Làm Thế Nào Dung Hòa Hình Phạt H�a Ngục Với Lòng Thương Xót Của Chúa?

Kính thưa quý vị,

Chúng ta được kêu m�i hãy tín thác vào lòng từ bi vô lượng của Chúa. Lòng thương xót của Chúa bao la hơn những tội lỗi của chúng ta. Vì thế dù tội lỗi của chúng ta nặng n� đến đâu đi nữa, Chúa cũng sẵn sàng tha thứ nếu chúng ta ăn năn hối cải. Như vậy, tại sao có những kẻ sẽ mãi mãi bị trầm luân trong h�a ngục. H�a ngục có đi ngược lại lòng từ bi của Chúa không? Linh mục Phan Tấn Thành trả l�i.

Chúng ta thư�ng đối ch�i giữa công bình với thương xót. Khi nghĩ đến tội lỗi, chúng ta dễ hình dung rằng theo lẽ công bình thì ngư�i phạm tội đáng bị Chúa phạt; nhưng theo lòng từ bi thương xót, thì Chúa tha thứ. Tuy nhiên, khi nói đến hình phạt h�a ngục, thì theo lý luận tự nhiên, nó không chỉ đi ngược với lòng thương xót mà đi ngược cả với sự công bình nữa.

Tại sao mà trái ngược công bình?

Theo lẽ công bình, hình phạt phải cân xứng với tội phạm. Nếu một tội nhẹ mà xử phạt nặng là không công bình. Thí dụ như tôi ăn trộm một gói kẹo ở siêu thị và bị bắt được, thì cơ quan an ninh có thể phạt tội phải đ�n bù số ti�n tương đương với món hàng đó, hoặc có thể giam tôi trong trại cải tạo mấy ngày. Như vậy là công bằng. Nhưng nếu vì tội ăn cắp gói kẹo mà kết án tử hình thì chắc chắn là quá đáng. Bây gi� chúng ta hãy áp dụng vào trư�ng hợp một ngư�i phạm tội, lỗi luật Chúa. Theo phép công bằng, anh ta đáng phải phạt. Nhưng phạt như thế nào cho hợp công bằng? Tạm th�i chúng ta không bàn đến bản chất của hình phạt, làm sao cho cân xứng với tội phạm, nhưng chúng ta hãy nghĩ đến th�i gian thụ hình. Hình phạt h�a ngục mang tính vĩnh cữu, bất tận. Có nghĩa là không phải là 100 năm, 1000 năm, 10 ngàn năm, mà còn hơn thế nữa. Ta thấy là không cân xứng, bởi lẽ con ngư�i chỉ sống trên đ�i hơn kém 100 năm, có tung hoành gì đi nữa thì cũng chỉ trong khoảng th�i gian ấy thôi. Như vậy, ông ta chỉ đáng phạt 100 năm hoặc cùng lắm là 500 năm; đàng này, ông phải chịu phạt tới cả trăm ngàn năm (và hơn nữa). Như vậy là không hợp lẽ công bình; chứ đừng nói trái ngược với lòng thương xót.

Như vậy, phải giải quyết như thế nào để bảo vệ lòng thương xót của Thiên Chúa?

Một cách đơn giản hơn cả là sau một th�i gian trừng phạt, Thiên Chúa tuyên bố ân xá. �ây là đi�u mà các chính phủ cũng thư�ng áp dụng. Từ xưa rồi, ông Origene cũng nghĩ như vậy. Theo ông, sau một th�i gian chịu án phạt, cuối cùng Thiên Chúa sẽ ban ân xá tha thứ không những cho những ngư�i tội lỗi mà kể cả ma quỷ nữa. Nhưng luận đ� của ông đã bị công nghị Constantinopolis năm 543 lên án.

Tại sao vậy?

Có lẽ tại vì đi ngược lại với giáo lý của Thánh kinh, nói đến hình phạt đ�i đ�i, chứ không phải là hình phạt có hạn. Và có lẽ bởi vì thuyết này sẽ dễ đưa tới lý luận của thuyết luân hồi, theo đó con ngư�i sinh ra trên đ�i để đ�n tội đã phạm trong kiếp trước, và nếu kiếp này không đ�n xong thì lại đầu thai thêm nhi�u kiếp nữa, chừng nào sạch tội thì thôi. Chúng ta nên biết có hai ti�n đ� đàng sau thuyết luân hồi. Thứ nhất, nhằm giải quyết vấn nạn: vì sao trên đ�i có những em bé sinh ra đã phải chịu khổ sở tàn tật; câu trả l�i hợp lý là tại vì kiếp trước nó đã phạm tội cho nên kiếp này phải đ�n. Thứ hai, tạo cơ may cho hết m�i ngư�i được cơ may cứu độ; cũng ví như kỳ thi, nếu rớt kỳ này thì kỳ sau sẽ thi lại. Tiếc rằng tuy thoạt tiên giải pháp này xem ra hợp lý hợp tình, nhưng gặp phải khó khăn lớn, đó là thuyết luân hồi trái ngược đức tin công giáo. Mặt khác, không ai còn nhớ kiếp trước mình đã phạm tội gì để kiếp này mình cố gắng cải thiện.

Còn có giải pháp nào để giải quyết vấn đ� dung hòa h�a ngục với lòng thương xót không?

Có nhi�u giả thuyết được đưa ra. Một giả thuyết thứ nhất là đóng cửa h�a ngục. � kiến này đã được các nhà thần bí nêu lên từ th�i Trung cổ, trong đó nổi tiếng bà Rabia al-Adawiyya (713-801), thuộc Hồi giáo, được mệnh danh là “thi sĩ của tình yêu�. Bà chủ trương phải dành tình yêu trong trắng cho Thiên Chúa, nói như sau: “Ta phải yêu mến Chúa bởi vì Ngài là Sự Thiện tuyệt đối, chứ không phải vì trông mong được Ngài ban thưởng. Nếu ai phục vụ để được hưởng thiên đàng thì chỉ là một kẻ làm thuê mà thôi�. Bà đã cầu nguyện thế này: “Lạy Chúa, nếu con tôn th� Chúa vì sợ hoả ngục thì xin đốt con trong lửa đó. Nếu con tôn th� Chúa vì muốn lên thiên đàng thì xin đóng cửa thiên đàng lại. Còn nếu như con tôn th� Chúa vì Chúa, thì xin đừng ngăn cản con được nhìn thấy Chúa�. Dựa theo l�i nguyện đó, ngư�i ta kể lại một giai thoại v� bà như sau: “Một bữa kia, một đám thanh niên thấy cô Rabia chạy nhanh, một tay cầm đuốc cháy, tay kia xách thùng nước. H� h�i: Cô đi đâu vậy? Cô đáp: Tôi chạy lên thiên đàng để đốt nó, và chạy xuống hoả ngục để dập tắt ng�n lửa. Có thế ngư�i ta mới phụng th� Chúa vì lòng mến Chúa chứ không vì mong lên thiên đàng hay vì sợ hoả ngục�. Nên biết là vào th�i Trung cổ, các sử gia Kitô giáo đã viết lại tiểu sử của bà và cho bà trở lại đạo Công giáo với cái tên là Dame Caritée. V� phía công giáo, thì ta thấy có thánh Catarina Siena, ngài đã thốt lên trong buổi cầu nguyện: “Lạy Chúa, làm sao con có thể an lòng khi còn có một ngư�i, được dựng nên cũng như con đây, giống hình ảnh Chúa, mà lại bị trầm luân hoặc thoát kh�i tay Chúa? Con không muốn dù chỉ một ngư�i trong số anh chị em con, là những thân nhân của con do bản tính và do ân sủng, lại phải thiệt mất… Nếu Chúa chân thật và lân tuất cho phép, con muốn phá hủy hoả ngục, hoặc ít là từ nay trở đi, không còn linh hồn nào xuống dưới đó nữa. Miễn là con được kết hợp với Chúa nh� tình yêu, con mong được đặt ở cửa miệng hoả ngục để bịt nó lại ngõ hầu không ai có thể vào đó được nữa. Như vậy, con mong rằng hết m�i ngư�i sẽ được cứu rỗi�. Như vậy chúng ta thấy rằng hai phụ nữ vừa rồi giải quyết vấn đ� h�a ngục dựa trên tình yêu của Chúa. Chúng ta hãy sống với Chúa trong tương quan yêu mến chứ không phải vì sợ hãi. Thậm chí, thánh nữ Catarina nghĩ rằng Thiên Chúa tha hết m�i tội lỗi của chúng ta, và chỉ có ai không tin vào sự tha thứ của Chúa mới bị xuống h�a ngục mà thôi. Chúng ta đ�c thấy đi�u này trong sách �ối thoại, các chương 37 và 132.

�ó là giải pháp của các phụ nữ, dựa trên tình cảm. Còn các nhà thần h�c thì sao?

Câu h�i này muốn nói rằng bên cạnh những giải pháp dựa trên tình cảm, chúng ta cần phải đi tìm những giải pháp dựa trên lý luận nữa. Và dĩ nhiên là có khá nhi�u giả thuyết. Giả thuyết thứ nhất là vào lúc sắp lìa đ�i, Thiên Chúa sẽ ban cho chúng ta một tia sáng để nhìn lại tất cả cuộc đ�i, và quyết định ch�n lựa theo Chúa. Chỉ cần một giây là đủ, giống như ngư�i trộm lành bị đóng đinh bên cạnh Chúa Giêsu vậy. Một giải pháp nữa là xét lại toàn bộ vấn đ� h�a ngục: có h�a ngục không? Câu trả l�i là: vừa có vừa không, tùy theo chúng ta hiểu h�a ngục theo nghĩa nào. Phần lớn chúng ta hình dung h�a ngục như cái nhà tù, trại tập trung, trong đó phạm nhân phải chịu đủ thứ cực hình tra tấn, và hình khổ nhất là lửa thiêu đốt. Nếu hiểu theo nghĩa này thì phải nói là không có h�a ngục. Lý do là tại vì những hình phạt vừa kể chỉ có giá trị cho những loài nào có thể xác. Nếu không thân xác, thì làm sao đánh đập được, và nhất là giam giữ được. Chỉ có thân xác mới có thể bị nhốt trong ngục, chứ linh hồn thì không thể nào bị nhốt trong một nơi chốn được. Chúng ta vẫn tin là linh hồn thiêng liêng, không bị lệ thuộc vào vật chất mà! Bởi vậy, chúng ta phải hiểu hình phạt theo một nghĩa khác, đó là bị sống xa cách Chúa. Thoạt tiên, xem ra câu nói này chẳng có nghĩa lý gì, bởi vì trên đ�i có biết bao nhiêu ngư�i không tin vào Thiên Chúa, vì thế sống gần Chúa chẳng làm h� hạnh phúc, và xa cách Chúa cũng chẳng làm cho h� đau khổ. Tuy nhiên, sau khi ra kh�i đ�i này rồi, thì lúc ấy chúng ta mới biết đâu là cứu cánh cuộc đ�i. Khi chúng ta không còn mang theo thân nhân, địa vị, chức quy�n, tài sản, và chỉ có hai bàn tay trắng, lúc đó chúng ta mới tự h�i: đâu là ý nghĩa cuộc đ�i? �âu là hạnh phúc thật của cuộc sống? Lúc đó, chúng ta mới thấy rõ: hạnh phúc thật là được chia sẻ sự sống với Chúa; và cái bất hạnh tuyệt đối là mất Thiên Chúa. Xét vì Thiên Chúa là ni�m vui, là yêu thương, là tốt lành, cho nên mất Chúa là mất ni�m vui, không cảm nhận được yêu thương nhưng chỉ thấy oán ghét và hận thù. Những thực tại này đôi khi đã cảm nhận được ngay từ trên đ�i này, khi chúng ta cắt đứt tình yêu với Thiên Chúa và tha nhân.

Tóm lại, làm thế nào dung hòa giữa h�a ngục với lòng thương xót của Thiên Chúa?

Như vừa nói, chúng ta đừng hiểu h�a ngục như cái ngục với đủ m�i hình cụ tra tấn kinh khủng nhất trên đ�i này; nhưng như là khước từ tình yêu của Thiên Chúa. �ến đây, chúng ta đứng trước một mầu nhiệm, đó là tự do của con ngư�i. Thiên Chúa yêu thương tất cả m�i ngư�i, sẵn sàng tha thứ tất cả m�i lỗi lầm. Nhưng có ngư�i khước từ tình yêu ấy. Tại sao vậy? Thật khó hiểu. Và Thiên Chúa tôn tr�ng quyết định tự do của con ngư�i. Nghĩ đến đây, chúng ta chỉ còn biết than thở với l�i nguyện của thánh Inhaxio Loyola: Lạy Chúa, xin chấp nhận tự do, ký ức, trí tuệ, tất cả nhưng con có và sở hữu. Tất cả là do Chúa ban cho con, bây gi� con xin dâng chúng cho Chúa. Xin Chúa xếp đặt theo ý muốn của Chúa. Xin ban cho con tình yêu và ân sủng của Chúa, và thế là đủ cho con rồi.

Linh mục Phan Tấn Thành OP

Catechesis