�ức Phanxicô nói v� hiện tượng di dân và tị nạn

Trong bài ph�ng vấn với nhật báo Libertàcivili của � hôm 28-3, �ức Giáo hoàng Phanxicô đã tập trung vào cảnh ngộ của ngư�i di dân và tị nạn.

Thưa �ức Thánh Cha, ngày 08-7-2013, khi viếng thăm Lampedusa, cha đã nói, “Tôi phải đến đây để cầu nguyện, để gần gũi, nhưng cũng là để thức tỉnh lương tâm.� Ngày 16-4-2016, cha đã lặp lại tuyên bố này ở Lesbos, cùng cầu nguyện với Tổng Giám mục Ieronymos của Athens và Thượng phụ Bartholomeo của Constantinople. �ối thoại đại kết và liên tôn, không chỉ trong ba tôn giáo của con cái Abraham nhưng là với tất cả m�i tôn giáo, có thể đóng góp thế nào để chấn chỉnh nhậ thức v� vấn đ� nhập cư, v� nỗi đau khổ nhân sinh của nó, khi chúng ta đang tìm những giải pháp khả thi để chào đón những ngư�i tìm đến tị nạn ở châu Âu?

Chuyến viếng thăm Lesbos và cầu nguyện với Tổng Giám mục Ieronymos và Thượng phụ Bartholomeo là việc chia sẻ tình huynh đệ, gần gũi với những tiếng kêu của nhi�u ngư�i vô tội chỉ đang xin một cơ hội cứu lấy mạng sống mình. Chia sẻ tình huynh đệ với các tôn giáo khác không chỉ kêu g�i lương tâm chúng ta đừng quay lưng lại với hy v�ng và l�i kêu cứu của những anh chị em đang lâm khốn cảnh.

Nếu được giải quyết một cách nhân văn, thì chuyện nhập cư sẽ là một cơ hội để tất cả m�i ngư�i gặp gỡ và lớn lên. Chúng ta không thể đánh mất ý thức trách nhiệm tương thân tương ái của mình được. Việc bảo vệ sinh mạng con ngư�i là chuyện không có giới hạn. Chúng ta đ�u hiệp nhất trong mong muốn bảo đảm một cuộc sống có phẩm giá cho tất cả m�i con ngư�i, nam nữ trẻ em đang bị ép buộc phải từ b� quê hương xứ sở mình. Không một khác biệt tuyên tín nào có thể lớn hơn mong ước này.

Chính trong những bối cảnh này mà chúng ta có thể thực sự là anh em cùng làm việc hướng đến sự thiện mỗi ngày. Nếu những ngư�i đang đ�u hành đất nước cũng có cùng sự hiệp nhất như thế, thì có lẽ chúng ta sẽ có được những bước tiến toàn cầu cụ thể hơn trong việc giúp đỡ ngư�i di dân và tị nạn.

�ảo Lesbos, cũng như Lampedusa, cho thế giới thấy khuôn mặt của những ngư�i vô tội chạy trốn chiến tranh, bạo lực và bách hại. Nhi�u đàn ông, phụ nữ, trẻ em một mình đến đây, h� mệt m�i, kiệt sức, hy v�ng cứu lấy mạng sống mình bằng những chuyến đi khủng khiếp trên đất li�n, và cả trên biển.

Ở châu Âu và khắp thế giới, chúng ta đang sống trong một th�i khắc quan tr�ng phải giải quyết chính sách nhập cư. Những ngư�i cầm quy�n phải nhìn xa trông rộng đồng th�i và thực tế cụ thể trong việc tôn tr�ng những quy�n căn bản của con ngư�i, cũng như phải cố gắn chấm dứt những nguyên nhân khiến ngư�i ta buộc phải chạy trốn, phải di cư.

 

Các chỉ thị trong Tự sắc (17-8-21016) của cha v� việc lập một Thánh bộ Thăng tiến Phát triển Con ngư�i trong Giáo hội Công giáo đã bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01-01 năm nay. Với huấn giáo xã hội của Giáo hội, thánh bộ này là một mục tiêu tổ chức mới trong đư�ng trư�ng lịch sử. Cha giao phó nhiệm vụ gì cho thánh bộ mới này, cụ thể là trong vấn đ� nhập cư và tị nạn?

Phải, cha đã lập Phân bộ Nhập cư và Tị nạn trong Thánh bộ mới, bắt đầu làm việc từ ngày 01-1- 2017.

Vô số ngư�i di dân và tị nạn, ngư�i mất nhà cửa, và nạn nhân buôn ngư�i cần được chăm sóc đặc biệt. Vì thế mà cha quyết định đích thân chăm sóc cho h�, ít nhất là trong một th�i gian, và vì thế mà phân bộ này báo cáo trực tiếp với cha.

Nhiệm vụ chính của phân bộ này là hỗ trợ giáo hội, ở địa phương và quốc tế, đồng hành với ngư�i dân qua từng bước của tiến trình di dân, đặc biệt chú tâm đến những ngư�i bị buộc phải b� xứ mà đi, phải chạy trốn, hay những ngư�i chịu đau khổ ở quê nhà.

Cha nghĩ đến những ngư�i chạy trốn xung đột, bách hại hay những khốn cảnh nhân đạo, dù là do tự nhiên hay do con ngư�i gây ra. Cha nghĩ đến những nạn nhân của nạn buôn ngư�i, đến những ngư�i di dân không có giấy t�, đến những ngư�i lao động di dân bị bóc lột, đến những phụ nữ trẻ em dễ bị tổn thương.

Tự bản chất, di dân là một hiện tượng băng qua đư�ng biên giới của các quốc gia và thậm chí là các châu lục. Từ đây, xem xét các dự án nhân khẩu trong các thập kỷ tới, ngư�i ta đang bàn v� sự chuyển tiếp của lục địa Âu Phi, vốn cần xác định đặc tính văn hóa, các giá trị và lịch sử. Chính sách của các quốc gia khác nhau phải gắn kết với sự hợp tác quốc tế. �ây là chuyện cần thiết mà cha thư�ng nhắc đến. �ã nhận nhi�u, châu Âu phải h�c cách cho đi. Làm sao để chúng ta đưa chuyện này từ nhận thức đến hành động?

Chắc chắn sự cộng tác trên tầm quốc tế là đi�u cần phải có để giải quyết chính sách di dân, phải tôn tr�ng cả những ngư�i chào đón lẫn ngư�i được chào đón.

Như nhi�u quốc gia đã từng chứng kiến sự nhập cư và di cư, cha nghĩ các nước châu Âu phải h�c lấy từ quá khứ của mình. Trong th�i hậu chiến, hàng triệu ngư�i Âu châu đã lên đư�ng, thư�ng là đem theo cả gia đình, băng qua đại dương đến Nam Mỹ và Hoa Kỳ.

�ây cũng không phải một chuyện dễ dàng gì với h�. H� đã phải chịu cảnh bị xem là ngư�i nước ngoài, đến một nơi xa xôi mà chẳng biết gì v� ngôn ngữ địa phương. Thật không dễ để h� hòa nhập vào xã hội, nhưng cuối cùng đã thành công cả!

Do dó, đi�u quan tr�ng là phải nhận thức được những đóng góp của ngư�i di dân cho đất nước h� đặt chân đến. Ngư�i dân châu Âu đã đóng góp rất lớn cho sự phát triển của các xã hội bên kia b� �ại Tây Dương. Và gi� cũng như thế. Bất kỳ sự trao đổi văn hóa và kiến thức nào đ�u là nguồn thịnh vượng và phải được trân tr�ng như thế. Như cha đã nói vào ngày 01-11, trên đư�ng v� từ Thụy �iển, chúng ta không được sợ hãi, bởi châu Âu được hình thành từ sự hợp nhất liên tục các n�n văn hóa, rất nhi�u n�n văn hóa.

Nếu chúng ta có thể xem di dân là những giá trị cộng thêm cho xã hội mình, thì chúng ta có thể thực sự chào đón và cho h� những gì chúng ta đã nhận trong quá khứ. Chúng ta có rất nhi�u đi�u để h�c từ quá khứ. �i�u quan tr�ng là phải hành động với nhận thức, chứ đừng để bị cuốn theo nỗi sợ ngư�i nước ngoài.

Ngày 21-02 cha đã giải thích với những ngư�i tham dự Diễn đàn Di dân và Hòa bình rằng chúng ta phải thăng tiến sự chào đón và tình hiếu khách với những ngư�i tị nạn và ngư�i buộc phải di dân, hỗ trợ cho h� hòa nhập và xã hội. Chúng ta phải nhận thức những quy�n lợi và trách nhiệm qua lại giữa ngư�i chào đón và ngư�i được chào đón. Hòa nhập không phải là đồng hóa hoặc sát nhập, mà là một tiến trình hai chi�u, v� căn bản là dựa trên sự thừa nhận giá trị văn hóa của nhau. �ây không phải là sự tranh chấp giữa các n�n văn hóa, và cũng không phải là sự tách ly, một chuyện rất nguy hiểm, thậm chí là chết ngư�i.

Với những ngư�i di dân, h� có trách nhiệm không khép kín với n�n văn hóa và truy�n thống của đất nước đón nhận h�, và trước hết là phải tôn tr�ng luật pháp nơi đó, nhưng chúng ta tuyệt đối không được lãng quên khía cạnh gia đình trong sự hòa nhập. Vì thế cha thấy cần phải lặp lại nhu cầu cần có các chính sách ưu tiên cho việc tái hợp gia đình.

Cũng phải hỗ trợ những ngư�i bản xứ. H� cần được tạo nhận thức và được hỗ trợ để có cái nhìn tích cực v� tiến trình hòa nhập, một chuyện không phải lúc nào cũng đơn giản và ngay lập tức, nhưng luôn là việc quan thiết cho tương lai. Vì thế chúng ta cũng cần những chương trình đặc biệt để giúp m�i ngư�i gặp gỡ với những ngư�i mới đến.

V� phía cộng đồng Kitô giáo, sự hòa nhập tốt đẹp của những ngư�i đến từ các n�n văn hóa khác nhau, có thể nói là một phản ánh của tính Công giáo, một sự hiệp nhất không loại trừ tính đa dạng sắc tộc và tôn giáo, một đặc tính của Giáo hội mở ra và ôm lấy tất cả m�i ngư�i.

Ngày 22-9-2016, trong buổi tiếp kiến với một phái đoàn nhà báo �, cha đã kêu g�i cần có một n�n văn hóa gặp gỡ đích thực. Cha bảo là không có khó khăn nào mà những ngư�i thiện chí không thể vượt qua. Ăm 1991, giám đốc Caritas, đức ông Luigi di Liegro, đã mở ra ban thốn kê nhập cư thư�ng niên, bởi cha Luigi nói rằng thông tin thực v� những lý do di cư là đi�u duy nhất có thể đánh tan m�i định kiến. Vì sự thật, làm sao chúng ta giữ cuộc thảo luận này sống động trong truy�n thông hiện đại?

Truy�n thông đại chúng phải thấy mình có trách nhiệm giải thích những khía cạnh khác nhau của sự di cư, tạo nhận thức cho quan niệm công chúng v� các vấn đ� gây ra hiện tượng này. Vi phạm quy�n con ngư�i, xung đột trật tự xã hội, thiếu các nhu yếu phẩm, thiên tai và nhân tai. Tất cả những đi�u này phải được giải thích rõ ràng để m�i ngư�i nhận thức thực sự v� hiện tượng di dân, và từ đó có một cách tiếp cận đúng đắn.

Thư�ng thì truy�n thông đại chúng dùng những khuôn mẫu tiêu cực khi nói v� di dân và tị nạn. Cứ nghĩ v� những cái tên không công tâm mà ngư�i ta dùng khi nói v� di dân và ngư�i tị nạn. Biết bao nhiêu lần chúng ta nghe ngư�i ta nói “ngư�i bất hợp pháp� để ám chỉ ngư�i di dân? Thế này là không công bằng. �ây là thông tin dựa trên một ti�n đ� sai lầm, đẩy dư luận phát triển một phán xét tiêu cực.

Không cần phải nói, truy�n thông hậu hiện đại có khuynh hướng duy cảm. Một bản tin dữ có tác động hơn một bản tin vui, và thế là nói v� một vài vụ án có liên quan đến di dân thì tạo lợi nhuận hơn là nói v� câu chuyện của những di dân đã góp phần cho xã hội.

Nếu đưa tin đúng đắn hơn, chúng ta có thể phá vỡ những rào cản của sợ hãi và lãnh đạm. Còn ngược lại, là chúng ta gây sợ hãi vì những đi�u mình không biết. Nhưng nếu chúng ta nói v� chuyện di dân, đưa nó đến với từng nhà qua các hình ảnh và câu chuyện thật, trình bày một cách nhân văn và tích cực, thì m�i ngư�i sẽ không còn suy nghĩ rập khuôn và sẽ chân thành gặp gỡ nhau. Và khi chúng ta vượt qua nỗi sợ, thì những cánh cửa mở ra, và sự chào đón cứ thế bộc phát.

Như cha đã nói các nguyên thủ và chính phủ ở châu Âu cần phải biết đối thoại, làm n�n tảng cho gặp gỡ ở m�i cấp độ, từ đối thoại giữa các nước thành viên, giữa các thể chế và công dân, đối thoại với nhi�u ngư�i di dân cập bến đất nước mình. Chúng ta không thể đơn giản xem cuộc khủng hoảng di dân của th�i đại như là một vấn đ� kinh tế và an ninh được. Vấn đ� di dân đặt ra một câu h�i sâu sắc hơn, trước hết và trên hết chính là v� văn hóa.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch từ America Mag

Phanxicovn