Các nhà thừa sai Kitô giáo thưá»ng bị bắt trong các cuá»™c chiến chống vá»›i chÃnh quốc gia cá»§a mình. Khi các chÃnh phá»§ Anh, Ãức, Nga và Pháp buá»™c nhà cầm quyá»n Trung Hoa phải nhượng bá»™ đất Ä‘ai và o năm 1898, cả má»™t phong trà o chống ngưá»i ngoại quốc nổi dáºy ở Trung Hoa.
Gregory Grassi sinh ở à năm 1833, thụ phong linh mục năm 1856 và năm năm sau ngà i được sai đến Trung Hoa Lục Ãịa. Sau đó, Cha Gregory được tấn phong là m Giám Mục cá»§a giáo pháºn Bắc Shanxi. Và o năm 1900, trong cuá»™c nổi dáºy cá»§a các võ sÄ©, cùng vá»›i 14 nhà truyá»n giáo Âu Châu và 14 tu sÄ© Trung Hoa, ngà i chịu tỠđạo và o thá»i kỳ bách hại ngắn ngá»§i nhưng đẫm máu ấy.
Hai mươi sáu vị tỠđạo bị bắt theo lệnh cá»§a Yu Hsien, quan đầu tỉnh Shanxi. Tất cả bị chết chém và o ngà y 9 tháng Bảy 1900. Năm vị thuá»™c dòng Phanxicô Hèn Má»n; bảy vị thuá»™c tu há»™i Phanxicô Truyá»n Giáo cá»§a Ãức Maria – là các vị tỠđạo tiên khởi cá»§a tu há»™i. Vá» phÃa ngưá»i Trung Hoa, có bảy chá»§ng sinh và bốn giáo dân, tất cả Ä‘á»u thuá»™c dòng Ba Phanxicô. Ba giáo dân Trung Hoa khác bị giết ở Shanxi chỉ vì là m việc cho các tu sÄ© Phanxicô và bị bắt cùng vá»›i các ngưá»i khác. Ba tu sÄ© Phanxicô ngưá»i à cÅ©ng được tỠđạo trong tuần đó ở tỉnh Hunan.
Tất cả các vị tỠđạo được phong Chân phước và o năm 1946.
TỠđạo là sá»± nguy hiểm nghá» nghiệp cá»§a các nhà truyá»n giáo. Trong cuá»™c nổi dáºy cá»§a các võ sÄ© ở Trung Hoa Lục Ãịa, năm giám mục, 50 linh mục, hai trợ sÄ©, 15 nữ tu và 40.000 Kitô Hữu Trung Hoa đã bị giết. Tuy nhiên, số giáo dân Công Giáo Trung Hoa và o năm 1906 là 146.575 đã tăng lên đến 303.760 và o năm 1924. Sá»± hy sinh lá»›n lao đã Ä‘em lại kết quả lá»›n lao.
“TỠđạo là má»™t phần cá»§a bản chất Giáo Há»™i, vì nó biểu lá»™ cái chết cá»§a Kitô hữu trong hình thức tinh tuyá»n, là má»™t cái chết vì đức tin không chịu kiá»m chế. Qua sá»± tỠđạo, sá»± thánh thiện cá»§a Giáo Há»™i, thay vì thuần tuý vẫn chỉ có tÃnh cách không tưởng, đã thể hiện má»™t diá»…n đạt tá» tưá»ng cần thiết nhá» Æ¡n sá»§ng cá»§a Thiên Chúa. Ngay từ thế ká»· thứ hai, ngưá»i chấp nháºn cái chết vì đức tin Kitô giáo hoặc luân lý Kitô giáo được coi là má»™t ‘chứng nhân’ Danh từ nà y xuất phát từ Phúc Âm, vì Ãức Giêsu Kitô là ‘chứng nhân trung tÃn’ tuyệt đối (Khải Huyá»n 1:5; 3:14)†(Karl Rahner, Tá»± Ãiển Thần Há»c, táºp 2, trang 108-109).
HÄÄM

