LÀM SAO C�C TH�NH SỬ BIẾT CÂU CHUYỆN Ở VƯỜN DẦU ?

32244

Khi �ức Giêsu cầu nguyện với Chúa Cha trong Vư�n Dầu, chỉ có một mình �ức Giêsu ở đó thôi. Bên cạnh Ngài không có ai cả. Các môn đệ thì ngủ say sưa. Vậy thì làm sao các Thánh Sử biết được �ức Giêsu đã nói gì, làm gì mà ghi lại trong sách Tin Mừng?

Chào bạn,
Câu h�i của bạn rất hay. Hẳn là bạn đ�c Tin Mừng rất kỹ mới phát hiện ra đi�u này. Câu h�i của bạn xoay quanh tính khả tín của đoạn Tin Mừng liên quan đến câu chuyện �ức Giêsu cầu nguyện ở Vư�n Dầu trước khi bước vào cuộc Thương Khó. Hay nói cách khác, liệu những gì Thánh Sử mô tả liên quan đến đêm đó là có thực không, có đáng tin không, vì rõ ràng ngoài �ức Giêsu ra, chẳng ai chứng kiến cả; liệu rằng các Thánh Sử có “bịa� ra câu chuyện này không?

Theo Tin Mừng, sau khi dùng bữa tối, �ức Giêsu cùng các ông lên núi Ô-liu, g�i là vư�n Giêtsemani. Sau đó, �ức Giêsu và ba môn đệ yêu dấu (Phê-rô, Giacobe và Gioan) tách riêng ra kh�i nhóm còn lại (x.Lc 22,40-41; Mt 26,36-37; Mc 14,32-33).
Lúc này, �ức Giêsu cảm thấy buồn rầu xao xuyến và chia sẻ với ba ông này: “Tâm hồn Thầy buồn đến chết được.� Sau đó, Ngư�i đi xa hơn một chút để cầu nguyện với Chúa Cha. Trong lúc này, các môn đệ đã ngủ say sưa, chẳng biết gì, đến độ sau khi cầu nguyện xong �ức Giêsu đã g�i các ông dậy và trách: “Anh em không thể canh thức nổi với Thầy một gi� sao?� Ngư�i lại đi riêng ra để cầu nguyện lần nữa. Khi trở lại thì Ngư�i thấy các ông vẫn còn ngủ. Lần này, Ngư�i để mặc các ông ngủ mà đi cầu nguyện lần thứ ba. Sau đó, Ngư�i quay lại, thấy các ông vẫn còn ngủ thì đánh thức các ông dậy vì Ngư�i biết rằng gi� của Ngư�i sắp đến. Ngay sau đó, Giu-đa dẫn quân lính đến. �ức Giêsu bị bắt và dẫn đi. Trong các thánh sử viết Tin Mừng, không có ngư�i nào đến gần �ức Giêsu vào th�i gian này cả.
Chỉ có Gioan là một trong ba ngư�i được �ức Giêsu đưa đi riêng, nhưng Tin Mừng của ông lại không thuật lại chi tiết này.

Thế thì, dựa vào đâu mà Mathêu, Marco và Luca biết được chi tiết này mà ghi lại trong Tin Mừng của mình?

Có ngư�i ngay lập tức trả l�i rằng “do Thánh Thần linh hứng vì Kinh Thánh được viết dưới sự soi sáng của Thánh Thần mà�.
Nhưng Thánh Thần không linh hứng theo kiểu đ�c lại để Thánh Sử viết, như kiểu ta đ�c chính tả. Thánh Thần gợi hứng từ những gì Thánh Sử biết và tìm tòi.
Bởi thế, Thánh Sử sẽ không thể nào viết lại Tin Mừng nếu không có một căn cứ mang tính lịch sử nào đó. Thật ra thì không có một sử liệu chắc chắn nào cho chúng ta biết cách chính xác.
Tuy nhiên, dựa trên những gì có được, chúng ta có quy�n đưa ra một vài ph�ng đoán. �i�u đầu tiên có thể được nói đến chính là việc �ức Giêsu đã kể lại đi�u này sau khi Ngài đã phục sinh. �ây là đi�u ta có thể đoán được.

Rất có thể trong những lần trò chuyện sau phục sinh, �ức Giêsu đã chia sẻ cho các môn đệ của mình biết v� cuộc chiến thiêng liêng mà Ngài đã trải qua trong Vư�n Dầu. Nh� đó mà các ông có chất liệu để viết lại Tin Mừng. Dĩ nhiên là các Thánh Sử đã viết lại dưới sự soi sáng của Thánh Linh để câu chuyện này không đơn thuần chỉ là lịch sử nhưng còn mang dụng ý thần h�c nữa.

Ngoài ra, chúng ta cũng có thể ph�ng đoán theo hướng khác. Tin Mừng đầu tiên được viết ra là Tin Mừng Marco. Tin Mừng Mathêu và Luca được cho là đã dựa vào Tin Mừng Marco để viết. Theo tương truy�n, Marco là môn đệ của Phêrô. Phêrô lại là một trong ba chứng nhân tại Vư�n Dầu. �t ra, Marco cũng có thể biết được đôi đi�u qua l�i kể của Phêrô trước khi viết Tin Mừng của mình.
Tin Mừng thuật lại rằng, sau l�i cầu nguyện lần thứ hai của �ức Giêsu, Ngài “quay lại, thấy các ông đang ngủ, li�n nói với ông Phêrô� (x.Mt 26,40). Ta không biết các môn đệ khác lúc đó ngủ hay thức, nhưng hẳn là Phêrô phải tỉnh giấc thì �ức Giêsu mới có thể nói với ông được.

Có lẽ sau này, khi nhìn lại kinh nghiệm vào đêm hôm đó, Phêrô có thể đoán được là Thầy mình đang phải trải qua những giây phút kinh khủng như thế nào, rằng Ngài đang phải chiến đấu ra sao trước gi� phút sinh tử này. Những biểu hiện v� sự buồn phi�n, lo lắng và đấu tranh của �ức Giêsu đã có trước đó, ngay tại bàn tiệc cuối cùng.

Qua những biểu hiện đó, Phêrô có thể biết chắc rằng Thầy của mình vào gi� phút đó hẳn là đang cầu nguyện liên lỉ, và với thói quen, Phêrô cũng biết rằng Giêsu chỉ có thể chạy đến với Cha trong những lúc đau khổ cùng cực, chứ không thể làm đi�u gì khác.
Trong cuộc trò chuyện với Cha, Giêsu chia sẻ nỗi buồn phi�n của mình nhưng vẫn một lòng vâng theo những gì Cha để cho xảy đến với mình. Cuộc Thương Khó mà Giêsu trải qua sau đó đã chứng minh đi�u này. Bởi thế, tính khả tín của trình thuật liên quan đến việc �ức Giêsu cầu nguyện một mình với Cha trong Vư�n Dầu không phải là không có căn cứ.

Trong Kinh Thánh, cũng có nhi�u sự kiện khiến ta có thể đặt vấn đ� tương tự. Ví dụ như trình thuật v� việc �ức Giêsu chịu cám dỗ hay chuyện giấc mơ của Giuse hay của các đạo sĩ đến viếng Hài Nhi Giêsu. V� mặt sử tính, ta có quy�n ph�ng đoán rằng chính các đương sự này đã kể lại kinh nghiệm mà mình trải qua, hoặc h� đã có biểu hiện gì đó khiến các nhân chứng đi đến kết luận này. �ức Giêsu có thể đã kể lại kinh nghiệm bị cám dỗ của mình cho các môn đệ hoặc ít ra, Ngài đã biểu lộ kinh nghiệm này trong suốt đ�i sống của mình và các ông đã nhận ra đi�u đó. Tương tự, có thể Thánh Giuse đã chia sẻ câu chuyện được báo mộng của mình với �ức Maria và Maria đã chia sẻ nó cho các môn đệ; các đạo sĩ có thể đã chia sẻ hành trình và dự tính của mình cho Maria và Giuse, làm phong phú hơn kinh nghiệm “suy đi nghĩ lại trong lòng� của Mẹ.

Nói tóm lại, không quá khó để chúng ta truy nguyên v� tính chân thực của các trình thuật Tin Mừng qua những ph�ng đoán. Tuy nhiên, chúng ta vẫn phải luôn ý thức và tin rằng những gì mà Tin Mừng viết ra đ�u không có hàm ý lừa dối ta đi�u gì. Nếu có sự khác biệt một chút v� mặt dữ kiện và th�i gian thì đó là do dụng ý thần h�c mà các Thánh Sử nói tới không giống nhau, hoặc thậm chí là có chút sai lầm trong khả năng tri thức giới hạn của Thánh Sử. Thiên Chúa đã làm ngư�i và bị giới hạn trong vật chất thì chính L�i Chúa cũng phải hạ mình, chịu giới hạn trong khả năng của con ngư�i.
Nhưng tính siêu việt của L�i Chúa hàm chứa trong Kinh Thánh không lệ thuộc vào những tiểu tiết này. Khi đ�c Kinh Thánh, đi�u quan tr�ng là ta có “nghe� được những L�i ấy muốn nói gì với tôi, ngay lúc này và bây gi� không.

Bởi thế, thật quý giá nếu bạn không chỉ dừng lại ở việc xác định tính khả tín của trình thuật trong Vư�n Dầu, nhưng còn để lòng lắng lại, xem thử đoạn Tin Mừng nói gì với bạn, đụng chạm đến bạn thế nào trong đ�i sống của bạn, vào đúng khoảnh khắc này đây.

Thân ái,
Pr. Lê Hoàng Nam, SJ