. Dụ ngôn b� lửng câu chuyện, không có kết luận. Nếu anh ta không vào, chuyện gì sẽ xảy ra? Ngư�i con thứ có vui trong gia đình hay sẽ lại quay gót ra đi? Nếu là ngư�i con cả, tôi có vào nhà không? Nếu là ngư�i con thứ, tôi sẽ phản ứng thế nào? Thánh Luca b� dở câu chuyện để mỗi ngư�i viết tiếp phần kết sao cho có hậu.

2. Kiến tạo sự hiệp thông trong Hội Thánh

Câu chuyện của sự trở v� gợi lên những nguyên tắc để kiến tạo sự hiệp thông trong Hội Thánh. Cộng đoàn phụng vụ hiện diện nơi đây gồm đủ tất cả m�i thành phần Dân Chúa là biểu tượng cho Hội Thánh tại Việt Nam. Chúng ta ở đây bên mộ thánh Phêrô, đó cũng chính là biểu tượng cho sự hiệp thông của Hội Thánh địa phương với Hội Thánh hoàn vũ, một cách cụ thể với �ức Thánh Cha là dấu chỉ và là nguyên lý hữu hình của sự hiệp nhất trong toàn thể Hội Thánh.

Con đư�ng của sự hiệp thông Hội Thánh trước hết cũng phải bắt đầu bằng sự trở v� với �ức Kitô và Tin Mừng. Nếu không xây dựng trên n�n tảng siêu nhiên này, sự hiệp thông Hội Thánh chỉ là h�i hợt l�ng lẻo và có nguy cơ dễ đổ vỡ. Hội Thánh không phải là một tổ chức tôn giáo theo kiểu một tập thể xã hội loài ngư�i, nhưng là Dân của Thiên Chúa và là Thân thể mầu nhiệm của �ức Kitô. Tách r�i kh�i �ức Kitô, Hội Thánh chỉ còn là một tổng công ty nhân đạo quốc tế hay một tổ chức chính trị. Hội Thánh sống bằng sự sống của �ức Kitô, tùy thuộc vào �ức Kitô, vâng phục �ức Kitô. Hội Thánh không đi theo đư�ng lối của thế gian nhưng theo đư�ng lối của Tin Mừng, không hành động theo kiểu thế gian nhưng cậy dựa vào sức mạnh của Thần Khí và sử dụng các phương thế của Tám Mối Phúc Thật. Như dân Do Thái bước đi giữa lòng lịch sử, đôi khi Hội Thánh cũng bị cám dỗ trở nên như các dân khác. Tuy nhiên chính Tin Mừng mới là mẫu mực quy phạm và là tiêu chuẩn xét xử m�i hoạt động của Hội Thánh.

�ể có sự hiệp thông Hội Thánh, các môn đệ của �ức Kitô cũng cần đón nhận nhau và hoà giải với nhau. Ngư�i con cả tự hào là công chính không thể chấp nhận đứa em hoang đàng trở v� nhà cha. Cũng thế, các kinh sư và biệt phái không thể chấp nhận được việc Chúa Giêsu đón tiếp và đồng bàn với ngư�i thu thuế và tội lỗi. Hội Thánh của �ức Kitô không thể có thái độ loại trừ như thế. Hội Thánh tự bản chất là thánh thiện nhưng lại bao gồm cả ngư�i công chính lẫn tội nhân. Sự thánh thiện đích thực đòi Hội Thánh đón tiếp tất cả m�i ngư�i. Thánh thiện không có nghĩa là tự đặt mình làm quan toà xét xử, nhưng là tình yêu cứu thế, là khả năng chịu đựng, nâng đỡ gánh vác nhau, tha thứ và đón nhận nhau. Ni�m mơ ước một thế giới toàn vẹn đôi khi có thể làm cho con ngư�i trở thành nhẫn tâm và cứng c�i với ngư�i khác, thậm chí kết án và loại trừ nhau. �ể duy trì và làm tăng trưởng sự hiệp thông, các môn đệ của �ức Kitô phải là những ngư�i khiêm tốn biết chấp nhận m�i giới hạn của nhau và vượt qua m�i dị biệt để chung sống hài hoà hạnh phúc trong gia đình của Thiên Chúa.

3. Lên đư�ng đến với muôn dân

Trong th�i Giáo hội sơ khai, dụ ngôn ngư�i cha nhân hậu còn được đ�c trong viễn tượng của sứ mệnh loan báo Tin Mừng cho muôn dân. Ngư�i con thứ tượng trưng cho dân ngoại, còn ngư�i con cả chính là dân Israel. Việc ngư�i con thứ đi hoang không được con cả chấp nhận trở v� gia đình gợi lên khó khăn của buổi ban đầu trong công cuộc truy�n giáo. Các Kitô hữu lúc đó còn ngần ngại chưa đến với dân ngoại, hơn nữa, còn muốn bắt lương dân khi vào Hội Thánh phải giữ luật Do Thái. V� vấn đ� này, hôm nay bên phần mộ thánh Phêrô, xin ngài dạy chúng ta kinh nghiệm của ngài.

Cũng như các Tông đồ khác, lúc đầu thánh Phêrô chỉ nghĩ tới việc loan báo Tin Mừng cho dân Do Thái. Nhưng sau đó, trong một thị kiến, ngài thấy tấm khăn lớn đựng các thú vật mà ngư�i Do Thái cho là không thanh sạch, và ngài nghe tiếng nói “Hãy giết mà ăn�. Lúc đó ngài chẳng hiểu gì. Nhưng một sự việc xảy đến đã giúp thánh Phêrô hiểu thị kiến. Một đàng Chúa sai thiên thần đến giục ông Cornêliô là một sĩ quan Rôma sai ngư�i đi tìm thánh Phêrô. �ang khi đó thánh Phêrô cũng được Chúa Thánh Thần thúc giục đến nhà ông Cornêliô để rao giảng và rửa tội cho gia đình ông (x. Cv 10).

Từ kinh nghiệm đó, sau này thánh Phêrô mạnh mẽ tuyên bố tại Công đồng Giêrusalem: “Thiên Chúa không phân biệt chút nào giữa chúng ta với h�… Vậy tại sao bây gi� anh em còn quàng vào cổ các môn đệ một cái ách mà cả cha ông chúng ta lẫn chúng ta đã không mang nổi ?� (Cv 15, 9-10). Nh� lòng nhiệt thành cùng với tầm nhìn cởi mở ấy, công cuộc loan báo Tin Mừng đã phát triển nhanh chóng.

Bên phần mộ của thánh Phêrô, từ dụ ngôn trong bài Tin Mừng, một lần nữa lệnh truy�n loan báo Tin Mừng “ad gentes� lại vang lên mãnh liệt cho Hội Thánh Việt Nam. Trong bối cảnh của thế giới hôm nay, công cuộc loan báo Tin Mừng xem ra khó khăn: vì bách hại cấm cách, vì văn hoá hiện đại dửng dưng với tôn giáo, hay vì có ngư�i coi việc theo Chúa như là hành động phản lại dân tộc và văn hoá, hoặc vì lối sống hưởng thụ và chạy theo ti�n bạc…

Ngư�i ta thư�ng nghĩ rằng hoàn cảnh th�i nay khó truy�n giáo hơn ngày xưa. Thực ra mỗi th�i có khó khăn của nó, dưới hình thức này hay hình thức khác. Ngay từ giai đoạn đầu của lịch sử Hội Thánh, hoàn cảnh của các Kitô hữu sống trong đế quốc Rôma cũng không h� dễ dàng thuận lợi. �ó là một thế giới xa lạ và thù nghịch với Tin Mừng. �i theo �ức Kitô là lội ngược dòng và có nguy cơ đến tính mạng, nhưng công cuộc loan báo Tin Mừng rất hăng say và đạt hiệu quả.

Mỗi th�i đ�u có những khó khăn riêng, mỗi giai đoạn đ�u có thể được coi là khủng hoảng, nhưng từ những tình huống cụ thể, Chúa Thánh Thần dẫn dắt Hội Thánh tiến lên và làm chứng cho �ức Kitô trong bối cảnh lịch sử đương th�i. Những khó khăn không phải là những cản trở cho bằng là những l�i m�i g�i trong một giai đoạn mới.

Chúa Thánh Thần là tác nhân chủ yếu của công cuộc loan báo Tin Mừng. Một đàng Ngài thúc đẩy tâm hồn những ngư�i tông đồ, đàng khác Ngài âm thầm chuẩn bị mảnh đất tốt nơi tâm hồn ngư�i chưa biết Chúa. Trở ngại lớn nhất trong công cuộc loan báo Tin Mừng không phải là những khó khăn bên ngoài, nhưng là tình trạng các môn đệ của �ức Kitô an phận khép kín trong một mục vụ bảo tồn dành cho những ngư�i công chính và đạo đức, chưa thao thức “đi ra� đến những ngư�i còn ở xa. Trở ngại lớn nhất là tình trạng thiếu lửa trong Hội Thánh, thiếu nhiệt tình và ni�m vui Tin Mừng, thậm chí đánh mất chính Tin Mừng.

�ức Thánh Cha Phanxicô nói: “�ừng nói rằng th�i nay khó hơn, nó chỉ khác thôi. Hãy h�c nơi các thánh là những ngư�i đi trước đã đối diện với khó khăn trong th�i của h� thế nào�. “H� là những ngư�i tràn tr� ni�m vui, can đảm không m�i mệt và nhiệt tình trong việc rao giảng Tin Mừng.� (NVTM s. 263)

�ến với Rôma là trở v� trung tâm của Hội Thánh, không chỉ như một không gian địa lý nhưng còn như một cuộc trở v� nguồn là chính trái tim kích hoạt sự sống của toàn thể Hội Thánh tại Việt Nam. Một cuộc trở v� nguồn lúc nào cũng chất chứa ni�m hy v�ng cho một tương lai tươi sáng.

 

Gm Giuse Nguyễn Năng

WH�