Yêu là nhìn thấy

“Nhưng Tôi nói cho anh em hay, hãy yêu thương kẻ thù của mình, hãy làm ơn cho những ngư�i ghen ghét anh em� (Lc 6, 27).

Khi yêu, bạn bỗng thấy mình nhìn ngư�i khác với cặp mắt mới; bạn trở nên quảng đại, dễ tha thứ, tốt bụng, đang khi đó trước đây bạn có thể rất cứng c�i và hẹp hòi. Và chắc chắn ngư�i khác cũng bắt đầu phản ứng đối với bạn tương tự như thế, bỗng chốc bạn thấy mình như đang sống trong một thế giới yêu thương do chính mình tạo ra.

Hoặc bạn thử nhớ lại lúc bạn bực mình, bạn thấy mình trở nên dễ nóng giận, hẹp hòi, hay nghi ng�, thậm chẳng tin ai. Thế rồi, bạn nhớ rằng ai ai cũng phản đối với bạn một cách tiêu cực như thế và bạn thấy mình như đang sống trong một thế giới thù nghịch do chính đầu óc và tình cảm của mình tạo ra.

Làm thế nào có thể xây dựng một thế giới hạnh phúc, yêu thương và bình an? Bằng cách h�c lấy nghệ thuật sau đây, tuy đơn sơ đẹp đẽ nhưng rất đau đớn, đó là nghệ thuật nhìn. Nghệ thuật ấy như sau:

1. Mỗi khi bạn thấy mình nổi nóng hay giận dữ ai, con ngư�i mà lúc ấy bạn phải nhìn không phải là ngư�i kia mà là chính bạn. Câu h�i mà lúc ấy bạn phải h�i không phải là “Ngư�i ấy có đi�u gì sai?�, mà là “Thái độ giận dữ ấy cho tôi biết mình thế nào?�.

Bây gi� hãy thử làm như thế. Hãy nghĩ tới ngư�i đã từng ch�c tức bạn và hãy nói với mình câu này – tuy đau nhưng sẽ giải cứu bạn: “Nguyên nhân khiến tôi tức giận không phải do ngư�i này mà do chính tôi�. Sau khi tự nhủ như thế, bạn bắt đầu tra vấn mình xem mình đã gây ra sự bực tức ấy thế nào.

2. Trước hết hãy tìm hiểu khả năng sau đây: sở dĩ những khiếm khuyết hay những cái được cho là khiếm khuyết của ngư�i ấy lại làm bạn bực mình, đó chính là vì chính bạn cũng có những khuyết điểm ấy. Nhưng bạn đã đè nén chúng và vì thế đã vô thức phóng chiếu lên ngư�i kia.

�ây là đi�u hầu như luôn luôn đúng, nhưng ít có ai nhìn nhận. Thế nên, hãy tìm kiếm những khuyết điểm của ngư�i kia nơi chính lòng mình và nơi vô thức của mình. Bạn sẽ thay đổi từ bực mình sang biết ơn và nh� phản ứng của ngư�i ấy mà bạn phát hiện ra chính mình.

3. Sau đây là một đi�u nữa rất đáng quan sát: Phải chăng bạn bực mình với những gì ngư�i này nói hoặc làm, là bởi vì nh� những l�i nói và phản ứng của ngư�i ấy mà bạn nhìn ra một đi�u nào đó trong cuộc sống và trong con ngư�i mình, mà xưa nay mình không chịu nhìn?

Thử nghĩ xem ngư�i ta sẽ trở nên tức giận đối với các nhà thần bí và ngôn sứ như thế nào, khi h� không có gì là thần bí hay ngôn sứ với những l�i nói và việc làm của h� đang thách thức chúng ta.

4. Một đi�u khác nữa cũng rất rõ: bạn trở nên tức giận với ngư�i này vì ngư�i ấy không sống theo những gì bạn ch� đợi, đã được cài đặt trong đầu óc của bạn.

Có thể bạn có quy�n yêu cầu ngư�i ấy sống theo những gì đã được cài đặt nơi bạn, như phải dữ tợn hay bất công chẳng hạn. Sau đó bạn dừng lại xem xét đi�u này: nếu tìm cách làm thay đổi ngư�i ấy hay tìm cách bắt ngư�i ấy thôi không hành động như thế nữa, thì chẳng phải là nỗ lực của bạn sẽ hiệu quả hơn khi bạn không nổi giận?

Giận dữ chỉ làm cho nhận thức của bạn trở nên mù mịt và làm cho hành vi của bạn trở nên kém kết quả.

Ai cũng biết khi một vận động viên hay một võ sĩ quy�n anh mất bình tĩnh, ván đấu của h� sẽ kém chất lượng vì nó không còn ăn khớp được nữa do giận quá hay ghét quá. Tuy nhiên, hầu như không bao gi� bạn có quy�n đòi ngư�i khác phải sống theo mong muốn của mình. Giả như có ai đó ở trong địa vị của bạn phải cư xử như thế mà vẫn không cảm thấy bực mình chút nào. Hãy suy niệm sự thật ấy và bạn sẽ thấy mình hết tức giận.

Thật phi lí khi bắt ngư�i khác sống theo những tiêu chí và chuẩn mực mà cha mẹ đã cài đặt nơi đầu óc bạn?

Và đây là sự thật cuối cùng để bạn suy nghĩ. Căn cứ vào gốc gác, kinh nghiệm sống và tình trạng chưa tỉnh ngộ của một ngư�i, chúng ta sẽ thấy ngư�i ấy không thể không cư xử như thế. Thật chí lí khi nói rằng hiểu ra vấn đ� là đã tha thứ.

Nếu bạn thực sự hiểu một ngư�i, bạn sẽ có thể nhìn ngư�i ấy như một ngư�i tàn tật nhưng không bao gi� nhìn ngư�i ấy như một kẻ đáng khinh; cơn tức giận của bạn sẽ lập tức biến mất.

Và rồi bạn sẽ đối xử với ngư�i ấy bằng tình yêu; ngư�i ấy sẽ đáp lại bạn cũng bằng tình yêu. Thế là bạn thấy mình như đang sống trong một thế giới yêu thương do chính bạn tạo ra.

Tác giả: Anthony de Mello, S.J.
Dịch giả: Lm. Phêrô �ặng Xuân Thành
Trích sách: Tiếng g�i yêu thương

dongten