Gương Thánh nhân: TỠđạo là là m chứng cho Chúa. ChÃnh Chúa Giê-su là vị tỠđạo dầy ý nghÄ©a, và là khuôn mẫu tỠđạo cho các tông đồ môn đệ sau nầy.
Noi gương Äức Ki-tô, các thánh tỠđạo Việt Nam thông hiệp trá»n vẹn và o việc là m chứng và công trình cứu rá»—i cá»§a Ngưá»i. Các ngà i chẳng những là m chứng bằng mạng sống, mà còn bằng lá»i nói cá»§a mình, như trưá»ng hợp hai thánh Vinh-sÆ¡n Liêm và Gia-cin-tô tỠđạo hôm nay.
* * *
Vinh SÆ¡n Phạm Hiếu Liêm chà o Ä‘á»i năm 1732, tại là ng Trà LÅ© tỉnh Nam Äịnh, trong má»™t gia đình thân hà o đạo đức.
Năm 12 tuổi, cáºu nghe theo tiếng Chúa gá»i, dâng mình và o nhà Chúa, tu luyện trong trưá»ng do các cha Dòng Äa-minh Ä‘iá»u khiển. Thấy cáºu thông minh đạo đức, các cha tin chắc sau nầy cáºu có thể giúp Ãch nhiá»u cho Há»™i thánh, nên gởi Ä‘i du há»c tại Ma-ni-la, nước Phi-luáºt-tân.
Äúng như các cha nháºn xét, thầy Vinh-sÆ¡n Liêm há»c hà nh xuất sắc, đạo đức dồi dà o. Và để phát triển thêm nhân đức, thầy xin gia nháºp Dòng thánh Äa-minh, lấy hiệu là Vinh-sÆ¡n Hòa Bình. Sau đó, thầy còn há»c thêm bốn năm thần há»c. Năm 1758, thầy thụ phong Linh mục và trở vá» phục vụ quê hương. Ngà y 20 tháng giêng năm 1759, vị tân Linh mục vá» tá»›i Trung Linh, được cha chÃnh địa pháºn và thân quyến đón tiếp nồng háºu, sau tám năm du há»c nước ngoà i.
Trước hết, cha được bổ nhiệm là m giáo sư chá»§ng viện Trung Linh. Cha Ä‘em hết tà i lá»±c truyá»n đạt cho chá»§ng sinh tất cả những gì cha đã há»c biết. Cha mong má»i là m sao cho há» thu nháºp được nhiá»u kiến thức và táºp luyện đầy đủ các nhân đức, để sau nầy phục vụ giáo pháºn, mở mang Nước Chúa, phát triển Há»™i thánh. Äặc biệt cha cố gắng huấn luyện cho há» có tinh thần tông đồ, hy sinh chịu khó vì lòng mến Chúa và yêu thương cứu giúp các linh hồn. Vì giữa lúc Há»™i thánh gặp cÆ¡n bách hại, cần có nhiá»u Linh mục biết hy sinh xả ká»·, can đảm trước má»i thá» thách gian khổ.
Sau thá»i gian ở chá»§ng viện, Äức Cha sai cha Ä‘i giúp các xứ Phú Thái, Quất Lâm, Trung Lao, Lạc Thá»§y… Äến đâu, cha cÅ©ng nhiệt thà nh lo cho giáo dân: giảng dạy đạo lý, ban các Bà tÃch, an á»§i khÃch lệ há» can đảm trung thà nh giữ vững đức tin. Cha không chỉ hạn hẹp hoạt động tông đồ trong giáo xứ, mà còn táºn tâm rao giảng đạo Chúa cho lương dân, bất chấp khó khăn nguy hiểm trong thá»i kỳ cấm đạo.
Ngà y 01 tháng 10 năm 1773, Ä‘ang lúc cha chuẩn bị cho giáo dân mừng lá»… Äức Mẹ Môi Khôi tại há» Lương Äống, quân lÃnh đến vây bắt Ä‘em ná»™p cho quan chánh tổng. Quan giam cha tại đó 12 ngà y, cố ý đợi giáo hữu Ä‘em tiá»n đến chuá»™c; nhưng khi không thấy ai đưa tiá»n đến thì giải cha vá» Hà Ná»™i. Tại đây, cha được gặp cha Gia-cin-tô Gia là Linh mục cùng dòng, đã bị bắt giam và đang chá» ngà y xét xá».
Gia-cin-tô Gia sinh ngà y 13 tháng 10 năm 1743, tại Gia-ti-va, nước Tây-ban-nha.
Lá»›n lên, được Chúa ban Æ¡n soi sáng, cáºu quyết tâm dâng mình giảng đạo Chúa. Cáºu xin gia nháºp dòng Äa-minh, và năm 1762 được gởi sang Phi-luáºt-tân tu luyện há»c táºp. Sau khi mãn khóa thần há»c, thầy Gia-cin-tô thụ phong Linh mục và tình nguyện Ä‘i giảng đạo ở Trung Hoa. Tháng tư năm 1766, vị tân Linh mục nhiệt thà nh truyá»n giáo nầy đã đến Phúc Kiến, giữa lúc ở đây Ä‘ang gặp cÆ¡n bắt đạo gắt gao. Dù váºy cha vẫn can đảm lăn xả và o cánh đồng truyá»n giáo, bất chấp nguy hiểm khó khăn. Chỉ trong vòng ba năm, cha đã giúp nhiá»u ngưá»i biết Chúa, khuyến khÃch các tÃn hữu giữ vững niá»m tin.
Công cuá»™c truyá»n giáo Ä‘ang trên đà phát triển thì ngà y 18 tháng 07 năm 1769, cha bị bắt và bị trục xuất ra khá»i Trung Hoa.
Rá»i Trung Hoa đầy thương tiếc, nhưng cha không ngã lòng. Cha đến Ma-cao, gặp ngay dịp hai cha cùng dòng từ Ma-ni-la tá»›i để Ä‘i truyá»n giáo tại Việt Nam . Phải chăng Chúa Quan phòng muốn cha đến giúp ngưá»i Việt Nam nhìn biết tin kÃnh Chúa? Cha tháp tùng theo hai cha đó, và ngà y 23 tháng 02 năm 1770, cha đã đến Bắc Việt ở tại Trung Linh há»c tiếng và lấy tên Việt là Gia.
Sáu tháng sau, Bá» trên cá» cha đến giúp xứ Lai á»”n và Kẻ Äiá»n. Vì hai xứ đạo ở cách xa nhau, cha phải vất vả tá»›i lui lo việc mục vụ, phải Ä‘i bá»™ nhiá»u ngà y nhiá»u lần, nên sức khá»e ngà y má»™t giảm sút. Dù váºy, cha cÅ©ng cố gắng chu toà n bổn pháºn mục tá». Giáo dân thấy cha yếu sức mà vẫn ná»— lá»±c chịu khó giảng dạy và ban các Bà tÃch hằng ngà y thì hết lòng yêu mến kÃnh phục. NhỠđó há» luôn luôn sẵn sà ng nghe lá»i cha khuyên bảo dạy dá»—, sốt sắng giữ đạo, giữ vững niá»m tin.
Ngà y 12 tháng 07 năm 1773, cha được má»i Ä‘i xức dầu cho má»™t bệnh nhân ở xứ Lai á»”n. Trên đưá»ng vá», cha bị quan phá»§ Thân Khê vây bắt, nhốt và o cá»§i, giải ná»™p cho chúa Trịnh Sâm. Cha bị giam ở đây khoảng 03 tháng thì cha Vinh-sÆ¡n Liêm cÅ©ng bị bắt, giải vá» nhốt chung vá»›i cha. Tháºt là má»™t niá»m vui không tả xiết, hai anh em cùng dòng cùng lý tưởng, nay cùng chung chịu ngục tù hình khổ để là m chứng cho Chúa.
Trước hết, các ngà i là m chứng cho Chúa bằng lá»i nói. Lúc đó ngưá»i chú cá»§a chúa Trịnh Sâm là m quan lá»›n trong triá»u. Ông ta muốn tìm biết đạo nà o là đạo chánh tháºt, nên má»i đại diện bốn tôn giáo lá»›n trong nước là Pháºt giáo, Khổng giáo, Lão giáo và Thiên Chúa giáo đến trình bà y đạo lý cho ông ta nghe. Hai cha Vinh-sÆ¡n Liêm và Gia-cin-tô Gia được cá» là m đại diện cho Thiên Chúa giáo. Sau ba ngà y trao đổi giáo lý giữa bốn tôn giáo, vị quan lá»›n rất khen ngợi giáo lý Công giáo. Nghe tin đó, bà Thái Tôn là mẹ cá»§a chúa Trịnh Sâm tò mò muốn biết đạo Chúa. Bà cho má»i cha Liêm và cha Gia đến. Và sau khi nghe hai cha trình bà y đạo lý, bà há»i:
– Nếu chỉ có đạo cá»§a các ông là đạo chÃnh tháºt, thì những ngưá»i không tin theo đạo đó chết rồi Ä‘i đâu?
Cha Liêm đáp:
– Há» sẽ phải bị phạt trong há»a ngục khốn khổ Ä‘á»i Ä‘á»i.
Nghe váºy, bà ta nổi giáºn, buá»™c chúa Trịnh Sâm phải xá» tá» hai cha. Thế là ngà y 07 tháng 11 năm 1773, quân lÃnh Ä‘iệu hai vị chiến sÄ© Phúc âm ra pháp trưá»ng Äông MÆ¡ thi hà nh án tá», để sau khi đã là m chứng cho Chúa bằng lá»i nói, các ngà i được là m chứng cho Chúa bằng chÃnh mạng sống cá»§a mình.
Ngà y 20 tháng 05 năm 1906, Äức Thánh Cha Pi-ô 10 tôn phong hai vị chứng nhân anh dÅ©ng lên Chân phước. Và Äức Giáo Chá»§ Gioan Phaolô 2 đã suy tôn các ngà i lên Hiển thánh ngà y 19 tháng 06 năm 1988.
Quyết tâm: Noi gương thánh Vinh-sÆ¡n Liêm và Gia-cin-tô Gia tỠđạo, hằng ngà y hy sinh chịu khó rao giảng đạo Chúa, là m chứng cho Chúa bằng lá»i nói và đá»i sống thánh thiện gương mẫu.
Lá»i nguyện: Lạy Cha, Cha đã ban cho Giáo há»™i Việt Nam nhiá»u chứng nhân anh dÅ©ng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dà o trên quê hương đất nước chúng con. Xin nháºn lá»i các ngà i chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngà i để lại, luôn can đảm là m chứng cho Cha và trung kiên mãi đến cùng.
GPVL

