Thánh Lêônarđô sinh trưởng trong má»™t gia đình võ quan thuá»™c thà nh phố Amélia nước Pháp. Thân phụ ngà i là má»™t vị tướng có tà i thao lược trong quân đội cá»§a Hoà ng đế Clôđôvêô, vì thế ngà y chịu phép rá»a tá»™i, Lêônarđô đã được Hoà ng đế đỡ đầu và nháºn là m con thiêng liêng.
Sống trong má»™t gia đình sung túc, Lêônarđô được thụ hưởng má»™t Ä‘á»i thÆ¡ ấu sung sướng an vui. Nhưng có lẽ Chúa nhiệm mầu đã muốn dùng Lêônarđô để nhắc cho háºu thế biết rằng: quyá»n cao chức trá»ng, và ng bạc phú quý không phải là lý tưởng con ngưá»i theo Ä‘uổi, nhưng Chúa Kitô khó nghèo và âm thầm ở Nagiarét má»›i là cứu cánh cuá»™c Ä‘á»i. Vì thế khi Lêônarđô má»›i lên 14 tuổi, tuổi mà các cáºu thiếu niên xây nhiá»u má»™ng và ng, cáºu lại được thân phụ gá»i gắm và o tu viện Mici để nhá» chÃnh cha bá» trên giáo dục vá» cả hai phương diện đạo đức và há»c vấn. Cà ng theo há»c, Lêônarđô cà ng thấy rằng Ä‘á»i sống váºt chất xa hoa, cÅ©ng như quyá»n chức danh vá»ng cá»§a báºc vương giả, Ä‘á»u không là m cho cáºu được thoả mãn những khát vá»ng thiêng liêng cao cả cá»§a tâm hồn. Thế rồi Lêônarđô nhất định trở vá» sống vá»›i thánh KêmiÄ‘iô, Giám mục thà nh Reims là ngưá»i đã rá»a tá»™i cho cáºu. Sống gần Äức Giám mục, Lêônarđô luôn luôn lo lắng để tìm cho mình má»™t con đưá»ng trá»n là nh. Lúc nà y cáºu rất chán ghét những chức tước mà cha cáºu muốn đặt cho. Lêônarđô luôn luôn hạ mình và coi mình như con má»™t nhà cùng Ä‘inh khố rách áo ôm. Cáºu từ chối tất cả những kiểu cách ăn mặc, những cuá»™c vui nhá»™n mà con má»™t vị tướng có quyá»n hưởng.
Nhưng ai hạ mình xuống sẽ được nâng lên. Lêônarđô đã được Chúa ban cho má»™t sức mạnh thiêng liêng quý báu: cáºu có má»™t sức quyến rÅ© những ngưá»i lầm lạc tá»™i lá»—i má»™t cách phi thưá»ng. Vì thế, Lêônarđô dìu dắt được nhiá»u chiên lạc trở vá» bằng Ä‘á»i sống cầu nguyện và những lá»i khuyên nhá»§ cá»§a mình.
Tiếng nhân đức cá»§a Lêônarđô đồn vang khắp nÆ¡i. Khi nghe biết, Hoà ng đế cho triệu ngà i và o triá»u đình và có ý định bầu cá» cho ngà i lên là m Giám mục. Nhưng Lêônarđô đã mạnh dạn tâu lại Hoà ng đế rằng:
Tâu Bệ hạ, nếu muốn được quyá»n cao chức trá»ng thì hạ thần đã xung phong và o là m tướng cho quân đội Bệ hạ, nhưng hạ thần muốn lo những việc thiêng liêng hÆ¡n những việc váºt chất. Vì thế hạ thần cÅ©ng muốn ở báºc thưá»ng dân hÆ¡n là lên là m Giám mục.
Hoà ng đế nghe váºy rất lấy là m cảm phục lòng khiêm nhưá»ng phi thưá»ng cá»§a Lêônarđô, vua liá»n để ngà i xin Ä‘iá»u gì mặc ý. Sau những giây phút suy nghÄ©, thánh nhân đã xin má»™t Ä‘iá»u mà Hoà ng đế chưa bao giá» tưởng tá»›i. Ngà i xin Hoà ng đế cho và o các ngục thất để á»§y lạo phạm nhân, và ai tá» vẻ hối lá»—i, ngà i sẽ bầu cá» vá»›i Hoà ng đế tha cho vá». ÄÆ°á»£c sá»± đồng ý cá»§a Hoà ng đế, thánh nhân ngà y đêm lăn lá»™n trong các nhà ngục và đã Ä‘em an vui đến cho bao tâm hồn, vì ngà i Ä‘i đến đâu, là ngưá»i ta nháºn được hình ảnh cá»§a má»™t ngưá»i cha nhân từ luôn luôn thương yêu những đứa con lầm lá»—i trở vỠđến đấy.
Ngà y tháng trôi qua, Lêônarđô vẫn chưa thoả mãn lối sống như thế, má»™t ngà y kia ngà i nghe thấy như có tiếng từ trá»i cao phán bảo: “Con hãy và o nÆ¡i thanh vắng mà an nghỉ má»™t chútâ€. Theo tiếng gá»i cá»§a trá»i cao, Lêônarđô lên đưá»ng đến xứ Aquitania, và o trong má»™t rừng sâu, dá»±ng má»™t túp lá»u và bắt đầu sống Ä‘á»i tu hà nh ở đó. Trong những ngà y sống âm thầm ở khu rừng nà y, không ai biết Lêônarđô, chỉ trừ má»™t số ngưá»i man di má»i rợ mà thánh nhân đến giảng đạo và xin há» bố thà cá»§a ăn mà thôi. Nhưng má»™t ngà y ná», khi Hoà ng đế và Hoà ng háºu nước Pháp và o trong khu rừng Lêônarđô ở để săn bắn, và Hoà ng háºu không chịu được chướng khà cá»§a núi rừng nên đã ngã bệnh nặng. Tất cả các danh y Ä‘á»u chịu bó tay không còn thuốc nà o có thể cứu sống được Hoà ng háºu nữa. ÄÆ°á»£c tin ấy, Lêônarđô cÅ©ng má»§i lòng, ngà i liá»n đến gần nÆ¡i Hoà ng đế Ä‘ang nghỉ để chia buồn. Vừa tá»›i nÆ¡i, ngà i liá»n sấp mình xuống đất cầu nguyện xin Chúa cứu sống Hoà ng háºu.
Sau má»™t hồi lâu, Chúa đã nghe lá»i thánh nhân và đã cho Hoà ng háºu khá»i hết tất cả thứ táºt bệnh. Thấy váºy, Hoà ng đế cÅ©ng như tất cả những ngưá»i xung quanh hết sức vui mừng sung sướng. ÄÆ°á»£c phép lạ ấy, Hoà ng đế Ä‘em má»™t số và ng và má»™t Ãt tiá»n đến để tạ Æ¡n thánh nhân, nhưng ngà i Ä‘á»u từ chối: “Tâu Hoà ng đế, không có và ng bạc, châu báu nà o có thể sánh được vá»›i Æ¡n Chúa. Thế mà Ngưá»i đã ban cho Hoà ng đế má»™t cách nhưng không. Váºy xin Hoà ng đế Ä‘em những và ng bạc nà y là m phúc cho những ngưá»i nghèo đói, góa bụa, côi cút. Còn phần tôi, tôi chỉ trông đợi mong ước những cá»§a châu báu trên trá»i mà mối má»t không xông, kẻ trá»™m không lấy được mà thôiâ€. Thấy Lêônarđô từ chối tất cả, Hoà ng đế buồn lòng nên năn nỉ xin dâng cho thánh nhân cả khu rừng, nhưng thánh nhân chỉ nháºn má»™t miếng con con để là m đẹp lòng Hoà ng đế.
Sau đó thánh Lêônarđô dá»±ng má»™t Ä‘á»n thá» nhỠở trên má»™t đỉnh núi để dâng kÃnh Äức Mẹ và lại tiếp tục sống cuá»™c Ä‘á»i vá»›i hai môn đệ. Ba thầy trò sống trong trầm lặng, ngà y đêm cầu nguyện cho những ngưá»i chưa nháºn biết Chúa được tìm thấy ánh sáng đức tin, cho giáo dân được hết dạ mến yêu và phụng sá»± Chúa. Tục truyá»n rằng: chá»— ba thầy trò ở không có nước để dùng, nên ngà y ngà y hai môn đệ phải thay đổi nhau Ä‘i kÃn nước mãi táºn đà ng xa. Má»™t môn đệ đã xin vá»›i thánh Lêônarđô liệu cách nà o cho đỡ phải Ä‘i xa quá như thế. Thánh nhân bảo đà o má»™t cái giếng ở ngay sưá»n núi, nhưng không có má»™t giá»t nước nà o vá»t lên cả. Ngà i liá»n sấp mình xuống đất kêu xin Chúa, Äấng xưa đã cho nước ở trong mạch đá chảy ra cho dân Do thái, xin Chúa thương cho môn đệ mình được như váºy. Láºp tức đáy giếng, nước vá»t lên như suối nước chảy trà n cả má»™t vùng.
Nghe biết những phép lạ ngà i là m, nhiá»u ngưá»i ở những đô thị sầm uất cÅ©ng như ở những miá»n hẻo lánh Ä‘ua nhau Ä‘em các thứ bệnh nhân đến xin ngà i cứu giúp. Có nhiá»u ngưá»i bị gông cùm xiá»ng xÃch nhá» ngưá»i đến xin cÅ©ng được thánh nhân là m phép lạ cứu thoát má»™t cách lạ lùng. Những ngưá»i ấy Ä‘em tất cả xiá»ng xÃch đến tạ Æ¡n thánh nhân và xin ở lại luôn trong rừng vá»›i ngà i.
Há» hà ng thánh nhân cÅ©ng có má»™t số đông bán hết cá»§a cải để là m phúc bố thà và xin ngà i cho và o rừng cầy cấy sống bên cạnh ngà i. Thế là chẳng mấy chốc khu rừng hẻo lánh cá»§a thánh nhân trở nên má»™t là ng nhá», trong đó má»i ngưá»i Ä‘á»u sống thanh bình thư thái trong yên vui cá»§a tình huynh đệ nồng cháy.
Khi được 70 tuổi, thánh nhân ngã bệnh, ngà i truyá»n cho các môn đệ khiêng lên Ä‘á»n thỠở trên đỉnh núi. Sau khi khuyên nhá»§ các đồ đệ, thánh nhân đã an nghỉ giữa những tiếng khóc thê lương cá»§a hết má»i ngưá»i trong khu rừng cá»n con đó. Xác ngà i được an táng trong Ä‘á»n thỠấy, và ngà y ngà y có rất nhiá»u khách tháºp phương lui tá»›i cầu nguyện và tÄ©nh tâm. Thánh Lêônarđô đã được đặt là m bổn mạng những ngưá»i bị giam cầm, tù ngục, vì lúc sinh thá»i thánh nhân hằng xót thương những hạng ngưá»i đó, nhất là những ngưá»i Ä‘ang bị ma quá»· cầm buá»™c trong đống bùn tá»™i lá»—i.
Tinmung

