Trong những ngà y Ä‘ang diá»…n ra ká»· niệm 70 năm “Thượng Há»™i đồng giả mạo†Lviv (8–10/3/1946), má»™t nhóm 18 nhân váºt ChÃnh thống giáo đã cùng ký tên và o má»™t Bản tuyên bố kêu gá»i giá»›i lãnh đạo ChÃnh thống giáo phá»§ nháºn Thượng Há»™i đồng Lviv, đồng thá»i đưa ra lá»i xin lá»—i Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina.
Trong số những ngưá»i đồng ký tên, có các linh mục: Georges Kovalenko, André Doudtchenko, Michael Plekon, Christophe Levalois, André Louth; nữ giáo sư đại há»c kiêm thi sÄ© Nga Olga Sedakova; nhà sá» há»c Antoine Arjakovsky; các triết gia: Bertrand Vergely và Constantin Sigov; Chá»§ tịch Phong trà o Acer-Mjo Cyrille Sollogoub; nhà văn Hoa Kỳ Jim Forest; giáo sư đại há»c Daniel Struve.
Bản văn được Antoine Arjakovsky, má»™t trong những ngưá»i ký tên, gá»i cho hãng tin Zenit. Antoine Arjakovsky là tác giả cá»§a quyển sách “ChÃnh thống giáo là gì?â€, ông cÅ©ng là giám đốc nghiên cứu tại Collège des Bernardins ở Paris và là nguyên giám đốc cá»§a Viện Nghiên cứu Äại kết Lviv, Ukraina.
Sau đây là nội dung Bản tuyên bố:
Ngà y 10 tháng Ba 1946, tại Lviv, Giáo há»™i ChÃnh thống Nga đã dùng sức mạnh sáp nháºp Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina và o Giáo há»™i ChÃnh thống dưới áp lá»±c cá»§a chÃnh quyá»n Xô viết. Khi những ngưá»i tham gia Thượng Há»™i đồng bá» phiếu và o hai ngà y 8 và 9 tháng Ba chấp thuáºn “tái thống nhất†Giáo há»™i cá»§a há» vá»›i Toà Thượng phụ Moskva, tất cả các giám mục Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina còn Ä‘ang bị giam giữ. 216 linh mục và 19 giáo dân táºp há»p tại Nhà thá» chÃnh toà Thánh Georges ở Lviv do NKVD -tiá»n thân cá»§a KGB- [i] triệu táºp, đã phó mặc cho má»™t “nhóm sáng kiến†do hai giám mục ChÃnh thống giáo là Antony Pelvetsky và Myhailo Melnyk và linh mục ChÃnh thống giáo Gavril Kostelnyk chỉ đạo. Các tà i liệu lưu trữ tiết lá»™ rằng chÃnh Stalin đã quyết định loại bá» Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina và o tháng Hai 1945, mưá»i hai ngà y sau khi cùng vá»›i Winston Churchill và Franklin D. Roosevelt há»p Há»™i nghị Yalta.
Các sá» gia và các nhà thần há»c nghiêm túc không chút nghi ngá» rằng Thượng Há»™i đồng Lviv từ ngà y 8 đến 10 tháng Ba 1946 cá»§a Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina là man trá. Bohdan Bociurkiw, vốn là giáo sư môn lịch sá» tại Äại há»c Carleton ở Ottawa, đã viết má»™t tổng luáºn vỠđỠtà i nà y mà chưa bao giá» bị phản bác.[1] Năm 2006, Äức giáo hoà ng Bênêđictô XVI đã nói vá» má»™t “ngụy Thượng Há»™i đồng†“ảnh hưởng nghiêm trá»ng đến sá»± hiệp nhất cá»§a Giáo há»™iâ€.[2] Nicolas Lossky, nhà thần há»c ChÃnh thống ngưá»i Pháp cá»§a Toà Thượng phụ Moskva, cÅ©ng thừa nháºn rằng đó là má»™t Ä‘iá»u dối trá.[3] Vì bị giải thể và o năm 1946 cho đến năm 1989, Giáo há»™i Công giáo Hy Lạp vá»›i hÆ¡n 5 triệu tÃn hữu ở Ukraina, đã thá»±c sá»± trở thà nh nạn nhân chÃnh và cÅ©ng là lá»±c lượng đối láºp chÃnh cá»§a chế độ Xô viết trong lãnh thổ Liên Xô.[4] Vì thế chúng tôi kêu gá»i giá»›i lãnh đạo ChÃnh ChÃnh thống giáo hiện nay ở Nga, ở Ukraina và các nÆ¡i khác, hãy thừa nháºn tÃnh vô hiệu cá»§a những quyết định bi thảm cá»§a Thượng Há»™i đồng Lviv.
Giáo há»™i ChÃnh thống Nga nói chung không thể bị buá»™c phải chịu trách nhiệm vá» những quyết định cá»§a các nhà lãnh đạo giáo há»™i bị NKVD-KGB lèo lái hay uy hiếp. Tuy nhiên, chúng tôi, các Kitô hữu ChÃnh thống giáo, sống sau các biến cố nà y 70 năm, chúng tôi cảm thấy mình có trách nhiệm đối vá»›i sá»± im lặng đầy tá»™i lá»—i vá» việc chế độ Xô viết há»§y diệt Giáo há»™i nà y vá»›i sá»± tiếp tay cá»§a Toà Thượng phụ Moskva. Chúng tôi biết rằng hà ng triệu Kitô hữu ChÃnh thống trên thế giá»›i mạnh mẽ lên án các cuá»™c đà n áp chống tôn giáo cá»§a chÃnh quyá»n Xô viết và cá»§a Iosif Dzhugashvili [ii] nói riêng.
Và o ngà y ká»· niệm ngà y 10 tháng Ba 1946 và trước ngà y Chúa nháºt 13-03-2016, là Chúa nháºt Xá tá»™i trong lịch phụng vụ ChÃnh thống giáo, chúng tôi xin bà y tá» tình Ä‘oà n kết vá»›i Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina, chúng tôi Ä‘oan hứa cầu nguyện cho tất cả những nạn nhân vô tá»™i cá»§a Giáo há»™i nà y, những ngưá»i đã bị giam cầm, tra tấn, đà y ải và bị chÃnh quyá»n Xô viết sát hại vá»›i sá»± đồng lõa cá»§a Toà Thượng Phụ Moskva.
Chúng tôi khiêm tốn xin há» tha thứ cho tất cả những bất công mà hỠđã phải gánh chịu vì Giáo há»™i ChÃnh thống tá»± trị, và chúng tôi nghiêng mình trước các vị tỠđạo cá»§a Giáo há»™i Công giáo-Hy Lạp Ukraina.
Minh Äức

