Chiến đấu với phúc lành của cha tôi

Cha tôi qua đ�i khi tôi hai mươi ba tuổi, là chủng sinh còn non nớt, còn bỡ ngỡ h�c h�i v� cuộc đ�i. Dù ở tuổi nào đi nữa, mồ côi cha cũng là đi�u khó chịu đựng, và nỗi buồn của tôi còn tăng gấp bội vì lúc đó tôi chỉ mới bắt đầu hiểu và cảm kích cha tôi.

Chỉ sau này tôi mới nhận ra rằng tôi không còn cần tới ông nữa, dù tôi vẫn còn tha thiết mong có ông. Những gì phải trao truy�n cho tôi, ông đã trao truy�n. Tôi đã nhận được ơn phước của ông, và đó là những gì từ con ngư�i thực của ông, và những gì mà rốt cuộc chính là tặng phẩm của cuộc đ�i ông dành cho tôi.

Tôi hiểu rằng tôi đã nhận được ơn phước của ông. Cuộc đ�i tôi và hướng đi của tôi đã khiến ông mãn nguyện và tự hào. Như tiếng nói của Chúa Cha cất lên trong lễ rửa tội của Chúa Giêsu, tiếng nói của cha tôi đã nói với tôi: Con là con của cha, ngư�i mà cha hoàn toàn mãn nguyện. �ó là tất cả những gì một con ngư�i có thể xin được từ cha mình.

Ông đã để lại gì cho tôi và con cháu của ông? Có quá nhi�u nên không thể nêu ra hết, nhưng trong số đó có những đi�u này: Ông là một trong những ngư�i thật sự đức độ nhất mà tôi từng biết, ngư�i biết ki�m chế bản thân, giữ đạo đức tối đa nhất có thể. Ông không phải là ngư�i cho rằng mình chỉ là ngư�i, nên nếu vi phạm một vài luật lệ là chuyện bình thư�ng. Ông từng nói với chúng tôi câu bất hủ này: “Ai cũng có thể cho mình thấy nhân tính của h�; nhưng ba cần ai đó cho ba thấy thiên tính!� Ông mong ch� bạn đừng thất bại, sống xứng đáng với những gì mà lòng tin và đức hạnh đòi h�i ở bạn, và không lấy cớ này cớ n�. Nếu chúng tôi, những ngư�i thân trong gia đình ông, có hấp thụ được đi�u gì từ sự hiện diện của ông, thì đó chính là bản tính ngoan cư�ng như vậy v� đạo đức.

Ngoài ra, ông còn có bản tính đúng mực không h� lay chuyển, gần như là bệnh. Không bao gi� có cơn bộc phát kích động hay điên rồ nào, cũng không h� trầm cảm, không dao động, không cần phải đoán hôm nay ông vui buồn như thế nào. Với bản tính vững vàng như vậy, cộng thêm sự yểm trợ của mẹ tôi, ông đã tạo cho chúng tôi một mái nhà, luôn luôn là cái kén an toàn, một nơi chốn đôi khi tẻ nhạt, nhưng luôn luôn an toàn. Khi nghĩ v� mái nhà nơi tôi đã lớn lên, tôi hình dung nó như tổ ấm an toàn, nơi tôi có thể ngồi nhìn ra cơn bão bên ngoài, qua khung cửa sổ ấm áp, bình an.

Vì gia đình chúng tôi đông nên tình yêu thương và chăm chút của ông phải san sẻ với rất nhi�u anh chị em khác của tôi. Tôi chưa bao gi� nghĩ v� ông như cha “của tôi�, mà luôn là cha “của chúng tôi�. Có lẽ, hơn bất kỳ đi�u gì khác, đi�u đó đã giúp tôi thấu hiểu được thách thức đầu tiên trong bài Ca tụng Chúa, đó là Chúa là Cha của “Chúng ta�, một ngư�i mà chúng ta chia sẻ với nhi�u ngư�i khác, chứ không phải là một thực thể của riêng. Ngoài ra, gia đình của cha tôi mở rộng ra không chỉ bao gồm những đứa con ruột của ông. Tôi đã sớm hiểu được rằng không nên cự lại việc ông không thể lúc nào cũng ở bên cạnh chúng tôi, ông có những lý do chính đáng để ông phải đi: công việc, cộng đồng, nhà th�, bệnh viện, h�p hội đồng cố vấn trư�ng h�c, các hoạt động chính trị. Ông là rư�ng cột của một gia đình rộng lớn hơn gia đình nh� của chúng tôi.

Cuối cùng, và nhất là ông đã truy�n ng�n lửa mê bóng chày cho các anh chị em tôi, �ây là điểm nổi bật biểu lộ bản năng tự do của ông, nơi tâm hồn ông có thể tận hưởng những giây phút nghỉ ngơi.

Nhưng ơn phước không bao gi� chỉ thuần là phúc lành, cha tôi cũng là con ngư�i, và điểm mạnh nhất của một ngư�i cũng lại là điểm yếu nhất của ngư�i đó. Trong tất cả đư�ng gân thớ thịt thấm đẫm đức hạnh và vững vàng như đá đó, lại có sự kín kẽ mà đôi khi không làm cho ông được uống tr�n vẹn ni�m vui sống dạt dào. Mỗi cậu con trai đ�u dõi mắt nhìn theo bước nhảy của cha mình và đánh giá ông một cách vô thức v� một vài tính chất của ông: lưỡng lự, uyển chuyển, buông thả, phô trương, t� ra đúng mực, vô trách nhiệm. Cha tôi chưa bao gi� uyển chuyển trong bước nhảy của ông, và tôi thừa hưởng bước nhảy này, đi�u này làm cho tôi cảm thấy xót xa trong tận sâu thẳm. Hồi nh� cũng như khi đã lớn, có nhi�u khi, trong một thoáng, tôi cảm thấy tôi thà đổi cha tôi lấy một ngư�i cha có bước nhảy uyển chuyển hơn, một ngư�i nào đó bớt kín kẽ hơn trước ni�m vui sống dạt dào.

Và đó là phần nào trong nỗ lực chiến đấu của tôi để th� nhận đầy đủ phúc lành của cha. Tôi thư�ng nhớ dòng thơ trứ danh của William Blake trong bài Infant Sorrow (Nỗi buồn phi�n con trẻ): “Vật lộn trong vòng tay của cha tôi�. Với tôi, câu đó nghĩa là vật lộn với việc đôi khi cha tôi không thể đơn giản buông trôi và thụ hưởng tr�n vẹn tặng phẩm của cuộc đ�i.

Nhưng, nếu như có sự lưỡng lự, thì trong vũ điệu cuộc đ�i của cha tôi không h� có sự vô trách nhiệm, dù cho đôi khi đi�u này có nghĩa là đứng hẳn bên ngoài điệu nhảy. Tôi đau buồn ở tang lễ cha tôi, nhưng tôi cũng tự hào nữa, tự hào trước sự kính tr�ng vô cùng mà m�i ngư�i dành cho cha, bởi cách ông đã sống trong cuộc đ�i này. Ngày đưa tang cha, không h� có ai phán xét bản tính kín kẽ của ông.

Tính tới mồng 5 tháng 1 năm nay, số ngày tôi sống trên cõi đ�i này đã nhi�u hơn số ngày cha tôi sống. Gi� đây tôi đã già hơn ông trước kia. Nhưng tôi vẫn sống trong phước lành của ông, đang nỗ lực một cách có ý thức và vô thức để vươn lên, để vinh danh những gì ông đã trao truy�n cho tôi, cha tôi. Và đi�u đó phần nhi�u là tốt đẹp, mặc dù tôi vẫn có những phút giây thấy mình đứng bên ngoài ni�m vui sống, kín kẽ, mang vẻ mặt của cha tôi, nhìn một cách ghen tị những ai có bước nhảy uyển chuyển hơn tôi – tôi, mãi mãi là con trai của cha tôi.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn