Khiêm tốn, ego và cao cả

�ối với đa số chúng ta, tôi ng� rằng chữ ego có một nghĩa tiêu cực. Kết án ai có ego to là kết án h� quá tin vào h�, tự thổi phồng, tự cao và thiếu khiêm tốn. Lúc nào chúng ta cũng cho ego và khiêm tốn là ngược nhau. Có ego to là không khiêm tốn.

Nhưng đi�u này có vẻ đơn giản và sai. Có ego mạnh và lớn không nhất thiết là xấu. �úng ra, đó là một đi�u cần thiết, đặc biệt khi chúng ta thực hiện một cái gì có giá trị. Không một ai làm một cái gì lớn mà không có ego mạnh, và đi�u này không có nghĩa là h� không khiêm tốn. Ví dụ:

�t ai nghĩ mẹ Têrêxa có ego lớn. Khi nghĩ v� mẹ, chúng ta nghĩ đó là một ngư�i khiêm tốn bẩm sinh. Nhưng, rõ ràng, mẹ có một ego khổng lồ, một hình ảnh tự hào rất mạnh, cho phép mẹ đứng thẳng trước hoàn cầu để xác quyết chân lý, xác quyết mẹ có giá trị và tin chắc tầm quan tr�ng của mẹ. Mẹ có thể đứng trước bất cứ ai trên thế giới và cho h� biết con ngư�i của mẹ và l�i nói của mẹ là quan tr�ng. Phải có một ego rất mạnh mới làm được đi�u này, ego của h� mạnh hơn ego của đa số chúng ta. Mẹ ý thức mẹ là khí cụ duy nhất và được Chúa chúc phúc trong thế giới này, mẹ đủ yên tâm để hành động.

Dù vậy mẹ lại khiêm tốn. Lúc nào mẹ cũng ý thức rằng những đi�u làm mẹ trở nên duy nhất, cá biệt và vững mạnh không bao gi� xuất phát từ bản thân mẹ mà đến từ Thiên Chúa. Mẹ chỉ là một băng tần của quy�n năng và ân sủng của một ai đó. Mẹ có một ego khổng lồ nhưng mẹ không ích kỷ. Mẹ không bao gi� chứa đầy cái tôi, mẹ chỉ chứa đầy Thiên Chúa.

Ngư�i ta cũng có thể nói như vậy với đức giáo hoàng Gio-an Phao-lô II: ngài khiêm tốn nhưng rõ ràng ngài có một ego cũng khổng lồ. Ngài có thể đứng trước hàng triệu ngư�i, giang tay ra và nói: “Cha thương các con!� (Với cả hệ luận đi kèm?), “Và quan tr�ng là các con phải nghe cha!� Ego của ngài phải rất mạnh mới nói được như vậy. �a số chúng ta sẽ run khi làm như vậy. Chúng ta sẽ bị khống chế bởi hàng trăm rào cản nội tâm, chúng làm chúng ta tê liệt với các câu: “Bạn nghĩ bạn là ai mà nói như vậy! Ai cho bạn có quy�n nghĩ rằng cả thế giới muốn nghe bạn nói bạn thương h�?�

Thêm một lần nữa, cũng giống như mẹ Têrêxa, đức giáo hoàng Gio-an Phao-lô II cũng sẽ nói  như vậy và ngài vẫn khiêm tốn, vì ngài biết rõ, những gì tạo nên ngài là ngư�i duy nhất, ân sủng không đến từ ngài và thuộc v� ngài. Ngài chỉ là băng tần. Ngài có thể tiếp cận tầm cao cả và tự nhiên với tầm cao cả này, nhưng ngài không tự cho mình là cao cả và đòi h�i tầm cao cả này cho riêng mình. �ó là khác biệt giữa khiêm tốn và cao cả, giữa cao lớn và ích kỷ. Một ngư�i ích kỷ có thể tiếp cận cao cả, nhưng khác với các vị thánh, ngư�i ích kỷ lấy bản sắc mình ở đó và cho rằng tự mình làm nên chuyện cao cả này.

V� mặt thiêng liêng, chung chung ngư�i ta khó chấp nhận tầm quan tr�ng của ego và thư�ng chối b� thẳng thừng vai trò của ego trên tầm cao cả, đặc biệt là tầm cao cả thiêng liêng. Cách này cách khác, chúng ta không chấp nhận các thánh như thánh Phan-xi-cô �a-xi, Têrêxa �a-vi-la, Gio-an Thánh Giá, Têrêxa Hài �ồng là những ngư�i có ego khổng lồ – những ngư�i có ni�m tự phụ lớn, nghĩ rằng h� là những ngư�i quan tr�ng đặc biệt. Thay vào đó, chúng ta thư�ng phản chiếu lên h� một hình ảnh sai v� khiêm tốn, mà đối với h� thì không đúng và làm chúng ta tổn thương.

Nó làm chúng ta tổn thương, vì đa số chúng ta, vấn đ� lớn nhất trong đ�i sống chúng ta, kể cả đ�i sống thiêng liêng, chính là ego của chúng ta quá yếu. Chúng ta mang một hình ảnh quá yếu đến mức không cho phép chúng ta làm một cái gì thật sự lớn hoặc đúng để trải rộng tình thương và lòng nhiệt thành.

Bởi vì hình ảnh chúng ta quá yếu, không giống như mẹ Têrêxa và đức giáo hoàng Gio-an Phao-lô II, chúng ta ngăn không cho chúng ta mở rộng lòng ra, nói lên chân lý và tình yêu đích thực của chúng ta. Chúng ta có quá nhi�u tiếng nói bên trong (chắc chắn nguồn gốc của nó là từ những tiếng nói bên ngoài) làm chúng ta bị tê liệt với những câu nói thư�ng lệ: “Bạn nghĩ bạn là ai! �úng là tự hào và kiêu hãnh! �úng là ego! Bạn chưa có năng khiếu hoặc chưa gi�i để làm! Không ai cần đến bạn!�

Như thế, không phải vì ego chúng ta mạnh nhưng vì nó yếu nên chúng ta mới cần bảo vệ nó. Chúng ta chiến đấu để trở nên yếu m�m, chứ không phải chiến đấu để thành hoang tưởng và bảo vệ chúng ta. Tại sao? Chính xác vì chúng ta không đủ tự tin bên trong, vì ego và ni�m tự tin của chúng ta lung lay. Thánh Phan-xi-cô �a-xi, Têrêxa �a-vi-la, Gio-an Thánh Giá, Têrêxa Hài �ồng không bao gi� cần tự bảo vệ h�. H� đủ yên tâm để t� ra yếu m�m. H� có ego vững mạnh.

Chúng ta nên luôn luôn biết mệt v� tính kiêu căng và ích kỷ. Tuy nhiên, khiêm tốn giả tạo không làm cho chúng ta tránh được kiêu căng. Thay vào đó, nó ngăn cản chúng ta đến với  nhiệt thành, yêu thương và những đi�u cao cả.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn