Kitô giáo và cơn kiệt nh�c giữa trưa

Có một ý kiến cho rằng thật hay khi so sánh mỗi thế kỷ Kitô giáo tồn tại với mỗi năm cuộc đ�i. Thế thì Kitô giáo được 21 tuổi, đủ lớn để có sự trưởng thành căn bản nhưng vẫn còn lâu mới chính chắn hoàn toàn. � kiến này có nhận thức thấu suốt đến thế nào?

�ây là một câu h�i phức tạp bởi Kitô giáo là tổng thể các cộng đoàn phụng tự và linh đạo trải khắp thế giới. Ví dụ như, nói v� các giáo hội, thật khó để nói v� một giáo hội Kitô giáo theo kiểu toàn cầu. Chẳng hạn như, ở châu Phi, hầu hết các giáo hội đ�u trẻ trung, đầy sức sống trẻ, và tăng trưởng mạnh, với những ti�m lực và vấn đ� đi kèm. Ở �ông Âu, các giáo hội vẫn còn trong giai đoạn phục hồi sau nhi�u năm bị đàn áp dưới th�i cộng sản và gi� đang đấu tranh để tìm sự cân bằng và sinh lực mới trong một xã hội thế tục hóa hơn bao gi� hết. Các giáo hội Mỹ La tinh thì ngả theo thần h�c giải phóng. Vì ở đó có các vấn đ� công bằng xã hội, có những ngư�i đấu tranh vì nó nhân danh Chúa Giêsu, và tất cả đã tạo nên một sắc thái linh đạo và cái nhìn riêng v� giáo hội.  Ở châu �, tình hình còn phức tạp hơn. Ngư�i ta sẽ nói v� bốn biểu đạt riêng biệt của giáo hội và tương đồng với nó là bốn linh đạo khác nhau ở châu �. Là châu � Phật giáo, châu � Ấn giáo, châu � Hồi giáo, và một châu � hậu Kitô giáo. Các giáo hội và linh đạo biểu lộ khá là khác nhau ở nhi�u vùng châu �. Cuối cùng là Tây Âu và Bắc Mỹ, g�i chung là “Phương Tây.� Có vẻ như ở Phương Tây, Kitô giáo không còn t�a sáng theo kiểu trẻ trung và đầy sức sống, nhưng nhìn qua có vẻ như một đối tượng già nua, mệt m�i rồi.

�ó có phải là cái nhìn đúng v� Kitô giáo ở Tây Âu, Bắc Mỹ, và các khu vực thế tục hóa cao trên thế giới? Các giáo hội chúng ta có già nua, mệt m�i, và kiệt quệ không?

�ấy là một góc nhìn thôi, bức tranh toàn cảnh cho chúng ta một cách diễn giải khác. Sigmund Freud và Karl Marx, cùng với nhi�u nhân vật theo Th�i đại �nh sáng, thấy Kitô giáo là một thứ hết th�i, một thực thể đang hấp hối, là cái chết không thể tránh kh�i của sự ngây thơ kh� khạo.  Nhưng Teilhard de Chardin cũng nhìn vào bối cảnh đó, lại thấy m�i chuyện theo chi�u ngược lại. Với cha, Kitô giáo vẫn còn “mang tã� đang đấu tranh để lớn lên trưởng thành, một đứa trẻ vẫn còn h�c đi, do đó thỉnh thoảng vấp ngã. Ngòi bút thiêng liêng đương đại, Tomas Halik, ngư�i vừa giành Giải Templeton danh tiếng, lại đưa ra một cái nhìn khác. Với Halik, Kitô giáo ở Phương Tây đang trải qua “cơn kiệt nh�c giữa trưa� hay như tình trạng mất ý tưởng của một nhà văn.  Ông rất đồng tình với đi�u mà Charles Taylor đã nói trong công trình nghiên cứu của ông, Một Th�i đại Thế tục (A Secular Age). Với Taylor, những gì chúng ta đang thấy ngày nay không hẳn là một cuộc khủng hoảng đức tin cho bằng một cuộc khủng hoảng v� hình dung và dung nạp. Các ngòi bút Kitô giáo trước đây đã g�i chuyện này là “đêm tối của tâm hồn,� và Halik cho rằng đây không phải là chuyện xảy ra vào cuối ngày, mà là vào lúc giữa ngày.

Tôi rất đồng tình với Halik.  Kitô giáo, các giáo hội và linh đạo ở Tây Âu và Bắc Mỹ không già cỗi và hấp hối, không phải là một đối tượng hết th�i. Thật ra, đó vẫn là những đối tượng trẻ trung, mới chỉ 21 tuổi, vẫn còn nhi�u đi�u cần trưởng thành. Nhưng tôi đồng ý với các chỉ trích mang tính bảo thủ rằng, không phải chắc chắn sẽ trưởng thành được như thế, nhưng chuyện này dựa vào việc chúng ta đưa ra những ch�n lựa rõ ràng và dấn thân mạnh mẽ với một đức tin chân thật. Như bất kỳ bậc cha mẹ nào, bạn sẽ biết là không có gì bảo đảm đứa con 21 tuổi của bạn sẽ đạt được sự chính chắn trưởng thành. M�i chuyện có thể xảy ra ngược lại, và với Kitô giáo ngày nay cũng thế. Không có gì là bảo đảm.

Nhưng trong đức tin, và trong các ch�n lựa cùng dấn thân mà chúng ta sẽ phải thực hiện, đi�u quan tr�ng là chúng ta phải xác định đúng v� mình để làm đúng việc. Chúng ta không già nua và hấp hối. Chúng ta trẻ trung, và dù cho đang bị “cơn kiệt nh�c giữa trưa� hành hạ, thì chúng ta vẫn còn cả buổi chi�u nữa mà. Buổi chi�u của chúng ta vẫn có đó, và nhiệm vụ của buổi chi�u khá khác biệt với nhiệm vụ của buổi sáng hay buổi tối.  Như James Hillman đã nói: “Những năm đầu đ�i phải tập trung vào làm việc cho xong, còn những năm sau cuối đ�i phải dành để suy nghĩ xem đã làm được những gì và làm thế nào.�

Nhưng buổi chi�u phải tập trung vào một chuyện khác, cụ thể là, nhiệm vụ đào sâu. Cả linh đạo và nhân h�c đ�u đồng ý rằng buổi xế chi�u của cuộc đ�i là th�i gian quan tr�ng để trưởng thành, một th�i gian quan tr�ng để đào sâu nội tâm. Và phải nhớ, đây là đào sâu chứ không phải phục hồi.

Không thể thắng được cơn kiệt nh�c giữa trưa của chúng ta bằng cách trở lại làm công việc buổi sáng với hy v�ng làm cho mình tươi mới, cũng không phải bằng ngồi nghỉ ngơi thụ động. Phải thắng cơn kiệt nh�c giữa trưa bằng các tìm những nguồn suối tươi mới đang chôn sâu bên trong chúng ta.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch

Phanxicovn