So vá»›i những dịp khác, trò chÆ¡i dân gian ngà y Tết có phần đặc biệt hÆ¡n vá»›i bầu không khà cá»±c kỳ sôi động, rạo rá»±c tinh thần Ä‘ua tranh và đầy ắp tiếng cưá»i.
Từ nhiá»u thế ká»·, Tết cổ truyá»n cá»§a ngưá»i Việt luôn là thá»i Ä‘iểm nở rá»™ cá»§a những trò chÆ¡i dân gian vô cùng phong phú, mang bản sắc riêng cá»§a từng địa phương.
So vá»›i những dịp khác, lá»… há»™i cùng các trò chÆ¡i dân gian ngà y Tết có phần đặc biệt hÆ¡n vá»›i bầu không khà cá»±c kỳ sôi động, rạo rá»±c tinh thần Ä‘ua tranh và đầy ắp tiếng cưá»i.
Bắt trạch trong chum

Vá»›i trò chÆ¡i bắt trạch trong chum, ngưá»i ta đặt sẵn 5-7 chiếc chum thà nh má»™t hà ng ở sân đình, má»—i chum được đổ 2/3 nước và thả và o đó má»™t con trạch. Khi trò chÆ¡i bắt đầu, từng đôi trai đến bên má»—i chiếc chum, má»—i ngưá»i phải đưa má»™t tay ra ôm nhau, còn tay kia thò và o chum bắt trạch.
Cứ như váºy, cả hai choà ng tay cho đến khi bắt được trạch. Trạch trÆ¡n nên luôn luôn chạy thoát, thà nh ra đôi trai gái chỉ bắt được tay nhau. Dân là ng đứng xung quanh reo hò cổ vÅ© và trêu đùa các đôi, nhắc nhở đôi nà o mải bắt trạch mà quên ôm nhau.
Tiếng cưá»i nói, tiếng chiêng trống náo động. Khi bắt được trạch, cả hai cùng giÆ¡ cao tay lên để má»i ngưá»i xem đồng thá»i tiến lên lÄ©nh thưởng.
Äánh phết

Äánh phết là trò thi đấu chÆ¡i và o ngà y há»™i xuân ở đồng bằng Bắc Bá»™. Sân chÆ¡i là sân đình, hai đầu sân (theo hướng Äông – Tây) có vòng tròn vạch vôi hay đà o lá»— là m mục tiêu.
Ngưá»i đánh phết chia là m hai phe dùng gáºy tre để cả gốc dà i 1 m đánh và o quả phết (là m bằng gá»— tròn sÆ¡n Ä‘á», tượng trưng cho Mặt trá»i), há»… quả chuyển và o vòng tròn (hay lá»—) cá»§a đối phương là thắng cuá»™c. Có ngưá»i cho rằng trò đánh phết có nguồn gốc từ tục thá» Mặt Trá»i (quả phết chuyển động từ Äông sang Tây và ngược lại).
Dân gian còn gắn trò chÆ¡i nà y vá»›i sá»± tÃch Hai Bà Trưng huấn luyện binh sÄ©. Các cuá»™c thi đấu phết Ä‘á»u thu hút đông đảo ngưá»i xem, má»i ngưá»i cùng hò reo khÃch lệ trong không khà ồn à o sôi động. CÅ©ng bởi váºy mà có câu khẩu ngữ “vui ra phếtâ€.
Äáºp niêu đất

Äáºp niêu đất cÅ©ng là trò chÆ¡i dân gian khá phổ biến ở nhiá»u là ng quê miá»n Bắc. Trò chÆ¡i thưá»ng diá»…n ra ở sân đình hay trên sân rá»™ng.
Trước khi chÆ¡i, ngưá»i ta trồng ở giữa sân hai chiếc cá»™t cách nhau 5m, buá»™c dây thừng nối 2 thân cá»™t là m giá treo niêu. Má»™t vạch mốc cách giá treo niêu khoảng 3 đến 5m được kẻ là m Ä‘iểm xuất phát.
Trước khi chÆ¡i, trá»ng tà i sẽ trao cho ngưá»i chÆ¡i má»™t chiếc gáºy dà i khoảng 50cm, những ngưá»i tham gia chÆ¡i đứng dưới vạch mốc và bị bịt mắt nên há» phải định hình hướng Ä‘i rồi ước lượng khoảng cách treo niêu để Ä‘áºp cho trúng má»™t trong những chiếc niêu Ä‘ang treo trên dây. Ngưá»i Ä‘áºp trúng niêu sẽ có được phần thưởng ghi trong mảnh giấy nhá» trong chiếc niêu bị Ä‘áºp vỡ…
Bịt mắt bắt vịt
Ngà y Tết hầu hết các là ng Việt xưa Ä‘á»u có các trò vui để dân là ng cùng chÆ¡i lấy may, lấy phước. Trò bịt mắt bắt vịt là trò chÆ¡i khá phổ biến.
Ngưá»i chÆ¡i và ngưá»i xem táºp trung tại má»™t bãi đất rá»™ng quây thà nh má»™t vòng tròn. Ai muốn tham gia bắt vịt thì đăng ký vá»›i ban tổ chức. Ngưá»i ta chá»n những con vịt to, khá»e để chúng có thể chạy và bay nhanh. Hai ngưá»i chÆ¡i bị bịt chặt mắt và đưa và o vòng tròn.
Ngưá»i ta thả và o vòng tròn má»™t con vịt. Con vịt sợ hãi kêu và bay, chạy loạn xạ. Ngưá»i bắt vịt cứ theo tiếng vịt kêu mà chạy theo bắt. Khi con vịt bị bắt thì cuá»™c chÆ¡i kết thúc. Hai ngưá»i khác lại tiếp tục và o chÆ¡i tiếp.
Bắt vịt dưới ao

Và o những năm Tết ấm trá»i, má»™t số vùng quê còn tổ chức trò chÆ¡i bắt vịt dưới ao. “Sân†chÆ¡i là má»™t khoảng ao sâu, bá» cao hoặc dùng lưới hay que tre quây xung quanh. Ngưá»i chÆ¡i từ 2 đến 4 ngưá»i tùy theo diện tÃch cá»§a ao rá»™ng hay hẹp.
Ngưá»i ta thả xuống ao 2 con vịt to khá»e và lần lượt 2 hoặc 4 ngưá»i đăng ký xuống bắt. Trò chÆ¡i nà y ngưá»i chÆ¡i không bị bịt mắt nhưng đòi há»i nhanh nhẹn và bÆ¡i giá»i.
Bịt mắt bắt dê
Trò chÆ¡i bịt mắt bắt dê diá»…n ra trên má»™t sân cá», ngưá»i chÆ¡i quây xung quanh là m vòng tròn. Trò chÆ¡i chá»§ yếu là vui, tùy chá»— cÅ©ng có thể treo giải thưởng. Những ngưá»i chÆ¡i đăng ký và chia thà nh các cặp. Má»—i cặp lần lượt và o sân chÆ¡i.
Ngưá»i ta bịt mắt 2 ngưá»i tháºt chặt. Má»™t trong 2 ngưá»i là m dê, ngưá»i kia bắt. Ngưá»i là m dê trong quá trình chạy trốn thỉnh thoảng phải gây ra tiếng động để ngưá»i bắt biết mà đuổi theo. Má»™t hình thức khác cá»§a trò chÆ¡i nà y cÅ©ng tương tá»± như trò bịt mắt bắt vịt, vá»›i những chú dê sống là đối tượng cá»§a cuá»™c Ä‘uổi bắt.
Äi cầu kiá»u
Äi cầu kiá»u là má»™t trò chÆ¡i rất đơn giản mà không kém phần thú vị. Ngưá»i ta lá»±a chá»n má»™t bỠđất cao trên má»™t hố đất rá»™ng, bắc má»™t Ä‘oạn tre là m cầu. Äoạn tre ấy má»™t đầu nằm ghếch trên bỠđất, đầu kia buá»™c và o sợi thừng hay chão, dây buá»™c và o chiếc cá»™t chôn vững chắc.
Là m sao để chiếc cầu Ä‘ung đưa khó Ä‘i. Giải thưởng được treo trên cá»™t, đến lượt ai, ngưá»i đó leo cầu lấy thưởng. Có ngưá»i má»›i leo được và i bước thì đã ngã. Có ngưá»i ra tá»›i mút đầu cầu lấy được thăng bằng nhưng khi vá»›i tay lấy giải thưởng thì loạng choạng lăn tùm xuống ao. Cuá»™c chÆ¡i cà ng hấp dẫn và kÃch thÃch sá»± hiếu thắng cá»§a má»i ngưá»i.
Äi cà kheo

Äi cà kheo là má»™t trò chÆ¡i đòi há»i ngưá»i chÆ¡i phải lấy được thế cân bằng, có bước Ä‘i chÃnh xác, sức khoẻ tốt kết hợp nhịp nhà ng cả chân lẫn tay. Äể là m chá»§ được đôi cà kheo đòi há»i má»™t khoảng thá»i gian táºp luyện, dà i hay ngắn trùy theo sá»± khéo léo cá»§a má»—i ngưá»i.
Các cuá»™c thi cà kheo tại các vùng quê và o dịp Tết thưá»ng tạo được tiếng cưá»i sảng khoái cho ngưá»i theo dõi bởi sá»± hấp dẫn, bất ngá» cá»§a trò chÆ¡i. Sau khi chá»n được ngưá»i thắng cuá»™c, đội cà kheo cùng các cổ động viên cá»§a là ng sẽ sang là ng khác để thi tiếp.
Theo Äất Việt


