Giáo Hội Venezuela và cuộc khủng hoảng của đất nước

Từ hơn một năm qua  Venezuela đã rơi vào một cuộc khủng hoảng chính trị, xã hội kinh tế  vô cùng trầm tr�ng. Chính sách cai trị sai lầm và sự bất lực hoàn toàn của chính quy�n xã hội chủ nghĩa do  tổng thống Nicolas Maduro lãnh đạo đã đẩy đưa nhân dân nước này vào cảnh nghèo đói cùng cực: không thực phẩm, không thuốc men, thiếu công ăn việc làm. Các siêu thị và hàng quán trống trơn không còn sản phẩm. Dân chúng bệnh tật cần được đi�u trị tìm không ra thuốc. Cảnh lạm phát đã lên tới 800%. Trong khi đó Venezuela là một trong các nước châu Mỹ Latinh có các m� dầu h�a đứng hàng đầu thế giới. Với tài nguyên đó đáng lý ra đất nước này đã có thể đạt mức sống thịnh vượng rất cao. Tàn ác hơn nữa là nhà nước xã hội chủ nghĩa Venezuela không cho phép Giáo Hội và các tổ chức từ thiện quốc tế trợ giúp ngư�i dân trong cảnh kiệt quệ toàn diện.

Cuộc khủng hoảng đã khiến cho dân chúng liên tục xuống đư�ng biểu tình phản đối, và đã gây ra các vụ đụng độ khiến cho hàng chục ngư�i chết và hàng trăm ngư�i bị thương. Ngay từ tháng 4 năm nay vì sợ quân đội đảo chánh, tổng thống Nicolas Maduro đã ra lệnh bắt giữ 80 đại tá và đại uý và giam h� trong nhà tù Ramo của thủ đô Caracas. Ông Leopoldo Lopez, lãnh tụ phe đối lập, cũng bị nhốt tại đây. Toà Thượng thẩm Venezuela cũng đã cướp đoạt nhiệm vụ lập pháp của quốc hội, bằng cách huỷ b� quy�n đặc miễn của các đại biểu, và cho tổng thống Maduro có các quy�n đặc biệt. Thật ra, để giới lãnh đạo quân đội không gây khó khăn cho mình tổng thống Maduro đã dành cho h� nhi�u đặc quy�n đặc lợi kiểm soát tất cả các lãnh vực kinh tế tài chánh, bắt đầu bằng kỹ nghệ khai thác dầu hoả, các quặng m� và việc nhập cảng thực phẩm. Với các lợi nhuận khổng lồ như thế cho đến nay quân đội đã ủng hộ và tránh cho chính quy�n một cuộc phản đối ồ ạt của các lực lượng quân sự. Nhưng  cũng có sĩ quan kêu g�i binh sĩ bất tuân lệnh thượng cấp thối nát không biết nghĩ đến hạnh phúc của ngư�i dân và tương lai đất nước. Xem ra “chủ nghĩa xã hội phù phép� của tổng thống Maduro đang tới hồi cáo chung. Các cuộc biểu tình xuống đư�ng rầm rộ từ tháng 4 tới nay đã khiến cho Venezuela hầu như rơi vào bầu khí nội chiến giữa phe đối lập do nguyên ứng cử viên tổng thống Henrique Capriles cầm đầu, dân chúng và chính quy�n xã hội.

** Venezuela rộng hơn 916 ngàn cây số vuông có 31 triệu dân 90% theo Công giáo, 2% theo Tin lành, 1%, 0,5% theo Hồi giáo. Số còn lại theo các tôn giáo khác.

Trước cuộc khủng hoảng của đất nước, H�GM Venezuela đã nhi�u lần lên tiếng kêu g�i chính quy�n của tổng thống Maduro thay đổi đư�ng lối cai trị độc tài và đ� ra các chương trình cải tiến cuộc sống của ngư�i dân. Các vị cũng mạnh mẽ tố cáo chính quy�n dùng vũ lực đàn áp dân chúng biểu tình ôn hoà nhằm bênh vực các quy�n lợi của h�.

Trong các ngày từ 16 tới 18 tháng 5 vừa qua  H�GM Venezuela đã nhóm phiên khoáng đại ngoại thư�ng để phân tích tình hình mục vụ hiện nay, và duyệt xét các thách đố đối với hoạt động truy�n giáo của Giáo Hội trong bối cảnh khủng hoảng của quốc gia. Trong thư các vị kêu m�i tổ chức bầu cử như giải pháp cho cuộc khủng hoảng và đôi co giữa phe đối lập và chính quy�n, mở các kênh nhân đạo để trợ giúp dân chúng qua tổ chức Caritas của Giáo Hội, và trả tự do cho các tù nhân chính trị, cũng như tôn tr�ng Quốc hội.

�HY Urosa Savino, TGM Caracas, cho biết các GM Venezuela yêu cầu chính quy�n ngưng bạo lực và chấm dứt việc đàn áp dân chúng biểu tình, tôn tr�ng các quy�n con ngư�i, hoà giải và hoà bình. Ngoài ra �HY cũng kêu g�i các lực lượng quân đội và cảnh sát bảo đảm cho việc tôn tr�ng Hiến pháp, hoà bình và sự chung sống của nhân dân Venezuela. �HY xác tín Toà Thánh muốn một giải pháp cho cuộc khủng hoảng hiện nay, và trong tuần trước đây ông Borges, chủ tịch Quốc hội Venezuela, cũng đã hội kiến với �HY Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh  Toà Thánh. Hồi năm ngoái �HY Parolin đã yêu cầu chính quy�n chu toàn các dấn thân cần thiết để bắt đầu đối thoại với phe đối lập, tái trả lại quy�n hợp hiến cho Quốc hội, thành lập một con kênh nhân đạo để chuyển thực phẩm thuốc men cho dân chúng, trả tự do cho các tù nhân chính trị,  và xác định một lịch trình bầu cử dân chủ. Từ tháng tư vừa qua khi các cuộc biểu tình ồ ạt bùng nổ đã có 65 ngư�i chết, hàng ngàn ngư�i bị thương, và hơn 3000 ngư�i bị bắt giữ. Cuộc khủng hoảng kinh tế chính trị đã đánh gục Venezuela, khiến cho ngư�i dân nước này thiếu thốn m�i sự: từ nước uống cho tới thực phẩm và thuốc men.

Trong đại hội hồi năm 2011 khi Venezuela chuẩn bị bầu cử quốc hội, H�GM đã công bố một thư mục tử kết quả của cuộc gặp gỡ, đối thoại và cầu nguyện, trong đó việc phân định và hoạt động mục vụ sẽ vạch ra một lộ trình cho Venezuela đang mong muốn có các giá trị của hoà bình, công bằng và sự thật�.

** Kết thúc phiên h�p  khoáng đại ngày 16 tháng 5 vừa qua tại San Salvador, Liên H�GM châu Mỹ Latinh, g�i tắt là CELAM, cũng đã mạnh mẽ kêu g�i các giới hữu trách Venezuela mau chóng tìm ra các giải pháp giúp chấm dứt cuộc khủng hoảng chính trị kinh tế và xã hội tại đây. Tham dự đại hội có đại diện của Giáo Hội toàn châu Mỹ. Các vị đã khích lệ nhân dân Venezuela tránh m�i hình thức bạo lực. Thông cáo có đoạn viết: “Chúng tôi kêu g�i để mau chóng có các biện pháp cụ thể cho cuộc khủng hoảng qua các con đư�ng hợp hiến và để cứu vãn các giá trị dân chủ.� Thông cáo của tổ chức CELAM cũng mạnh mẽ lên án việc dùng bạo lực trong các cuộc biểu tình, và khích lệ chính quy�n của tổng thống Maduro tránh sử dụng các lực lượng an ninh một cách quá đáng. Các Giám Mục toàn châu Mỹ ý thức được các ước v�ng và cố gắng của nhân dân Venezuela để sống trong hoà bình, tự do, công bằng và phát triển toàn diện. Các vị gần gũi, liên đới và ủng hộ nhân dân Venezuela. Thông cáo viết thêm: “Chúng tôi rất âu lo và đau đớn vì cảnh chết chóc, bạo lực và thiếu các nhu yếu phẩm cho cuộc sống, sự chia rẽ, việc vi phạm các quy�n con ngư�i,  và nỗi khổ đau mà nhân dân Venezuela phải gánh chịu đến trở thành một cuộc khủng hoảng  nhân đạo�. Tổ chức CELAM đã xin các giáo phận toàn châu Mỹ Latinh và vùng Caraibi bắt đầu các sáng kiến bác ái cụ thể để yểm trợ dân nước Venezuela. Các Giám Mục cũng xin m�i cộng đoàn tiếp đón các anh chị em Venezuela di cư với tình huynh đệ và liên đới. Các vị cũng xin các tổ chức nhân đạo quốc tế hướng sự trợ giúp tới nhân dân Venezuela. Thông cáo mang chữ ký của �C Rubén Salazar và �C Juan Espinoza trước sự hiện diện của �C Diego Padrón, chủ tịch H�GM Venezuela.

Thật ra, cuộc khủng hoảng của Venezuela đã kéo dài từ hơn chục năm qua, khi cảnh sát bắn chết mấy ngư�i biểu tình của phe đối lập và phản ứng bạo động đập phá trụ sở đảng cầm quy�n hồi năm 2002. Bầu khí căng thẳng xã hội và chính trị gia tăng với các vụ bạo động nảy sinh từ tình hình bất ổn cơ cấu, do sự bất lực của các đảng phái chính trị, của chính quy�n cũng như phe đối lập, không tìm được sự đồng thuận trong việc tổ chức trưng cầu dân ý thu hồi nhiệm kỳ của tổng thống Hugo Chavez, cũng như do tình hình suy sụp kinh tế và thuế khoá khiến cho nhi�u hãng xưởng phải đóng cửa, làm cho số ngư�i thất nghiệp gia tăng và làn sóng biểu tình chống chính quy�n lên cao. Tất cả m�i vấn đ� không được giải quyết ấy đã tiếp tục với ngư�i kế vị là tổng thống Nicolas Maduro.

**  Trong một bài ph�ng vấn dành cho một nhật báo địa phương những ngày vừa qua �C Castor Oswaldo Azuaje Perez, GM Trujillo, khẳng định rằng: “Nước Venezuela đang sống một cuộc khủng hoảng nhân đạo�, chính quy�n đi lạc đư�ng với đ� nghị Quốc hội lập hiến bị m�i ngư�i dân khước từ. Dân nước Venezuela bị cai trị bởi một thể chế độc tài dân sự quân phiệt, khiến cho dân chúng biểu tình hàng ngày�. Trong khi �C Roberto Lueckert, nguyên TGM Coro, thì khẳng định rằng: “Thật là gây gương mù gương xấu, khi chính quy�n sử dụng một số lượng hơi cay to lớn như thế để đàn áp ngư�i biểu tình. Nhưng h� không thể ngăn chặn được các vụ biểu tình phản đối, vì dân chúng quá m�i mệt rồi. Từ 18 tháng qua tình hình đất nước ngày càng tồi tệ hơn, và gi� đây ngư�i ta âu lo vì không có thực phẩm, cũng không có an ninh. Dân chúng không muốn phải sống trong tình hình như vậy, do đó h� phản đối để tìm một lối thoát kh�i cuộc khủng hoảng này.�

Ngày mùng 8 tháng 6 vừa qua phái đoàn các Giám Mục Venezuela đã v� Roma gặp �TC để tư�ng trình chi tiết cuộc khủng hoảng, đồng th�i để cám ơn ngài v� l�i cầu nguyện, sự gần gũi và lo lắng của ngài cho dân nước Venezuela. Phái đoàn gồm �C chủ tịch Diego Padron, và hai GM phó chủ tịch là �C Jose Luis Azuaje Perez, và �C Mario Moronta, cũng như �C thư ký Victor Hugo Basabe, cùng với hai vị chủ tịch danh dự là �HY Jorge Urosa Savino và �HY Baltazar Porras.

Ngày mùng 1 tháng 6 �C Enrique Perez Lavado, GM Maturin, cho biết tình hình Venezuela thê thảm vì thiếu thực phẩm và dân chúng không còn chịu nổi cảnh thiếu thốn nữa. Thái độ khép kín của chính quy�n đã chỉ khiến cho bối cảnh đất nước trầm tr�ng thêm. H�GM và Caritas Venezuela tiếp tục đ� nghị thiết lập một kênh trợ giúp nhân đạo. Vì nhi�u Caritas khác và các tổ chức phi chính phủ sẵn sàng trợ giúp thuốc men và thực phẩm. Nhưng chính quy�n lại ngăn chặn m�i can thiệp.� Trong khi đó các linh mục và phó tế giáo phận Ciudad Guyana đã phổ biến một bức thư gửi dân Chúa và các ngư�i thiện chí, m�i g�i khước từ m�i hình thức bạo lực, và tố cáo sự đàn áp thô bạo của chính quy�n đối với các ngư�i biểu tình. Thư đã được đ�c trong m�i giáo xứ  ngày 28 tháng 5 vừa qua. Trong thư các linh mục và phó tế than phi�n v� cung cách hành xử bạo lực của các lực lượng an ninh chống lại những đoàn ngư�i biểu tình ôn hoà. Các vị khẳng định cần phải tôn tr�ng Hiến pháp và con đư�ng cần thiết để thực hiện n�n dân chủ là con đư�ng bầu cử tự do trong sáng. Cần phải đi tới bầu cử sớm chừng nào có thể. Chúng tôi tố cáo tình hình ngày càng tồi tệ của đất nước với các vụ giết ngư�i và nạn đói gia tăng.�

Bên cạnh đó các tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế cũng mạnh mẽ lên tiếng. Trong thông cáo phổ biến sau đại hội lần thứ 5 của các tu sĩ dòng Chúa Cứu Thế toàn châu Mỹ Latinh và vùng Caraibi nhóm tại Marinella bên Colombia, đại hội đã công bố sứ điệp khẳng định rằng “như là các tu sĩ dòng Chúa Cứu Thế chúng ta không thể nhắm mắt trước những gì đang xảy ra bên Venezuela. Chúng tôi đau buồn trước nỗi khổ đau của các anh em chị khác đang là nạn nhân của bạo hành từ phía chính quy�n. Chúng tôi lo âu vì các biện pháp đàn áp quá đáng đối với nhi�u ngư�i khiến cho sự sống của h� bị nguy hiểm. Cuộc xung khắc kéo dài này đang gây ra các vết thương khó mà chữa lành. �ối với những ngư�i lãnh đạo chúng tôi nhắc lại rằng không ai có quy�n tự ban cho mình m�i quy�n bính. Các nguyên tắc độc lập, phân quy�n, phối hợp và cộng tác là những đi�u nòng cốt cho sự sống còn của n�n dân chủ, của các quy�n hơp hiến và của thiện ích chung.�

** Tại Caracas �HY Urosa Savino đã phát động ngày toàn quốc cầu nguyện cho hoà bình được tổ chức trong m�i giáo phận hôm 21 tháng 5. �HY nói: “Hoà bình là con đư�ng duy nhất, là con đư�ng kitô. Tuân giữ các đi�u răn, mến Chúa trên hết m�i sự và yêu tha nhân như chính mình là con đư�ng đó. Chính việc thiếu việc tuân giữ các đi�u răn, chỉ tìm lợi lộc, ham hố quy�n bính, ngạo mạn, ích kỷ, gian tham hối lộ, thối nát, tội phạm đã là các lý do gây ra tình trạng xung khắc xã hội và cuộc khủng hoảng chính trị kinh tế xã hội hiện nay. Các thành phần của các lực lượng quân sự và cảnh sát phải là những ngư�i thăng tiến và bảo đảm việc tôn tr�ng Hiến Pháp, và trước hết phải bảo đảm cho hoà bình và sự chung sống lành mạnh của nhân dân Venezuela, mà h� cũng là thành phần. Chúng tôi kêu g�i lương tâm của những ngư�i chỉ huy đứng trước nhi�u công dân bị giết  vì các đàn áp quá đáng của chính quy�n. Trách nhiệm luân lý của các hành vi đưa tới bạo lực, gây tử vong và thương tích cho ngư�i khác là của những ai thực thi chúng và của những ngư�i đã ra lệnh hay đồng ý với chúng. Trong đất nước chúng ta đi�u chân phước Oscar Arnulfo Romero đã nói cũng rất th�i sự: “Nhân danh Thiên Chúa và nhân dân khổ đau này, tôi xin, tôi khẩn nài, tôi ra lệnh hãy ngừng đàn áp�.

V� phiá mình �TC Phanxicô đã nhi�u lần lên tiếng can thiêp cho Venezuela. Trong các buổi tiếp kiến chung ngài đã xin tín hữu hiệp ý cầu nguyện để chính quy�n và nhân dân nước này tìm ra một giải pháp thoả đáng, chấm dứt bạo lực đàn áp khiến cho cuộc sống của dân chúng vốn đã khổ sở càng khốn đốn hơn. Ngày mùng 10 tháng 4 năm 2014 ngài nói: “Tôi ước mong các bạo lực và thù nghịch chấm dứt mau chừng nào có thể, giới lãnh đạo chính trị và cơ cấu không tiết kiệm sức lực để tạo thuận tiện cho việc hoà giải, trong việc tôn tr�ng sự thật và công bằng. Ngày mùng 1 tháng 5 năm 2015 �ức Phanxicô tố cáo trước dư luận thế giới việc cảnh sát bắn chết anh Kluivert Roa. Ngài nói: “Tôi cầu nguyện cho các nạn nhân, đặc biệt cho anh bạn trẻ bị ám sát tại San Cristobal�. Trong buổi đ�c sứ điệp Phục Sinh và ban phép lành cho thánh cho thành Roma và toàn thế giới ngày 30 tháng 4 năm nay �ức Phanxicô đã nhắc tới tình hình thê thảm tại Venezuela với nhi�u ngư�i chết, bị thưong và tù tội. Ngài cầu mong các quy�n con ngư�i được tôn tr�ng, và khích lệ các giới hữu trách nỗ lực tìm ra giải pháp cho cuộc khủng hoảng nhân đạo, xã hội, chính trị và kinh tế trầm tr�ng mà dân chúng phải gánh chịu.

Trong cuộc ph�ng vấn dành cho các nhà báo quốc tế trên chuyến bay từ Cairo v� Roma �TC cho biết Toà Thánh đã can thiệp nhằm giúp Venezuela ra kh�i cuộc khủng hoảng. Ngày mùng 2 tháng 12 năm 2016, qua �HY Parolin, Quốc Vụ Khanh Toà Thánh, �TC đã gửi một bức thư cho chính quy�n Venezuela và đưa ra 4 đ� nghị: tổ chức các cuộc bầu cử tự do, trả lại các quy�n cho Quốc hội, mở kênh cứu trợ nhân đạo, và trả tự do cho các tù nhân chính trị. Nhưng việc can thiệp đã không thành công, vì chính quy�n không đáp ứng các đ� nghị của Toà Thánh. Qua đó ngư�i ta nhận thấy cuộc khủng hoảng tại Venezuela tiếp tục vì chính quy�n xã hội chủ nghĩa của tổng thống Maduro hoàn toàn thiếu thiện chí và không muốn thay đổi đư�ng lối cai trị sai lầm của mình.

Linh Tiến Khải

RV