Giải đáp thắc mắc nhân Năm thánh Lòng Thương Xót: THIÊN CHÚA CÓ NỔI GIẬN KHÔNG?

H�i: Kinh thánh không phải chỉ nói đến Chúa từ bi lân tuất, mà còn nói đến Chúa giận dữ nữa. Chúa có giận ai không?

�áp: Trong kinh nghiệm hàng ngày, chúng ta thấy không có cảm tình gì với những ngư�i nóng giận. Khi ai nổi cơn nóng giận thì không còn làm chủ được các cảm xúc của mình, như tục ngữ đã nói: “No mất ngon giận mất khôn�, và rồi từ đó sẽ có những phản ứng dữ tợn. Ngược lại, ngư�i đức độ thì đi�m đạm bình tĩnh, không thay đổi sắc mặt, dù cho tình thế bi đát thế nào chăng nữa. Tuy vậy cũng nên ghi nhận là cũng có ngư�i lại nghĩ khác. H� cho rằng sự nóng giận biểu lộ oai phong của h�. Vì thế để chứng t� quy�n hành, h� đập bàn đập ghế, la lối nạt nộ, để cho thiên hạ sợ vía của h�. Sự nóng giận của h� là một phương thế thị uy.

H�i: Như vậy Chúa cũng giận ta để thị uy, có phải vậy không?

�áp: Chúng ta thấy rằng Kinh thánh có nhi�u lần nói đến việc Chúa nóng giận, nhưng không phải vì không ki�m chế được cảm xúc hoặc vì muốn thị võ dương oai. Cơn giận được coi như sự phát biểu của công bằng, nhưng dần dần được hướng v� chỗ yêu thương. Nói cách khác, chúng ta thấy có sự tiến triển trong quan điểm của mạc khải v� cơn giận của Chúa.

H�i: Thế nào là giận theo công bằng?

�áp: Chúng ta đừng nên quên rằng các tác giả của Kinh thánh là những con ngư�i chịu ảnh hưởng của những n�n văn hóa cụ thể. H� diễn tả Thiên Chúa dựa theo những hình ảnh tư tưởng văn chương của th�i đại. Và một điểm chung giữa văn chương của Kinh thánh với nhi�u tôn giáo cổ th�i là h� hình dung các thiên tai như là cơn giận dữ của ông Tr�i khi thấy con ngư�i vi phạm luật lệ luân lý. Thí dụ sấm sét được hình dung như thiên lôi, tiếng nói của tr�i quở trách trừng phạt con ngư�i tội lỗi. Trong bối cảnh ấy, chúng ta đ�c thấy trong Cựu ước nhi�u trang mô tả những thiên tai (từ hạn hán lụt lội, dịch tễ, và nhất là chết chóc) như biểu lộ của cơn thịnh nộ của Thiên Chúa giáng xuống cá nhân hay một tập thể nào đã lỗi luật. Chúng ta có thể trưng dẫn một đoạn văn điển hình sau đây, trích từ Isaia (30,27-33): “cơn giận của Chúa cháy bừng như lửa, nộ khí của Ngài đè nặng sinh linh, môi Ngài trào phẫn nộ, lưỡi Ngài như lửa thiêu.. Chúa sẽ cho nghe tiếng oai nghiêm của Ngài, và cho thấy cánh tay Ngài đè nặng trong cơn thịnh nộ, trong ng�n lửa thiêu, trong sấm chớp bão bùng, trong mưa rào mưa đá�. Những đoạn văn tương tự có thể đ�c thấy nhi�u lần trong các sách Cựu ước, và dĩ nhiên là không thể nào hiểu theo nghĩa đen được. Lý do là vì không có ai trông thấy nét mặt bừng bừng của Chúa, môi miệng qúat tháo của Ngài. Tác giả chỉ hiểu theo nghĩa bóng là các tai ương được ví như hình phạt mà Chúa giáng xuống trên ngư�i tội lỗi, dù đó là cá nhân hay một tập thể.

H�i: Còn thế nào là giận theo tình yêu?

�áp: Như đã nói, văn chương bình dân của nhi�u dân tộc đã hình dung các thiên tai như là hình phạt mà Tr�i giáng xuống khi con ngư�i bất tuân lệnh của Ngài. Nhưng dần dần các tác giả Kinh thánh đi xa hơn lối hình dung ấy. Một đàng h� muốn cho thấy rằng Chúa không có nổi giận kiểu như con ngư�i đâu, nghĩa là Thiên Chúa không lên cơn thịnh nộ bởi vì bị chúng ta khiêu khích khi chúng ta bất tuân lệnh của Ngài! �i�u này chỉ xảy ra đối với con ngư�i mà thôi, khi mà h� không ki�m chế được cảm xúc của mình. �àng khác, các ngôn sứ muốn nêu bật rằng Chúa không giận chỉ vì thấy luật lệ không được tôn tr�ng, và cần phải trừng trị kẻ vị pham luật pháp, nhưng cơn giận của Ngài đượm thắm tình thương. Sự khác biệt giữa giận theo công bằng và giận theo tình yêu nằm ở chỗ tìm hiểu ý nghĩa của hình phạt mà cơn giận biểu lộ. Hình phạt theo công bằng nhằm lập lại trật tự đã bị xáo trộn. �ây là ý nghĩa của các chế độ trừng phạt trong xã hội loài ngư�i. Còn hình phạt theo tình yêu thì nhằm cải hoán tội nhân, muốn cho h� sửa đổi cải thiện. Các ngôn sứ Cựu ước đã phát triển tư tưởng này. Thiên Chúa phạt dân Israel không phải vì muốn trút cơn lôi đình cho hả giận, nhưng bởi vì Ngài quá yêu h�. Ngài đã ký kết một giao ước với Israel. Khi Israel không tôn tr�ng giao ước thì Ngài giận không phải giống như tâm trạng của một kẻ bị phản bội tình yêu, nhưng nhất là vì thấy Israel đang lao đầu vào chỗ chết. Các ngôn sứ giải thích hình phạt như là tiếng cảnh tỉnh nhằm giúp cho Israel biết trở v� con đư�ng sống. Chúa phạt Israel không phải chỉ giận dữ nó nhưng mà vì quá yêu nó, mong cho nó trở v� đư�ng ngay nẻo chính. Có thể ví cách nôm na với câu tục ngữ “thương con cho roi cho v�t�.

H�i: �ó là quan điểm của các ngôn sứ Cựu ước. Tân ước có thêm điểm gì mới hay không?

�áp: Có chứ. Một điểm quan tr�ng của Tân ước là Thiên Chúa đã biểu lộ khuôn mặt của Ngài nơi đức Giêsu. Phúc âm có lần ghi lại cảnh giận của đức Giêsu. Thực vậy, đức Giêsu không phải là một nhà quân tử mặt lạnh như ti�n, không có phản ứng, không có cảm xúc. Chúng ta đã chứng kiến cảnh Ngài khóc trước mồ của ông bạn Ladarô. Chúng ta đã chứng kiến cảnh Ngài khóc khi thấy trước cảnh tàn phá Giêrusalem. Một cách tương tự như vậy, Ngài đã quở mắng ma quỷ, xua đuổi chúng ra kh�i thế giới. Ngài đã giận khi thấy luật của Thiên Chúa bị vi phạm, chẳng hạn như khi thấy đ�n th� trở thành nơi buôn bán h�p chợ thì Ngài đã lấy dây thừng làm roi xua đuổi lật đổ các gian hàng. Tuy nhiên, phản ứng của Ngài không phải do tính bồng bột thúc đẩy, nhưng Ngài làm chủ được tình hình và đã giải thích được lý do hành động của mình. Dù sao, một điểm mới của sứ mạng của �ức Giêsu ở chỗ Ngài đặt tình thương của Thiên Chúa làm tr�ng tâm của các bài giảng. Chúng ta chỉ cần so sánh bài giảng của Ngài với bài giảng của ông Gioan Tẩy giả thì đủ rõ. Ông Gioan loan báo rằng th�i �ấng Mêsia sẽ là th�i của lửa thiêu đốt dành cho những kẻ tội lỗi. Nhưng đức Giêsu khi đến gần các ngư�i tội lỗi (chẳng hạn như các ngư�i thu thuế chuyên bóc lột dân lành, các cô gái mãi dâm) để mang tình thương của Thiên Chúa cho h�. Ngài bộc lộ tâm tình của Thiên Chúa, �ấng vui sướng vì thấy ngư�i con lạc đư�ng trở v�, chứ không phải là �ấng hả giận vì đã trừng phạt kẻ tội lỗi.

H�i: Nhưng mà Chúa Giêsu vẫn cảnh cáo những kẻ không hối cải là h� sẽ bị trừng phạt đ�i đ�i đấy chứ?

�áp: Chúng ta nên phân biệt sự tiến triển của các giai đoạn mặc khải. Như đã nói trên đây, quan niệm bình dân cho rằng nếu mà chúng ta lỗi luật ông Tr�i thì ông Tr�i sẽ nổi giận phạt li�n. Các ngôn sứ tiến lên một cấp để cho thấy Thiên Chúa không phạt con ngư�i cho hả giận, nhưng vì yêu thương con ngư�i và muốn cho nó sửa mình. Hình phạt mang tính cách giáo hóa hơn là trừng trị. �ức Giêsu tiến thêm một cấp nữa, khi nhấn mạnh rằng Thiên Chúa là ngư�i cha muốn cho con mình trở v� nhà chứ không phải là một thẩm phán thích xét xử các tội tình. Nhưng sứ điệp của �ức Giêsu không phải chỉ có thế. �i�u mới mẻ của công trình của �ức Giêsu được đào sâu hơn ở nơi Phúc âm thánh Gioan và các thư thánh Phaolô. Cho đến nay dù cho hình phạt được trình bày dưới khía cạnh công bằng hay dưới khía cạnh tình thương, thì tr�ng tâm vẫn nhắm khuyến khích con ngư�i hãy cố gắng trung thành với luật của Chúa. Thánh Gioan và thánh Phaolô tiến thêm một bước nữa khi nói rằng trong tiến trình của con ngư�i trở v� với Thiên Chúa, đức Giêsu đã tình nguyện đồng hành với con ngư�i. �ức Kitô biểu lộ tình thương của Thiên Chúa dành cho con ngư�i. �ồng th�i đức Kitô cũng đồng hóa với con ngư�i để đáp lại tình thương của Thiên Chúa. Theo thánh Gioan, �ức Kitô được ví như chiên hiến tế đ�n tội thay cho con ngư�i. Còn nơi thánh Phaolô, thì đức Kitô xuất hiện như là �ấng đến để cất đi sự nghĩa nộ của Thiên Chúa mà con ngư�i đã gây ra do tội lỗi. Tư tưởng này được trình bày đặc biệt ở trong lá thư gửi giáo đoàn Rôma (chương 1, câu18; chương 3 câu 21-26).

H�i: Như vậy, nếu ai nói rằng Chúa thịnh nộ trừng phạt con ngư�i là nói bậy, có phải không?

�áp: Không phải là nói bậy, nhưng cần phải dè dặt hơn. Một đàng, chúng ta cần phải vượt lên vài quan điểm sai lầm v� sự giải thích các hiện tượng thiên nhiên. Trước đây, các thiên tai (hạn hán, lũ lụt, mất mùa, dịch tễ) đ�u được giải thích như là ông Tr�i trút cơn lôi đình xuống trần gian để phạt con ngư�i. Ngày nay, chúng ta không nên gắn li�n các tai ương với tội lỗi cách đơn giản như vậy được nữa. Nguyên nhân của chúng rất là phức tạp. Chúng ta không thể nào giải thích cơn lụt lội hàng năm tại Bangladesh như là hình phạt tr�i giáng cho đám dân này; lý do là vì không chắc gì h� đã phạm nhi�u tội hơn là dân Hoa kỳ. �àng khác, tuy rằng Thiên Chúa từ bi nhân hậu nhưng không vì thế mà không còn hình phạt. Thiên Chúa không ưa thích sự trừng phạt con ngư�i. Ngài cũng chẳng muốn trừng phạt con ngư�i cho hả giận hay để thị uy. Hình phạt là hậu quả do chính con ngư�i tự ch�n cho mình mà thôi. Chẳng hạn như nếu tôi cầm dao chặt tay tôi thì tay tôi bị cụt không phải tại vì Tr�i phạt mà là vì do tôi gây ra. Thiên Chúa sẽ không đày ải ngư�i nào xuống h�a ngục hết, và Ngài cũng chẳng hả hê gì khi thấy con ngư�i bị trừng phạt đ�i đ�i. Hình phạt h�a ngục là do chính con ngư�i tự ý ch�n lựa, khi mà nó cương quyết khước từ Thiên Chúa, không muốn đón nhận tình yêu của Ngài, không muốn đội tr�i chung với Ngài. Một khi con ngư�i khước từ với Thiên Chúa thì cũng đương nhiên khước từ chia sẻ hạnh phúc với Ngài. Và con ngư�i sẽ lãnh nhận những hậu quả của sự lựa ch�n ngông cuồng của mình, chứ Chúa chẳng cần phải nổi cơn thịnh nộ trừng phạt con ngư�i. Phúc âm thánh Gioan đã nói rất rõ ở chương 3, câu 17-21 và ở chương 12 câu 47-48, đó là: Thiên Chúa sẽ không xét xử lên án ai hết; chính chúng ta tự xét xử lên án mình, bằng chính quyết định đón nhận hay khước từ Ngài mà thôi.

Lm Giuse Phan Tấn Thành, OP.
Nguồn: daminhvn.net