Sá»± huấn luyện Dòng Tên cá»§a Äức Phanxicô đã giúp ngà i phát triển tư duy cá»§a mình theo cách vừa thá»±c tế, vừa thần há»c và vừa tâm linh.
Äức Phanxicô ý thức được “không khoan nhượng†cá»§a Äức Bênêđictô XVI dù có hiệu quả trong việc trừng phạt các lạm dụng trong tương lai, nhưng vẫn chưa đầy đủ như má»™t biện pháp phòng ngừa. (Ảnh cá»§a Maurizio Brambatti / EPA / MaxPPP)
Äể hiểu thái độ cá»§a Äức Phanxicô đối vá»›i tai há»a lạm dụng tình dục đã là m tổn thương Giáo há»™i, chúng ta cần nhìn lại những năm tháng ngà i ở Argentina.
CÅ©ng như nhiá»u giám mục Châu Mỹ La Tinh khác, sá»± thông hiểu vá» cuá»™c khá»§ng hoảng cá»§a Äức Hồng Y Jorge Mario Bergoglio chỉ được phát triển dần dần.
Sư huynh Juan Ignacio Fuentes Dòng Marista, chuyên gia vá» các vấn đỠlạm dụng tình dục trong hệ thống giáo dục Công giáo Argentina thừa nháºn: “Ở Argentina, vấn đỠlạm dụng tình dục trong Giáo há»™i cÅ©ng như trong xã há»™i, chỉ thá»±c sá»± được khÆ¡i lên trong tám hoặc mưá»i năm qua. Vá» mặt văn hóa, nó vẫn là má»™t chá»§ đỠcấm kỵ.â€
Nhìn thấy vết thương của Chúa Kitô trong nạn nhân
Sư huynh Fuentes nhắc lại tâm trạng cá»§a các nhà lãnh đạo Giáo há»™i sau các năm tháng độc tà i, khi các vấn đỠđạo đức được quân đội sá» dụng để hạ uy tÃn các linh mục phản kháng. Thầy nhấn mạnh: “Ngưá»i lá»›n ngà y nay sau ba mươi hay bốn mươi năm lá»›n lên dưới chế độ độc tà i đã thá»±c sá»± được huấn luyện trong im lặng! Dù má»i chuyện đã thay đổi trong những năm gần đây, nhưng không có cái gá»i là văn hóa minh bạch.â€
Các nạn nhân chỉ vừa mới được mở ra gần đây.
ChÃnh giáo hoà ng tương lai đã biết được vấn đỠnà y qua việc tiếp xúc vá»›i nạn nhân. Vá»›i tư cách là tổng giám mục cá»§a Buenos Aires, ngà i đã là m việc chặt chẽ vá»›i các nạn nhân cá»§a nạn bóc lá»™t và buôn bán ngưá»i.
Ngà i công khai á»§ng há»™ các phụ nữ bị Ä‘e dá»a, rao giảng chống lại những kẻ bóc lá»™t há» và giúp há» tái hòa nháºp và o vá»›i xã há»™i.
Ngà i tâm sá»±: “Tôi thấy vết thương cá»§a Chúa Kitô trong há»â€.
Khi là m giáo hoà ng, ngà i áp dụng má»™t tiếp cáºn tương tá»± như vị tiá»n nhiệm cá»§a mình đối vá»›i các nạn nhân lạm dụng tình dục mà ngà i thưá»ng xuyên gặp. Trên thá»±c tế, ngà i vẫn tiếp tục gặp nạn nhân dù há» thưá»ng có những lá»i nói cay nghiệt chống Giáo há»™i.
Ngà i nhanh chóng nháºn ra, dù chÃnh sách “không khoan nhượng†cá»§a Äức Bênêđictô XVI có hiệu quả trong việc trừng phạt các lạm dụng trong tương lai, nhưng vẫn chưa đầy đủ như má»™t biện pháp phòng ngừa.
Ngoà i ra, còn có vấn đỠlạm dụng mà trước đây đã được che Ä‘áºy.
Tuy nhiên, Äức Phanxicô đã được đà o tạo vá» thần há»c quần chúng ở Argentina, má»™t nhánh cá»§a thần há»c giải phóng chá»§ yếu dá»±a trên trưá»ng phái xã há»™i há»c.
Cái nhìn “xã há»™i há»c quần chúng†kết hợp vá»›i kinh nghiệm Dòng Tên cá»§a ngà i trong các tình huống khó khăn đã giúp ngà i hiểu được sá»± lạm dụng xảy ra trong Giáo há»™i như má»™t tổ chức.
Do đó, trong bức thư gá»i giáo dân Chi-lê, Äức Phanxicô nêu vấn đỠ“văn hóa lạm dụng và hệ thống che Ä‘áºy đã kéo dà i†trong Giáo há»™i công giáo.
Ngà i kêu gá»i phát triển má»™t “ná»n văn hóa bảo vệ sẽ thấm và o trong các quan hệ, cầu nguyện, suy nghÄ© và trải nghiệm thẩm quyá»n, và o chÃnh phong tục và ngôn ngữ cá»§a chúng ta cÅ©ng như mối quan hệ cá»§a chúng ta vá»›i quyá»n lá»±c và tiá»n bạcâ€.
Thần há»c quần chúng đã đà o tạo Äức Phanxicô và vì thế ngà i hiểu được mức độ mà nạn giáo quyá»n đã tạo con đưá»ng lạm dụng, bằng cách gạt bá» quan niệm Giáo há»™i là Dân Chúa, giảm thiểu Giáo há»™i xuống thà nh “từng giá»›i tinh hoa nhá»â€ bất chấp sá»± ưu tiên mà Công đồng Vatican II dà nh cho khái niệm nà y. Tôi đã đưa ra khái niệm nà y.
Tuy nhiên, phân tÃch Äức Phanxicô không thể được xem như chỉ thuần túy mang tÃnh xã há»™i há»c và thần há»c. Là tu sÄ© Dòng Tên, ngà i cÅ©ng nhấn mạnh và o chiá»u kÃch tâm linh mạnh mẽ. Äối vá»›i Äức Phanxicô, má»™t tráºn chiến tâm linh thá»±c sá»± chống lại ma quá»· đã can dá»± và o.
Trong những năm 1980, vá»›i kinh nghiệm lưu đà y khi bá» trên gởi ngà i đến Cordoba ở miá»n bắc Argentina, linh mục Bergoglio đã dà nh thì giỠđể suy tư vá» các “thá» thách†mà các tu sÄ© Dòng Tên đã trải qua và o thá»i Ä‘iểm đó, khi so sánh các sá»± kiện dẫn đến việc triệt hạ Dòng và o thế ká»· 18.
Sau đó, ngà i đã phân tÃch cuá»™c chiến tâm linh cần thiết để đối phó vá»›i các cuá»™c tấn công cá»§a Quá»· dữ.
Ma quá»· thể hiện như thá» là nó có tháºt
“Ba mươi năm sau, chúng ta ở trong má»™t bối cảnh khác nhưng cuá»™c chiến vẫn váºy và nó duy nhất thuá»™c vá» Chúaâ€, ngà i giải thÃch trong lá»i tá»±a cho má»™t ấn bản má»›i các lá thư ngà i xuất bản và o tháng hai, trong đó có cả các lá thư gần đây ngà i gởi cho giáo dân Chi-lê và cho dân Chúa.
Ngà i viết trong những năm 1980: “Trong những khoảnh khắc cá»§a bóng tối và thá» thách gian truân, khi các “rắc rối chằng chịt†và các “nút thắt†không thể gỡ rối và không có gì rõ rà ng, thì lúc đó là lúc chúng ta phải im lặngâ€.
Ngà i viết tiếp: “Sá»± dịu dà ng cá»§a thinh lặng cho chúng ta thấy chúng ta còn yếu hÆ¡n. Vì thế ác quá»· thể hiện như thá» là nó có tháºt vá»›i các chá»§ Ä‘Ãch tháºt sá»±, không còn ngụy trang là thiên thần cá»§a ánh sáng mà lá»™ ra má»™t cách trÆ¡ tráo và xấu hổ.â€Â
Cách duy nhất để cho Chúa “có một khoảng không gian†là : im lặng, cầu nguyện và chịu sỉ nhục
Sau đó, linh mục Bergoglio giải thÃch, trong má»™t số cuá»™c khá»§ng hoảng, sá»± “bất lá»±c ná»™i tại†cá»§a các giải pháp cá»§a con ngưá»i có thể cần đến “ân sá»§ng cá»§a sá»± im lặngâ€. Ngà i cÅ©ng nhấn mạnh, khi đối diện vá»›i nghịch cảnh, chỉ có Chúa Kitô má»›i có thể buá»™c sá»± dữ lá»™ rõ khuôn mặt tháºt cá»§a nó, do đó má»›i có thể tạo được má»™t khoảng không gian cần thiết cho ánh sáng cá»§a Chúa.
Theo quan Ä‘iểm cá»§a Bergoglio, những cách duy nhất để đến vá»›i má»™t mặc khải như váºy chÃnh xác là những cách được Chúa Giêsu chấp nháºn trong Cuá»™c Khổ Nạn cá»§a Ngà i.
“Chỉ có má»™t cách để “tạo không gian†cho Chúa, đó là cách chÃnh Chúa đã dạy, chịu sỉ nhục và quên mình. Im lặng, cầu nguyện và chịu sỉ nhục.â€
Äiá»u nà y đưa đến má»™t cảnh báo chống lại các giải pháp quá con ngưá»i, như gần đây ngà i đã lặp lại vá»›i các giám mục Mỹ.
Trong tinh thần nà y, kỳ tÄ©nh tâm bốn ngà y theo đúng nghi thức Dòng Tên khi ngà i triệu táºp các chá»§ tịch Há»™i đồng Giám mục thế giá»›i vá» Rôma, buổi phụng vụ ăn năn đã được cá» hà nh tối thứ bảy 23 tháng 2 cùng vá»›i Äức Phanxicô và các chá»§ tịch Há»™i đồng Giám mục là má»™t sá»± kiện chÃnh yếu.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Phanxicovn

