PHÂN TÍCH BÀI TIN MỪNG THỨ BẢY TUẦN II MÙA CHAY NĂM LẺ (18/3/2017) – (Lc 15, 1-3. 11-32) – Tháng kính thánh Giuse

Dụ ngôn Người cha nhân hậu
“EM CON ĐÃ CHẾT NAY SỐNG LẠI”.

BÀI ĐỌC I: Mk 7, 14-15. 18-20
“Chúa ném mọi tội lỗi chúng tôi xuống đáy biển”.
Trích sách Tiên tri Mikha.

Lạy Chúa, với cây trượng của Chúa, xin chăn dắt dân Chúa, chăn dắt những con chiên thuộc quyền sở hữu của Chúa, sống lẻ loi trong rừng, ở giữa núi Carmêlô. Tất cả được chăn dắt ở Basan và Galaad như ngày xưa. Như ngày ra khỏi Ai-cập, xin tỏ cho chúng con thấy những việc lạ lùng.

Có Chúa nào giống như Chúa là Đấng dẹp tan mọi bất công, và tha thứ mọi tội lỗi của kẻ sống sót thuộc về Chúa? Chúa không khư khư giữ mãi cơn thịnh nộ của mình, vì Chúa ưa thích lòng từ bi. Chúa còn thương xót chúng tôi, còn dày đạp những bất công của chúng tôi dưới chân Chúa, và ném mọi tội lỗi chúng tôi xuống đáy biển. Chúa ban cho Giacóp biết sự trung thành của Chúa và cho Abraham biết lòng từ bi mà Chúa đã thề hứa với tổ phụ chúng tôi từ ngàn xưa.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 102, 1-2. 3-4. 9-10. 11-12
Đáp: Chúa là Đấng từ bi và hay thương xót (c. 8a).

1) Linh hồn tôi ơi, hãy chúc tụng Chúa, toàn thể con người tôi, hãy chúc tụng thánh danh Người. Linh hồn tôi ơi, hãy chúc tụng Chúa, và chớ khá quên mọi ân huệ của Người. – Đáp.

2) Người đã tha thứ cho mọi điều sai lỗi, và chữa ngươi khỏi mọi tật nguyền. Người chuộc mạng ngươi khỏi chỗ vong thân; Người đội đầu ngươi bằng mão từ bi, ân sủng. – Đáp.

3) Người không chấp tranh triệt để, cũng không đời đời giữ thế căm hờn. Người không xử với chúng tôi như chúng tôi đắc tội, và không trả đũa điều oan trái chúng tôi. – Đáp.

4) Cũng như trời xanh cao vượt trên trái đất, lòng nhân Người còn siêu việt hơn thế trên kẻ kính sợ Người. Cũng như từ đông sang tây xa vời vợi, Người đã ném tội lỗi xa khỏi chúng tôi. – Đáp.

CÂU XƯỚNG TRƯỚC PHÚC ÂM: 2 Cr 6, 2b
Đây là lúc thuận tiện, đây là ngày cứu độ.

BÀI TIN MỪNG: Lc 15, 1-3. 11-32
“Em con đã chết nay sống lại”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo thánh Luca.

Khi ấy, những người thâu thuế và những người tội lỗi đến gần Chúa Giêsu để nghe Người giảng. Thấy vậy, những người biệt phái và luật sĩ lẩm bẩm rằng: “Ông này đón tiếp những kẻ tội lỗi và cùng ngồi ăn uống với chúng”. Bấy giờ Người phán bảo họ dụ ngôn này:

“Người kia có hai con trai. Đứa em đến thưa cha rằng: ‘Thưa cha, xin cha cho con phần gia tài thuộc về con’. Người cha liền chia gia tài cho các con. Ít ngày sau, người em thu nhặt tất cả tiền của mình trẩy đi miền xa và ở đó ăn chơi xa xỉ, phung phí hết tiền của. Khi nó tiêu hết tiền của, thì gặp nạn đói lớn trong miền đó và nó bắt đầu cảm thấy túng thiếu. Nó vào giúp việc cho một người trong miền, người này sai nó ra đồng chăn heo. Nó muốn ăn những đồ heo ăn cho đầy bụng, nhưng cũng không ai cho. Bấy giờ nó mới hồi tâm lại và tự nhủ: ‘Biết bao người làm công ở nhà cha tôi được ăn uống dư dật, còn tôi, tôi ở đây phải chết đói! Tôi muốn ra đi, trở về với cha tôi và thưa người rằng: “Lạy cha, con đã lỗi phạm đến Trời và đến cha; con không đáng được gọi là con cha nữa, xin cha đối xử với con như một người làm công của cha”‘. Vậy nó ra đi và trở về với cha nó. Khi nó còn ở đàng xa, cha nó chợt trông thấy, liền động lòng thương; ông chạy lại ôm choàng lấy cổ nó và hôn nó hồi lâu. Người con trai lúc đó thưa rằng: ‘Lạy cha, con đã lỗi phạm đến Trời và đến cha; con không đáng được gọi là con cha nữa’. Nhưng người cha bảo các đầy tớ: ‘Mau mang áo đẹp nhất ra đây và mặc cho cậu; hãy đeo nhẫn vào ngón tay cậu, và xỏ giầy vào chân cậu. Hãy bắt con bê béo làm thịt để chúng ta ăn mừng, vì con ta đây đã chết, nay sống lại, đã mất nay lại tìm thấy’. Và người ta bắt đầu ăn uống linh đình.

“Người con cả đang ở ngoài đồng. Khi về gần đến nhà, nghe tiếng đàn hát và nhảy múa, anh gọi một tên đầy tớ để hỏi xem có chuyện gì. Tên đầy tớ nói: ‘Đó là em cậu đã trở về và cha cậu đã giết con bê béo, vì thấy cậu ấy trở về mạnh khoẻ’. Anh liền nổi giận và quyết định không vào nhà. Cha anh ra xin anh vào, nhưng anh trả lời: ‘Cha coi, đã bao nhiêu năm con hầu hạ cha, không hề trái lệnh cha một điều nào, mà không bao giờ cha cho riêng con một con bê nhỏ để ăn mừng với chúng bạn; còn thằng con của cha kia, sau khi phung phí hết tài sản của cha với bọn điếm nay trở về, thì cha lại sai làm thịt con bê béo ăn mừng nó’. Nhưng người cha bảo: ‘Hỡi con, con luôn ở với cha, và mọi sự của cha đều là của con. Nhưng phải ăn tiệc và vui mừng, vì em con đã chết nay sống lại, đã mất nay lại tìm thấy’ “.

Đó là lời Chúa.
_____________________________

PHẦN MỞ ĐẦU:

Các Bài Đọc hôm nay giúp con người nhận ra tình thương tha thứ của Thiên Chúa lớn hơn tội lỗi của con người đã xúc phạm đến Ngài.

TRONG BÀI ĐỌC I Trích sách Tiên tri Mikha, Tiên tri Mikha xin Thiên Chúa nối lại mối liên hệ của Ngài với Israel sau Thời Lưu đày. Điều này chỉ Thiên Chúa mới có thể làm được, vì mọi con dân Israel đã xúc phạm đến Ngài. Để thực hiện điều đó, Thiên Chúa phải chà đạp tội lỗi dưới chân hay quăng chúng xuống đáy biển.

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, Thánh-sử Luca viết lại cho chúng ta một câu chuyện tuyệt vời về tình thương tha thứ của Thiên Chúa. Ngài sẵn sàng tha thứ vô điều kiện và phục hồi quyền làm con, khi một người ăn năn trở lại.

Dụ ngôn Người Cha nhân hậu là một dụ ngôn nổi tiếng, qua đó Đức Giêsu cho thấy tại sao Ngài đón tiếp và ăn uống với tội nhân. Đơn giản chỉ vì Ngài giống Thiên Chúa là người Cha nhân hậu.

Chúng ta bắt đầu đi vào Bài Tin mừng :
_____________________________________

BÀI PHÂN TÍCH (Lc 15, 1-3. 11-32)

BỐI CẢNH CHƯƠNG 15 PHÚC ÂM LUCA

Luca đã dành hẳn Chương 15 để nói về Lòng Chúa thương xót. Đây là Chương Tin mừng đẹp nhất trong toàn bộ Kinh thánh, và trong chương 15 này Luca đã trình bày 3 dụ ngôn về Lòng thương xót.

+ Dụ ngôn tìm con chiên bị thất lạc (Lc 15, 4 – 7), dụ ngôn này được tường thuật chung với Matthêu.
+ Dụ ngôn tìm đồng tiền bị mất (15, 8 – 10).
+ Dụ ngôn Người cha nhân hậu (Lc 15, 11 – 31).

Như vậy, 2 dụ ngôn sau chỉ có mình Luca tường thuật và nó đã nói lên nét đặc sắc Chương 15 Phúc âm của ông, Luca luôn xúc động với lòng thương xót của Thiên Chúa.

DỤ NGÔN : NGƯỜI CHA NHÂN HẬU

CÁC TÊN GỌI CỦA DỤ NGÔN:

+ Dụ ngôn người con hoang đàng.
+ Dụ ngôn hai người con hoang đàng.
+ Dụ ngôn người cha phung phí.
+ Dụ ngôn người cha nhân hậu.

Sở dĩ Dụ ngôn có đến 4 tên gọi, vì khi phân tích, tùy theo ta nhấn mạnh Dụ ngôn theo quan điểm nào, mà dụ ngôn có tên gọi theo quan điểm đó. Nhưng cái tên gọi “Dụ ngôn Người Cha nhân hậu” mới diễn tả chính xác nhất Tình yêu Thiên Chúa dành cho người tội lỗi. Đây là dụ ngôn kinh điển trong Kinh thánh, tức tiêu biểu cho mọi dụ ngôn, là áng văn sâu sắc và hay nhất trong Kinh thánh.

Toàn bộ Dụ ngôn chỉ có 3 vai, nhưng ba vai đó như muốn bao gồm các mối tương quan giữa con người với Thiên Chúa:

+ Người con thứ: đại diện cho người tội lỗi.
+ Người con cả: đại diện cho người Biệt phái.
+ Người Cha: Hình ảnh của Thiên Chúa.

ĐỘC GIẢ CÓ THỂ THẮC MẮC

Tại sao lại có tên gọi: “Dụ ngôn hai người con hoang đàng”.?

Rõ ràng trong Bài Tin mừng, chỉ có người con thứ là hoang đàng, vì anh đã bỏ nhà đi hoang.

Còn người con cả?

Độc giả có thể nghe lại lời người con cả thưa với cha: “’Cha coi, đã bao nhiêu năm con hầu hạ cha, không hề trái lệnh cha một điều nào, mà không bao giờ cha cho riêng con một con bê nhỏ để ăn mừng với chúng bạn”.

Anh không hề trái lệnh cha một điều nào. Đó là một người con có hiếu mà cha mẹ nào cũng thích, anh là người con rất có hiếu. Nhưng “’Cha coi, đã bao nhiêu năm con hầu hạ cha …. mà không bao giờ cha cho riêng con một con bê nhỏ để ăn mừng với chúng bạn”.

Như vậy, ngay trong tiềm thức, anh ta không coi người cha kia là người cha thực sự của mình, hóa ra đó chỉ là ông chủ và anh thực chất chỉ là người làm công ăn lương.

Như vậy, người con cả luôn sống ngoài tình thương của người cha, anh đang sống trong tình trạng đi hoang. Kết luận, người con cả cũng là một người con hoang đàng và dụ ngôn này sẽ có tên gọi: “ Dụ ngôn 02 người con hoang đàng”.

“KHI ẤY, NHỮNG NGƯỜI THÂU THUẾ VÀ NHỮNG NGƯỜI TỘI LỖI ĐẾN GẦN CHÚA GIÊSU ĐỂ NGHE NGƯỜI GIẢNG”

Phụng vụ Lời Chúa hôm nay đã thêm vào 3 câu cho dụ ngôn (Lc 15, 1-3) để nói về bối cảnh của bài Tin mừng hôm nay. Nó cũng là phần nhập đề chung cho cả 3 dụ ngôn trong Chương 15.

ĐẾN GẦN CHÚA GIÊSU:

Như vậy, thính giả đến nghe Chúa Giêsu giảng hôm nay, đó là một đám đông. Nhưng đám đông đó kỳ lạ ở chỗ: những vị trí đầu, những hàng ghế đầu không phải dành cho các bậc vị vọng, những người đạo đức mà là dành cho những con người tội lỗi, thu thuế và gái điếm.

Buổi giảng thuyết của vị tiên tri đáng kính, nổi tiếng ai cũng hâm mộ lại được người tội lỗi bu đông bu đỏ y như phường du thử du thực. Luca viết: “Họ đến gần Chúa Giêsu để nghe Ngài giảng”. Vâng đúng vậy, họ là những kẻ đau ốm đang cần đến vị bác sĩ, cố gắng ngồi gần để nhìn cho tỏ, để nghe cho kỹ những liều thuốc nhiệm màu cho tâm hồn mình.

“THẤY VẬY, NHỮNG NGƯỜI BIỆT PHÁI VÀ LUẬT SĨ LẨM BẨM RẰNG: “ÔNG NÀY ĐÓN TIẾP NHỮNG KẺ TỘI LỖI VÀ CÙNG NGỒI ĂN UỐNG VỚI CHÚNG”. BẤY GIỜ NGƯỜI PHÁN BẢO HỌ DỤ NGÔN NÀY”

LẨM BẨM:

Người Biệt phái và luật sĩ cũng đến. Nhưng họ không đến gần Chúa Giêsu mà chỉ ngồi ở đàng xa, họ cũng đến không phải để nghe giảng mà là để “lẩm bẩm”.

Các Kitô hữu ngày nay vô tình cũng mang tâm trạng Biệt Phái và Kinh sư. Họ đến nhà thờ nhưng không muốn vào mà chỉ thích ở ngoài cho thoải mái, đứng nói chuyện và nhiều khi cả hút thuốc. Họ không muốn ngồi vào những hàng ghế đầu để nghe giảng mà chỉ muốn “lẩm bẩm” với những chuyện riêng tư của mình.

Biệt phái và Kinh sư thời nào cũng thế cả, ở đâu ta cũng gặp.

“ÔNG NÀY ĐÓN TIẾP NHỮNG KẺ TỘI LỖI VÀ CÙNG NGỒI ĂN UỐNG VỚI CHÚNG”.”

Họ lẩm bẩm cái gì? Thưa họ đang chê trách Chúa Giêsu thích giao du với bọn tội lỗi và còn ngồi ăn uống chung với họ nữa.

Ta từng nghe Chúa Giêsu trả lời cho Kinh sư và người Pharisêu khi họ đến chất vấn Ngài, tại sao Ngài năng lui tới với những người tội lỗi, Chúa Giêsu nói: Chỉ người đau yếu mới cần đến thầy thuốc, còn người khỏe mạnh thì không. Người tội lỗi là những người đau yếu thật sự trong tâm hồn, còn Đức Giêsu, sứ mạng của Ngài khi đến trần gian là để đưa mọi người về với Thiên Chúa,vì mọi người đều là tội nhân trước mặt Chúa, như vậy Đức Giêsu được ví như người thầy thuốc.

“BẤY GIỜ NGƯỜI PHÁN BẢO HỌ DỤ NGÔN NÀY”

Trước thái độ trịch thượng của Biệt phái và Luật sĩ, mặc dù chỉ là “lẩm bẩm”, có nghĩa chỉ là những lời thì thầm, nhưng Chúa Giêsu đều tỏ, chắc chắn Chúa Giêsu không bằng lòng thái độ này nên Ngài muốn kể cho họ một dụ ngôn: DỤ NGÔN NGƯỜI CHA NHÂN HẬU.

“MỘT NGƯỜI KIA CÓ HAI CON TRAI”

Hầu hết các dụ ngôn của Chúa Giêsu nói về cha con thì thường bắt đầu bằng câu: “Một người kia có hai con trai”.

Hai con để mô tả cho hai thái cực, hai thái cực này đều đáng trách và đều làm nổi bật lên, đó là hình ảnh của người cha, đó cũng là hình ảnh của Thiên Chúa.

Chúng ta có tập quán không hay, đó là chỉ nghe phần đầu của dụ ngôn, phần nói về người con trai thứ, đứa con hoang đàng. Nhưng người cha mới là nhân vật chính: “Một người kia có hai đứa con trai”. Đó là dụ ngôn “người cha hoang phí” mà ta sắp nghe.

Dụ ngôn là một bi kịch, gồm hai hồi: Cuộc xung đột giữa người cha và hai đứa con của ông mà ông thương yêu đồng đều và nồng nàn nhất. Đó là một câu chuyện thường được sống lại trong nhiều gia đình.

Hỡi các người cha và các bà mẹ trên thế gian, đó chính là bi kịch của Thiên Chúa mà các bậc cha mẹ đang sống. Vậy các bậc cha mẹ hãy lắng nghe câu chuyện tình yêu đẹp nhất, hình ảnh đẹp nhất của Thiên Chúa sau đây!

A/- HỒI THỨ NHẤT:

“ĐỨA EM ĐẾN THƯA CHA RẰNG: ‘THƯA CHA, XIN CHA CHO CON PHẦN GIA TÀI THUỘC VỀ CON’. NGƯỜI CHA LIỀN CHIA GIA TÀI CHO CÁC CON. ÍT NGÀY SAU, NGƯỜI EM THU NHẶT TẤT CẢ TIỀN CỦA MÌNH TRẨY ĐI MIỀN XA VÀ Ở ĐÓ ĂN CHƠI XA XỈ, PHUNG PHÍ HẾT TIỀN CỦA

“XIN CHA CHO CON PHẦN GIA TÀI THUỘC VỀ CON”

Người con thứ này chỉ là kẻ hưởng thụ: Anh ta đòi hỏi tiền, yêu sách thật nhiều tiền. Anh chỉ nghĩ đến mình. Anh nhận được tất cả từ cha mình, nhưng lại không biết đến điều đó. Anh chỉ biết một việc: đòi hỏi, yêu sách, áp lực, khiếu nại.

NGƯỜI CHA LIỀN CHIA GIA TÀI CHO CÁC CON:

Người cha có thái độ hoàn toàn ngược lại với anh ta. Người cha không hề thắc mắc: tại sao lại phải chia gia tài lúc này, có lý do gì, mà Luca nói “NGƯỜI CHA LIỀN CHIA GIA TÀI”. Ông chỉ cho không, luôn chia sẻ, cho cách vô vị lợi, tôn trọng tự do kẻ khác. Ông chính là tình yêu! Qua hình ảnh người cha này, Đức Giêsu nói với ta về Thiên Chúa. Chúng ta có hình dung Thiên Chúa như thế không?

ĐỘC GIẢ CÓ THỂ THẮC MẮC:

Tại sao đang sống yên ổn trong gia đình, người con thứ lại đòi chia gia tài? Anh ta đòi chia vì động lực gì?

Trước hết, nguyên việc đòi chia gia tài, đã cho biết anh là đứa con bất hiếu.

Thời nào cũng vậy: Không ai đòi chia gia tài khi bố mẹ còn sống. Cha mẹ có thể lập di chúc về gia tài khi họ còn sống và di chúc này chỉ có hiệu lực, tức chia gia tài khi họ đã mất. Đòi chia gia tài khi người cha còn sống là thái độ ngỗ nghịch và bất hiếu

Và cũng theo luật Do Thái, người cha có thể định đoạt về của cải của ông hoặc bằng một di chúc được thi hành sau khi ông qua đời (Ds 36,7-9; 27,8-11). Như vậy, việc chia gia tài chỉ có hiệu lực khi người cha đã mất, và luật pháp sẽ dựa vào di chúc này để phân chia, không có chuyện chia gia tài khi người cha còn sống.

NGƯỜI CON THỨ ĐÒI CHIA GIA TÀI CÓ PHẢI VÌ GIA TÀI KHÔNG?

THƯA: KHÔNG.

Vì theo luật Do Thái, Trưởng nam được hưởng “hai phần sản nghiệp”, nghĩa là gấp đôi phần được ban cho mỗi người con khác (Đnl 21,17). Ở đây, chỉ có hai đứa con, người con cả sẽ được nhận hai phần ba và người con thứ chỉ nhận một phần ba thôi.

Sau khi chia, người con có quyền sở hữu, nhưng quyền thu hoa lợi vẫn thuộc về người cha cho đến khi ông qua đời. Nếu người con bán phần gia sản của mình, người mua chỉ được nhận lấy sau khi cha của người bán đã chết. Khi làm như vậy, người con sẽ không còn có quyền đòi hỏi gì về của cải, cả về vốn lẫn lãi.

Như vậy, khi người cha còn sống, thì quyền thu hoa lợi vẫn thuộc về người cha, ngay cả người con bán đi phần của mình, thì người mua chỉ được làm chủ khi cha của người bán qua đời. Nhưng trong Tin mừng nói rõ: Người cha vẫn chia gia tài và vẫn cho phép người con thứ thu gom phần của mình để trảy đi phương xa làm ăn.

Do đó, có người nói, đây là “Dụ ngôn người cha phung phí”.

Như vậy, người con thứ đòi chia gia tài vì lý do gì?

NGƯỜI CON THỨ MUỐN CHIA GIA TÀI ĐỂ ĐƯỢC SỐNG TỰ DO

Anh ta muốn chia gia tài không phải vì cái gia tài, nhưng để được tách ra khỏi cái gia đình mà anh đã từng sống từ khi sinh ra đến giờ, để được tự do, không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ áp lực nào, anh sẽ sống theo ý anh muốn.

Đó cũng là khát vọng của con người qua mọi thời đại. Khát vọng được TỰ DO.

Trên quan điểm dân gian: Tự do là được phép làm tất cả những gì mình muốn.

Nhưng trên quan điểm tôn giáo: Tự do là được phép làm những gì mà không bị sự ích kỷ, dục vọng chi phối. Tự do là làm những gì giúp cho mình được hạnh phúc, đó là mở lòng mình ra với tha nhân.

Như vậy, người con thứ trong dụ ngôn hôm nay, không phải anh ta muốn tự do mà anh đang bị nô lệ bởi chính dục vọng thấp hèn của mình.

NGƯỜI CHA ĐÃ ĐỂ CHO ĐỨA CON HƯ HỎNG:

Trong dụ ngôn, người cha có thể, hoặc tạm thời từ chối không chia cho người con phần gia tài của anh ta, hoặc là nói cho nó thấy hơn thiệt. Bản văn lại chẳng đả động đến chi tiết này. Người cha đã chia gia tài cho anh, và để anh ra đi. Đối với đứa con, chẳng phải vì xung khắc hay vì sự sa đoạ nào đó thúc đẩy anh ra đi, nhưng là vì anh khát khao được sống ngoài vòng kiềm toả, vì háo hức khao khát kinh nghiệm, vì muốn biết cái mới lạ, vì chưa có bản lãnh, và vì tính hung hăng và bản năng thích phiêu lưu mạo hiểm.

Thiên Chúa cũng để cho con người hành động. Ngài có thể gìn giữ con người khỏi tội lỗi bằng những đường lối quan phòng của Ngài hoặc bằng áp lực của ân sủng mà con người không thể nào cưỡng lại được. Thế nhưng, Ngài vẫn tôn trọng tự do của con người: điều này làm chúng ta ngạc nhiên và khó hiểu!

“KHI NÓ TIÊU HẾT TIỀN CỦA, THÌ GẶP NẠN ĐÓI LỚN TRONG MIỀN ĐÓ VÀ NÓ BẮT ĐẦU CẢM THẤY TÚNG THIẾU. NÓ VÀO GIÚP VIỆC CHO MỘT NGƯỜI TRONG MIỀN, NGƯỜI NÀY SAI NÓ RA ĐỒNG CHĂN HEO. NÓ MUỐN ĂN NHỮNG ĐỒ HEO ĂN CHO ĐẦY BỤNG, NHƯNG CŨNG KHÔNG AI CHO.

BẤY GIỜ NÓ MỚI HỒI TÂM LẠI VÀ TỰ NHỦ: ‘BIẾT BAO NGƯỜI LÀM CÔNG Ở NHÀ CHA TÔI ĐƯỢC ĂN UỐNG DƯ DẬT, CÒN TÔI, TÔI Ở ĐÂY PHẢI CHẾT ĐÓI! TÔI MUỐN RA ĐI, TRỞ VỀ VỚI CHA TÔI VÀ THƯA NGƯỜI RẰNG: “LẠY CHA, CON ĐÃ LỖI PHẠM ĐẾN TRỜI VÀ ĐẾN CHA; CON KHÔNG ĐÁNG ĐƯỢC GỌI LÀ CON CHA NỮA, XIN CHA ĐỐI XỬ VỚI CON NHƯ MỘT NGƯỜI LÀM CÔNG CỦA CHA.”

Người con thứ là hình ảnh của người thu thuế, người tội lỗi và cả chúng ta nữa, vì chúng ta luôn muốn dứt ra khỏi sự yêu thương của Thiên Chúa chúng ta muốn tự do muốn sống theo ý mình muốn, cho dù Thiên Chúa có là Người Cha đầy lòng nhân hậu, nhưng cái khao khát tự do của ta mới là cái cháy bỏng. Ta muốn làm gì là tùy ý ta và không muốn bị hạn chế bởi bất cứ quyền lực nào, không muốn bị giới hạn bởi Mười điều răn hay bởi giới luật yêu thương, đó mới là con người trọn vẹn, vì tự do là món quà cao quý mà Thiên Chúa ban cho con người.

Thế nhưng quan niệm tự do như vậy có đúng không?

thưa: KHÔNG.

Vì ngay tự bản chất, ta chỉ là loài thụ tạo, được Thiên Chúa dựng nên chứ không phải tự mình mà có, nên ta phải ở trong và lệ thuộc vào Đấng Tạo Hóa. Khi vẫn còn ở trong Thiên Chúa vẫn còn ở trong nhà của Cha, ta mới có hạnh phúc và ta mới là con người đích thực, vì vẫn ở trong và kết hợp với Đấng dựng nên mình. Nếu dứt ra khỏi Thiên Chúa, tức ta đã dứt ra khỏi nguồn sống, kết quả chỉ là sự thảm hại như Dụ ngôn đã dẫn chứng.

“NÓ VÀO GIÚP VIỆC CHO MỘT NGƯỜI TRONG MIỀN, NGƯỜI NÀY SAI NÓ RA ĐỒNG CHĂN HEO. NÓ MUỐN ĂN NHỮNG ĐỒ HEO ĂN CHO ĐẦY BỤNG, NHƯNG CŨNG KHÔNG AI CHO”

Bao giờ cũng vậy, khi từ vạch xuất phát đi lên đỉnh cao, nếu từ đó rơi xuống, nó không rơi xuống trở lại đúng vạch xuất phát mà còn sâu hơn nữa, phải xuống tận đáy bùn đen.

Cũng vậy, người con thứ đang ở địa vị người con, là ông chủ tương lai bây giờ rơi xuống còn thua cả con vật. Anh đi chăn heo, đã là điều tệ hại, vì heo là con vật ô uế đối với quan niệm Do Thái. Chưa dừng lại đó, anh còn muốn bằng con heo cũng không được, vì anh muốn ăn thức ăn của heo nhưng không ai cho.

Như vậy, chính cái tự do mà anh mong muốn, đã biến anh từ một ông chủ con xuống dưới cả con heo nữa.

“TÔI MUỐN RA ĐI, TRỞ VỀ VỚI CHA TÔI”

Và trong lúc cùng đường, trong lúc thất bại ê chê, anh mới nhận ra sự ngu ngốc của mình. Anh trộm nghĩ, nếu cứ kéo dài tình trạng này anh sẽ chết. Chính vì vậy anh quyết tâm trở về với cha mình, soạn sẵn trong đầu những câu nói sẽ làm cha mủi lòng.

“CON KHÔNG ĐÁNG ĐƯỢC GỌI LÀ CON CHA NỮA, XIN CHA ĐỐI XỬ VỚI CON NHƯ MỘT NGƯỜI LÀM CÔNG CỦA CHA”

Anh chỉ muốn cha coi anh như người làm công, chứ không dám mong gì hơn. Trong ý nghĩ của anh, ta không thấy một lời xin lỗi nào, mà chỉ mong thoát khỏi cơn đói này. Như vậy, anh trở về với cha không phải tư cách của một người con, nhưng là một tên đầy tớ. Cái động lực trở về không có gì tốt đẹp, chỉ quanh quẩn cái chuyện bao tử.

Người con út này là hình ảnh của người tội lỗi, mà người Pharisêu thường hình dung ra.

“’BIẾT BAO NGƯỜI LÀM CÔNG Ở NHÀ CHA TÔI ĐƯỢC ĂN UỐNG DƯ DẬT, CÒN TÔI, TÔI Ở ĐÂY PHẢI CHẾT ĐÓI”

Người ta tăng cường sự trang điểm cho anh, vì cảm phục anh trở về. Nhưng anh ta vẫn lấy lợi ích riêng của mình làm chúa tể: “Nhét cho đầy bụng”. Sự trở về của anh ta, dù có nói hay thế nào đi nữa cũng chỉ là một sự tinh toán bủn xỉn để tìm được chỗ ăn chỗ ở. Anh ta đau bụng hơn đau lòng. Đó là đứa con thật tội nghiệp, nạn nhân của bản năng chính mình, của bạn bè mình: Nó đã mất thói quen thương yêu. Nó chỉ còn biết nghĩ đến mình.

Lạy Chúa đó cũng là hình ảnh của con! Than ôi, con vẫn thường sống như thế đó:

“ANH TA CÒN Ở ĐẰNG XA, THÌ NGƯỜI CHA ĐÃ TRÔNG THẤY. ÔNG CHẠNH LÒNG THƯƠNG, CHẠY RA ÔM CỔ ANH TA VÀ HÔN LẤY HÔN ĐỂ”

“CHẠY RA ÔM CỔ ANH TA VÀ HÔN LẤY HÔN ĐỂ”

Chúng ta cần ghi nhận, không cần người con mở miệng thưa gởi, thì người cha đã làm tất cả rồi. Ông thể hiện bốn cử chỉ: “ông thấy anh ta đằng xa”, “ông chạnh lòng thương”, “ông chay đến, ông ôm hôn”. Có lẽ việc “chạy đến” là cử chỉ mạnh nhất trong dụ ngôn này. Thông thường không khi nào một bề trên lại chay tới một bề dưới, nhất là khi kẻ dưới lại có thái độ bất kính, ngỗ nghịch với họ.

CHÚA GIÊSU CHỈ MUỐN NHẤN MẠNH ĐẾN HÀNH ĐỘNG CỦA NGƯỜI CHA:

Vâng, người ta làm sai hoàn toàn ý nghĩa dụ ngôn của Đức Giêsu khi trình bày cuộc trở về của người con này, như một gương “hoán cải”.

Nếu Đức Giêsu chỉ mô tả thái độ “ăn năn” của một người tội lỗi, thì giáo huấn đó có thể đã không làm cho người Pharisêu bất bình. Vì từ lâu tại Israel, như toàn bộ Kinh Thánh minh chứng, người ta đều biết rằng, Chúa luôn tha thứ cho người tội lỗi biết ăn năn.

Nhưng ở đây, cách đối xử của người cha này đã đi quá xa. Ông không cần biết đến con ông có biểu lộ chút ăn năn thực sự nào không. Vừa thấy con từ đằng xa, ông đã chạy đến gặp nó. Đức Giêsu không muốn nhấn mạnh đến thái độ của đứa con hoang đàng, những việc làm sám hối đền tội của nó; nhưng Ngài chỉ muốn nhấn mạnh về tình yêu nhưng không của người cha, một người cha đã tha thứ trước khi con ông thú tội, không đặt điều kiện nào hết!

Lạy Chúa, Chúa thương yêu con với một tình yêu như vậy sao! Yêu đến độ khi con làm điều bất xứng, tội lỗi. Chúa chưa cần con mở miệng xin lỗi mà cứ chạy đến ôm lấy con hôn lấy hôn để. Tình yêu cao vời quá! Con không biết phải nói gì nữa.

Amen..

“BẤY GIỜ NGƯỜI CON NÓI RẰNG: ‘THƯA CHA, CON THẬT ĐẮC TỘI VỚI TRỜI VÀ VỚI CHA, CHẲNG CÒN ĐÁNG GỌI LÀ CON CHA NỮA…’

NHƯNG NGƯỜI CHA LIỀN BẢO CÁC ĐẦY TỚ RẰNG: ‘MAU ĐEM ÁO ĐẸP NHẤT RA ĐÂY MẶC CHO CẬU, XỎ NHẪN VÀO NGÓN TAY, XỎ DÉP VÀO CHÂN CẬU, RỒI ĐI BẮT CON BÊ ĐÃ VỖ BÉO LÀM THỊT ĐỂ CHÚNG TA MỞ TIỆC ĂN MỪNG!”

Anh ta còn ở đàng xa, thì người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy ra ôm cổ anh ta và hôn lấy hôn để. Bấy giờ người con nói rằng: ‘Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha, chẳng còn đáng gọi là con cha nữa….’

Nhưng người cha liền bảo các đầy tớ rằng: ‘Mau đem áo đẹp nhất ra đây mặc cho cậu, xỏ nhẫn vào ngón tay, xỏ dép vào chân cậu, rồi đi bắt con bê đã vỗ béo làm thịt để chúng ta mở tiệc ăn mừng! Vì con ta đây đã chết mà nay sống lại, đã mất mà nay lại tìm thấy.’ Và họ bắt đầu ăn mừng.

Anh đã thưa với cha theo như kịch bản soạn sẵn, nhưng mới chỉ thưa hết phần đầu cha anh đã ngắt ngay, không để anh nói tiếp. “Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha, chẳng còn đáng gọi là con cha nữa….”

Anh chỉ muốn trở thành người làm công, cha anh hiểu anh muốn nói gì, nhưng không có người cha nào lại cho phép điều đó xảy ra. Anh phải là con, là con đúng nghĩa. Ta không thấy người cha có một câu nói trách móc nào, vì ông đang thật sự hạnh phúc, chỉ nguyên việc trở về của anh cũng đủ làm cho ông mãn nguyện rồi, đâu cần hỏi han gì nữa. Cha anh sai gia nhân xỏ nhẫn, xỏ dép, mặc áo đẹp nhất,… ông muốn nói với anh: “Con ta đây đã chết mà nay sống lại, đã mất mà nay lại tìm thấy.”

NGƯỜI CHA ĐÓN NHẬN ĐỨA CON HƯ HỎNG:

Trong dụ ngôn, người con đã trở về với chính mình. Bị lâm vào cảnh cùng đường, nó mới biết đến kinh vực sâu, thú nhận lỗi lầm của mình và dọn sẵn lời thú tội: ‘Thưa cha, con đã lỗi phạm đến trời và đến cha’. Nó ý thức mình không còn quyền lợi nữa và chỉ còn trông cậy vào lòng nhân hậu để được coi như một kẻ hèn hạ nhất trong đám thợ làm công.

Khi con người có kinh nghiệm sâu sắc và chua cay về thất bại bản thân, họ dễ ý thức giá trị của ân sủng. Lúc ấy, họ biết không thể tự sức mình mà được việc, mà phải phó thác vào ân sủng của Thiên Chúa. Tội lỗi đã làm cho con người mất địa vị làm con Thiên Chúa, cho nên, làm tôi tớ đối với nó là một đặc ân. Con người không còn đến với Chúa Cha với tư cách một người con, nhưng như một kẻ van xin đầy lòng hối hận đứng trước chủ nhân. Và Thiên Chúa chấp nhận họ.

Qua người con thứ này, ta hiểu được Tình yêu bao la của Thiên Chúa dành cho ta, là những con người tội lỗi. Nếu ta có can đảm trở về với Ngài, Ngài sẽ tha thứ hết không một chút gì trách móc và phục hồi quyền làm con mà ta đã mất vì tội lỗi.

Người cha không để cho người con nói hết câu mà anh ta đã chuẩn bị trước. Ông ban cho con mình quá sự mong muốn. Đó là một lễ cưới thực sự: áo đẹp, nhẫn đeo, giày dép, bữa tiệc, âm nhạc.

“VÌ CON TA ĐÂY ĐÃ CHẾT MÀ NAY SỐNG LẠI, ĐÃ MẤT MÀ NAY LẠI TÌM THẤY.’ VÀ HỌ BẮT ĐẦU ĂN MỪNG”.

Đây là điệp khúc kết thúc hồi thứ nhất của bi kịch. Trong chốc lát, chúng ta sẽ thấy điệp khúc này có hai từ thay đổi: “con ta” thành “em con”. Chết – sống lại – Đã mất – lại tìm thấy.

Chúa Giêsu muốn nói với chúng ta: Thế nào là chết, thế nào là sống. Xa rời tình thương của người cha, xa rời tình thương Thiên Chúa là chúng ta đã chết, chết trong chính tội lỗi của mình. Nhưng khi có can đảm trở về với Chúa là chúng ta được hồi sinh, được sống lại.

Đây là mạc khải bi thảm mà Đức Giêsu muốn rọi chiếu vào vùng vô thức của ta: Xa cách Chúa, là phải chết. Con chỉ thực sự hiện hữu, được sống trong tương quan với Thiên Chúa mà thôi. Chỉ có đức tin mới cho ta thấy thực tại đích thực. Ta có thể tưởng mình đang sống mà thực ra đã chết.

“Tiệc mừng” của Thiên Chúa! “Niềm vui, của Người! Hoán cải, đó chỉ là bước vào niềm vui của Thiên Chúa. Thế mà rõ ràng, đó là điều mà người anh cả sắp từ chối.
________________________________

B/. HỒI THỨ HAI:

“LÚC ẤY NGƯỜI CON CẢ CỦA ÔNG ĐANG Ở NGOÀI ĐỒNG. KHI ANH TA VỀ GẦN ĐẾN NHÀ, NGHE THẤY TIẾNG ĐÀN CA NHẢY MÚA, LIỀN GỌI MỘT NGƯỜI ĐẦY TỚ RA MÀ HỎI XEM CÓ CHUYỆN GÌ.

NGƯỜI ẤY TRẢ LỜI: ‘EM CẬU ĐÃ VỀ, VÀ CHA CẬU ĐÃ LÀM THỊT CON BÊ BÉO, VÌ GẶP LẠI CẬU ẤY MẠNH KHOẺ.’ NGƯỜI ANH CẢ LIỀN NỔI GIẬN VÀ KHÔNG CHỊU VÀO NHÀ. NHƯNG CHA CẬU RA NĂN NỈ”

“CHA CẬU RA NĂN NỈ”

Đối với người con cả, người cha này cũng biểu lộ cùng một tấm lòng nhân hậu: “Ông bước ra năn nỉ”.

Kinh Thánh thường trở lại đề tài: Những hồng ân Thiên Chúa được ban tặng cách tuyệt đối nhưng không, qua đề tài người con út giành chỗ người con cả (St 2,36,2; Mcb 4,26; Cn 30,23; Hs 12,4). Như vậy, người Pharisêu có thể nhớ tới trường hợp Giacóp đã chiếm chỗ của Esau, nhận gia tài mà đúng ra ông không được hưởng. Cũng vậy, “những người thợ giờ chót” sẽ thay chỗ những người đầu tiên “làm vườn nho” (Mt 20,18). Cũng thế, “người hàng chót sẽ lên hàng đầu (Lc 13,30,1; Cr 15,18). Như vậy “dân ngoại sẽ thay thế cho dân được tuyển chọn: Đó là quyền tuyệt đối và tình yêu nhưng không của Thiên Chúa (Rm 9,30).

Lúc người con thứ trở về, người con cả đang làm việc ngoài đồng. Khi trở về, anh nhận ra trong nhà có chuyện lạ. Sau khi hỏi một người đầy tớ, anh ta hiểu chuyện; anh không thể chấp nhận được, anh nổi giận. Ta thông cảm với anh. Vì anh không chịu vào nhà, người cha đã ra gặp.

Thế là anh cho tuôn ra hết những gì vẫn chất chứa tận đáy lòng: anh nói với giọng chua cay, nhưng kể ra đúng các sự việc. Theo anh, đúng là người cha đã xử sự bất công! Những người Pharisêu và các kinh sư cũng nghĩ rằng họ có lý khi tỏ ra khó chịu với Đức Giêsu, về cách đối xử của Ngài dành cho kẻ tội lỗi..

Trước thái độ của Thiên Chúa như thế, không thể nói bất công được! Chúa thương yêu tất cả mọi người. “Chẳng lẽ vì thấy tôi tốt bụng, mà bạn đâm ra ghen tức sao?” (Mt 20,15).

Lạy Chúa, con sẽ tạ ơn Chúa không biết mỏi mệt vì tình yêu phổ quát của Chúa. Con thường tự hỏi xem, con yêu Chúa thực sự không, nhưng con vẫn biết Chúa thương yêu con.

“ANH TRẢ LỜI: ‘CHA COI, ĐÃ BAO NHIÊU NĂM CON HẦU HẠ CHA, KHÔNG HỀ TRÁI LỆNH CHA MỘT ĐIỀU NÀO, MÀ KHÔNG BAO GIỜ CHA CHO RIÊNG CON MỘT CON BÊ NHỎ ĐỂ ĂN MỪNG VỚI CHÚNG BẠN;

CÒN THẰNG CON CỦA CHA KIA, SAU KHI PHUNG PHÍ HẾT TÀI SẢN CỦA CHA VỚI BỌN ĐIẾM NAY TRỞ VỀ, THÌ CHA LẠI SAI LÀM THỊT CON BÊ BÉO ĂN MỪNG NÓ’.

NHƯNG NGƯỜI CHA BẢO: ‘HỠI CON, CON LUÔN Ở VỚI CHA, VÀ MỌI SỰ CỦA CHA ĐỀU LÀ CỦA CON. NHƯNG PHẢI ĂN TIỆC VÀ VUI MỪNG, VÌ EM CON ĐÃ CHẾT NAY SỐNG LẠI, ĐÃ MẤT NAY LẠI TÌM THẤY’ “.

“Bao nhiêu năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lệnh”. Chắc chắn đấy cũng là lý tưởng của người Pharisêu và các kinh sư: “phục vụ” Thiên Chúa bền bỉ, và rất chú ý để không bao giờ vi phạm một điều răn nào.

“CÒN THẰNG CON CỦA CHA KIA”

Sau đó, người con cả nói về em với giọng hết sức khinh bỉ. Anh không gọi là “em con”, nhưng nói là “thằng con của cha đó”. Điều này cũng giống như người Pharisêu trong dụ ngôn: Hai người lên Đền thờ cầu nguyện (Lc 18,10-14) nói đến “tên thu thuế kia” với giọng miệt thị.

Như thế, Đức Giêsu đã ngỏ lời với những người vẫn nghĩ rằng mình là những tôi tớ tốt lành, luôn quan tâm để không bao giờ thiếu sót một điều răn nhỏ. Khi đó, họ nghĩ họ có nhiều quyền; họ tỏ ra khó chịu, không phải đối với người tội lỗi, nhưng đối với chính Thiên Chúa vì Ngài đã đối xử với kẻ tội lỗi như vậy: Nếu như thế, sống đạo đức còn ích lợi gì? Nếu như thế, sống trung thành và vâng phục Thiên Chúa còn ý nghĩa gì nữa?

Câu trả lời cha: ‘Cha coi, đã bao nhiêu năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lệnh, thế mà chưa bao giờ cha cho lấy được một con dê con để con ăn mừng với bạn bè. Còn thằng con của cha đó, sau khi đã nuốt hết của cải của cha với bọn điếm, nay trở về, thì cha lại giết bê béo ăn mừng!

Như vậy, người con cả cho chúng ta thấy mũi nhọn của dụ ngôn này: Anh ta không nhận thấy trọn vẹn Tình yêu mà anh ta đang thừa hưởng. Anh luôn nghĩ rằng mình chỉ là người làm công của cha mà thôi, chứ không phải là người con đích thực. Như vậy, anh cũng chính là người con hoang đàng vậy, anh đã đi ra khỏi tình yêu của cha mình.

Dụ ngôn này cũng có tên gọi: Dụ ngôn hai người con hoang đàng”.

“Nhưng người cha nói với anh ta: ‘Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con. Nhưng chúng ta phải ăn mừng, phải vui vẻ, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy”

Qua dụ ngôn hai hồi này, chúng ta được mời gọi bước vào trong Tình yêu của Thiên Chúa, vào trong niềm vui của Ngài, khi thấy kẻ tội lỗi trở lại. Đó là lời loan báo cuộc trở lại của các dân ngoại, dân mới của Thiên Chúa.

Một ngày kia, Luca sẽ đặt vào môi miệng Phêrô những lời sau đây, khi Phêrô nhận thấy ân sủng được ban cho viên đại đội trưởng ngoại giáo Conêliô: “Vậy Thiên Chúa đã ban cho họ cùng một ân huệ như Người đã ban cho chúng ta, vì chúng ta tin vào Chúa Giêsu – Kitô, thì tôi là ai mà dám ngăn cản Thiên Chúa” (Cv 11,17). “Không dành đặc ân cho ai cả”. Mọi người đều được thương yêu.

Độc giả có thể ngừng lại một chút để chiêm ngắm một người cha đầy nhân hậu, đó cũng là hình ảnh của Thiên Chúa:

“VÌ EM CON”

Ông không muốn nghe lời hối lỗi của con thứ, nay người cha lại để cho người con cả tha hồ nói lên những tâm tình chua chát của mình. Sau đó, ông đã trả lời với giọng dịu dàng âu yếm. Qua lời ông nói, người con cả chẳng còn lý do gì mà nói rằng cha xử bất công với mình nữa. Nhưng ông tế nhị điều chỉnh: “vì em con đây…”. Nếu cha đã sung sướng đến thế khi gặp lại con, lẽ nào người anh lại không vui sướng khi gặp lại em?

HÌNH ẢNH NGƯỜI CON CẢ CŨNG GIÚP CHÚNG TA KIỂM ĐIỂM THÁI ĐỘ CỦA MÌNH ĐỐI VỚI ANH EM.

Ai trong chúng ta cũng có một chút máu Pharisêu trong người: muốn tự coi là công chính, khinh chê người khác, muốn loại người khác ra khỏi gia đình của Thiên Chúa. Nhưng Chúa Giêsu khẳng định rằng: muốn làm con của Cha trên trời thì phải nhìn nhận những người khác là anh em và quan tâm tới phần rỗi của anh em. Phải từ bỏ thái độ Pharisêu.

Tóm lại, Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta nhìn ngắm hình ảnh lòng nhân lành của Thiên Chúa, thân phận tội lỗi của mình, và con đường giải thoát là về với Cha. Đòi hỏi của Thiên Chúa là: muốn làm con của Ngài thì cũng phải nhận những đứa con khác của Ngài là anh em của mình, phải học với Ngài mà sống thái độ nhân lành.

Qua Dụ ngôn Người Cha nhân hậu, chúng ta nhận ra mình là ai qua hình ảnh hai người con trong bài Tin Mừng này, để làm một hành trình “Đứng lên và trở về” với Chúa, với Giáo Hội, và với cộng đoàn, gia đình… trong Mùa Chay thánh 2017 này.

Amen.
____________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.