Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô Viện phụ sinh và o khoảng năm 640 tại Athen, Hy-lạp. Ngà i vốn là má»™t thương gia thà nh đạt tại Athen. Nhưng rồi và o má»™t ngà y kia, Ê-gi-Ä‘i-ô đã bán tất cả những gì mà ông Ä‘ang có, rồi lấy tiá»n phân phát cho ngưá»i nghèo. Sau đó ông Ä‘i xuống má»™t chiếc thuyá»n nhá» do chÃnh ông tá»± chế ra, rồi tá»± chèo chiếc thuyá»n đó vá»›i ý định sẽ Ä‘i tá»›i má»™t nÆ¡i rất xa. Sau cùng, ông đã cáºp bến tại Camargue ( tức khu vá»±c nằm ở phÃa Nam Arles, Äông Nam nước Pháp, giữa biển Äịa Trung Hải và hai nhánh sông ở vùng hạ lưu sông Rhône ngà y nay). Ông lên bá», và trước hết sống vá»›i tư cách là má»™t Ẩn SÄ© ngay tại khu bá» biển Äịa Trung Hải, giữa những vùng đầm lầy rá»™ng lá»›n. Theo tương truyá»n, má»™t con hươu cái đã dùng sữa cá»§a nó để nuôi sống vị Ẩn SÄ© nà y.
Sau đó Ẩn SÄ© Ê-gi-Ä‘i-ô đã bị trúng tên cá»§a vua Wamba – vua ngưá»i Gott lúc đó -, trong lúc vị vua nà y Ä‘i săn và cố gắng bắn chết con thú cá»§a vị Ẩn SÄ©. Sở dÄ© ông đã bị trúng tên là vì, trong má»™t thị kiến, vị Ẩn SÄ© đã nhìn thấy mÅ©i tên Ä‘ang bay vá» hướng con váºt, và vì muốn cứu nó, nên vị Ẩn SÄ© đã giÆ¡ mình ra để hấng mÅ©i tên thay cho con váºt. Nhưng dù sao thì vị Ẩn SÄ© cÅ©ng không há» hấn gì khi bị mÅ©i tên đâm trúng. Vô cùng thán phục trước hà nh vi nà y cá»§a vị Ẩn SÄ©, nhà vua đã má»i ông vá» triá»u đình và cho phép ông được thà nh láºp má»™t Äan Viện. Vì thế, và o năm 680, Ẩn SÄ© Ê-gi-Ä‘i-ô đã thà nh láºp Äan Viện cá»§a mình và đặt tên là Äan Viện St-Gilles, cÅ©ng như trở thà nh Viện Phụ cá»§a Äan Viện nà y cho đến hết Ä‘á»i. Sau nà y, và o năm 1066, Äan Viện St-Gilles đã gia nháºp Dòng Biển Äức và trở thà nh má»™t Äan Viện dưới trướng cá»§a Cluny.
Tương truyá»n cho rằng, Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô đã là m cho con cá»§a lãnh chúa xứ Nîmes được sống lại. Sau đó, Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô đã tá»›i Rô-ma. Tại đây, Äức Giáo Hoà ng đã tặng cho Ngà i má»™t số gá»— bách để là m cá»a cho các phòng trong Äan Viện cá»§a Ngà i. Sau khi cầu nguyện, Ngà i đã quăng số gá»— bách đó xuống sông Tiber. Khi Ngà i vá» tá»›i Äan Viện cá»§a mình thì số gá»— đó cÅ©ng trôi tá»›i nÆ¡i.
Khi má»™t Äan SÄ© trong Äan Viện cá»§a Ngà i nghi ngá» vá» sá»± Äồng Trinh cá»§a Äức Maria thì Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô liá»n yêu cầu vị Äan SÄ© nà y viết ba câu há»i cá»§a mình xuống ná»n cát. Sau khi ba câu há»i được viết xong thì bá»—ng nhiên ba bông huệ trắng liá»n trổ ra ngay trên ná»n cát khô nóng, nÆ¡i vừa được viết ba câu há»i trên đó. Và điá»u nà y được coi là câu trả lá»i cá»§a Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô cho đệ tá» cá»§a mình.
Theo má»™t số truyá»n thuyết khác thì Charlemagne đại đế đã cố thuyết phục Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô để Ngà i nguyện giúp cầu thay cho mình. Bá»—ng nhiên má»™t Thiên Thần mang đến má»™t mẩu giấy, trên đó có ghi lá»i xác nháºn vá» Æ¡n tha thứ tá»™i lá»—i, và đặt tá» giấy đó trên bà n thá», nÆ¡i Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô vừa cá» hà nh Thánh Lá»…. Kể từ đó, Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô được coi là ngưá»i bảo trợ cho việc cá» hà nh Bà TÃch Giao Hòa, và được kể và o trong số 14 vị Thánh chuyên cứu giúp con ngưá»i.
Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô đã được báo trước cho biết giá» mình lìa bá» cõi thế. Trong Thánh Lá»… An Táng cá»§a Ngà i, tất cả má»i ngưá»i hiện diện Ä‘á»u nghe thấy tiếng ca hát cá»§a Ca Äoà n Thiên Thần đến rước linh hồn Ngà i vá» trá»i.
Tuy nhiên, từ thế ká»· thứ IX, Viện Phụ Ê-gi-Ä‘i-ô má»›i được tôn kÃnh như má»™t vị Thánh. Sang thế ká»· thứ X, ngưá»i ta má»›i thấy xuất hiện nhiá»u những câu chuyện và những truyá»n thuyết vá» Ä‘á»i sống cá»§a Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô. Trong thế ká»· XI, Äan Viện St-Gilles do Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô thà nh láºp đã được sáp nháºp và o Dòng Biển Äức. Kể từ đó, cả Äan Viện lẫn nhà thá» cá»§a Äan Viện nà y Ä‘á»u được mở rá»™ng, và trở thà nh má»™t trong những Äan Viện lá»™ng lẫy nhất nước Pháp hồi đó. Má»™ cá»§a Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô trở thà nh má»™t trong những Ä‘iểm hà nh hương quan trá»ng nhất cá»§a Âu Châu lúc ấy, sau Rô-ma và Santiago de Compostela, tức nÆ¡i được cho là có má»™ cá»§a Thánh Gia-cô-bê Tông Äồ. Sỡ dÄ© như thế là vì Äan Viện St-Gilles nằm ngay trên trục đưá»ng từ Rô-ma tá»›i Santiago de Compostela, và nằm gần má»™t thương cảng quan trá»ng. Trong cuá»™c tháºp tá»± chinh đầu tiên cá»§a mình, bá tước Raimond IV cá»§a Toulouse đã khởi hà nh từ cảng nà y.
Và o thế ká»· XVI, Äan Viện St-Gilles đã bị phá há»§y trong những cuá»™c chiến tranh vì nạn đói. Hồi đó, các Äan SÄ© cá»§a Äan Viện nà y cÅ©ng bị sát hại. Tuy nhiên, các Thánh Cốt cá»§a Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô vẫn tồn tại, và giỠđây Ä‘ang được bảo quản và tôn kÃnh tại Toulouse.
Tuy nhiên, các tà i liệu do Äức Thánh Cha Bê-nê-Ä‘Ãc-tô II soạn thảo lại cho rằng, việc Äan Viện St-Gilles được thà nh láºp và o năm 680 là điá»u giả tạo, vì không có những tà i liệu đáng tin cáºy vá» Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô.
Còn tương truyá»n vá» việc Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô được má»™t con hươu cái nuôi dưỡng rất có thể bắt nguồn từ những chi tiết trong tên gá»i cá»§a Ngà i: tên cá»§a Ngà i theo tiếng Hy-lạp là Aigigios, có nghÄ©a là Con Hươu Cái.
Dù váºy thì Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô vẫn được ghi danh trong sổ bá»™ các Thánh cá»§a Giáo há»™i Rô-ma. Giáo há»™i mừng kÃnh Ngà i và o ngà y mồng 01 tháng 09. Tại Châu Âu ngà y nay, nhiá»u nÆ¡i vẫn còn coi ngà y mừng kÃnh Thánh Ê-gi-Ä‘i-ô là ngà y lá»… há»™i toà n dân.
Lm Äa-minh Thiệu O.Cist

