Thứ ngôn ngữ sâu sắc hơn

Ronald Rolheiser, 2010-05-23

Cách đây một năm, ở ngoại ô thành phố Guatemala, cha Lorenzo Rosebaugh, một nhà truy�n giáo dòng Hiến Sĩ �ức Mẹ Vô Nhiễm, bị bắn chết khi đang lái xe với một số nhà truy�n giáo khác tới một cuộc h�p cộng đoàn. Có lẽ sẽ không bao gi� biết được động cơ thật sự của kẻ giết cha. Mới nhìn qua, sự việc dư�ng như không khác gì một vụ bạo lực cướp của giết ngư�i, nhưng với hoàn cảnh cuộc đ�i của Lorenzo và cuộc chiến đấu tr�n đ�i của cha vì công lý cho ngư�i nghèo, thì bất kể ai, tôi cũng không phải là ngoại lệ, đ�u muốn tin rằng việc cha bị bắn không chỉ là chuyện có mặt không đúng nơi đúng lúc. Có quá nhi�u thứ gợi cho thấy đây không đơn thuần là một tai nạn. Nếu không có vấn đ� gì khác, cái chết tử thương này một cách nào đó có tính biểu tượng: số phận đã không định đoạt cho Lorenzo chết già trên giư�ng êm ái.

Tôi gặp Lorenzo lần đầu tiên tại nhà dòng mẹ của chúng tôi ở Aix-en-Provence, nước Pháp, cách đây mư�i năm. Lúc đó cha vừa trở v� sau một chuyến đi truy�n giáo dài ở châu Mỹ La-tinh, nơi trong nhi�u năm cha đã sống với ngư�i nghèo trên đư�ng phố của Recife, trên đầu không h� có mái che, không h� có một địa chỉ cố định. Mắc một căn bệnh nghiêm tr�ng, cha buộc phải trở v� Mỹ, rồi cộng đoàn Dòng Hiến Sĩ �ức Mẹ Vô Nhiễm cho phép cha đi nghỉ Xa-bát tại Pháp. Cha tới đó, không nói được một chữ tiếng Pháp nào. Ấy vậy mà khi gặp cha ở đó, chưa đầy một tháng từ ngày bước chân tới, tôi thấy cha đang ngồi trên bậc tam cấp nhà th� gần khu dân cư của cộng đoàn chúng tôi với hơn chục ngư�i vô gia cư xúm quanh. H� đang chia sẻ thức ăn thuốc hút với nhau và đang trò chuyện gì đó. Trông giống như một cuộc píc-níc trong công viên.

Chuyện này chẳng có gì khác thư�ng, trừ việc cha Lorenzo không nói được một từ tiếng Pháp nào và những ngư�i quây quần quanh cha cũng không nói được tiếng Anh, tiếng Bồ �ào Nha hay Tây Ban Nha (những tiếng cha nói được). Vậy nhưng rõ ràng h� có vẻ đang giao tiếp với nhau, và giao tiếp một cách sâu đậm, với cái cách có thể khiến ngư�i ngoài ghen tỵ, và Lorenzo là tâm điểm của h�.

Bằng cách nào? Bằng cách nào chúng ta có thể nói với nhau mà vượt lên trên việc giao tiếp bằng những ngôn ngữ thông thư�ng chúng ta biết?

Khi thánh Lu-ca lần đầu tiên mô tả Lễ Hiện Xuống, ông kể cho chúng ta rằng sau khi lãnh nhận Chúa Thánh Thần, các môn đồ đầu tiên của Chúa Giêsu đi ra ngoài công chúng và bắt đầu nói, và tất cả m�i ngư�i, hết thảy m�i ngư�i, dù sắc tộc hay ngôn ngữ của h� thế nào, đ�u nghe  những l�i này như nghe bằng ngôn ngữ của h�. Hàng rào ngôn ngữ ngăn cách cũ không còn cản trở việc nghe thấy hay hiểu được. Ngôn ngữ cất lên từ tâm hồn đã vượt lên trên m�i sắc tộc và tiếng mẹ đẻ.

Thật hết sức dễ dàng khi chúng ta đơn giản viết ra đi�u này như kể lại một chuyện mầu nhiệm, một sự can thiệp của Chúa làm n�n tảng đặc biệt để tạo dựng giáo hội. �i�u đó cũng có thể đúng, nhưng còn có một ý nghĩa nữa: có những ngôn ngữ ở những cấp độ khác nhau.

Ở cấp độ rõ ràng nhất, ngôn ngữ phụ thuộc vào từ ngữ nói ra, mà l�i nói thì luôn luôn phải là một ngôn ngữ cụ thể, ví dụ tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Trung Quốc. Ở cấp độ này, l�i nói có một sức mạnh tương đối, nhưng chúng cũng có thể đánh lừa và dối trá. L�i nói không phải lúc nào cũng là tấm gương chính xác phản chiếu trái tim. Hơn nữa, luôn luôn chúng ta không thể nào tìm được l�i diễn tả khi ta cần nhất, đặc biệt trong những hoàn cảnh sâu sắc, như khi bi kịch, chết chóc và sự phản bội làm chúng ta câm bặt.

Nhưng chúng ta còn có những thứ ngôn ngữ khác: trên l�i nói còn có ngôn ngữ cơ thể. Cơ thể của chúng ta còn có thể diễn tả được nhi�u hơn và trung thực hơn l�i nói của chúng ta. Qua cơ thể, qua điệu bộ, cử chỉ và từng dáng vẻ của cơ thể, chúng ta nói một cách sâu sắc hơn và chân thực hơn so với khi chúng ta nói bằng l�i.

Và chúng ta vẫn còn một thứ ngôn ngữ sâu sắc hơn nữa: sâu sắc hơn ngôn ngữ cơ thể, chúng ta nói bằng tâm hồn, bằng ngôn ngữ của Chúa Thánh Thần, một thứ ngôn ngữ xuyên qua l�i nói và ngôn ngữ của cơ thể chúng ta. Ngôn ngữ của tâm hồn là gì?

Chúa Thánh Thần không chỉ là một bản vị trong Chúa Ba Ngôi, hết sức trừu tượng và bất khả tư nghì. Thánh Kinh nói với chúng ta rằng Chúa Thánh Thần lại rất cụ thể, có thể tư niệm, và hữu hình trong lòng nhân đức, ni�m vui, bình an, kiên nhẫn, lòng tốt, đức chịu đựng, trung thành, dịu dàng, và trinh trắng. Dù có mặt hay vắng mặt, tất cả cất tiếng nói với chúng ta to và rõ ràng hơn bất kỳ l�i nói hay cử chỉ, điệu bộ nào của chúng ta.

Rốt lại, chúng ta không ai bị ai lừa dối cả. Chúng ta nghe không phải bằng l�i nói, không phải bằng cử chỉ điệu bộ, và không phải bằng những gì chúng ta cố tình nói rõ với nhau. Trái tim nghe thấy tiếng trái tim và tâm hồn nhận ra nhau bất cứ khi nào và nơi nào tâm hồn hiển lộ. Vậy nên nhi�u ngư�i chúng ta say sưa nói v� tình thương của chúng ta đối với ngư�i nghèo, nhưng ngư�i nghèo không nghe thấy chúng ta nói, không hiểu được chúng ta, không tìm lại quanh chúng ta, kể cả khi chúng ta nói một cách hoàn hảo bằng thứ ngôn ngữ mẹ đẻ của h�.

Khi làm việc ở châu Mỹ La-tinh, Lorenzo Rosebaugh chỉ bập bõm nói thứ tiếng Tây Ban Nha sai bét và thứ tiếng Bồ �ào Nha sai bét. Vậy mà ngư�i nghèo ở đó cũng nghe được cha và hoàn toàn hiểu những gì cha nói. Cha không h� nói chút tiếng Pháp nào mà cha vẫn có thể ngồi trên bậc tam cấp nhà th� ở Pháp và quây tụ quanh mình những ngư�i vô gia cư chỉ nói được tiếng Pháp – và h� hiểu cha một cách rõ ràng như thể đang nghe ngôn ngữ mẹ đẻ của mình.

�ó là ngôn ngữ của Lễ Hiện Xuống.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn