Tôn giáo đích thực là gì?

�âu là tinh túy của một tôn giáo đích thực? Rốt cùng, cái gì làm nên cương vị tông đồ đích thực? Ngày nay, có nhi�u căng thẳng trong và giữa các nhà th� v� vấn đ� này.

�ối với một số ngư�i, tôn giáo là tất cả những gì nói đến bản sắc, ranh giới, giáo đi�u, luân lý, phụng vụ, đ� mục. Lúc đó mối bận tâm là trắc nghiệm khả năng trung thành với truy�n thống.

�ối với một số khác, tôn giáo có nghĩa là công chính và quan tâm đến ngư�i nghèo. Lúc đó mối bận tâm luôn luôn là xem trong mỗi cấu trúc và hành động trên ngư�i nghèo có đúng với cảm nhận riêng của mình không.

Cuối cùng, với một số ngư�i, tôn giáo mang ý nghĩa hướng nội, bình an tâm hồn, hài hòa với quả đất và với ngư�i khác, tha thứ, có tâm hồn cao thượng, có quan hệ mật thiết với Thiên Chúa.

Ai sẽ đúng? Trong một cách nào đó, tất cả đ�u đúng.

Khi nhìn vào sự phát triển của đạo Do Thái, đạo đã mang �ức Giêsu đến cho  chúng ta, chúng ta thấy các hiểu biết của h� v� tôn giáo phát triển qua ba giai đoạn: sách �ệ Nhị Luật, sách Ngôn Sứ, và sách Khôn Ngoan.

Sách �ệ Nhị Luật: Khi dân Do Thái lần đầu tiên thành lập một cộng đồng tôn giáo, các hành động thực tiễn (và khắc khoải v� tôn giáo của h�) liên quan nhi�u đến việc thiết lập một bản sắc duy nhất, có những giới hạn riêng, gắn bó với một bộ luật luân lý duy nhất, và tuân giữ rất nghiêm ngặt các l� luật. �i�u này chính xác là để phân biệt rõ ràng ai ở trong ai ở ngoài, ai theo và ai không theo, ai có lòng thành và ai không có.

Sách Ngôn Sứ: Nhưng quan điểm đó rốt cuộc bị thử thách. Sau một th�i gian, khi các ngôn sứ xuất hiện, h� nhìn vào cộng đồng tôn giáo và nhân danh tôn giáo chân chính h� đòi h�i một tr�ng tâm khác. Một cách ngắn g�n, h� bắt đầu nói: “Thiên Chúa quan tâm đến ngư�i nghèo nhi�u hơn việc tuân giữ đạo!� Theo h�, tôn giáo đích thực là quan tâm đến ngư�i nghèo. H� đã chuyển đi�u này thành l�i suy niệm: Phẩm cách ni�m tin của chúng ta sẽ được phán xét dựa trên phẩm cách công chính của chúng ta đối với ngư�i nghèo ở quả đất này, ngư�i bị tổn thương nhất trong xã hội. Không ai có thể vào nước tr�i mà không có thơ giới thiệu của ngư�i nghèo. 

Sách Khôn Ngoan: Nhưng Thánh Kinh Do Thái không chỉ kết thúc với các ngôn sứ, cuối cùng có một cái gì đó khác đã được phát triển. Một nhóm lãnh đạo và giảng dạy tôn giáo khác xuất hiện, h� không những không coi nhẹ các giới hạn riêng, đạo lý hay quan tâm đến ngư�i nghèo mà h� còn nhấn mạnh một điểm khác, đó là, lòng trắc ẩn, sự cần thiết phải có một tâm hồn cao cả, đầy lòng quảng đại, có khả năng ôm lấy các khác biệt. Tôn giáo đích thực khi đó trở thành lòng trắc ẩn, cảm thông, tâm hồn quảng đại.

�ức Giêsu đứng v� bên nào? Ngư�i phê chuẩn hết.

Một mặt, �ức Giêsu làm rõ ràng các chuyện này, bản sắc, giáo huấn, luân lý, phụng vụ không phải là các chủ đ� thương thảo có thể hay không thể làm thành một phần nào đó của tôn giáo. Ngư�i cảnh báo, một cách rõ ràng và mạnh mẽ, không được phóng túng v� các đi�u răn, l� luật, lễ nghi cộng đoàn, truy�n thống.

Nhưng, cũng như các ngôn sứ Do Thái vĩ đại, �ức Giêsu, cũng rõ ràng, ở một điểm, tôn giáo là cách chúng ta quan tâm đến ngư�i nghèo. �ơn giản và đơn thuần như vậy. Có lẽ không một đoạn Kinh Thánh nào làm chúng ta sợ hơn là giáo huấn của �ức Giêsu v� phán xét cuối cùng trong chương 28, Phúc Âm thánh Mát-thêu. �ức Giêsu nói, vào ngày sau hết, Thiên Chúa sẽ phán xét dựa trên việc: Chúng ta có quan tâm đến ngư�i nghèo hay không? Có cho kẻ đói ăn, khát uống, rách rưới ăn mặc không? Chúng ta nên để ý một chuyện, Chúa không h�i một trắc nghiệm nào v� chính thống, không một công thức tín đi�u, không câu h�i giáo lý, thậm chí cũng không có các câu h�i v� đạo đức riêng tư, chỉ một câu h�i là cách chúng ta đối xử với ngư�i nghèo.

Nhưng giáo huấn của �ức Giêsu còn đi xa hơn, đi xa hơn là đòi h�i lo cho ngư�i nghèo. Ngư�i nói với chúng ta, “Hãy xót thương như Cha các con trên tr�i xót thương các con.� �ối với Chúa Giêsu, tôn giáo đích thực, ở một điểm, là theo tầm mức cao cả và phẩm cách quả tim chúng ta, rộng rãi hay chật hẹp, ng�t dịu hay chua cay, thứ tha hay giận dữ, khả năng noi theo tình yêu Thiên Chúa để yêu thương tất cả một cách bình đẳng và nồng ấm, với ngư�i xấu cũng như ngư�i tốt. Thách đố cuối cùng của �ức Giêsu là làm sao để mỗi ngư�i trong chúng ta có một trái tim, như trái tim ngư�i cha nhân hậu ôm lấy cả yếu đuối của đứa con hoang đàng và cả giận giữ của ngư�i con cả. Trái tim Thiên Chúa không phải là một khu phố chật hẹp, cũng không phải thiên đàng, và để vào được nước tr�i, chúng ta cần có một trái tim không phải là một trái tim chật hẹp.

Có lẽ tầm nhìn này có thể giúp chúng ta phân loại một vài căng thẳng trong cuộc sống hôm nay, chẳng hạn, các nhóm khác nhau đòi h�i nhấn mạnh đỉểm này điểm kia xem như đó là tâm điểm của tôn giáo. Các ranh giới, bản sắc, luân lý, phụng vụ, l� luật đ�u quan tr�ng, cũng như, dứt khoát, quan tâm đến ngư�i nghèo là quan tr�ng.

Tuy nhiên, sau hết, tất cả đi�u này phải được hình thành trong một trái tim có khả năng t�a tình yêu thương của Thiên Chúa, cảm thông, thứ tha, dịu dàng, nồng ấm, yêu thương không phân biệt. Nếu không sẽ đương nhiên và dễ dàng đi đến chua cay, căm thù, bạo lực – tất cả lại được làm nhân danh Thiên Chúa và tôn giáo đích thực.

J.B. Thái Hòa dịch  

Phanxicovn

Một ngư�i hồi giáo đ�c kinh Coran tại đại h�c Hồi giáo Al-Azhar, Ai cập