LỜI CHÚA THỨ HAI TUẦN XI THƯỜNG NIÊN NĂM LẺ (19/6/2017) – (Mt 5, 38-42) – THÁNG THÁNH TÂM CHÚA GIÊSU

“THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

BÀI ĐỌC I: 2 Cr 6, 1-10
“Chúng tôi chứng tỏ mình là những người phục vụ Thiên Chúa”.
Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.

Anh em thân mến, với tư cách là những người cộng sự với Chúa Giêsu, chúng tôi khuyên anh em đừng nhận lấy ơn của Thiên Chúa một cách vô ích. Quả thật Chúa phán: “Dịp thuận tiện đến, Ta đã nhậm lời ngươi, vào ngày cứu thoát, Ta đã cứu vớt ngươi”. Bây giờ là cơ hội thuận tiện, giờ đây là ngày cứu thoát. Chúng tôi không hề làm cớ cho ai phải vấp phạm, để công việc phục vụ của chúng tôi khỏi bị đàm tiếu. Nhưng trong mọi sự, chúng tôi chứng tỏ mình là những người phục vụ Thiên Chúa, với hết lòng kiên nhẫn: trong gian truân thiếu thốn, nguy khốn, đòn vọt, tù đày, biến loạn, khó nhọc, nhịn ăn, nhịn ngủ với lòng thanh khiết, am hiểu, đại lượng, dịu dàng, bằng sức mạnh Thánh Thần, bằng lòng yêu thương không giả dối, bằng lời chân thật, và bằng quyền năng Thiên Chúa; nhờ khí giới công chính bên tả bên hữu; trải qua vinh quang cũng như tủi nhục, tiếng xấu cũng như tiếng tốt, bị coi là phường bịp bợm, mặc dầu là chân thành; bị coi là vô danh, nhưng hằng được biết đến; bị coi là đang giẫy chết, nhưng này chúng tôi vẫn sống; bị coi như bị gia hình, mà nào đã chết đâu; bị coi như phải ưu sầu, nhưng chúng tôi vẫn luôn an vui; bị coi là kẻ nghèo túng, nhưng chúng tôi lại làm cho nhiều người được giàu có; bị coi như không có gì, nhưng chúng tôi làm chủ tất cả.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 97, 1. 2-3ab. 3cd-4
Đáp: Chúa đã công bố ơn cứu độ của Người (c. 2a).

1) Hãy ca mừng Chúa một bài ca mới, vì Người đã làm nên những điều huyền diệu. Tay hữu Người đã tạo cho Người cuộc chiến thắng, cùng với cánh tay thánh thiện của Người. – Đáp.
2) Chúa đã công bố ơn cứu độ của Người, trước mặt chư dân Người tỏ rõ đức công minh. Người đã nhớ lại lòng nhân hậu và trung thành, để sủng ái nhà Israel. – Đáp.
3) Khắp nơi bờ cõi địa cầu đã nhìn thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa chúng ta. Toàn thể địa cầu hãy reo mừng Chúa, hãy hoan hỉ, mừng vui và đàn ca. – Đáp.

ALLELUIA: 1 Sm 3, 9

Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tớ Chúa đang lắng tai nghe. Chúa có lời ban sự sống đời đời. – Alleluia.

BÀI TIN MỪNG: Mt 5, 38-42
“Thầy bảo các con: đừng chống cự lại với kẻ hung ác”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cự lại với kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải của con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để đoạt áo trong của con, thì hãy trao cho nó cả áo choàng nữa. Và ai bắt con đi một dặm, thì con hãy đi với nó hai dặm. Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ”.

Đó là lời Chúa.
___________________________

PHẦN MỞ ĐẦU:

Làm môn đệ của Đức Kitô là phải cố gắng học hỏi cuộc đời của Ngài, và diễn tả cách sống động bằng chính cuộc đời của chúng ta, để những người khác cũng muốn trở thành môn đệ của Ngài.

Các Bài Đọc hôm nay tập trung trong những lời dạy dỗ và cố gắng đáp ứng những đòi hỏi của người môn đệ Đức Kitô.

TRONG BÀI ĐỌC I Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô, thánh Phaolô khuyên các tín hữu đừng để các ân huệ Thiên Chúa ban trở nên vô hiệu, họ phải biết cách dùng nó cho việc phục vụ Tin Mừng như ông đã từng làm.

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu, Chúa Giêsu đòi hỏi các môn đệ của Ngài không chỉ giữ Luật công bằng như người xưa; nhưng còn phải sống luật yêu thương, để chứng tỏ cho người ta biết các ông là môn đệ Ngài.

(Theo Lm. Anthony Đinh Minh Tiên, OP)

Chúng ta bắt đầu đi vào Bài Tin mừng:
______________________________

BÀI PHÂN TÍCH (Mt 5, 38-42)

BỐI CẢNH BÀI TIN MỪNG:

Hôm nay thứ Hai tuần XI thường niên, chúng ta trở lại với loạt bài giảng kiện toàn luật Môsê của Chúa Giêsu trong Chương 5 Phúc âm theo thánh Matthêu.

Hôm nay Chúa Giêsu kiện toàn luật: CHỚ TRẢ THÙ.

“Trả thù” là sự kiện phổ biến trong xã hội con người từ xưa đến nay. Sở dĩ có chuyện trả thù, vì con người luôn có danh dự và tự ái. “Có thù mà không trả thì không phải là người quân tử”.

Nhưng đặc tính của sự trả thù là LUÔN ĐI QUÁ MỨC GIỚI HẠN, có nghĩa khi trả thù, ta thường gây thiệt hại cho đối phương từ bằng hay hơn những gì đối phương đã làm cho ta, đó là tâm lý phổ biến.

Và mối nguy hiểm thứ hai: OÁN THÙ LUÔN CHỒNG CHẤT, Cái nguy hiểm nằm ở đó và con người sẽ bị lôi cuốn vào một vòng xoáy nguy hiểm chết người.

Có nghĩa khi ta trả được thù, sự thù hận đó không vì thế được hoá giải, mà người bị trả thù sẽ xem đó là một mối thù mới, cần phải thanh toán, trả lại sòng phẳng,… cứ như vậy sự trả thù theo kiểu ăn miếng trả miếng sẽ không bao giờ dứt, có khi còn lôi kéo con cháu thuộc thế hệ thứ hai thứ ba vào vòng xoáy đó.

Như vậy ta thấy rõ OÁN THÙ KHÔNG THỂ ĐƯỢC HOÁ GIẢI BẰNG SỰ TRẢ THÙ. Nó chỉ được hoá giải khi một bên biết dừng lại bằng sự THA THỨ.

CHỈ CÓ YÊU THƯƠNG, THA THỨ, HOÀ GIẢI MỚI HOÁ GIẢI ĐƯỢC SỰ SỰ THÙ HẬN MÀ THÔI.

Bài Tin mừng hôm nay, Chúa Giêsu lướt qua sự trả thù từ Luật cũ (Luật Môsê), để Ngài kiện toàn nó và đưa ra một Luật mới.

Đó là bối cảnh Bài Tin mừng hôm nay.

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “CÁC CON ĐÃ NGHE BẢO: ‘MẮT ĐỀN MẮT, RĂNG ĐỀN RĂNG’

Như vậy, Luật Môsê cho phép trả thù, nhưng phải kèm theo điều kiện: TRẢ THÙ TƯƠNG XỨNG, CÓ GIỚI HẠN: “mắt chỉ đền bằng mắt, răng chỉ đền bằng răng” chứ không được đi quá mức đó.

Luật này được ghi rõ trong Sách Xuất hành:

Luật Báo thù của người Do Thái quy định như sau: “Nếu có nguy cơ tính mạng, thì ngươi phải lấy mạng đền mạng, mắt đền mắt, răng đền răng, tay đền tay, chân đền chân, bỏng đền bỏng, bầm đền bầm, sưng đền sưng” (Xh 21, 23-25). Luật này có cái tên là Luật TALIONIS

LUẬT TALIONIS

là luật xưa nhất trên thế giới, được tìm thấy trong Bộ Luật Hammurabi, khoảng 2250 BC. Luật này cũng được tìm thấy trong Cựu Ước ít là 3 lần (Exo 21:23-25, Lev 24:19-20, Deut 19:21). Mấy điều quan trọng về Luật này cần lưu ý:

(1) Nó ngăn cấm việc gia tăng báo thù;
(2) Nó được thi hành bởi quan án và ngăn cấm việc báo thù cá nhân;
(3) Nó không được thi hành theo nghĩa đen, nhưng được tính bằng tiền bồi thường; và
(4) nó không phải là tất cả Luật của Cựu Ước, vì vẫn còn những luật yêu thương và tha thứ (Lev 19:18, Pro 25:21, Lam 3:30).

Sự tương bằng này có ý tránh sự báo thù quá mức của người này đối với người kia, vì tự bản thân luật đã định ra một mức cho phép. Như vậy, phải công bằng mà nói, Luật Báo thù của người Do Thái là một luật rất tiến bộ, so với thời chưa có luật và so với các dân tộc xung quanh, tức chỉ cho phép trả thù có giới hạn.

Nhưng ta thấy rõ, ngay người Do Thái đã không tuân thủ đúng luật này mà thường đi quá mức giới hạn.

Chẳng hạn, ngày nay ta thấy, nước Do Thái sống bao bọc bởi cả khối Ả Rập, chỉ cần một quả rocket mà dân quân Palestin phóng vào lãnh thổ Do Thái từ dải Gaza, là lập tức, người Do Thái trả đũa lại bằng một cuộc oanh kích đẫm máu, mà thiệt hại có khi còn gấp trăm, gấp ngàn lần nữa.

Nhưng người Palestin có vì đó mà dừng lại đâu, họ lại tiếp tục bắn rocket vào lãnh thổ Do Thái, thế là một cuộc oanh kích trả đũa mới lại diễn ra.

Có thể nói: Cuộc chiến giữa Palestin – Do Thái là cuộc chiến dai dẳng nhất trong lịch sử, vì oán thù ngày càng chồng chất.

“CÒN THẦY, THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

Chúa Giêsu thấy rõ mối nguy hiểm của Luật TALIONIS này, Ngài muốn kiện nó bằng cách đưa ra lời giáo huấn: “ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

“Đừng chống lại với kẻ ác được hiểu theo cả 2 nghĩa:

1/. Bây giờ mình không đủ khả năng và đủ lực để chống lại. Trong trường hợp này, Chúa muốn người môn đệ phải loại bỏ ngay từ trong suy nghĩ việc báo thù, vì rất có thể sau này mình có điều kiện thì việc báo thù sẽ xảy ra. Như vậy ngay từ lúc mình đang yếu thế, cũng dẹp bỏ ngay ý nghĩ báo thù để nó không được manh nha lớn dần lên trong suy nghĩ của mình.

2/. Bây giờ mình có đủ điều kiện để trả thù, thì càng không được trả thù.

Nhiều người nghĩ rằng: lời khuyên này của Chúa Giêsu cổ võ cho sự hèn nhát, yếu đuối và cam chịu. Họ cổ võ cho sự công bằng. Có thù thì phải trả, và chỉ cần trả đến mức giới hạn “ Mắt đền mắt, răng đền răng” là công bằng rồi.

Nhưng những người này đã lầm, vì Lời giáo huấn của Chúa Giêsu đề cao và cổ võ thái độ sống anh hùng. Chỉ có những ai sống anh hùng, mạnh mẽ, họ mới thắng nổi cái khuynh hướng của loài súc vật, mới vượt thắng được bản năng tự nhiên.

Còn nói về sự công bằng. Chúa muốn dạy cho các môn đệ bài học: Muốn đạt đến công bằng thì phải sống vượt quá sự công bằng. Ai chỉ dừng lại mức công bằng thì người đó không thể có sự công bằng, mà là một kẻ ác.

Vì thế chúa Giêsu dạy: “ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

TRÁI LẠI, NẾU AI VẢ MÁ BÊN PHẢI CỦA CON, THÌ HÃY ĐƯA MÁ BÊN KIA CHO NÓ NỮA. VÀ AI MUỐN KIỆN CON ĐỂ ĐOẠT ÁO TRONG CỦA CON, THÌ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÁO CHOÀNG NỮA. VÀ AI BẮT CON ĐI MỘT DẶM, THÌ CON HÃY ĐI VỚI NÓ HAI DẶM. AI XIN, THÌ CON HÃY CHO. AI MUỐN VAY MƯỢN, THÌ CON ĐỪNG KHƯỚC TỪ”.

“TRÁI LẠI”.

Cụm từ “trái lại” Matthêu dùng rất sâu sắc: Không những đừng chống cự lại kẻ hung ác mà còn làm ngược lại nữa.

Chúa Giêsu nêu ra một vài trường hợp cụ thể như sau:

1/. “NẾU AI VẢ MÁ BÊN PHẢI CỦA CON, THÌ HÃY ĐƯA MÁ BÊN KIA CHO NÓ NỮA”.

Ta để ý kỹ: Đức Giêsu nói má bên phải bị vả trước, khi má bên phải bị vả, tức nó bị tát bằng mu bàn tay phải của đối phương, điều này không nói là đau hơn so với tát bằng lòng bàn tay nhưng nó bị nhục hơn, vậy khi bị nhục nhã như vậy ta lại tự nguyện đưa thêm má bên trái nữa sao? Quá vô lý.

Giáo huấn này của Chúa thật khó nuốt, bởi vì nó đụng đến một bản năng sâu thẳm của chúng ta: bản năng trả thù!

Trên thập giá Chúa Giêsu minh họa cách sống động nhất cho giáo huấn này: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không ý thức việc họ làm.” (Lc 23,34). Mặt khác, sống theo giáo huấn này của Chúa Giêsu không có nghĩa là trở thành một tấm thảm chùi giày cho người ta mặc tình chà đạp. Người Kitô hữu phải biết thi hành sứ mạng ngôn sứ của mình bằng cách chất vấn sự dữ, sự bất công nơi người ta: “Nếu tôi nói sai, hãy chỉ cho thấy tôi sai chỗ nào, còn nếu tôi nói phải, sao lại đánh tôi?” (Ga 18,22).

2/. “AI MUỐN KIỆN CON ĐỂ ĐOẠT ÁO TRONG CỦA CON, THÌ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÁO CHOÀNG NỮA”

CÔNG DỤNG CỦA CHIẾC ÁO NGOÀI (ÁO CHOÀNG):

Nó rất quan trọng để giúp người ta chống cái lạnh về ban đêm. Luật Cựu Ước có quy định rõ: cho dù có bị cầm cố, thì phải trả lại cho người ta chiếc áo ngoài, không được lấy. Tức nếu có bị xiết đồ, thì cũng phải chừa cái áo ngoài ra.

Sách Đệ Nhị Luật (Đnl 24, 13) có nói: “Anh phải đem trả lại đồ cầm cho người ấy khi mặt trời lặn; người ấy sẽ đắp áo choàng của mình mà ngủ, sẽ chúc phúc cho anh; anh sẽ là người công chính trước nhan Ðức Chúa, Thiên Chúa của anh”. Như vậy, nếu đưa cả áo trong và áo ngoài, người ấy sẽ bị trần trụi và điều này không còn gì nhục nhã hơn.

3/. “AI BẮT CON ĐI MỘT DẶM, THÌ CON HÃY ĐI VỚI NÓ HAI DẶM”.

Nước Do Thái dưới thời Đức Giêsu, bị đô hộ bởi Đế quốc Rôma, người Rôma có quyền bắt người Do Thái vác đồ cho lính, đây là điều bắt buộc.

Nếu chẳng may vận xui đưa đến, có ai bị bắt phải vác đồ đi một dặm, chằng lẽ lại tự nguyện đi hai dặm sao? Vác đồ cho lính là điều bị ép buộc, chẳng lẽ ta lại làm quá điều ép buộc?

4/. “AI XIN, THÌ CON HÃY CHO. AI MUỐN VAY MƯỢN, THÌ CON ĐỪNG KHƯỚC TỪ “.

Câu cuối của bài Tin mừng cũng làm cho ta phải suy nghĩ. Ông bà ta thường nói: “Khi cho vay mượn, thì một mất tiền, hai là mất bạn”. Nhất là trong thời buổi hiện nay, chuyện quỵt nợ diễn ra thường xuyên, làm cho người có lòng nhân ái muốn giúp kẻ khó khăn xem ra phải suy nghĩ lại.

Nhưng Đức Giêsu muốn chúng ta, là những môn đệ của Ngài, học nơi Ngài lòng bác ái, quảng đại trước những nhu cầu có thật của anh em. Mở lòng ra trước người xin, người muốn vay mượn, dù kẻ ấy là kẻ thù hay người không có khả năng hoàn trả.

Ở đây xin nhấn mạnh, đó là những nhu cầu có thật, chứ không phải giả tạo, lừa lọc. Đức Giêsu muốn chúng ta, đừng vì chuyện này chuyện nọ, mà đóng cửa lòng mình lại trước những nhu cầu có thật của anh em, nếu họ không trả được thì chính Chúa sẽ là người trả lại cho ta trong Nước Trời. Đừng bao giờ ngoảnh mặt lại trước người đang cần ta giúp đỡ.

Như vậy, các đòi hỏi của Đức Giêsu, nếu hiểu theo nghĩa đen, đó là những đòi hỏi không thể thực hiện, vì nó đụng đến bản năng sâu thẳm của ta, đó là bản năng trả thù.

Nhưng ta không nên hiểu lời Đức Giêsu hôm nay hoàn toàn theo nghĩa đen. Đức Giêsu không cấm chống lại sự bất công. Chính Đức Giêsu đã không để cho tên đầy tớ vị thượng tế vả má kia, và còn hỏi lại: “nếu tôi nói đúng tại sao anh đánh tôi”. Ngài muốn dạy chúng ta rằng: đừng trả đũa hoặc gây ra cho đối phương cùng một sự thiệt hại họ đã gây ra cho mình. Thay vào đó hãy lấy lòng nhân từ mà chinh phục kẻ dữ.

Đức Giêsu cũng không cổ vũ sự nhu nhược, nhát đảm nhưng Ngài muốn nêu cao tinh thần khoan dung, hiền từ, quảng đại và tha thứ. Ngài khích lệ chúng ta tránh sự ác. Vì chỉ có một tâm hồn nhẹ nhàng thanh thoát, mới tiếp nhận được Chúa và dễ dàng đón nhận ơn Chúa.

Thật ra, những lời Chúa Giêsu nói không nhằm đến nền luân lý trong xã hội. Luật báo thù, xét về phương diện xã hội học, đã là một bước tiến quan trọng so với những tập tục xa xưa, khi mà sự trả đũa diễn ra trong hỗn loạn.

Nhưng ở đây Chúa Giêsu tuyên bố: luật báo thù phải được bãi bỏ. Luật lệ xã hội không bao giờ đủ để làm cho công bằng và hòa bình chân chính ngự trị. Chúa Giêsu kêu mời gọi đừng trả đũa khi bị lầm lỗi và thiệt hại.

Điều này không có nghĩa là xã hội được miễn khỏi việc tái lập công bằng, nhưng người Kitô hữu không được trả thù, nghĩa là gây thiệt hại lại khi bị thiệt hại. Có một khác biệt sâu xa giữa việc đền bù một bất công thuộc thẩm quyền tư pháp và gây thiệt hại lại khi bị thiệt hại.

KINH HÒA BÌNH:

Chúng ta hãy cầu xin bằng chính lời kinh hòa bình của thánh Phanxicô Assisiô:

Lạy Chúa từ nhân, xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người. Xin hãy dùng con như khí cụ bình an của Chúa, để con đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn u sầu.

Amen.
______________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.