Vá» thá»i gian, má»™t số ngưá»i cho là thói quen che Thánh giá và tượng ảnh thánh xuất hiện từ thế ká»· IX-X, nhưng má»™t số khác lại tin rằng từ thế ká»· XII. Còn quy định chÃnh thức vá» việc nà y chỉ tìm thấy trong Sách Lá»… nghi Giám mục hồi tiá»n bán thế ká»· XVII.1
Äây là má»™t thói quen không dá»… dà ng giải thÃch hay trình bà y ý nghÄ©a cá»§a nó, cÅ©ng chẳng biết nó ra Ä‘á»i thế nà o và ở đâu. Tuy nhiên, cÅ©ng có những giả thuyết sau:
![]() |
â— Giả thiết thứ nhất: Có lẽ từ ban đầu (thế ká»· XI), ngưá»i ta có má»™t loại khăn gá»i là “khăn trùm đầu hay khăn che cá»§a việc chay tịnhâ€, thưá»ng được trang hoà ng cùng vá»›i những biểu tượng cá»§a cuá»™c thương khó Chúa. Khi khởi đầu mùa Chay, ngưá»i ta dùng nó để phá»§ và che bà n thá» sao cho cá»™ng Ä‘oà n không thể nhìn thấy. à định cá»§a hà nh động nà y là nhằm ngăn cản những ai Ä‘ang trải qua thá»i kỳ thống hối công khai nhìn thấy những gì Ä‘ang diá»…n ra trên bà n thá». Chúng ta nhá»› rằng, những hối nhân công khai đã bị trục xuất khá»i nhà thá» ngay từ đầu mùa Chay và không được phép tham dá»± cá» hà nh Thánh Thể. Sau nà y, vì cá»™ng Ä‘oà n diá»…n tả sá»± liên đới cá»§a mình đối vá»›i những hối nhân công khai, cÅ©ng như ý thức rằng tất cả Ä‘á»u là tá»™i nhân, nên há» cÅ©ng ao ước bị tước Ä‘oạt quyá»n nhìn thấy bà n thá» trong thá»i gian mùa Chay. Từ chá»— chỉ phá»§ bà n thá», thá»±c hà nh Ä‘i xa hÆ¡n là phá»§ luôn cả Thánh giá và ảnh tượng thánh. Thá»±c hà nh nà y đã xuất hiện ở bên Äức trong thế ká»· IX, khi ngưá»i ta dùng má»™t tấm mà n lá»›n gá»i là “Hungertuch†(mà n chay) để che hoà n toà n bà n thá». Tấm mà n nà y được gỡ bá» khi Ä‘á»c đến câu “mà n trong Ä‘á»n thá» bị xé ra là m đôi ngay chÃnh giữa†cá»§a bà i thương khó được công bố hôm thứ Tư Tuần Thánh.2
â— Giả thiết thứ hai: má»™t số ngưá»i tin là thá»±c hà nh che phá»§ bắt nguồn từ nghệ thuáºt Roma. Theo trưá»ng phái nà y, khoảng thế ká»· XI-XII, tượng chịu nạn được trình bà y như má»™t vị vua trên Thánh giá: ngà i không bị trần truồng nhưng mặc y phục và thay vì đầu đội mão gai thì đội vương miện cá»§a vua được trang trà thêm ngá»c và đá quý. Trong thá»i gian cá» hà nh cuá»™c thương khó, há» che phá»§ các Thánh giá trình bà y Äức Kitô vinh quang như thế để có thể tưởng niệm tốt hÆ¡n và táºp trung hÆ¡n và o Äức Giêsu khiêm hạ, bị khinh khi và chống đối.
Theo tác giả Elliott, táºp tục che Thánh giá và ảnh tượng thánh liên quan nhiá»u đến phương diện tâm lý há»c tôn giáo, bởi vì thá»±c hà nh nà y giúp chúng ta dá»… dà ng táºp trung và o các yếu tố cao trá»ng cá»§a công trình cứu độ cá»§a Chúa Kitô.3
![]() |
Trong thực hà nh:
â— Từ Chúa nháºt thứ V mùa Chay, chúng ta có thể che Thánh giá và tượng ảnh thánh dù thá»±c hà nh nà y không bắt buá»™c. Thánh giá được che phá»§ cho tá»›i khi kết thúc cá» hà nh cuá»™c thương khó Chúa ngà y thứ Sáu Thánh. Còn tượng ảnh thánh vẫn được che phá»§ cho tá»›i khi bắt đầu lá»… Phục sinh. Äiá»u nà y cÅ©ng tùy thuá»™c và o quyết định cá»§a Há»™i đồng Giám mục.4
â— Thói quen nà y hiện nay vẫn được tiếp tục vì tác động mục vụ rất lá»›n cá»§a nó. Vì thế, cho dù không bắt buá»™c, các giáo xứ cÅ©ng nên duy trì thá»±c hà nh khôn ngoan nà y. Khăn phá»§ mang mà u tÃm. Không cần phá»§ đà ng Thánh giá hay ảnh thánh trên cá»a kÃnh mà u.
![]() |
â— Chắc chắn ngưá»i ta không thể nà o không bị ấn tượng khi Thánh giá, má»™t dấu chỉ đẹp đẽ và quyá»n lá»±c nhất cá»§a Æ¡n cứu độ chúng ta, bị “che phá»§â€. Tháºt là ý nghÄ©a khi dấu chỉ hay biểu tượng tôn giáo là Thánh giá hay các ảnh tượng thánh không được các tÃn hữu nhìn thấy bằng cách che phá»§ hay lấy Ä‘i các đối tượng nà y trong má»™t thá»i gian. Các tÃn hữu như cảm thấy “đói và khát Thánh giáâ€. Tá»›i ngà y thứ Sáu Thánh, chúng ta sẽ lại thấy Thánh giá trong má»™t tâm thế khác hẳn. NghÄ©a là chúng ta phải bá» khăn phá»§ Thánh giá sau cá» hà nh nghi thức thứ Sáu Thánh. Äiá»u nà y cÅ©ng như Giáo há»™i không hát kinh Vinh Danh trong mùa Vá»ng hay Halleluia trong mùa Chay vì muốn cho chúng được cất lên trở lại và o mùa Giáng sinh và mùa Phục sinh trong má»™t sắc thái hoà n toà n má»›i mẻ. Không có nghi thức nà o Ä‘i kèm, nhưng chỉ trước thánh lá»… Vá»ng Phục sinh, chúng ta má»›i bá» tất cả khăn phá»§ ảnh tượng thánh.
Lm. Giuse PHẠM ÄÃŒNH ÃI, SSS




.jpg)