Ngày 14 tháng 11 THÁNH TÊ-PHA-NÔ THỂ Giám Mục Thừa Sai Tử Đạo

Gương Thánh nhân: “Tây dương Đạo trưởng Thể đã lẫn lút ở trong nước ta trên 30 năm. Hắn đã giảng đạo tà, lừa dối dân gian. Khi bị bắt điều tra, hắn đã cung khai hết mọi tội lỗi. Theo luật triều đình, lẽ ra phải chém đầu hắn, bêu lên giữa chợ cho quần chúng biết. Nhưng vì hắn đã chết trong tù, ta truyền phải quăng xác hắn xuống sông”

Đó là bản án vua Tự Đức kết tội Đức cha Thể. Bản án đó chứng minh hùng hồn công trạng truyền giáo suốt 32 năm của vị Tông đồ Chúa, trên quê hương đất nước chúng ta. Vô tình nhà vua đã nêu cao tấm gương hy sinh anh dũng của vị Giám mục thừa sai nầy cho muôn thế hệ.

Tê-pha-nô Thể sinh ngày 08 tháng 02 năm 1802 tại nước Pháp. Cha mẹ nghèo lại đông con, cậu phải nhờ bà con giúp đỡ mới đi học được. Nhưng Chúa lại thương kẻ bần cùng. Người kêu gọi cậu giúp việc Người. Và như các thánh tông đồ xưa, cậu đã sẵn sàng nghe tiếng Chúa, xin vào chủng viện, tu luyện học hành. Sau thời gian kiên tâm chịu khó tu học, ngày 24 tháng 09 năm 1825, thầy Tê-pha-nô được lãnh Bí tích Truyền chức Thánh, làm Linh mục của Chúa.

Ý Chúa muốn cha đem Chúa đến cho những người ở phương xa, nên năm 1827, cha xin gia nhập Hội Thừa sai Pa-ri, và được gởi sang Việt Nam .

Ngày 02 tháng 05 năm 1829, vị Linh mục hăng say truyền giáo đã đến chủng viện Lái Thiêu, học tiếng, chọn tên Việt Nam là Thể, đồng thời giúp dạy các chủng sinh. Cha giảng dạy ở đây mới được bốn năm thì vua Minh Mạng ra chiếu chỉ cấm đạo toàn quốc, bắt bớ các linh mục, giết hại các tín hữu. Đức Cha Từ và cha Thể cùng một số Linh mục, chủng sinh phải di tản qua Thái Lan. Nhưng sau một thời gian, Đức Cha thấy cần phải có người hướng dẫn các Linh mục cũng như giáo hữu ở Việt Nam trong cơn bách hại khốn khổ. Ngài truyền chức Giám mục cho cha Thể và yêu cầu cấp tốc trở lại Việt Nam .

Giữa cơn bách hại khốc liệt, vị tân Giám mục là nguồn an ủi khích lệ lớn lao cho mọi người. Ngài viết thơ gởi đi khắp nơi, kêu gọi khuyến khích giáo sĩ cũng như giáo dân giữ vững đức tin, can đảm trung thành với Chúa. Ngài cho người tìm kiếm các nữ tu Mến Thánh giá đang ẩn trốn, trở lại giúp các họ đạo, đồng thời nhờ một số cha chiêu mộ và đào tạo các thầy giảng, để rồi ngài phong chức Linh mục cho họ. Vì ngài ý thức rõ: nếu thiếu chủ chăn, đàn chiên sẽ tan rả…

Dù vậy, ngài thấy vẫn còn thiếu người cộng tác, giúp lo cho giáo dân. Năm 1841, ngài tổ chức Công đồng Gò Thị, gồm ba thừa sai và 13 Linh mục người Việt Nam trong giáo phận Đàng Trong, bàn về việc đào tạo thêm số Linh mục bản xứ. Qua cuộc thảo luận, ngài thấy mở chủng viện rất khó khăn, không thể thực hiện được trong lúc cấm đạo. Ngài nhờ mỗi Linh mục chọn một số em, gởi qua Pê-năng học, rồi trở về chịu chức Linh mục và làm việc tông đồ. Nhờ tổ chức như thế, giáo phận ngày càng tăng thêm số Linh mục phục vụ giáo dân, và rao truyền đạo Chúa cho lương dân. Số người trở lại đạo mỗi năm một thêm đông, cả đồng bào dân tộc thiểu số cũng có nhiều người nhận được Tin mừng.

Giữa lúc công cuộc truyền giáo đang phát triển tốt đẹp như thế, thì năm 1861, vua Tự Đức ra chiếu chỉ Phân sáp, bắt đạo hết sức gắt gao. Đức Cha phải trốn ẩn nhà nầy sang nhà khác. Ngày 24 tháng 10, ngài đang ẩn ở nhà bà Ma-đa-lê-na Lựu thì quân lính đến bao vây. Ngài vội vã trốn xuống hầm, nhưng không kịp cất giấu đồ lễ. Quân lính thấy tang vật đó, bắt buộc bà Lựu phải đem nộp Tây dương Đạo trưởng, bằng không chúng sẽ phá nhà, đánh mọi người cho chết. Cả nhà đều bị tra tấn dữ dội, nhưng không ai chịu khai nộp Đức Cha. Thấy thế, Đức Cha không thể cầm lòng được; ngài không đành để cho con chiên phải hành khổ vì mình, ngài ra nộp mình. Vừa thấy ngài, quân lính ùa tới bắt trói, nhốt vào củi, rồi bắt luôn bà Lựu, hai chú giúp lễ và mấy người lân cận.

Bị nhốt trong củi chật hẹp, Đức Cha phải ngồi co ro một chỗ suốt mấy tuần lễ hết sức khổ nhọc, phần ngài bị bệnh kiết lỵ nên kiệt sức, thở hơi cuối cùng ngày 14 tháng 11 năm 1861. Quan trấn thủ Bình Định truyền đem ngài đi chôn. Nhưng sau đó, triều đình lại gởi bản án đến ghi rõ:

“Tây dương Đạo trưởng Thể đã lẫn lút ở trong nước ta trên 30 năm. Hắn đã giảng đạo tà, lừa dối dân gian. Khi bị bắt điều tra, hắn đã cung khai hết mọi tội lỗi. Theo luật triều đình, lẽ ra phải chém đầu hắn, bêu lên giữa chợ cho quần chúng biết. Nhưng vì hắn đã chết trong tù, ta truyền phải quăng xác hắn xuống sông.”

Chiếu theo bản án đó, quan trấn thủ cho đào mồ ngài lên, ném thi hài ngài xuống sông.

Ngày 02 tháng 05 năm 1909, Đức Thánh Cha Pi-ô 10 tôn phong ngài lên Chân phước. Và Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô 2 suy tôn ngài lên Hiển thánh.

Quyết tâm: Noi gương thánh Giám mục Tê-pha-nô Thể tử đạo, hết lòng lo mở mang Nước Chúa, nhất là mời gọi nhiều người dâng mình giúp việc Chúa, đào tạo các trẻ trong gia đình và họ đạo nên tông đồ của Chúa.

Lời nguyện:Lạy Cha, Cha đã ban cho Giáo hội Việt Nam nhiều chứng nhân anh dũng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dào trên quê hương đất nước chúng con. Xin nhận lời các ngài chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngài để lại, luôn can đảm làm chứng cho Cha và trung kiên mãi đến cùng.