Tâm Thư gửi các gia đình Công giáo của H�GM Việt Nam

Anh chị em rất thân mến trong �ức Kitô,

Vì quan tâm đặc biệt đến đ�i sống gia đình Công giáo trong thế giới ngày nay, từ ngày 4 đến ngày 25 tháng 10 năm 2015, �ức Thánh Cha Phanxicô đã triệu tập Thượng Hội �ồng Giám Mục để bàn v� Gia đình, sau đó, ngày 8 tháng 4 năm 2016, ngài đã ban hành Tông huấn Ni�m vui của Tình yêu để hướng dẫn Dân Chúa trong việc chăm sóc mục vụ cho các gia đình. Tiếp nối giáo huấn của �ức Thánh Cha, trong Thư Chung đầu tháng 10 vừa qua, chúng tôi đã đ� nghị một lộ trình mục vụ cho 3 năm (2017-2019) với chủ đ� gia đình ở ba khía cạnh khác nhau. Nay, chúng tôi muốn gửi đến anh chị em bức tâm thư để chia sẻ những “vui mừng và hi v�ng, ưu sầu và lo lắng� của anh chị em trong đ�i sống gia đình, cũng như đồng hành với anh chị em trong việc xây dựng gia đình Công giáo trong ánh sáng L�i Chúa và giáo huấn của Hội Thánh.

VẺ �ẸP CỦA GIA �ÌNH

1. Hôn nhân và gia đình gắn li�n với chi�u dài của cả lịch sử nhân loại, từ lúc tạo thành cho đến tận thế (x. St 4; Kh 21,2.9). Những câu chuyện v� gia đình xuất hiện rất nhi�u trong Kinh Thánh Cựu Ước. �ến th�i Tân Ước, Chúa Giêsu là Con Thiên Chúa đã xuống thế làm ngư�i trong khung cảnh mái ấm gia đình Nazarét, khiêm tốn vâng l�i Thánh Giuse và �ức Maria. Khi thi hành sứ vụ công khai, Chúa Giêsu bày t� mối quan tâm đặc biệt đến đ�i sống gia đình: dấu lạ đầu tiên Ngư�i thực hiện là tại tiệc cưới Cana để giúp đôi tân hôn vượt qua khó khăn (x. Ga 2,1-11); Ngư�i chia sẻ tình bạn với gia đình ông Lazarô (x. Lc 10,38); đến thăm gia đình ông Phêrô (x. Mc 8,14); chia sẻ nỗi ni�m với các gia đình đang chịu thử thách (x. Mc 5,41; Lc 7,14-15). Tất cả đ�u nói lên vẻ đẹp và tầm quan tr�ng của hôn nhân và gia đình trong chương trình của Thiên Chúa.

Thật vậy, chính Thiên Chúa đã tạo dựng ngư�i nam và ngư�i nữ, liên kết cả hai nên một (x. St 2,24; Mt 19,4), một sự hòa hợp sâu xa, cả thân xác lẫn tinh thần, nh� tình yêu tự nguyện trao ban. Nh� đó, đôi vợ chồng trở nên hình ảnh sống động của Thiên Chúa tình yêu và tham dự vào công trình tạo dựng của Ngài bằng việc sinh sản và giáo dục con cái. Tóm lại, “Hôn nhân Kitô giáo phản ánh sự kết hợp giữa �ức Kitô và Hội Thánh của Ngư�i, được thể hiện tr�n vẹn trong sự kết hợp giữa ngư�i nam và ngư�i nữ, h� hiến thân cho nhau trong một tình yêu độc hữu và sự trung thành trong tự do, để thuộc tr�n v� nhau cho đến chết và mở ra cho việc truy�n sinh. H� được thánh hiến nh� bí tích trao ban ân sủng để xây dựng một Hội Thánh tại gia và là men của đ�i sống mới cho xã hội� ( Ni�m vui của tình yêu, 292).

2. Chúng ta phải tạ ơn Chúa vì cho đến nay, rất nhi�u gia đình Công giáo tại Việt Nam đã sống và thể hiện vẻ đẹp này, thực sự là Hội Thánh tại gia khi dựng xây gia đình mình thành cộng đoàn th� phượng, ngôi nhà hiệp thông, mái ấm nuôi dưỡng và phát triển tình yêu. Những gia đình này đã và đang góp phần rất lớn vào đ�i sống Hội Thánh bằng việc cống hiến cho Hội Thánh những Kitô hữu nhiệt thành và đạo đức, vun trồng ơn g�i linh mục và tu sĩ. Bản thân các giám mục chúng tôi cũng được lớn lên trong các gia đình đạo đức, nh� đó hạt giống ơn g�i được nuôi dưỡng và lớn lên trong cuộc đ�i. Chính vì thế, chúng tôi muốn bày t� lòng biết ơn sâu xa với các gia đình, đồng th�i xác tín rằng gia đình thực sự là con đư�ng Hội Thánh phải đi, và m�i kế hoạch mục vụ của Hội Thánh phải khởi đi từ gia đình (�ại hội Dân Chúa Việt Nam, 2010).

NHỮNG TH�CH �� CHO GIA �ÌNH NGÀY NAY

3. Tuy vậy, chúng ta không thể phủ nhận thá»±c tế này là tình trạng vợ chồng Công giáo ly thân và ly dị Ä‘ang có chiá»�u hÆ°á»›ng gia tăng, cách riêng nÆ¡i các gia đình trẻ; bạo hành gia đình vẫn là Ä‘iá»�u nhức nhối; má»™t số bạn trẻ sa đà vào lối sống buông thả vá»� mặt tình dục, chủ trÆ°Æ¡ng sống chung, sống thá»­ trÆ°á»›c hôn nhân; tệ nạn phá thai lan tràn đến mức coi thÆ°á»�ng…Vậy, đâu là nguyên nhân dẫn đến những tình trạng đáng buồn trên? Chúng ta có thể làm gì để giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn và thá»­ thách, làm má»›i lại vẻ đẹp của hôn nhân và gia đình trong kế hoạch của Thiên Chúa?

4. Theo Kinh Thánh, ngay từ đầu, gia đình đã bị tổn thÆ°Æ¡ng trầm trá»�ng vì tá»™i lá»—i. TÆ°Æ¡ng quan vợ chồng được định hình bằng sá»± thèm muốn và thống trị hÆ¡n là yêu thÆ°Æ¡ng và phục vụ (x. St 3,16). TÆ°Æ¡ng quan giữa anh chị em trong gia đình cÅ©ng bị đổ vỡ nặng ná»� nhÆ° Kinh Thánh kể lại: Cain giết em trai mình là Abel, các con của tổ phụ Giacóp ghen tị và tìm cách làm hại ngÆ°á»�i em là Giuse, các con vua Ä�avít tàn sát lẫn nhau…

Tình trạng này vẫn tiếp diễn trong suốt chi�u dài lịch sử nhân loại và ở mỗi th�i đại, lại có những thách đố mới. Trong Tông huấn Ni�m vui của tình yêu, �ức giáo hoàng Phanxicô chỉ cho chúng ta thấy những nguyên nhân gây tác động tiêu cực trên đ�i sống gia đình ngày nay.

5. Trước hết là những khó khăn v� mặt kinh tế và xã hội. Trong ba thập niên qua, khi đất nước chuyển từ kinh tế tập trung sang kinh tế thị trư�ng, đ�i sống kinh tế phát triển nhưng khoảng cách giàu nghèo cũng gia tăng rất nhanh và rất lớn. Có những ngư�i quá nghèo, không công ăn việc làm, không nhà ở, nên cũng không dám kết hôn. Gắn với kinh tế thị trư�ng là tình trạng di dân đã trở thành phổ biến tại Việt Nam, gây tác động lớn trên đ�i sống gia đình, nhất là những tác động tiêu cực. Vì hoàn cảnh, chồng phải đi làm xa, để vợ và các con ở lại quê nhà; hoặc hai vợ chồng đi làm xa, để các con lại cho ông bà chăm sóc; hoặc cả gia đình đưa nhau lên thành phố, sống trong những khu lao động chật chội. Tất cả đ�u gây tác động cụ thể trên đ�i sống vợ chồng cũng như việc giáo dục con cái. Ngoài ra, tình trạng nghiện ngập (ma túy, rượu chè, c� bạc) cũng như nạn bạo hành đang gieo rắc đau khổ trên biết bao gia đình, không những gây khó khăn cho đ�i sống kinh tế, mà còn ảnh hưởng trực tiếp lên sự bình an và hạnh phúc của cả nhà.

Bên cạnh đó, trong th�i đại toàn cầu hóa ngày nay, chúng ta không thể không quan tâm đến những tác động của văn hóa th�i đại trên các gia đình, cách riêng những gia đình trẻ. �ó là n�n văn hóa đ� cao cá nhân đến mức cực đoan, ai cũng coi bản thân mình là nhất, từ đó dẫn đến xung đột giữa các thành viên và làm suy yếu những mối liên kết trong gia đình. �ó còn là n�n văn hóa đ� cao lối sống hưởng thụ, chỉ muốn tiêu xài và thụ hưởng chứ không muốn nhận trách nhiệm. N�n văn hóa này biến quan hệ tình dục thành món hàng mua vui, nhìn ngư�i khác như dụng cụ và phương tiện cho mình th�a mãn, chứ không phải một chủ thể để tôn tr�ng và yêu thương. �ó cũng là n�n văn hóa chủ trương sống nhanh, sống gấp, do đó ngư�i ta chỉ muốn những quan hệ mau qua mà không muốn cam kết lâu dài.

6. Hậu quả là tình trạng ly thân, ly dị, gia đình đổ vỡ ngày càng nhi�u, để lại những tổn thương tâm lý nặng n� trên đôi bạn, nhất là những tác động xấu trên con cái, từ đó ảnh hưởng đến đ�i sống chung trong xã hội và Hội Thánh. �ức giáo hoàng Phanxicô đã khẳng định: “Ly dị là một đi�u xấu và số lượng các vụ ly dị ngày càng gia tăng là đi�u rất đáng lo ngại. Vì thế, không nghi ng� gì nữa, nhiệm vụ mục vụ quan tr�ng nhất của chúng ta đối với gia đình là phải củng cố tình yêu của đôi bạn, giúp h� chữa lành những vết thương, để chúng ta có thể ngăn chặn sự lây lan của thảm kịch này trong th�i đại chúng ta� (Ni�m vui của tình yêu, 246).

HỠI GIA �ÌNH, HÃY TRỞ THÀNH HỘI TH�NH TẠI GIA

7. �áp lại l�i kêu g�i của �ức Thánh Cha và vì hạnh phúc của các gia đình, chúng tôi tha thiết xin anh chị em hãy kiến tạo gia đình mình thành Hội Thánh tại gia, nghĩa là ngôi nhà th� phượng, mái ấm tình yêu, ngôi trư�ng giáo dục.

Gia đình là ngôi nhà th� phượng khi gia đình tràn ngập sự hiện diện của Chúa. Ngài sẽ bước vào ngôi nhà của anh chị em khi m�i ngư�i trong nhà cầu nguyện chung, lắng nghe L�i Chúa và m�i Chúa đến thăm: “Này Ta đứng trước cửa và gõ. Ai nghe tiếng Ta và mở cửa, Ta sẽ vào nhà ngư�i ấy, sẽ dùng bữa với ngư�i ấy, và ngư�i ấy sẽ dùng bữa với Ta� (Kh 3,20). Do đó việc lập bàn th� và cầu nguyện chung trong gia đình là đi�u rất quan tr�ng với gia đình Công giáo. Những gi� cầu nguyện chung liên kết m�i ngư�i trong Chúa, giúp chúng ta nhận ra sự hiện diện của Chúa trong m�i biến cố gia đình, cùng nhau vượt qua những khó khăn trong cuộc sống và trở nên chứng nhân của Chúa giữa lòng đ�i. �ây là kinh nghiệm sống động của biết bao gia đình Công giáo để lại cho chúng ta, cũng là l�i khuyên nhủ chí tình của �ức Thánh Cha Phanxicô: “Cầu nguyện trong gia đình là một phương thế ưu việt để diễn tả và củng cố đức tin phục sinh. Gia đình có thể dành ít phút mỗi ngày để quy tụ với nhau trước nhan Thiên Chúa hằng sống, nói với Ngài v� những lo lắng bận tâm, cầu xin với Ngài cho những nhu cầu của gia đình, cầu nguyện cho ai đang gặp khó khăn, xin Chúa giúp ta biết sống yêu thương, tạ ơn Ngài v� sự sống và v� bao ơn lành khác, cầu xin �ức Trinh Nữ che chở chúng ta dưới tà áo Mẹ. Với ít l�i lẽ đơn sơ thôi, nhưng những phút giây cầu nguyện đó có thể mang lại đi�u tốt lành lớn lao cho gia đình� (Ni�m vui của tình yêu, 318).

Càng sống trong một thế giới xa lạ và thậm chí thù nghịch với đức tin Công giáo, gia đình tín hữu càng phải là “những lò lửa đức tin sống động và chiếu sáng� giữa thế gian. �ây chính là cách chúng ta thực thi chức tư tế do Phép Rửa “trong việc lãnh nhận các bí tích, trong kinh nguyện và tạ ơn, qua chứng từ đ�i sống thánh thiện, sự từ b�, lòng bác ái sống động� (Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, 1657).

8. Gia đình còn là mái ấm của tình yêu và lòng thương xót. Trong thông điệp Ni�m vui của tình yêu, �ức giáo hoàng Phanxicô dành phần lớn của chương bốn để suy tư v� tình yêu trong hôn nhân, dựa vào Bài ca �ức �i (1Cr 13). Theo đó, gia đình là nơi mỗi chúng ta cảm nghiệm, h�c tập và vun đắp tình yêu chân thật.

�ó là tình yêu kiên nhẫn, biết đón nhận ngư�i khác như h� là;

tình yêu phục vụ, không chỉ bằng cảm tính hay l�i nói nhưng bằng hành động cụ thể;

tình yêu không ghen tị, nhưng trân tr�ng thành quả của ngư�i khác;

tình yêu không khoe khoang tự phụ, không coi mình hơn ngư�i khác;

tình yêu dịu dàng, không cứng c�i;

tình yêu quảng đại, cho đi mà không tính toán;

tình yêu tha thứ, biết tìm hiểu ngư�i khác để thông cảm và tha thứ hơn là soi mói;

tình yêu vui với ni�m vui của ngư�i khác, chứ không vui vì sự thất bại của h�;

tình yêu chịu đựng, giữ gìn miệng lưỡi, tránh xét đoán và nói xấu;

tình yêu tin tưởng tất cả nên không tìm cách thống trị nhưng tôn tr�ng ngư�i khác;

tình yêu hi v�ng tất cả vì Thiên Chúa có thể vẽ đư�ng thẳng bằng những nét cong;

tình yêu chịu đựng tất cả với thái độ tích cực.

9. Là mái ấm tình yêu và lòng thương xót, gia đình phải là nơi đón nhận và trân tr�ng sự sống. Tự bản chất, tình yêu vợ chồng hướng đến việc sinh sản. Con cái không phải là đi�u gì đó được thêm vào cách ngẫu nhiên, nhưng phát xuất từ chính tâm điểm của tình yêu, là hoa trái và sự phong phú của tình yêu. Chính vì thế, gia đình được coi là cung thánh của sự sống. Vì giá trị tối thượng của sự sống và vì quy�n sống của con ngư�i ngay từ giây phút khởi đầu, không ai và không đi�u gì có thể biện minh cho việc tước đoạt sự sống của các thai nhi. Trong hai thập niên qua, chúng ta phải đau lòng nhìn nhận rằng tình trạng phá thai ngày càng trở thành phổ biến và gia tăng tại Việt Nam, kể cả trong một số gia đình Công giáo. Với ơn Chúa, anh chị em hãy can đảm dứt khoát với hành động phá thai, trở thành ngư�i xây dựng n�n văn minh tình thương và văn hóa sự sống, thay cho n�n văn minh thù hận và văn hóa chết chóc.

Trong mái ấm của tình yêu và lòng thương xót, không thể không nói đến bổn phận hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ. Không ai trong chúng ta tự ban sự sống cho mình nhưng đ�u đón nhận sự sống từ Thiên Chúa qua cha mẹ. Vì thế, nếu sự sống là hồng ân lớn lao nhất chúng ta lãnh nhận, thì hiếu thảo với cha mẹ cũng phải là bổn phận căn bản của đạo làm con. Không lạ gì trong Mư�i �i�u Răn, bổn phận thảo kính cha mẹ chỉ đứng sau đi�u răn th� phượng Chúa và dẫn đầu những đi�u răn khác trong tương quan với tha nhân. Lòng hiếu thảo này được thể hiện qua sự vâng phục cha mẹ (x. Cn 6,20-22), cũng như qua trách nhiệm trợ giúp cha mẹ v� vật chất và tinh thần khi các ngài v� già hoặc đau yếu (x. Hc 3,2-6).

Cũng ở đây, cần phải nói đến bổn phận chăm sóc ngư�i cao tuổi, vốn là nét đẹp truy�n thống trong văn hóa dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, trong th�i đại quá đ� cao thành công vật chất và hiệu năng sản xuất ngày nay, ngư�i ta có khuynh hướng coi ngư�i già như gánh nặng của xã hội và muốn loại ra bên l�. Chúng ta cần phải có cách nhìn tích cực hơn v� vai trò của ngư�i cao tuổi. Thật vậy, ngư�i già là ký ức của lịch sử, sợi dây nối kết các thế hệ, ngư�i truy�n lại kinh nghiệm và sự khôn ngoan cho con cháu. Vì thế, một gia đình không biết trân tr�ng ngư�i già thì gia đình đó đang trên đà suy thoái; ngược lại, gia đình tôn quý ngư�i cao tuổi là gia đình có tương lai b�n vững.

10. Gia đình cũng là ngôi trư�ng giáo dục đầu tiên và căn bản. Ngày nay, nói đến giáo dục, ngư�i ta thư�ng chỉ nghĩ đến giáo dục tại h�c đư�ng mà quên rằng giáo dục là bổn phận đầu tiên và cao cả nhất, cũng là quy�n ưu tiên của gia đình, nhất là v� mặt nhân bản, đạo đức và đức tin tôn giáo.

Gia đình là ngôi trư�ng đầu tiên dạy những giá trị nhân bản. Những năm tuổi thơ trong gia đình sẽ hình thành những khuynh hướng căn bản, ăn rễ sâu và kéo dài trong suốt cuộc đ�i còn lại. Gia đình cũng là nơi trẻ thơ tập sống mối liên hệ với ngư�i khác, tập lắng nghe và tôn tr�ng tha nhân; nh� đó, khi bước vào đ�i sống xã hội, các em sẽ sống tử tế và hòa hợp với m�i ngư�i, thay cho lối sống ích kỷ và chỉ tìm cách thống trị ngư�i khác.

Song hành với giáo dục nhân bản là giáo dục đạo đức. Trong bối cảnh xã hội được coi là xuống cấp trầm tr�ng v� mặt đạo đức, chúng ta càng phải quan tâm hơn đến lãnh vực này. Chính các bậc cha mẹ phải tập cho con những thói quen tốt, hình thành những nguyên tắc và luật lệ trong đ�i sống, h�c cách sử dụng tự do cách khôn ngoan và đúng đắn. �ể được như thế, cha mẹ cần tạo được sự tin tưởng của con cái và cách giáo dục tốt nhất chính là cách sống và gương sáng hằng ngày của cha mẹ.

Trong lãnh vực này, thiết nghĩ cần phải có cái nhìn đúng đắn và tích cực v� việc sửa dạy con cái. Việc sửa dạy đích thực không phát xuất từ sự giận dữ nhưng từ tình yêu thương, giúp trẻ ý thức rằng làm sai sẽ dẫn đến hậu quả xấu, do đó phải biết xin lỗi và đ�n bù những thiệt hại gây ra. Việc sửa dạy như thế phải đi đôi với việc nhìn nhận những đi�u tốt lành con cái làm, để khuyến khích chúng. Ngoài ra, trong th�i đại ngày nay, các bậc cha mẹ không thể không lưu tâm đến việc sử dụng các phương tiện truy�n thông. Phải giúp con cái tập làm chủ những phương tiện này thay vì làm nô lệ của thế giới ảo đến nỗi xa r�i thế giới thực, không quan tâm con ngư�i thật ngay trong gia đình.

Ngoài ra, vá»›i các bậc cha mẹ Công giáo, lãnh vá»±c rất quan trá»�ng phải quan tâm là giáo dục đức tin. Có thể nói gia đình là nÆ¡i má»—i chúng ta khám phá ý nghÄ©a và cảm nhận vẻ đẹp của đức tin. Ä�ã hẳn đức tin là Æ¡n ban của Chúa chứ không do chúng ta, thế nhÆ°ng cha mẹ là khí cụ Chúa dùng để làm cho mầm sống đức tin đó lá»›n lên và phát triển. Vì thế cha mẹ hãy tập cho con ngôn ngữ đức tin từ những việc nhá»� bé nhất nhÆ° tập làm dấu Thánh Giá, Ä‘á»�c kinh Lạy Cha và Kính Mừng, hôn ảnh Chúa và Ä�ức Mẹ…Hạt giống gieo xuống tuy nhá»� bé nhÆ°ng mai này sẽ thành cây to (x. Mt 13,31-32). Ä�ừng quên rằng trẻ em cần những biểu tượng, hành Ä‘á»™ng, chuyện kể, hÆ¡n là những lý luận trừu tượng. Vì thế, những giá»� kinh gia đình và những việc đạo đức có giá trị hÆ¡n nhiá»�u bài giáo lý. Ä�ồng thá»�i, để phát triển Ä‘á»�i sống đức tin nÆ¡i con cái, cha mẹ cÅ©ng cần khuyến khích con tham gia các lá»›p giáo lý và sinh hoạt đạo đức tại giáo xứ. Những sinh hoạt này không những giúp con cái chúng ta lá»›n lên trong sá»± hiểu biết đức tin, mà còn làm phát triển nÆ¡i các em ý thức vá»� Há»™i Thánh cÅ©ng nhÆ° những kỹ năng sống trong xã há»™i.

GIA �ÌNH VÀ SỨ VỤ THƯƠNG XÓT

11. Chúa Giêsu một đàng đưa ra lí tưởng rất cao v� đ�i sống hôn nhân và đàng khác, Ngư�i lại bày t� sự cảm thông và gần gũi trước những yếu đuối của con ngư�i như trư�ng hợp ngư�i phụ nữ xứ Samaria hoặc ngư�i nữ phạm tội ngoại tình. Theo gương Chúa Giêsu, các gia đình Công giáo được kêu g�i chăm sóc mục vụ cho các gia đình khác: “Nh� ân sủng của bí tích Hôn nhân, các gia đình Kitô hữu là chủ thể chính của mục vụ gia đình, nhất là khi h� cống hiến chứng tá đầy vui tươi của đôi vợ chồng và gia đình, Hội Thánh tại gia� (Ni�m vui của tình yêu, 200). Với trách nhiệm chủ chăn, chúng tôi xin gửi đến anh chị em những đ� nghị sau đây:

�ồng hành với những gia đình di dân: Ngày nay, vì hoàn cảnh kinh tế, rất nhi�u gia đình phải r�i b� làng quê để tìm kế sinh nhai trong những thành phố lớn. Chỉ có một số ít thành công, còn phần lớn gặp nhi�u khó khăn trong việc làm ăn, sinh hoạt gia đình, giáo dục con cái. V� mặt đức tin, nhi�u khi h� cũng gặp khó khăn trong việc hội nhập cộng đoàn giáo xứ mới. Vì thế, chúng ta phải mở rộng vòng tay đón tiếp, để các gia đình di dân cảm nhận cộng đoàn giáo xứ là nhà của h�, nơi đó đức tin được nuôi dưỡng, lòng mến được vun trồng, và tin tưởng bước tới tương lai ngay giữa những khó khăn thử thách.

�ồng hành với những cặp hôn nhân khác đạo: Tại Việt Nam, tỷ lệ ngư�i Công giáo chỉ là 7%, hơn nữa các bạn trẻ ngày nay không còn sống trong những ngôi làng hoặc khu vực tập trung ngư�i Công giáo, nhưng sống và làm việc trong những môi trư�ng chỉ có rất ít ngư�i Công giáo, do đó việc kết hôn giữa ngư�i Công giáo và ngư�i ngoài Công giáo sẽ gia tăng. Trong những gia đình này, có những khó khăn riêng do việc không cùng ni�m tin tôn giáo, ảnh hưởng đến việc giữ đạo của ngư�i Công giáo cũng như việc giáo dục con cái trong gia đình. Vì thế, chúng ta cần đồng hành với những gia đình này, để nâng đỡ ngư�i (vợ hoặc chồng) Công giáo trong đ�i sống đức tin, hơn thế nữa, để h� có thể làm chứng cho Tin Mừng và giới thiệu Chúa Giêsu cho m�i ngư�i trong gia đình.

�ồng hành với những gia đình bị đổ vỡ: Hội Thánh luôn mong muốn các đôi vợ chồng sống chung với nhau đến tr�n đ�i. Ly thân và ly dị chỉ được xem như lối thoát cuối cùng, sau khi m�i nỗ lực hòa giải đã thất bại. Tuy nhiên nhi�u ngư�i rơi vào tình trạng này vì hoàn cảnh bất đắc dĩ chứ không hoàn toàn do lỗi riêng của h�. Vì thế chúng ta cần cảm thông và đồng hành hơn là loại trừ h�, cách riêng trong việc nuôi dạy con cái, vì trẻ thơ chính là thành phần chịu thiệt thòi nhi�u nhất do những cuộc ly thân và ly dị: “Chăm sóc cho những ngư�i như thế không làm cho đức tin của cộng đoàn và việc làm chứng cho sự bất khả phân li của hôn nhân bị suy yếu đi, trái lại, chính trong sự chăm sóc này mà cộng đoàn thể hiện đức ái của mình� (Ni�m vui của tình yêu, 243).

12. Trong Năm Thánh Lòng Thương Xót, �ức Giáo hoàng Phanxicô dạy: “Thương xót không phải là một từ trừu tượng nhưng là một lối sống. Nói v� lòng thương xót là một chuyện, còn sống lòng thương xót lại là chuyện khác. Dựa vào l�i Thánh Giacôbê Tông đồ, chúng ta có thể nói: thương xót mà không có việc làm thì coi như đã chết�. Trong truy�n thống lâu đ�i của Hội Thánh, những công việc của lòng thương xót gồm những việc v� phần xác và v� phần hồn. Những việc v� phần xác là: cho kẻ đói ăn, cho kẻ khát uống, cho kẻ rách rưới ăn mặc, cho khách đỗ nhà, chuộc kẻ làm tôi, viếng kẻ liệt cùng kẻ tù rạc, chôn xác kẻ chết. Những việc v� phần hồn là: lấy l�i lành mà khuyên ngư�i, mở dạy kẻ mê muội, yên ủi kẻ âu lo, răn bảo kẻ có tội, tha kẻ dể ta, nhịn kẻ mất lòng ta, cầu cho kẻ sống và kẻ chết.

Anh chị em hãy làm gương cũng như tập cho con cái làm những việc của lòng thương xót. Chính những công việc đó sẽ huấn luyện con cái chúng ta trở nên những con ngư�i có lòng thương xót, biến đổi gia đình chúng ta thành ngôi nhà của lòng thương xót, góp phần làm chứng và giới thiệu dung nhan Thiên Chúa là Cha giàu lòng thương xót.

13. Ngoài ngôi nhà của má»—i gia đình, chúng ta còn phải quan tâm đến ngôi nhà chung của má»�i gia đình là trái đất, “ngÆ°á»�i chị mà chúng ta Ä‘ang chung phần sá»± sống, ngÆ°á»�i mẹ tuyệt vá»�i luôn mở rá»™ng vòng tay ôm ấp chúng taâ€� (Laudato si, 1). Trái đất này “đang kêu khóc vì những tổn hại chúng ta gây ra do việc sá»­ dụng vô trách nhiệm và lạm dụng những tài nguyên Thiên Chúa ban tặngâ€� (Laudato si, 2). Ngày nay, ngÆ°á»�i dân Việt Nam Ä‘ang phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trá»�ng do tình trạng ô nhiá»…m môi sinh. Cá chết dá»�c bá»� biển miá»�n Trung, hạn hán tại các tỉnh Tây nguyên và Nam Trung bá»™, ngập mặn ở đồng bằng sông Cá»­u Long… là những Ä‘iá»�u được má»�i ngÆ°á»�i quan tâm. Các nhà khoa há»�c cho thấy con ngÆ°á»�i là thủ phạm chính gây ra tình trạng biến đổi khí hậu qua việc sá»­ dụng tài nguyên thiên nhiên cách thiếu trách nhiệm. Các quốc gia và các tổ chức quốc tế Ä‘ang ná»— lá»±c để đạt đến thá»�a thuận chung vá»� việc giảm bá»›t khí thải nhà kính.

Ä�ây là vấn Ä‘á»� rất lá»›n, đòi há»�i những chính sách ở tầm vÄ© mô, tuy nhiên các giám mục Ã� châu cho rằng các gia đình có thể đóng góp hữu hiệu vào việc chăm sóc môi trÆ°á»�ng sống bằng những việc nhá»� bé hằng ngày: tiết kiệm nÆ°á»›c, dùng loại đèn ít tiêu hao năng lượng, rút dây khá»�i ổ cắm Ä‘iện khi không sá»­ dụng, không đốt lá và rác thải, không xả rác ngoài Ä‘Æ°á»�ng phố, không sá»­ dụng hóa chất Ä‘á»™c hại trong canh tác và sản xuất… Nếu má»—i gia đình Ä‘á»�u ý thức và giữ gìn nhÆ° thế, thì những việc nhá»� bé hằng ngày trong má»—i gia đình sẽ trở thành nguồn lá»±c lá»›n trong việc chống ô nhiá»…m nguồn nÆ°á»›c, ô nhiá»…m đất Ä‘ai, ô nhiá»…m không khí, và giữ gìn môi trÆ°á»�ng sống trong lành cho má»�i ngÆ°á»�i, hôm nay cÅ©ng nhÆ° thế hệ mai sau.

*****

14. Anh chị em thân mến, gi� đây chúng ta hãy hướng tâm hồn lên Cha trên tr�i, cội nguồn m�i ân phúc, và thưa với Ngài:

Lạy Thiên Chúa là Cha đầy lòng từ bi nhân hậu,

là cội nguồn của m�i gia đình dưới đất.

Tạ ơn Cha đã thương ban cho gia đình nhân loại,

mẫu gương tuyệt v�i của Thánh Gia Thất.

Xin Cha ban ơn Phúc-Âm-hóa m�i gia đình,

giúp đưa ánh sáng Tin Mừng Cứu độ,

là ánh sáng chân lý, yêu thương và bình an,

vào m�i lãnh vực đ�i sống gia đình chúng con.

Cho gia đình trở nên cái nôi của sự sống,

mái ấm của tình thương bao dung và hợp nhất,

ngôi trư�ng giáo dục nên ngư�i tốt và hữu ích,

thành trì che chở phẩm giá của m�i ngư�i.

Cho m�i tư tưởng và việc làm của vợ chồng,

mang lại an hòa hạnh phúc cho gia đình.

Cho các bạn trẻ tìm gặp nơi ông bà, cha mẹ,

nguồn hỗ trợ cho sự phát triển phẩm giá làm ngư�i.

Xin Thánh Gia Thất phù hộ gia đình chúng con,

vững vàng tin yêu trong m�i gian lao thử thách,

và loan báo Chúa Giêsu Kitô là nguồn sống mới,

cho m�i gia đình, bây gi� và mãi mãi. Amen.

Lễ �ức Giêsu Kitô Vua vũ trụ, ngày 20 tháng 11 năm 2016

Tổng thư ký H�GMVN                                                                                                                                               Chủ tịch H�GMVN

               (đã ký)                                                                                                                                                                       (đã ký)

    +Phêrô Nguyễn Văn Khảm                                                                                                                                     +Giuse Nguyễn Chí Linh

                                                                                                                                                             Giám mục GP. Mỹ Tho Tổng giám mục TGP. Huế