5 đoạn Kinh Thánh khó hiểu

Các đoạn Kinh Thánh khó hiểu chỉ là một vấn đ� bởi vì chúng ta không tiếp cận đúng cách. Có thể do chúng ta quá coi tr�ng nghĩa đen (hoặc không hiểu nghĩa đen đúng mức), cách xử lý bản văn, coi hành động của con ngư�i được Thiên Chúa chấp thuận, dựa vào các bản dịch sai sót hoặc không hiểu đúng nghĩa vì khoảng cách th�i gian, địa lý và văn hóa mà đi�u đó được viết ra.

�ó là sai lầm của con ngư�i, không do Thiên Chúa, và cần sự hứa hẹn thông minh. H� dễ bắt chước, mà internet đầynhững kẻ ba phải,h� hùa theo nhau mà không hiểu ý nghĩa đích thực. Không có những vấn đ� khó được đặt ra mà lại được trả l�i nhi�u lần. �i�u bạn cần là sẵn sàng tìm ra câu trả l�i.

1. CHẶT TAY

“Khi hai ngư�i đàn ông đánh nhau, mà vợ của một trong hai ngư�i lại gần để cứu chồng kh�i tay địch thủ và đưa tay nắm lấy chỗ kín của ngư�i này thì anh em phải chặt tay ngư�i đàn bà ấy. Mắt anh em đừng nhìn nó mà thương hại�(�nl 25:11-12).

Khó khăn trong đoạn này đã có từ lâu, các h�c giả Talmud (các văn bản cổ v� luật và truy�n thống Do Thái) cho rằng đoạn này có nghĩa là một phụ nữ cần phải phạt v� giá trị của đôi tay. Các nhà chú giải khác coi đoạn này không là cách xét xửcần được đưa ra sau đó, mà làcách làm cho phụ nữ đó b� tay ra kh�i dương vật. Chắc chắn rằng hành động nắm lấy dương vật trong lúc đấu tranh là đi�u khiếm nhã (không có ý nói ngoại lệ), nhưng khó có thể đáng bị trừng phạt. Ngoài sự khiêm tốn, việc làm tổn thương dương vật có thể ảnh hưởng tới ngư�i đàn ông, làm mất khả năng sinh sản, có thể dẫn tới sự hổ thẹn và mất tác dụng trong lĩnh vực Kinh Thánh.

Cuốn JPS Torah Commentary nhận định: “� nghĩa là: Nếu một ngư�i tấn công ngư�i khác theo cách nguy hiểm (như nắm lấy dương vật, được coi là chỗ hiểm), ngư�i ta có thể làm tổn thương ngư�i tấn công nếu cần phải cứu nạn nhân (phải chặt tay ngư�i đàn bà); nếu không thì có thể giết chết ngư�i tấn công (đừng nhìn nó mà thương hại)�.

Luật Assyria – Middle Assyrian Laws (A8) – cho biết v� Cận �ông Cổ �ại (Ancient Near East) thế này:Nếu một phụ nữ đã nắm dương vật của một đàn ông khi ẩu đả nhau thì phải cắt một ngón tay của phụ nữ này.

Vấn đ� dịch thuật bị làm thành nghiêm tr�ng bằng cách sử dụng hai từ khác nhau (yad và kap), chữ kap có nhi�u nghĩa. Nó có thể có nghĩa là bàn tay, bàn chân, hông, một nắm, và sự kiểm soát (Ông Ghít-ôn đáp: “Ôi, thưa Ngài, nếu �ức Chúa ở với chúng tôi, thì sao chúng tôi đến nông nỗi này? �âu cả rồi những kỳ công mà cha ông đã kể lại cho chúng tôi nghe, rằng: chẳng phải �ức Chúa đã đưa chúng ta lên kh�i Ai-cập sao? Thế mà bây gi� �ức Chúa đã b� rơi chúng tôi, trao chúng tôi vào tay ngư�i Ma-đi-an�– Tl 6:13).

Vì các chữ được sử dụng màý nghĩa cũng có thể được hiểu khác. Ngoài ra, chữ được dịch là “cắt, chặt�  cũng được dùng với nghĩa là “lấy đi�. Giả sử đoạn này xuất hiện ngay sau vụ việc v� quy�n của phụ nữ trong cuộc hôn nhân khác vì chồng chết (góa phụ được giới thiệu để kh�i lăng nhăng với em chồng, và có thể nhổ vào mặt anh ta nếu anh ta từ chối kết hôn), có thể hình phạt này áp dụng vì hôn nhân hơn là việc cắt b� cơ phận. Có thể phụ nữ đó “thoát� kh�i ngư�i chồng, hoặc cộng đồng.

�iểm này không phù hợp với cách giải thích lẩn quẩn v� các đoạn văn bất khả biện luận, nhưng để nhận biết rằng ý nghĩa của từ ngữ có thể phức tạp và thay đổi. Thực sự chúng ta vẫn chưa biết chữ “selah� có nghĩa gì, mặc dù chữ này được sử dụng 74 lần trong Cựu Ước.

2. CHÚA BIẾT

“Còn v� ngày hay gi� đó thì không ai biết được, ngay cả các thiên sứ trên tr�i hay ngư�i Con cũng không, chỉ có Chúa Cha biết mà thôi�(Mc13:32).

Chúa Giêsu là Ngôi L�i nhập thể, sao lại có đi�u Ngài không biết?

�oạn này không thể tách r�i và không thể hiểu riêng lẻ, nhưng phải được hiểu với những l�i giải thích khác mà Chúa Giêsu nói v� mối quan hệ giữa Chúa Cha và Chúa Con. Tương tự với Mt 20:23:“Chén của Thầy, các ngư�i sẽ uống; còn việc ngồi bên hữu hay bên tả Thầy thì Thầy không có quy�n cho, nhưng Cha Thầy đã chuẩn bị cho ai thì kẻ ấy mới được�. Nhưng đi�u đó phải được thay thế: “Cha tôi đã giao phó m�i sự cho tôi. Và không ai biết rõ ngư�i Con, trừ Chúa Cha; cũng như không ai biết rõ Chúa Cha, trừ ngư�i Con và kẻ mà ngư�i Con muốn mặc khải cho� (Mt 11:27);“Chúa Cha yêu thương ngư�i Con và đã giao m�i sự trong tay Ngư�i� (Ga 3:35).

Các giáo phụ suy tư nhi�u v� các đoạn văn này, Thánh Augustinô phát triển cách dịch “hình thức tôi tớ� dựa vào Pl 2:6-7: “�ức Giêsu Kitô vốn dĩ là Thiên Chúa mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút b� vinh quang mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân sống như ngư�i trần thế�.

Trong luận đ� De Trinitate (v� Chúa Ba Ngôi), Thánh Augustinô nói rằng không có sự mâu thuẫn trong cách Chúa Con đối với Chúa Cha và Chúa Cha lớn hơn Chúa Con, vì Chúa Giêsu là Thiên Chúa thật và là Con Ngư�i thật. V� thần tính,Ngài đồng đẳng, nhưng v� nhân tính thì không: “�ấng duy nhất được hiểu v� hình dạng của Thiên Chúa, nhưng khác khi hiểu v� hình dạng ngư�i tôi tớ, không h� có sự lầm lẫn�.Như vậy, các đoạn Kinh Thánh được dịch bằng cách hiểu “hai tiếng vang trong đó, một hài hòa với hình dạng là chính Thiên Chúa và đồng bản thể với Chúa Cha, mộthài hòa với hình dạng là ngư�i tôi tớ và kém hơn Chúa Cha�.Khi chúng ta hiểu được ý nghĩa đích thực của hai bản tính nơi �ức Kitô thì nhi�u đoạn Kinh Thánh mới được hiểu đúng.

Thánh Augustinô cho biết: “Trong hình dạng Thiên Chúa, m�i sự được tạo thành (Ga 1:3); trong hình dạng tôi tớ, chính Ngài được tạo thành qua phụ nữ, được tạo thành theo luật (Gl 4:4). Trong hình dạng Thiên Chúa, Ngài và Chúa Cha là một (Ga 10:30); trong hình dạng tôi tớ, Ngài không đến làm theo ý Ngài, mà làm theo ý �ấng đã sai Ngài (Ga 6:38). Trong hình dạng Thiên Chúa, vì Chúa Cha có sự sống nơi chính mình, nên Ngài cũng ban cho Chúa Con có sự sốngnơi chính mình (Ga 5:26); trong hình dạng tôi tớ, linh hồn Ngài buồn sầu đến chết được, nếu có thể như vậy, xin qua kh�i chén này (Mt 26:38). Trong hình dạng Thiên Chúa, Ngài là Thiên Chúa thật và là sự sống đ�i đ�i (1 Ga 5:20); trong hình dạng tôi tớ, Ngài vâng l�i cho đến chết, và chết trên Thập Giá (Pl 2:8). Trong hình dạng Thiên Chúa, m�i sự Chúa Cha có thì Ngài cũng có (Ga 16:15), và Ngài nói rằng m�i sự của Cha là của Con, của Con là của Cha (Ga 17:10); trong hình dạng tôi tớ, đạo lý của Ngài không là của Ngài, mà của �ấng đã sai Ngài (Ga 7:16)�.

3. ÔNG LOT

“�ây tôi có hai đứa con gái chưa ăn ở với đàn ông, tôi sẽ đưa chúng ra cho anh em; anh em muốn làm gì chúng thì làm, nhưng còn hai ngư�i này, xin anh em đừng làm gì h�, vì h� đã vào tr� dưới mái nhà tôi�(St 19:8).

Việc ông Lot trao con gái làm vật hy sinh phản ánh các hy lễ khác của những ngư�i được yêu mến trong Kinh Thánh – chẳng hạn, ông �p-ra-ham sẵn sàng hy sinh bà Sa-ra (hai lần trong St 12:13 và 20:2) trước tính háo sắc của A-bi-mê-lếch và Pha-ra-ô, và hiến tế con trai I-sa-ac. Cả hai trư�ng hợp đ�u không cần thiết, nhưng việc đó được thực hiện để cho thấy tính nghiêm tr�ng của tình huống. Các con gái của ông Lot còn trinh tiết, nhưng đã được đính hôn, có nghĩa là coi như đã kết hôn. Ông Lot không thể có quy�n giao các con cho b�n côn đồ, một dạng hoảng sợ và nghiêm tr�ng trong việc đối lập với tính hiếu khách của ông Lot được thể hiện trong dân Sô-đôm. Sau đó, các con gái của ông Lot cho cha uống rượu say và giao hợp với ông để có con, mặc dù ông Lot và các con đ�u được giải cứu, h� không được coi là kiểu mẫu công chính.

Các thiên thần được ông Lot bảo vệ. Claus Westermann nhận xét trong tài liệu phê bình v� sách Sáng Thế:“Mái nhà trở thành nơi an toàn cho các vị khách, xâm nhập là tội đáng sợ với hậu quả khó lư�ng�. Ông Lot li�u mình ra tranh luận với h�, ra kh�i nhà và đóng cửa lại. Ông thương lượng với h�chống lại việc phạm tội giao hợp đồng giới bằng cách cho h� giao hợp khác giới như biện pháp thay thế. Khá rõ ràng, đi�u này nói v� lòng tôn tr�ng bị giảm đối với phụ nữ trong xã hội ngày xưa, nhưng cũng nhấn mạnh tình trạng sa đ�a của tội kê gian (đồng tính nam). Hai hành động vi phạm giới tính không được coi là như nhau. Không có lý do để ch�n lựa trong tình trạng kỵ hôn (misogyny – ghét kết hôn), tình trạng vi phạm tính hiếu khách, hoặc các dạng giao hợp “lệch lạc� khác vì nguyên do ông Lot giao con gái và nguyên nhân kết án của dân đồng giới. Thế thôi!

Việc giao con gái như thế là tồi tệ bằng bất cứ cách hiểu nào v� thần h�c luân lý. Ngư�i ta không được bày t� đi�u xấu này với đi�u xấu khác. Chúng ta không thể tin rằng ông Lot hiểu đúng câu chuyện.

4. TRẺ EM

“Ông [Ê-li-sa] r�i nơi đó lên Bết Ên. Và khi ông đi lên, thì d�c đư�ng có những trẻ con từ thành đi ra, chúng nhạo ông và nói: ‘Lên đi, ông hói đầu ơi! Lên đi, ông hói đầu ơi!’. Ông quay lại, và khi thấy chúng thì nguy�n rủa chúng nhân danh �ức Chúa. Bấy gi�, có hai con gấu từ trong rừng đi ra và xé xác bốn mươi hai đứa trẻ�(2 V 2:23-24).

Một lần nữa chúng ta lại có một đoạn văn phổ thông v� những ngư�i chế nhạo, nhưng chẳng có gì mới lạ. Chẳng hạn, Thánh Caesarius Arles cho chúng ta biết đây là đoạn văn ưa thích của những ngư�i theo giáo phái Mani (*) dùng để chế nhạo Cựu Ước. Ông Ê-li-sa có vài chục đứa con bị gấu ăn thịt để chế nhạo cái đầu hói của ông chăng? Hầu như cách cách cư xử đó không xứng với một ngôn sứ của Thiên Chúa chăng? Chúng ta hãy xem đi�u gì xảy ra ở đầu, nên h� tìm kiếm các lý lẽ sâu sắc hơn. Một trong các cách hiểu cho rằng đó chỉ là câu chuyện dạy con cái v� lòng kính tr�ng, do đó mang tính mô phạm và không  hiểu theo nghĩa đen. �i�u đó muốn cho thấy sức mạnh của l�i tiên tri và phải tôn tr�ng các tiên tri.

“Bốn mươi� có thể là một con số tượng trưng, chỉ có nghĩa là “nhi�u�. Chúng ta cũng gặp thấy trong 2 V 10:14 với số ngư�i bị Giê-hu giết. Sách Babylonian Talmud (b. Sota 47a) cho biết con số là 42, và nói rằng những đứa trẻ nam bị gấu giết chết để bù vào những cái chết này.

Còn hói đầu thì sao? Ông Lot hói đầu hay là ông ấy cạo đầu để thương nhớ ông Ê-li-sa? Nếu ông ấy cạo, sự chế nhạo không làm ông tức giận vì chỉ vô ích, nhưng vì ngư�i ta coi thư�ng một ngôn sứ lớn. H� chế nhạo ông hói đầu vì ông bần tiện như một ngư�i đàn ông hói đầu, hay là h� chế nhạo vì đó là dấu chỉ tặng phẩm tiên tri? Nếu vậy thì sự xúc phạm càng nghiêm tr�ng hơn. Sự tôn kính Thiên Chúa bị tổn thương bởi những đứa trẻ ở Bết Ên. Chúng ta cũng có thể coi đó là sự kết án những ngư�i lớn ở Bết Ên mặc dù l�i nguy�n rủa đổ trên lũ trẻ.

5. DIỆT CHỦNG

�nl 20:16-17: “Chỉ có những thành của các dân tộc này, mà �ức Chúa, Thiên Chúa của anh em, ban cho anh em làm gia nghiệp, thì anh em sẽ không để cho một sinh vật nào được sống. Thật vậy, anh em sẽ phải loại trừ chúng hoàn toàn: ngư�i Khết và ngư�i E-mô-ri, ngư�i Ca-na-an và ngư�i Pơ-rít-di, ngư�i Khi-vi và ngư�i Giơ-vút, như �ức Chúa, Thiên Chúa của anh em, đã truy�n cho anh em�.

Gs 6:21: “H� dùng lưỡi gươm mà thi hành án tru hiến m�i sự trong thành, từ đàn ông cho đến đàn bà, từ ngư�i trẻ cho đến ngư�i già, đến cả bò lừa và chiên cừu�.

1 Sm 15:3: “Gi� đây, ngươi hãy đi đánh A-ma-lếch. Các ngươi phải tru hiến tất cả những gì thuộc v� nó. Ngươi không được tha chết cho nó. Ngươi phải giết từ đàn ông đến đàn bà, từ nhi đồng đến trẻ con đang bú, từ bò đến chiên dê, từ lạc đà đến lừa�.

Thế giới xưa có thể là nơi dã man. Tiêu diệt kẻ thù là tiêu chuẩn của chiến tranh. Khi chúng ta thấy Thiên Chúa truy�n lệnh bạo lực này, chúng ta “bị sốc�. Cớ sao Tạo Hóa là �ấng yêu thương và trắc ẩn mà lại ra lệnh giết chết phụ nữ và trẻ em?

Có hai cách trả l�i dễ dàng. Một số độc giả kết án Thiên Chúa là quái vật luân lý, quay lưng lại với Ngài và mất ni�m tin. Một số khác cố gắng xoay hướng các đoạn văn, coi đó là chứng cớ văn hóa bộ lạc xưa với b� ngoài của sự chuẩn nhận, chứ không là l�i Chúa đích thực. Không có cách trả l�i nào có thể chấp nhận. Thiên Chúa trong Cựu Ước và Tân Ước là MỘT. Không có cách để đánh trống lảng. Hoặc là bạn chấp nhận Gia-vê và Chúa Giêsu, hoặc là không chấp nhận vị nào.

Có cách để hiểu đi�u này. Cách phê bình kinh điển theo tiêu chuẩn Giáo Hội coi Kinh Thánh là tổng thể hơn là một chuỗi các câu chuyện riêng biệt. �ó là sự mặc khải của Thiên Chúa qua nhi�u con ngư�i. Chúng ta không nên ngạc nhiên khi nguồn gốc m�i sự đ�u thể hiện qua th�i gian, không gian, và vấn đ� đối với những con ngư�i qua sự khác biệt v� văn hóa và th�i gian sẽ giao tiếp đa dạng (như dạng phức điệu trong âm nhạc). Công việc của các tín nhân là lắng nghe tiếng Ngài, nhất là khi chữ nghĩa tạo sự trái ngược nhau, như trong các đoạn văn v� chiến tranh tàn khốc.

Chủ đ� tư�ng thuật trong Cựu Ước là dân Israel quay lưng lại với Thiên Chúa để theo các tôn giáo sai trái. Những ngư�i tân th�i thích nghĩ rằng tôn giáo nào cũng tốt, cũng có giá trị (hoặckhông có giá trị),như vậy thì chẳng đạo nào hơn đạo nào. Lịch sử cho thấy đi�u này sai hoàn toàn, thế nên khi nhìn sâu vào quá khứ, chúng ta sẽ không ngạc nhiên khi thấy con ngư�i dã man và các dạng ni�m tin. Ngư�i Ca-na-an có cách thực hành ghê sợ, kể cả việc giết trẻ em, đĩ điếm, ma thuật, th� ngẫu tượng, và liên quan m�i thứ mà Thiên Chúa cấm ngư�i Do Thái làm:“Anh em đừng th� �ức Chúa, Thiên Chúa của anh em, như thế, vì tất cả đ�u ghê tởm đối với �ức Chúa; đi�u Ngư�i ghét thì chúng đã làm cho các thần của chúng; ngay cả các con trai con gái của chúng, chúng cũng đã b� vào lửa mà thiêu để tế các thần của chúng� (�nl 12:31).

Một sự khác biệt v� chiến tranh trong Kinh Thánh là Thiên Chúa cấm ngư�i Do Thái lấy chiến lợi phẩm trong một số trư�ng hợp. Trong Giô-suê 7,sự trừng phạt A-khan là một ví dụ v� hình phạt nặng n� khi ngư�i ta bất tuân lệnh. Chiến lợi phẩm làm cho chiến tranh hấp dẫn, cấm h� có nghĩa là ngư�i ta không được chiến đấu vì lợi ích tài chính.

Thật vậy, dân Israel không triệt tiêu hết ngư�i Ca-na-an. H� hiếm khi làm đi�u Thiên Chúa truy�n lệnh, và h� thư�ng gặp tai h�a vì sự bất tuân như vậy. Thánh Vịnh cho chúng ta biết đi�u gì đã xảy ra:“H� lấy tượng thần chúng mà th�: đó chính là cạm bẫy h� sa chân. H� giết con mình cả trai lẫn gái, mà hiến quỷ tế thần�(Tv 106:36-39).

Dân Chúa có thói quen xấu, và h� bị kết án. Nhưng Thiên Chúa vẫn tuyển ch�n ngư�i Do Thái làm dân riêng của Ngài, cứu h� thoát kh�i cảnh nô lệ. Rất khó đ�cnhững đoạn như thế trong sách Dân Số, khi Mô-sêra lệnh hủy diệt quân Ma-đi-an: “Hãy giết hết các con trai, cũng như m�i phụ nữ đã biết đến việc vợ chồng, đã ăn ở với đàn ông� (Ds 31:17). Ông muốn tiêu diệt dân Ma-đi-an để h� không còn đe d�a ngư�i Do Thái bằng cách chống lại h� hoặc dụ dỗ h� theo các thần ngoại bang.

Sau 2000 năm theo Tân Luật của �ức Kitô, dạng độc ác này không thể dám nghĩ tới đối với chúng ta. Tốt lắm. Thế giới vẫn chuyển động, được Chúa Giêsu đi�u khiển, Ngài nói một gi�ng điệu như Gia-vê.Ngày nay, dân Chúa phải sẵn sàng chịu chết hơn là giết chết ngư�i khác. Chúng ta được sai đi tới m�i nơi trên thế giới để loan báo Tin Mừng, thậm chí dù có phải chết. Chúa Giêsu truy�n lệnh:“Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho h� nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo h� tuân giữ m�i đi�u Thầy đã truy�n cho anh em. Và đây, Thầy ở cùng anh em m�i ngày cho đến tận thế�(Mt 28:19-20). Sự cám dỗ không còn được chiến đấu bằng gươm giáo mà bằng trái tim yêu thương.

Thiên Chúa không thay đổi, chỉ có con ngư�i thay đổi, và lịch sử là câu chuyện v� tiến trình của Ngài. Thiên Chúa cố gắng che chở dân Ngài kh�i tình trạng tồi tệ của các nước xấu xa,chính Ngài cũng truy�n lệnh cho những ai theo Ngài phải sống khiêm như�ng cho đến chết để loan truy�n l�i yêu thương có sức cứu độ của Ngài.

Một đoạn văn không có ý nghĩa nếu không có đoạn văn khác. Bạn phải nhìn vào toàn bộ Kinh Thánh vàcoi đó làmột sứ điệp duy nhất do Thiên Chúa gởi tới. �ó là lý do mà các tà thuyết như Marcionism, Gnosticism, Manicheanism, và các tà thuyết khác loại b� Cựu Ước.Mệnh lệnh từ Thiên Chúa của Israel và của �ức Giêsu ở Na-da-rét chỉ nói v� một câu chuyện với ý nghĩa duy nhất. �ó là câu chuyện v� loài ngư�i từ vực thẳm tội lỗi thét gào vang lên tới Vương Quốc của Thiên Chúa. Chẳng có gì dễ dàng đâu!

THOMAS L. MCDONALD

TRẦM THIÊN THU(chuyển ngữ từ NCRegister.com)

(*) Manichaeism [Manichaeanism, Mani giáo]: hệ thống tôn giáo nhị nguyên do tiên tri Manes (khoảng 216–276) sáng lập ở Ba Tư hồi thế kỷ III, dựa trên vụ xung đột nguyên thủy giữa ánh sáng và bóng tối, kết hợp với các yếu tố của Kitô giáo ngộ đạo (Gnostic Christianity), Phật giáo (Buddhism), Bái h�a giáo (Zoroastrianism), và các yếu tố ngoại giáo khác. Thuyết này bị chống đối từ phía Hoàng đế La mã, các triết gia tân Platon (Neo-Platonist) và các Kitô hữu chính thống.