PHÂN TÍCH BÀI TIN MỪNG CHÚA NHẬT III MÙA CHAY NĂM A (19/3/2017) – (Ga 4, 5-42) – tháng kính thánh Giuse

LỄ KÍNH TRỌNG THỂ THÁNH GIUSE (19/3/2017)
Được dời sang ngày 20/3/2017.
“MẠCH NƯỚC VỌT ĐẾN SỰ SỐNG ĐỜI ĐỜI”.

BÀI ĐỌC I: Xh 17, 3-7
“Xin cho chúng tôi nước để chúng tôi uống”.
Trích sách Xuất Hành.

Trong những ngày ấy, dân chúng khát nước, nên phàn nàn với ông Môsê rằng: “Tại sao ông dẫn dắt chúng tôi ra khỏi Ai-cập, để cho chúng tôi cùng con cái và đoàn súc vật chúng tôi phải chết khát như vầy”. Môsê kêu lên cùng Chúa rằng: “Con sẽ phải làm gì cho dân này? Còn một chút nữa là họ ném đá con rồi”. Chúa liền phán bảo Môsê: “Ngươi hãy tiến lên, đi trước dân chúng và dẫn các bậc kỳ lão Israel đi theo, tay ngươi cầm gậy mà ngươi đã dùng mà đánh trên nước sông. Này đây, Ta sẽ đứng trước mặt ngươi, trên tảng đá Horeb, ngươi sẽ đánh lên tảng đá, từ tảng đá nước sẽ chảy ra cho dân uống”. Môsê làm các điều nói trên trước mặt các bậc kỳ lão Israel. Ông đặt tên nơi đó là “Thử Thách”, vì con cái Israel đã phàn nàn và thách thức Chúa mà rằng: “Chúa có ở với chúng tôi hay không?”

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 94, 1-2. 6-7. 8-9
Đáp: Ước chi hôm nay các bạn nghe tiếng Người: “Các ngươi đừng cứng lòng!” (c. 8)

1) Hãy tới, chúng ta hãy reo mừng Chúa, hãy hoan hô Đá Tảng cứu độ của ta! Hãy ra trước thiên nhan với lời ca ngợi, chúng ta hãy xướng ca để hoan hô Người! – Đáp.

2) Hãy tiến lên, cúc cung bái và sụp lạy, hãy quỳ gối trước nhan Chúa, Đấng tạo thành ta. Vì chính Người là Thiên Chúa của ta,và ta là dân Người chăn dẫn, là đoàn chiên thuộc ở tay Người. – Đáp.

3) Ước chi hôm nay các bạn nghe tiếng Người: “Đừng cứng lòng như ở Mêriba, như hôm ở Massa trong khu rừng vắng, nơi mà cha ông các ngươi đã thử thách Ta, họ đã thử Ta mặc dầu đã thấy công cuộc của Ta”. – Đáp.

BÀI ĐỌC II: Rm 5, 1-2. 5-8
“Lòng mến Chúa đổ xuống lòng chúng ta, nhờ Thánh Thần là Đấng đã được ban cho chúng ta”.
Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Rôma.

Anh em thân mến, khi được đức tin công chính hoá, chúng ta được hoà thuận với Chúa nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, Đấng cho chúng ta nhờ đức tin mà tiến đến ân sủng, đứng vững ở đó, và được hiển vinh trong niềm hy vọng vinh quang của con cái Chúa. Nhưng cậy trông không làm hổ thẹn, vì lòng mến Chúa đổ vào lòng chúng ta nhờ Thánh Thần là Đấng đã được ban cho chúng ta. Ngay từ khi chúng ta còn yếu hèn, Chúa Kitô theo kỳ hẹn mà chịu chết vì chúng ta là kẻ tội lỗi. Ít có ai chết thay cho người công chính, hoạ chăng mới có người dám chết vì kẻ lành. Nhưng Thiên Chúa chứng tỏ tình yêu của Người đối với chúng ta, nghĩa là trong lúc chúng ta còn là tội nhân, thì theo kỳ hẹn, Chúa Kitô đã chết vì chúng ta. Đó là lời Chúa.

CÂU XƯỚNG TRƯỚC PHÚC ÂM: Ga 4, 42 và 15
Lạy Chúa, Chúa thật là Đấng cứu chuộc thế gian; xin ban cho con nước hằng sống, để con không còn khát nữa.

BÀI TIN MỪNG: Ga 4, 5-42 (bài dài)
“Mạch nước vọt đến sự sống đời đời”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.

Khi ấy, Chúa Giêsu tới một thành gọi là Sykar thuộc xứ Samaria, gần phần đất Giacóp đã cho con là Giuse, ở đó có giếng của Giacóp. Chúa Giêsu đi đường mệt, nên ngồi nghỉ trên miệng giếng, lúc đó vào khoảng giờ thứ sáu.

Một người đàn bà xứ Samaria đến xách nước, Chúa Giêsu bảo: “Xin bà cho tôi uống nước” (lúc ấy, các môn đệ đã vào thành mua thức ăn). Người đàn bà Samaria thưa lại: “Sao thế! Ông là người Do-thái mà lại xin nước uống với tôi là người xứ Samaria?” (Vì người Do-thái không giao thiệp gì với người Sa-maria).

Chúa Giêsu đáp: “Nếu bà nhận biết ơn của Thiên Chúa ban và ai là người đang nói với bà: ‘Xin cho tôi uống nước’, thì chắc bà sẽ xin Người, và Người sẽ cho bà nước hằng sống”.

Người đàn bà nói: “Thưa Ngài, Ngài không có gì để múc, mà giếng thì sâu, vậy Ngài lấy đâu ra nước? Phải chăng Ngài trọng hơn tổ phụ Giacóp chúng tôi, người đã cho chúng tôi giếng này và chính người đã uống nước giếng này cũng như các con cái và đoàn súc vật của người?”

Chúa Giêsu trả lời: “Ai uống nước giếng này sẽ còn khát, nhưng ai uống nước Ta sẽ cho thì không bao giờ còn khát nữa, vì nước Ta cho ai thì nơi người ấy sẽ trở thành mạch nước vọt đến sự sống đời đời”. Người đàn bà thưa: “Thưa Ngài, xin cho tôi nước đó để tôi chẳng còn khát và khỏi phải đến đây xách nước nữa”. Chúa Giêsu bảo: “Bà hãy đi gọi chồng bà rồi trở lại đây”. Người đàn bà đáp: “Tôi không có chồng”. Chúa Giêsu nói tiếp: “Bà nói ‘tôi không có chồng’ là phải, vì bà có năm đời chồng rồi, và người đàn ông đang chung sống với bà bây giờ không phải là chồng bà, bà đã nói đúng đó”.

Người đàn bà nói: “Thưa Ngài, tôi thấy rõ Ngài là một tiên tri. Cha ông chúng tôi đã thờ trên núi này, còn các ông, các ông lại bảo: phải thờ ở Giêrusalem”.

Chúa Giêsu đáp: “Hỡi bà, hãy tin Ta, vì đã đến giờ người ta sẽ thờ phượng Chúa Cha, không phải ở trên núi này hay ở Giêrusalem. Các người thờ Đấng mà các người không biết, còn chúng tôi thờ Đấng chúng tôi biết, vì ơn cứu độ từ dân Do-thái mà đến. Nhưng đã đến giờ, và chính là lúc này, những kẻ tôn thờ đích thực, sẽ thờ Chúa Cha trong tinh thần và chân lý, đó chính là những người tôn thờ mà Chúa Cha muốn. Thiên Chúa là tinh thần, và những kẻ tôn thờ Người, phải tôn thờ trong tinh thần và trong chân lý”.

Người đàn bà thưa: “Tôi biết Đấng Messia mà người ta gọi là Kitô sẽ đến, và khi đến, Người sẽ loan báo cho chúng tôi mọi sự”. Chúa Giêsu bảo: “Đấng ấy chính là Ta, là người đang nói với bà đây”.

Vừa lúc đó các môn đệ về tới. Các ông ngạc nhiên thấy Ngài nói truyện với một người đàn bà. Nhưng không ai dám hỏi: “Thầy hỏi bà ta điều gì, hoặc: tại sao Thầy nói truyện với người đó?” Bấy giờ người đàn bà để vò xuống, chạy về thành bảo mọi người rằng: “Mau hãy đến xem một ông đã nói với tôi tất cả những gì tôi đã làm. Phải chăng ông đó là Đấng Kitô?” Dân chúng tuôn nhau ra khỏi thành và đến cùng Ngài, trong khi các môn đệ giục Ngài mà rằng: “Xin mời Thầy ăn”. Nhưng Ngài đáp: “Thầy có của ăn mà các con không biết”. Môn đệ hỏi nhau: “Ai đã mang đến cho Thầy ăn rồi chăng?” Chúa Giêsu nói: “Của Thầy ăn là làm theo ý Đấng đã sai Thầy và chu toàn công việc Ngài. Các con chẳng nói: còn bốn tháng nữa mới đến mùa gặt đó ư? Nhưng Thầy bảo các con hãy đưa mắt mà nhìn xem đồng lúa chín vàng đã đến lúc gặt. Người gặt lãnh công và thu lúa thóc vào kho hằng sống, và như vậy kẻ gieo người gặt đều vui mừng. Đúng như câu tục ngữ: Kẻ này gieo, người kia gặt. Thầy sai các con đi gặt những gì các con không vất vả làm ra; những kẻ khác đã khó nhọc, còn các con thừa hưởng kết quả công lao của họ”.

Một số đông người Samaria ở thành đó đã tin Người vì lời người đàn bà làm chứng rằng: “Ông ấy đã nói với tôi mọi việc tôi đã làm”. Khi gặp Người, họ xin Người ở lại với họ. Và Người đã ở lại đó hai ngày, và vì nghe chính lời Người giảng dạy, số những kẻ tin ở Người thêm đông hẳn, họ bảo người đàn bà: “Giờ đây, không phải vì những lời chị kể mà chúng tôi tin, nhưng chính chúng tôi đã được nghe lời Người và chúng tôi biết Người thật là Đấng Cứu Thế”.

Đó là lời Chúa.

Hoặc đọc bài vắn này: Ga 4, 5-15. 19b-26. 39a. 40-42

Một người đàn bà xứ Samaria đến xách nước, Chúa Giêsu bảo: “Xin bà cho tôi uống nước” (lúc ấy, các môn đệ đã vào thành mua thức ăn). Người đàn bà Samaria thưa lại: “Sao thế! Ông là người Do-thái mà lại xin nước uống với tôi là người xứ Samaria?” (vì người Do-thái không giao thiệp gì với người Samaria).

Người đàn bà nói: “Thưa Ngài, Ngài không có gì để múc, mà giếng thì sâu, vậy Ngài lấy đâu ra nước? Phải chăng Ngài trọng hơn tổ phụ Giacóp chúng tôi, người đã cho chúng tôi giếng này, và chính người đã uống nước giếng này cũng như các con cái và đoàn súc vật của người?”

Và người đàn bà nói với Chúa Giêsu: “Thưa Ngài, tôi thấy rõ Ngài là một tiên tri. Cha ông chúng tôi đã thờ trên núi này, còn các ông, các ông lại bảo: phải thờ ở Giêrusalem”. Chúa Giêsu đáp: “Hỡi bà, hãy tin Ta, vì đã đến giờ người ta sẽ thờ phượng Chúa Cha, không phải ở trên núi này hay ở Giêrusalem. Các người thờ Đấng mà các người không biết, còn chúng tôi thờ Đấng chúng tôi biết, vì ơn cứu độ từ dân Do-thái mà đến. Nhưng đã đến giờ, và chính là lúc này, những kẻ tôn thờ đích thực, sẽ thờ Chúa Cha trong tinh thần và chân lý, đó chính là những người tôn thờ mà Chúa Cha muốn. Thiên Chúa là tinh thần, và những kẻ tôn thờ Người, phải tôn thờ trong tinh thần và trong chân lý”.

Một số đông người Samaria ở thành đó đã tin Người vì lời người đàn bà làm chứng. Khi gặp Người, họ xin Người ở lại với họ. Và Người đã ở lại đó hai ngày, và vì nghe chính lời Người giảng dạy, số những kẻ tin ở Người thêm đông hẳn, họ bảo người đàn bà: “Giờ đây, không phải vì những lời chị kể mà chúng tôi tin, nhưng chính chúng tôi đã được nghe lời Người và chúng tôi biết Người thật là Đấng Cứu Thế”.

Đó là lời Chúa.
______________________

PHẦN MỞ ĐÂU:

GIỚI THIỆU CHỦ ĐỀ: Thiên Chúa kiên nhẫn hoán cải tâm hồn con người.

Trong 3 tuần lễ liên tiếp của Chủ Nhật thứ ba, thứ tư, và thứ năm của Mùa Chay, Giáo Hội muốn dùng 3 bài Phúc Âm của thánh Gioan, chương 4, 9, và 11, để giáo dục niềm tin của các tân tòng.

Mục đích là để giúp họ nhận ra 3 điều chính:

+ Thứ nhất, Thiên Chúa kiên nhẫn đi tìm họ để giúp họ tuyên xưng niềm tin vào Ngài qua nước của bí-tích Rửa Tội qua câu truyện Chúa Giêsu hoán cải người phụ nữ xứ Samaria.
+ Thứ hai, sau khi họ đã trở thành tín hữu, Ngài sẽ tiếp tục giáo dục để họ nhận ra những sự thật khác về Thiên Chúa và về cuộc đời, qua câu truyện Chúa Giêsu mở mắt cho anh mù từ lúc mới sinh.
+ Sau cùng, Ngài sẽ cho họ được sống lại từ cõi chết như Ngài đã cho anh Lazaro đã chết 4 ngày được sống lại.

Các bài đọc hôm nay muốn nêu bật sự kiên nhẫn và tình thương tha thứ của Thiên Chúa trong việc hoán cải tâm hồn con người.

TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Xuất Hành, khi dân chúng không có nước để uống trong sa mạc, họ kêu trách Môsê và đe dọa trở về đất nô lệ Ai-cập. Thiên Chúa truyền lệnh cho Môsê đập vào tảng đá ở núi Horeb khiến cho nước trào ra cho dân chúng uống.

TRONG BÀI ĐỌC II Trích thư Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Rôma, thánh Phaolô xác quyết Thiên Chúa vẫn thương con người ngay khi họ vẫn còn là tội nhân, Ngài đã ban cho con người Đức Kitô để chịu chết và tha tội cho con người, để mở lối cho con người vào hưởng mọi ân sủng, và để chỉ đường cho con người vào chốn trường sinh của Thiên Chúa.

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Gioan, Chúa Giêsu kiên nhẫn hướng dẫn người phụ nữ Samaria để chị nhận ra và tin tưởng vào Ngài là Đấng Thiên Chúa sai đến. Sau khi được soi sáng, chị trở thành nhà rao giảng Tin Mừng đầu tiên cho dân của chị, và chị đưa mọi người đến với Chúa Giêsu để được Ngài hướng dẫn.

(Theo Lm. Anthony Đinh Minh Tiên, OP)
___________________________
BÀI PHÂN TÍCH (Ga 4, 5-42)

Trước khi đi vào phân tích Bài Tin mừng Chúa nhật III Mùa Chay năm A, ta cần nhắc lại mối mâu thuẫn đến độ xung khắc giữa 02 dân tộc: SAMARIA và NGƯỜI DO THÁI.

Theo Lm. FX. Vũ Phan Long

NGƯỜI SAMARI: là con cháu của hai nhóm:

1) Những người Israel không phải đi lưu đày khi Vương quốc phía Bắc sụp đổ vào năm 722 TCN (trước Công nguyên).
2) Những người thực dân xứ Babylon và Mêđia do các đoàn quân xâm lăng Átsua đưa vào (2 V 17, 24tt).

ĐỐI LẬP VỀ THẦN HỌC:

Có một sự đối lập về thần học giữa những người Do Thái phía Bắc này và người Do Thái phía Nam, bởi vì người Samari không chịu thờ phượng Thiên Chúa tại Giêrusalem. Tình trạng này thêm trầm trọng vì người Samari đã gây khó khăn cho người Do Thái hồi hương trong việc tái thiết Đền Thờ Giêrusalem, rồi đến thế kỷ II TCN, người Samari lại giúp các vua Syri trong các cuộc chiến chống người Do Thái. Vào năm 128 TCN, thượng tế Do Thái đã đốt Đền Thờ Samari trên núi Garidim. Đối với người Do Thái, dân Samari là dân ô uế.

(Hết trích)

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU TỚI MỘT THÀNH GỌI LÀ SYKAR THUỘC XỨ SAMARIA, GẦN PHẦN ĐẤT GIACÓP ĐÃ CHO CON LÀ GIUSE, Ở ĐÓ CÓ GIẾNG CỦA GIACÓP. CHÚA GIÊSU ĐI ĐƯỜNG MỆT, NÊN NGỒI NGHỈ TRÊN MIỆNG GIẾNG, LÚC ĐÓ VÀO KHOẢNG GIỜ THỨ SÁU.”

Gioan cho biết Đức Giêsu và các môn đệ đến một thành xứ Samari, tên là Xy-kha. Nhưng độc giả có thể thắc mắc, Đức Giêsu phải biết ít khi người Do Thái đi vào miền của người Samari, vì 02 dân tộc này không tiếp xúc với nhau từ lâu.

Vậy Đức Giêsu đến miền này để làm gì?

Gioan viết: “Nhóm Pha-ri-sêu nghe tin Đức Giê-su thâu nạp và làm phép rửa cho nhiều môn đệ hơn ông Gio-an. (Thực ra, không phải Đức Giê-su làm phép rửa, nhưng là các môn đệ của Ngài). Biết thế, Đức Giê-su bỏ miền Giu-đê mà trở lại miền Ga-li-lê. Do đó, Người phải băng qua Sa-ma-ri. (Ga 4, 1-4)

Như vậy đã rõ, mục đích của chuyến đi, Đức Giêsu muốn bỏ Giuđêa (nơi Gioan làm phép rửa) để trở về Galilê, vì Ngài muốn tránh chuyện không hay giữa môn đệ của Ngài với môn đệ của Gioan Tẩy giả, và trên đường đi Ngài phải băng qua Samari, mục đích của Ngài không phải đến miền Samari.

Gioan mô tả rất đời thường: “CHÚA GIÊSU ĐI ĐƯỜNG MỆT, NÊN NGỒI NGHỈ TRÊN MIỆNG GIẾNG ”. Độc giả sẽ thấy lạ lẫm một vị Thiên Chúa cũng biết mỏi mệt, biết khát nước. Vâng đúng vậy, vì Đức Giêsu là Thiên Chúa thật và cũng là người thật. Ta cảm thấy Ngài thật gần gũi, vì Ngài đã chia sẻ thân phận làm người của ta. Ngài giống ta mọi đàng chỉ trừ tội lỗi.

Gioan nói, LÚC ĐÓ VÀO KHOẢNG GIỜ THỨ SÁU khoảng mười hai giờ trưa, một cái nắng đổ lửa đã tiêu hao biết bao năng lượng trong con người, khát nước và mệt mỏi là điều dễ hiểu. Bài Tin mừng hôm nay sẽ xoay quanh một số chủ đề sau đây:

1/. Nước Hằng sống
2/. Đức Giêsu là Đấng thấu suốt mọi sự.
3/. Nơi thờ phượng đích thực.

1/. NƯỚC HẰNG SỐNG

“MỘT NGƯỜI ĐÀN BÀ XỨ SAMARIA ĐẾN XÁCH NƯỚC, CHÚA GIÊSU BẢO: “XIN BÀ CHO TÔI UỐNG NƯỚC” (lúc ấy, các môn đệ đã vào thành mua thức ăn). NGƯỜI ĐÀN BÀ SAMARIA THƯA LẠI: “SAO THẾ! ÔNG LÀ NGƯỜI DO-THÁI MÀ LẠI XIN NƯỚC UỐNG VỚI TÔI LÀ NGƯỜI XỨ SAMARIA?” (Vì người Do-thái không giao thiệp gì với người Sa-maria).

CHÚA GIÊSU ĐÁP: “NẾU BÀ NHẬN BIẾT ƠN CỦA THIÊN CHÚA BAN VÀ AI LÀ NGƯỜI ĐANG NÓI VỚI BÀ: ‘XIN CHO TÔI UỐNG NƯỚC’, THÌ CHẮC BÀ SẼ XIN NGƯỜI, VÀ NGƯỜI SẼ CHO BÀ NƯỚC HẰNG SỐNG.”

Câu chuyện được bắt đầu. Có một phụ nữ Samari đến giếng lấy nước, đồng thời các môn đệ của Đức Giêsu vào thành để mua thức ăn, như vậy tại giếng này chỉ có 02 người, đó là Đức Giêsu và người phụ nữ Samari.

Độc giả có thể thấy, xét theo quan niệm của người Do Thái, Đức Giêsu đã vi phạm 03 điều cấm kỵ: về chủng tộc, về tôn giáo, về giới tính. Ở Phương Đông, người ta cấm nói chuyện với một người đàn bà ở chỗ công khai.

Nhưng ở đây, Đức Giêsu là một con người tự do, Ngài không bị ràng buộc bởi những quy định đương thời, Ngài đến trần gian để cứu chuộc mọi người, nên không có quy định nào giới hạn cho Ngài.

Cuộc nói chuyện giữa Đức Giêsu với người phụ nữ Samari thật thú vị, nó giống như cuộc đuổi bắt thật sự, nó pha trộn giữa siêu nhiên và tự nhiên, và đặc biệt chuyển đề tài liên tục.

Hình như người phụ nữ này muốn lẩn tránh điều gì đó, nhưng Đức Giêsu lại muốn chị ta phải nhìn nhận, vì chỉ có nhìn nhận người ta mới nhìn mình rõ hơn để từ đó làm cuộc hoán cải. Người phụ nữ chỉ nhìn vấn đề dưới góc độ con người, nhưng Đức Giêsu lại đưa nó lên cao hơn, hướng về giá trị siêu nhiên.

Cuộc đối thoại được bắt đầu và Đức Giêsu ngỏ lời trước: “XIN BÀ CHO TÔI UỐNG NƯỚC” Đây câu nói rất tự nhiên, khát thì phải uống. Nhưng chị ta đã từ chối khéo dựa vào tập tục: SAO THẾ! ÔNG LÀ NGƯỜI DO-THÁI MÀ LẠI XIN NƯỚC UỐNG VỚI TÔI LÀ NGƯỜI XỨ SAMARIA?”

Người phụ nữ muốn nhắc cho Đức Giêsu nhớ, đã có những quy định mà người Do Thái không được tiếp xúc với người Samari. Và nếu phải tiếp xúc, các kinh sư dạy người Do Thái: nếu ai cần xin một phụ nữ điều gì, thì phải nói thật ít, một hoặc hai từ thôi.

Đức Giê-su trả lời: “NẾU BÀ NHẬN BIẾT ƠN CỦA THIÊN CHÚA BAN VÀ AI LÀ NGƯỜI ĐANG NÓI VỚI BÀ: ‘XIN CHO TÔI UỐNG NƯỚC’, THÌ CHẮC BÀ SẼ XIN NGƯỜI, VÀ NGƯỜI SẼ CHO BÀ NƯỚC HẰNG SỐNG.”

Đức Giêsu nhân nước thiên nhiên, Ngài đã mạc khải cho chị ta biết có một thứ nước khác, siêu việt hơn nước thiên nhiên này, đó là nước hằng sống. Ngay cụm từ “NƯỚC HẰNG SỐNG “, nó cũng cho ta biết giá trị của thứ nước ấy như thế nào, có nghĩa đó là thứ nước ban sự sống đời đời, vì thế mới gọi là “hằng sống”. Nhưng điều quan trọng Ngài muốn mạc khải cho chị biết, nếu chị nhận ra Ngài thì sẽ xin Ngài nước hằng sống đó. Như vậy Đức Giêsu muốn khẳng định: Ngài chính là ban Nước hằng sống.

“NƯỚC HẰNG SỐNG ” là hình ảnh Thiên Chúa ban sự sống.

Biểu tượng “nước” đầy dẫy trong sách Tin Mừng Gioan; nước hóa rượu ở tiệc cưới Cana (Ga 2,7); nước mà trong đó người ốm muốn lặn xuống ở chỗ giếng Betsaida (Ga 5,7); nước mở mắt cho người mù ở giếng Si-lô-ê (Ga 9,7), con sông nước hằng sống chảy từ ngực Đức Kitô được loan báo trên bậc thềm của Đền Thờ (Ga 7,38), nước của sự sống cho những ai muốn sinh lại bởi nước và Thánh Linh, được loan báo cho Ni-cô-đê-mô (Ga 8,5), sau cùng, nước chạy vọt ra từ cạnh sườn của Đấng chịu khổ hình thập giá (Ga 13,39).

Nhưng ta phải nhớ, quan niệm về nước hằng sống giữa Đức Giêsu và chị này hoàn toàn khác nhau, mà đoạn Tin mừng kế tiếp cho ta thấy.

Ta bắt đầu cảm thấy bị cuốn hút vào cuộc đối thoại này, vì nó đang đưa ta đến những mạc khải vĩ đại. Độc giả cần thả giãn người ra, đừng căng thẳng quá khi đọc Tin mừng của Gioan, vì ông viết Tin mừng rất sâu mà ta phải suy nghĩ và cảm nghiệm mới có thể khám phá được.

” NGƯỜI ĐÀN BÀ NÓI: “THƯA NGÀI, NGÀI KHÔNG CÓ GÌ ĐỂ MÚC, MÀ GIẾNG THÌ SÂU, VẬY NGÀI LẤY ĐÂU RA NƯỚC? PHẢI CHĂNG NGÀI TRỌNG HƠN TỔ PHỤ GIACÓP CHÚNG TÔI, NGƯỜI ĐÃ CHO CHÚNG TÔI GIẾNG NÀY, VÀ CHÍNH NGƯỜI ĐÃ UỐNG NƯỚC GIẾNG NÀY CŨNG NHƯ CÁC CON CÁI VÀ ĐOÀN SÚC VẬT CỦA NGƯỜI?”

Đây là cuộc đối thoại giữa hai con người đang đứng trên 2 bình diện khác nhau: Người đàn bà đứng ở bình diện tự nhiên còn Chúa Giêsu lại đứng trên bình diện siêu nhiên. Vì thế cuộc đối thoại có vẻ khập khiễng, không ăn khớp.

Người đàn đã nêu nhận xét rất đúng với thực tế: “NGÀI KHÔNG CÓ GÌ ĐỂ MÚC, MÀ GIẾNG THÌ SÂU, VẬY NGÀI LẤY ĐÂU RA NƯỚC?

ĐỨC GIÊ-SU TRẢ LỜI: “AI UỐNG NƯỚC NÀY, SẼ LẠI KHÁT. CÒN AI UỐNG NƯỚC TÔI CHO, SẼ KHÔNG BAO GIỜ KHÁT NỮA. VÀ NƯỚC TÔI CHO SẼ TRỞ THÀNH NƠI NGƯỜI ẤY MỘT MẠCH NƯỚC VỌT LÊN, ĐEM LẠI SỰ SỐNG ĐỜI ĐỜI.”

Chúa Giêsu lại muốn kéo người đàn bà ra khỏi phạm trù tự nhiên để lên bình diện siêu nhiên. Ngài muốn nói với chị ta: NƯỚC đang nói đến ở đây không phải là nước tự nhiên mà là thứ NƯỚC HẰNG SỐNG. Chúa Giêsu cũng khẳng định với chị ta chính Ngài là Nước Hằng sống và nước đó mang lại sự sống đời đời.

Hiểu như thế thì vai trò của người XIN – CHO đã bị đảo ngược. Chúa Giêsu lúc đầu là người XIN, bây giờ Ngài là Người CHO. Còn chị ta lúc đầu là người “cho“ bây giờ sẽ biến thành người “xin“.

NGƯỜI ĐÀN BÀ THƯA: “THƯA NGÀI, XIN CHO TÔI NƯỚC ĐÓ ĐỂ TÔI CHẲNG CÒN KHÁT VÀ KHỎI PHẢI ĐẾN ĐÂY XÁCH NƯỚC NỮA”.

Chúa Giêsu cố kéo chị ta lên bình diện siêu nhiên, nhưng chị ta lại cố kéo Ngài xuống bình diện tự nhiên. Chị ta muốn nói với Chúa Giêsu: Ngài đừng mơ mộng nữa, hãy thực tế đi.

Người phụ nữ Samari lại kéo Đức Giêsu trở lại đời thường, chị quan niệm Nước hằng sống mà Đức Giêsu nói, nó đang ở trong giếng này. Nước nào mà chẳng phải là nước, con người cần có nó mới có thể duy trì sự sống. Nước ở giếng này cũng vậy, Tổ phụ của họ đã ban cho họ, nó đã duy trì sự sống cho người Samari qua bao đời nay.

Đức Giêsu muốn chặt đứt dòng suy nghĩ của chị, vì chị lẫn lộn quá, thứ nước đây là nước thiên nhiên, nó chỉ giúp cho con người duy trì sự sống trên trần gian tạm bợ này, nó không phải là Nước hằng sống. Đức Giê-su khẳng định: “Ai uống nước này, sẽ lại khát. Còn ai uống nước tôi cho, sẽ không bao giờ khát nữa. Và nước tôi cho sẽ trở thành nơi người ấy một mạch nước vọt lên, đem lại sự sống đời đời.”

Đức Giêsu đưa ra đặc tính phân biệt giữa nước thiên nhiên và nước hằng sống. Nước thiên nhiên, là thứ nước uống vào sẽ lại khát, có nghĩa nó không làm cho con người hết khát, vì nó chỉ duy trì sự sống thể lý. Còn nước hằng sống là thứ nước đáp ứng niềm khao khát cho con người, vì thế nó làm cho con người hết khát, nó ban cho con người sự sống đời đời. Tại sao con người hết khát khi uống nước hằng sống? Theo Đức Giêsu, khi uống nước này, nó sẽ trở thành mạch nước vọt lên trong người đó, và khi đã hình thành một mạch nước có sẵn trong người của họ thì làm sao họ còn khát nữa.

Tạm thời chị ta không muốn tranh luận với Chúa Giêsu về Nước Hằng sống nữa, thôi thì cứ cho như vậy đi. Bây giờ chị lại ngỏ ý xin Chúa Giêsu: “XIN CHO TÔI NƯỚC ĐÓ ĐỂ TÔI CHẲNG CÒN KHÁT VÀ KHỎI PHẢI ĐẾN ĐÂY XÁCH NƯỚC NỮA”. Một lời cầu xin quá tham lam, chứng tỏ chị ta chưa hiểu gì.

2/. ĐỨC GIÊSU LÀ ĐẤNG THẤU SUỐT MỌI SỰ.

CHÚA GIÊSU BẢO: “BÀ HÃY ĐI GỌI CHỒNG BÀ RỒI TRỞ LẠI ĐÂY”. NGƯỜI ĐÀN BÀ ĐÁP: “TÔI KHÔNG CÓ CHỒNG”.

CHÚA GIÊSU NÓI TIẾP: “BÀ NÓI ‘TÔI KHÔNG CÓ CHỒNG’ LÀ PHẢI, VÌ BÀ CÓ NĂM ĐỜI CHỒNG RỒI, VÀ NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐANG CHUNG SỐNG VỚI BÀ BÂY GIỜ KHÔNG PHẢI LÀ CHỒNG BÀ, BÀ ĐÃ NÓI ĐÚNG ĐÓ”

Chúa Giêsu muốn chấm dứt đề tài về Nước Hằng sống, vì có nói ra chị ta cũng không hiểu, cứ loanh quanh trên suy nghĩ rất tự nhiên. Ngài muốn chuyển sang đề tài khác, đó là xoáy vào đời tư của chị “BÀ HÃY ĐI GỌI CHỒNG BÀ RỒI TRỞ LẠI ĐÂY”. Từ câu nói này, làm bật ra tình trạng sống buông thả của người đàn bà mà Ngài đã thấu suốt “BÀ NÓI ‘TÔI KHÔNG CÓ CHỒNG’ LÀ PHẢI, VÌ BÀ CÓ NĂM ĐỜI CHỒNG RỒI, VÀ NGƯỜI ĐÀN ÔNG ĐANG CHUNG SỐNG VỚI BÀ BÂY GIỜ KHÔNG PHẢI LÀ CHỒNG BÀ

Người Do Thái quan niệm về dân Samari, đó là thứ dân “bán mình làm dĩ cho các thần minh”, mà người phụ nữ này là một trường hợp.

Tại sao Đức Giêsu lại nói với chị ta: “Chị hãy gọi chồng chị, rồi trở lại đây.”? Có phải Ngài muốn khơi đời tư của chị ra không?

Thưa không, vì đây là một con người đáng thương hơn đáng trách. Ngài muốn chứng tỏ cho chị biết, Ngài là Đấng thấu suốt mọi sự và Ngài sẽ xoa dịu những đau khổ, bất hạnh của con người. Chỉ có Thiên Chúa mới thấu suốt nơi bí ẩn của con người.

Thời nay đầy rẫy những con người phải bán thân nuôi miệng. Họ có đáng bị lên án không? Thưa không, vì ai lại đi làm cái nghề đó nếu ban đầu họ không bị hoàn cảnh dồn vào đường cùng. Và ai cũng phải nghĩ đến cái hậu quả của nghề này, rồi họ sẽ ra sao khi lao vào cái nghề như vậy. Có ai quan tâm đến họ không, hay chỉ nhìn họ bằng cặp mắt khinh bỉ?

Chị ta trả lời cho Đức Giêsu: “Tôi không có chồng.” Đức Giê-su bảo: “Chị nói: ‘Tôi không có chồng’ là phải, vì chị đã năm đời chồng rồi, và người hiện đang sống với chị không phải là chồng chị. Chị đã nói đúng.” Đức Giêsu nói những điều này hoàn toàn không muốn bôi xấu chị, vì ở đây chỉ có 02 người.

Không ai bêu xấu người đối thoại với mình khi chỉ có 02 người với nhau, hiểu thật chính xác đó là cuộc trò chuyện. Ngài muốn đặt vấn đề về đời sống hôn nhân một cách tế nhị trong 01 câu khen, BÀ ĐÃ NÓI ĐÚNG ĐÓ. Ngài đã chạm vào nơi thâm sâu nhất đời tư của chị, như một lời nhắc nhở, chị phải thay đổi, đừng sống như vậy nữa.

Con người được Thiên Chúa dựng nên cho những lý tưởng cao cả, cho những mục đích tốt đẹp, thánh thiện, chứ không dành cho những dục vọng thấp hèn, cho tham vọng vô lối và đời sống vô kỷ luật. Khi ai cố tình lao vào những dục vọng thấp hèn như vậy, họ đã tự giết chết mình, phản bội lại Thiên Chúa.

Bây giờ cuộc đối thoại lại chuyển sang đề tài khác. Độc giả cứ bình tĩnh để xem cuộc đối thoại này đi đến đâu và kết thúc ra sao.

3/. NƠI THỜ PHƯỢNG ĐÍCH THỰC

NGƯỜI ĐÀN BÀ NÓI: “THƯA NGÀI, TÔI THẤY RÕ NGÀI LÀ MỘT TIÊN TRI. CHA ÔNG CHÚNG TÔI ĐÃ THỜ TRÊN NÚI NÀY, CÒN CÁC ÔNG, CÁC ÔNG LẠI BẢO: PHẢI THỜ Ở GIÊRUSALEM.”

Có lẽ chị ta muốn tránh né, không muốn Đức Giêsu nói thêm về đời tư của chị, vì nó đáng xấu hổ trước mặt Đấng Thánh, nên chị đã chuyển sang đề tài khác: Nơi thờ phượng Thiên Chúa đích thực.

Chị nêu ra mâu thuẫn lớn nhất giữa người Do Thái và người Samari về nơi thờ phượng: Người Samari thờ phượng Thiên Chúa trên núi Garizim, miền Samari; còn người Do Thái thờ phượng trên núi Si-on ở Giêrusalem. Chị ta đang trình bày tình thế lưỡng nan mà ngay như chính bản thân chị cũng không biết quan niệm nào là đúng. Chị muốn nhờ Đức Giêsu giải quyết vì chị đã tin vào uy thế của Ngài, “Thưa ông, tôi thấy ông thật là một ngôn sứ …

CHÚA GIÊSU ĐÁP: “HỠI BÀ, HÃY TIN TA, VÌ ĐÃ ĐẾN GIỜ NGƯỜI TA SẼ THỜ PHƯỢNG CHÚA CHA, KHÔNG PHẢI Ở TRÊN NÚI NÀY HAY Ở GIÊRUSALEM. CÁC NGƯỜI THỜ ĐẤNG MÀ CÁC NGƯỜI KHÔNG BIẾT, CÒN CHÚNG TÔI THỜ ĐẤNG CHÚNG TÔI BIẾT, VÌ ƠN CỨU ĐỘ TỪ DÂN DO-THÁI MÀ ĐẾN.

NHƯNG ĐÃ ĐẾN GIỜ, VÀ CHÍNH LÀ LÚC NÀY, NHỮNG KẺ TÔN THỜ ĐÍCH THỰC, SẼ THỜ CHÚA CHA TRONG TINH THẦN VÀ CHÂN LÝ, ĐÓ CHÍNH LÀ NHỮNG NGƯỜI TÔN THỜ MÀ CHÚA CHA MUỐN. THIÊN CHÚA LÀ TINH THẦN, VÀ NHỮNG KẺ TÔN THỜ NGƯỜI, PHẢI TÔN THỜ TRONG TINH THẦN VÀ TRONG CHÂN LÝ.”

Bây giờ chính là lúc Đức Giêsu giải quyết mâu thuẫn này, vì nó đã tồn tại từ bao đời nay giữa 02 dân tộc. Ngài sẽ đi từng bước một như sau:

+ “Này chị, hãy tin tôi: đã đến giờ các người sẽ thờ phượng Chúa Cha, không phải trên núi này hay tại Giê-ru-sa-lem”. Đức Giêsu thật mạo hiểm khi đưa ra câu trả lời như vậy, vì Ngài đã vi phạm truyền thống của cả 02 miền. Có thể nói đây là sự phạm thượng, đẩy nền phụng tự của cả 02 miền xuống hố sâu như muốn bãi bỏ nó. Nhưng câu khẳng định của Ngài có điều gì mà ta cần nghe tiếp.

+ Các người thờ Đấng các người không biết; còn chúng tôi thờ Đấng chúng tôi biết.

Đức Giêsu nói câu này hoàn toàn đứng đắn, vì Ngài là Con Thiên Chúa, Ngài biết rõ Cha mình, còn người Do Thái hay Samari được biết Thiên Chúa qua sự mặc khải. Vấn đề đặt ra: Ai mặc khải đây? Chỉ có Thiên Chúa mới mặc khải cho con người biết về Ngài. Như vậy, cả người Samari và người Do Thái thờ Đấng họ không biết, hoàn toàn chính xác.

Bây giờ Đức Giêsu mặc khải cho người Samari biết: “Thiên Chúa là thần khí, và những kẻ thờ phượng Người phải thờ phượng trong thần khí và sự thật.” Đó là sự thờ phượng đích thực. Ai yêu mến chân lý, yêu mến sự thật, người ấy đã có Thiên Chúa trong lòng rồi. Ngược lại đều là sự giả dối.

Với những kẻ sống giả dối, lươn lẹo, thủ đoạn thì việc họ ngồi trong Đền thờ Giêrusalem, hay bất cứ đền thờ nổi tiếng nào trên khắp thế giới phỏng có ích gì. Ngài chỉ đến với những ai yêu mến chân lý và sự thật.

Với người Kitô hữu chúng ta, ngôi đền thờ thiêng liêng không chỉ được xây dựng bằng những vật liệu kiên cố, được trang hoàng nguy nga tráng lệ mà còn được xây đựng bằng chính tâm hồn của mỗi người. Thật thế, tâm hồn của ta được sánh ví là Đền thờ của Chúa Thánh Thần, là nơi Ba Ngôi Thiên Chúa ngự trị. Ngôi đền thờ thiêng liêng này vượt xa giá trị của những ngôi đền nguy nga hoành tráng, đôi khi chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật và kiến trúc, nhưng không mang lại giá trị cứu chuộc.

NGƯỜI ĐÀN BÀ THƯA: “TÔI BIẾT ĐẤNG MESSIA MÀ NGƯỜI TA GỌI LÀ KITÔ SẼ ĐẾN, VÀ KHI ĐẾN, NGƯỜI SẼ LOAN BÁO CHO CHÚNG TÔI MỌI SỰ”. CHÚA GIÊSU BẢO: “ĐẤNG ẤY CHÍNH LÀ TA, LÀ NGƯỜI ĐANG NÓI VỚI BÀ ĐÂY”.

Cả người Samari và người Do Thái đều có chung nguồn mạch Cựu ước, có nghĩa họ cũng mong chờ Đấng Cứu Thế, Đấng Kitô. Tất cả đều tin rằng “VÀ KHI (Đấng Messia) ĐẾN, NGƯỜI SẼ LOAN BÁO CHO CHÚNG TÔI MỌI SỰ

ĐẤNG ẤY CHÍNH LÀ TA, LÀ NGƯỜI ĐANG NÓI VỚI BÀ ĐÂY”

Thêm một mặc khải nữa Đức Giêsu muốn dành cho chị ta, đó là cho biết Ngài là Đấng Mêsia, Đấng Kitô. Đây sẽ là mặc khải lớn nhất, vì một khi công nhận Đức Giêsu là Đấng Mêsia sẽ kéo theo một loạt niềm tin khác.

“VỪA LÚC ĐÓ, CÁC MÔN ĐỆ TRỞ VỀ. CÁC ÔNG NGẠC NHIÊN VÌ THẤY NGƯỜI NÓI CHUYỆN VỚI MỘT PHỤ NỮ. TUY THẾ, KHÔNG AI DÁM HỎI: “THẦY CẦN GÌ VẬY?” HOẶC “THẦY NÓI GÌ VỚI CHỊ ẤY?” NGƯỜI PHỤ NỮ ĐỂ VÒ NƯỚC LẠI, VÀO THÀNH VÀ NÓI VỚI NGƯỜI TA: “ĐẾN MÀ XEM: CÓ MỘT NGƯờI ĐÃ NÓI VỚI TÔI TẤT CẢ NHỮNG GÌ TÔI ĐÃ LÀM. ÔNG ẤY KHÔNG PHẢI LÀ ĐẤNG KI-TÔ SAO?” HỌ RA KHỎI THÀNH VÀ ĐẾN GẶP NGƯỜI.”

Các môn đệ sau khi mua thức ăn trở về, họ ngạc nhiên vì thấy Thầy mình đang nói chuyện với một phụ nữ Samari. Họ ngạc nhiên vì đây là cuộc nói chuyện giữa 01 người Do Thái và 01 người Samari, là điều cấm kỵ. Nó còn ngạc nhiên hơn vì đó là 01 phụ nữ Samari. Không ai dám hỏi Ngài.

Riêng người phụ nữ Samari, có lẽ cuộc đối thoại này đã giải tỏa trong chị rất nhiều vấn đề. Chị sung sướng và bỏ lại tất cả, bỏ lại cả vò nước, vì nó không quan trọng trong lúc này nữa, vì chị ta mới được mặc khải về nước hằng sống, mà cái vò kia làm sao múc được nó. Điều quan trọng hơn, chị đã gặp được Đấng Mêsia. Việc làm của chị lúc này là việc của người loan báo Tin mừng. Chị chạy về thành để nói cho mọi người biết, để dân Samari cũng vui và chia sẻ với niềm vui với chị.

“TRONG KHI ĐÓ, CÁC MÔN ĐỆ THƯA VỚI NGƯỜI RẰNG: “RÁP-BI, XIN MỜI THẦY DÙNG BỮA.” NGƯỜI NÓI VỚI CÁC ÔNG: “THẦY PHẢI DÙNG MỘT THỨ LƯƠNG THỰC MÀ ANH EM KHÔNG BIẾT.”

CÁC MÔN ĐỆ MỚI HỎI NHAU: “ĐÃ CÓ AI MANG THỨC ĂN ĐẾN CHO THẦY RỒI CHĂNG?” ĐỨC GIÊ-SU NÓI VỚI CÁC ÔNG: “LƯƠNG THỰC CỦA THẦY LÀ THI HÀNH Ý MUỐN CỦA ĐẤNG ĐÃ SAI THẦY, VÀ HOÀN TẤT CÔNG TRÌNH CỦA NGƯỜI. NÀO ANH EM CHẲNG NÓI: CÒN BỐN THÁNG NỮA MỚI ĐẾN MÙA GẶT?

NHƯNG NÀY, THẦY BảO ANH EM: NGƯỚC MẮT LÊN MÀ XEM, ĐỒNG LÚA ĐÃ CHÍN VÀNG ĐANG CHỜ NGÀY GẶT HÁI! AI GẶT THÌ LÃNH TIỀN CÔNG VÀ THU HOA LỢI ĐỂ ĐƯỢC SỐNG MUÔN ĐỜI, VÀ NHƯ THẾ, CẢ NGƯỜI GIEO LẪN KẺ GẶT ĐỀU HỚN HỞ VUI MỪNG.

THẬT VẬY, CÂU TỤC NGỮ “KẺ NÀY GIEO, NGƯỜI KIA GặT” QUẢ LÀ ĐÚNG! THẦY SAI ANH EM ĐI GẶT NHỮNG GÌ CHÍNH ANH EM ĐÃ KHÔNG PHẢI VẤT VẢ LÀM RA. NGƯỜI KHÁC ĐÃ LÀM LỤNG VẤT VẢ; CÒN ANH EM, ANH EM ĐƯỢC VÀO HƯỞNG KẾT QUẢ CÔNG LAO CỦA HỌ.”

Sau khi người phụ nữ đi rồi, các môn đệ tiến đến để mời Đức Giêsu dùng bữa. Các ông thật bất ngờ khi nghe Đức Giêsu nói: “Lương thực của Thầy là thi hành ý muốn của Đấng đã sai Thầy, và hoàn tất công trình của Người. Ngài muốn nói với các ông, chuyện ăn uống nó cũng cần thiết để duy trì sự sống thể lý, nhưng tâm trí các ông phải vượt cao hơn và vươn xa hơn, đừng quẩn quẩn trong những lo toan đời thường.

Ngài muốn các ông quan tâm đến điều gì?

Thưa, đó là loan báo Tin mừng, các ông hãy ngước mắt lên, đừng có nhìn dưới đất để thấy đồng lúa đã chín và chờ ngày gặt hái. Rồi đây Tin mừng sẽ được loan báo không những ở Do Thái, mà còn ở Samari và vươn xa ra thế giới. Chính Ngài chứ không phải các môn đệ, chính Ngài đã gieo vào miền Samaria một hạt giống đức tin, nó sẽ phát triển và thành đồng lúa tươi tốt. Các ông sau này sẽ là người gặt hái thành quả đó.

“CÓ NHIỀU NGƯỜI SA-MA-RI TRONG THÀNH ĐÓ ĐÃ TIN VÀO ĐỨC GIÊ-SU, VÌ LỜI NGƯỜI PHỤ NỮ LÀM CHỨNG: ÔNG ẤY NÓI VỚI TÔI MỌI VIỆC TÔI ĐÃ LÀM. VẬY, KHI ĐẾN GẶP NGƯỜI, DÂN SA-MA-RI XIN NGƯỜI Ở LẠI VỚI HỌ, VÀ NGƯỜI ĐÃ Ở LẠI ĐÓ HAI NGÀY.

SỐ NGƯỜI TIN VÌ LỜI ĐỨC GIÊ-SU NÓI CÒN ĐÔNG HƠN NỮA. HỌ BẢO NGƯỜI PHỤ NỮ: “KHÔNG CÒN PHẢI VÌ LỜI CHỊ KỂ MÀ CHÚNG TÔI TIN. QUẢ THẬT, CHÍNH CHÚNG TÔI ĐÃ NGHE VÀ BIẾT RẰNG NGƯỜI THẬT LÀ ĐẤNG CỨU ĐỘ TRẦN GIAN.”

Được đánh động bởi lời chứng của người phụ nữ, dân Samari đã đến gặp Đức Giêsu. Bây giờ họ muốn trực tiếp nghe Ngài. Những người Samari này đã xin Ngài ở lại với họ. Nhưng dù thế nào, chỉ nhờ tiếp tục mở ra hiệp thông với Ngài, người ta mới có thể có kinh nghiệm về Ngài là ai và Ngài ban tặng điều gì.

Như ngày xưa được Đức Giêsu nhận cho ở lại với Ngài, các môn đệ đầu tiên đã khám phá ra Người là “Đấng Mêsia” (Ga 1, 41); được Đức Giêsu chấp nhận ở lại với họ, người Samari đã nhìn nhận Ngài như là “Đấng Cứu độ trần gian”, như là Đấng đã được Chúa Cha ban vì lòng yêu thương và được sai phái đến để cứu độ trần gian. Nay họ tin là nhờ chính tương quan trực tiếp với Đức Giêsu chứ không dựa vào lời chứng của người phụ nữ nữa. Lời chứng ấy đưa họ đến chỗ nghe Đức Giêsu để đào sâu đức tin, và bây giờ đức tin đó có thể thực sự bắt đầu triển nở.

Amen.
___________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.