CÓ BẮT BUỘC PHẢI TIN PHÉP LẠ HAY NHỮNG NƠI �ỨC MẸ HIỆN RA HAY KHÔNG?

Thá»±c tế ra, trong đạo Công giáo, vai trò của Ä�ức Trinh Nữ Maria có má»™t vai trò hết sức quan trá»�ng, được phản ánh qua sá»± kiện là trong má»—i thánh Ä‘Æ°á»�ng Công giáo Ä‘á»�u có má»™t bàn thá»� hay là nÆ¡i chốn riêng dành để tôn kính Ä�ức Mẹ Maria vá»›i nhiá»�u tÆ°á»›c hiệu nhÆ°: Mẹ Thiên Chúa, Ä�ức Nữ Trinh, Ä�ức Mẹ Hòa Bình, Mẹ Mân Côi, v.v… Trong thế ká»· vừa qua có nhiá»�u nÆ¡i trên thế giá»›i tÆ°á»�ng trình vá»� sá»± kiện Ä�ức Mẹ hiện ra và má»™t số nÆ¡i đã được Giáo Há»™i công nhận và cho phép đến kính viếng cầu nguyện. Dầu vậy, khi cho phép hay công nhận những nÆ¡i này có dấu hiệu thiêng liêng hoặc có thể là phép lạ mặc lòng, không bao giá»� bắt buá»™c ngÆ°á»�i tín hữu phải tin hay không tin. Lý do tại sao chúng tôi sẽ từ từ giải thích sau.

Ä�ức Maria có nhiá»�u tÆ°á»›c hiệu khác nhau qua các thá»�i đại, nhÆ°ng má»™t số những tÆ°á»›c hiệu sau đây được thêm vào có ý nói lên vai trò quan trá»�ng của Ä�ức Maria trong việc giúp các tín hữu đạt tá»›i Æ¡n cứu Ä‘á»™. Hiến Chế Công Ä�ồng Vatican II vá»� Giáo Há»™i ban hành ngày 21-11-1964 được các nghị phụ Công Ä�ồng bá»� phiếu chấp thuận đã thêm các tÆ°á»›c hiệu này cho Ä�ức Maria, đó là “Ä�ấng Bầu Cá»­”, “Ä�ấng Trợ Giúp” và “Ä�ức Nữ Trung Gian”.

I. Vai trò của �ức Maria trong đạo Công giáo

�ang khi có nhi�u Giáo Hội thuộc Kitô giáo coi vai trò của �ức Maria chì có tính cách lịch sử và thụ động trong công trình cứu rỗi nhân loại, thì Giáo Hội Công Giáo đặt tr�ng tâm vào vai trò của �ức Maria như là một con ngư�i hiện thân sống động có khả năng chuyển cầu ơn thiêng thay cho toàn thể nhân loại với chính con của mình là �ức Giêsu Kitô.

Ngay từ buổi sÆ¡ khai của Giáo Há»™i, ná»�n thần há»�c Công giáo đã tin rằng Ä�ức Giêsu Kitô là “Vị Trung Gian duy nhất giữa Thiên Chúa và con ngÆ°á»�i” hầu cho con ngÆ°á»�i được Æ¡n cứu Ä‘á»™ (thÆ° Phaolô gá»­i Timothê 2:5), thế nhÆ°ng cÅ©ng có những tác nhân và yếu tố khác trợ giúp vào việc cứu Ä‘á»™. Ná»�n thần há»�c Công giáo Ä‘á»� nghị rằng vì sá»± vâng lá»�i tuyệt đối của Ä�ức Maria (Luca 1:38) đối lại vá»›i sá»± bất phục tùng của ngÆ°á»�i đàn bà nguyên tổ Eva (Sáng thế 3:6) mà Ä�ức Maria đã được má»�i gá»�i trở thành Mẹ Thiên Chúa (theo các Thánh Giáo Phụ).

Dầu vậy theo thần h�c Công giáo, dù �ức Maria có tinh tuy�n thế nào chăng nữa, ngài cũng vẫn là một thụ tạo, và cũng cần được ơn cứu độ. �ức Maria là ngư�i duy nhất tr�n vẹn thánh thiện, nhưng �ức Maria không bình đẳng với �áng Kitô Cứu Thế được. Dầu vậy mặc lòng thì các Thánh Giáo Phụ đ� coi vai trò của �ức Maria là rất quan tr�ng trong công trình cứu độ loài ngư�i của �ức Kitô. Các Thánh Giáo Phụ có thể kể, đó là Thánh Giêrônimô, Thánh Irênê (180–199), sử gia Tertullian (212-?). Chính Thánh Tiến Sĩ Ambrôsiô coi �ức Maria là mẫu mực khởi đầu của Giáo Hội Chúa Kitô thiết lập.

Sự tôn kính �ức Maria trong truy�n thống Công giáo được coi là một trong những phần cốt yếu quan tr�ng của lễ nghi phụng tự và giáo lý Công giáo. Chúng ta quan sát việc kính �ức Maria qua các ngày lễ kính Mẹ, và các buổi đ�c kinh và hát thánh vịnh.

�ức Maria được coi là một trong những trung tâm điểm trong n�n thần h�c Công giáo mà các Giáo hoàng và các Thánh đã từng nhắc tới. Theo Thánh Bernard thành Clairveaux (1090-1153) thì “�ức Maria được coi là Cửa Thiên �àng, vì không ai có thể vào qua cửa đó mà không qua Mẹ�. Còn Thánh Bonaventura (1221-1274) thì khẳng định v� vai trò quan tr�ng trung gian của Mẹ Maria đối với con ngư�i nhân loại.

II. Việc sùng kính �ức Mẹ được biểu lộ như thế nào?

�ối với ngư�i Công giáo, một trong những cách cầu nguyện được ưa chuộng nhất là dùng tràng chuỗi Mân Côi. �ây là hình thức tụng kinh lặp đi lăp lại như một l�i chào liên lỉ dâng lên Mẹ, vì đó cũng chính là l�i chào ca tụng của thiên sứ Gabriel kính chào �ức Trinh Nữ Maria và loan báo tin mừng m�i g�i Maria làm Mẹ Thiên Chúa. Cách thức đ�c kinh Mân Côi gồm việc đ�c một kinh Lạy Cha, 10 kinh Kính Mừng, và kinh Sáng Danh. Tràng hạt Mân Côi có 50 chục hạt với năm mầu nhiệm cho mỗi mùa Vui, mùa Thương và mùa Mừng. Mới đây �ức Gioan Phaolô II thêm sự chiêm ngắm mầu nhiệm cứu độ bằng thêm 5 mầu nhiệm Sự Sáng. Khi đ�c Kinh Mân Côi là chúng ta hợp ý vào cả cuộc đ�i của �ức Kitô nơi trần gian trong công trình cứu độ, từ khi được loan báo tin nhập thể cho tới khi v� tr�i.

Những kinh nguyện Maria quan trá»�ng khác là kinh Tán Tụng Magnificat, Kinh cầu Ä�ức Mẹ Maria, Kinh Lạy Nữ VÆ°Æ¡ng, v.v… Trong 12 tháng có ít là 2 tháng dành riêng kính Ä�ức Maria là tháng Hoa (tháng 5) và Tháng Mân Côi (tháng 10).

Còn có nhi�u cách tôn kính Mẹ Maria như đi hành hương, đi viếng đ�n thánh và các việc làm đạo đức khác.

III. Những nơi nào �ức Mẹ và những nơi �ức Mẹ hiện ra?

Ngư�i Công giáo cử hành các lễ kính �ức Mẹ tại những địa danh �ức Mẹ đã hiện ra mà đã được Giáo Hội công nhận. Thư�ng những nơi như vậy các chứng nhân chứng kiến việc hiện ra kể lại tiến trình thị kiến và kèm theo với sứ điệp mà �ức Mẹ muốn nhắn gửi. Trong những địa danh �ức Mẹ hiện ra và được công nhân gồm có:

Guadalupe bên Mexicô vào năm 1531
LaVang bên Việt Nam vào năm 1798
Knock bên �i Nhĩ Lan vào năm 1879
Lộ �ức Lourdes bên Pháp năm 1858
Fatima ở Bồ �ào Nha và năm 1917

Những nơi th�i danh và nói có �ức Mẹ hiện ra nhưng chưa được công nhận đó là:

Garabandal ở Tây Ban Nha
Medjugorje ở Bosnia-Herzegovina
Zeitun ở Ai Cập từ năm 1968-1971
Hrushiv nước Ukraine vào năm 1987

Ngày nay chúng ta nhận thấy rằng có rất nhi�u tư�ng trình việc �ức Mẹ hiện ra ở nhi�u nơi trên thế giới, khi thì xảy ra nơi này, khi nơi khác, nhất là trong những năm gần đây. Vấn đ� này cần nhận định ra sao?

IV. �a số dân chúng bị lôi cuốn v� các hiện tượng phi thư�ng như �ức Mẹ khóc, �ức Mẹ hiện ra

Khi nghe tin có �ức Mẹ hiện ra ở đâu, hay nghe tin có phép lạ nào đó xẩy ra, không những chỉ ngư�i tín hữu Việt Nam vốn rất tình cảm, mà cả số đông ngư�i ngoại quốc cũng sẽ vội vã tìm đến nơi cho bằng được, vì tò mò cũng có, nhưng với một số ngư�i muốn tìm một ni�m tin siêu việt nào đó, một dấu hiệu phi thư�ng mà trong đ�i thư�ng không có.

Khi tới những nơi như vậy có ngư�i tin li�n, có ngư�i hồ nghi, có ngư�i chống đối, có ngư�i còn cho là phải phá vỡ những mê tín dị đoan này ngay, kẻo không thì n�n đạo giáo sẽ h�ng vì tin như vậy là quá uỷ mị, không có khoa h�c và còn hạ giá đạo xuống nữa.

Mới hôm qua đây có một ngư�i viết email cho tôi và nói rằng “�ức Mẹ không có khóc đâu, vì nếu cần thì Mẹ đã dùng “email internet� để gởi thông điệp cho con cái Việt Nam, vì khóc là kiểu xưa rồi, bây gi� �ức Mẹ sẽ dùng email internet, văn minh và hiệu quả hơn nhi�u đỡ tốn ti�n của con cái Mẹ�. Anh chàng này với gi�ng văn châm biếm thực sự đã không hiểu được ý nhiệm mầu của tác dụng truy�n thông mà kinh nghiệm ở Lộ �ức hay Fatima đã lội cuốn con cái Mẹ thế nào. Dĩ nhiên có nhi�u cách thế văn minh hơn mà Thiên Chúa có thể làm cho con ngư�i, nhưng Thiên Chúa đã mặc xác phàm ở cùng con ngư�i và dùng “ngôn ngữ loài ngư�i� nói với chúng ta.

Không những chỉ có ngư�i già hiếu kỳ muốn biết v� các phép lạ hay các cuộc hiện ra mà ngay giới trẻ trong các nước văn minh thì đa số cũng t� ra quan tâm v� các biến cố sự lạ xảy ra như �ức Mẹ hiện ra chẳng hạn. Sau đây là kết quả v� một cuộc nghiên cứu khoa h�c v� vấn đ� này.

Vào năm 1994, Linh mục Johann G. Roten, S.M., Giám đốc Thư Viện Và H�c Viện Nghiên Cứu Maria Quốc Tế đã làm cuộc đi�u tra nghiên cứu đối với 6000 cá nhân tuổi từ 15 tới 25. Trong đó có đ� tài nói v� các phép lạ và các cuộc hiện ra.

V. Các bạn trẻ nghĩ gì v� các cuộc hiện ra?

Linh mục Roten thao thức rằng có phải hình ảnh Mẹ Maria ngày nay thiếu vắng trong trái tim và tâm hồn của giới trẻ Hoa Kỳ hay không? Và những câu h�i đi�u tra nhằm mục đích khám phá xem rằng Mẹ Maria có chỗ nào trong ý thức tôn giáo của các bạn trẻ Hoa Kỳ hay không? Việc đi�u tra đưa đến câu h�i thực tế là giới trẻ có thích thú hay là quan tâm v� việc �ức Mẹ hiện ra hay không? Nguyên v� câu h�i liên quan tới sự kiện �ức Mẹ hiện ra, kết quả cuộc đi�u tra cho biết như sau:

40% ngư�i trả l�i không có thích thú hay quan tâm v� sự kiện �ức Mẹ. Có hiện ra hay không cũng không quan tr�ng đối với h�.

Trong khi đó 60% t� ra có hứng thú phần nào. (Riêng giới trẻ không phải là ngư�i Hoa Kỳ số phần trăm có cao hơn chút ít là 65.2%.)

Riêng v� câu h�i các cuộc �ức Mẹ hiện ra bạn có nghĩ là do yếu tố tâm lý chủ yếu hay không? Câu trả l�i là 16.3% đồng ý, 43.2% không đồng ý, và 40.5% nói không biết.

VI. Cái nhìn thần h�c v� �ức Mẹ hiện ra hay �ức Mẹ khóc thế nào?

Dĩ nhiên trên phương diện thần h�c và tính cách xác thực của các sự kiện như �ức Mẹ hiện ra hay �ức Mẹ khóc cần phải đặt dấu h�i rất lớn rằng: �âu là giá trị thần h�c của các biến cố cho rằng nơi nào đó có �ức Mẹ hiện ra?

Nhà thần h�c Larentin, một ngư�i có đóng góp vào Công �ồng Vatican II và viết nhi�u sách, đặc biệt là v� những cuộc �ức Mẹ hiện ra, khi đưa ra đầu đ� “�ức Maria trong giáo huấn và đ�i sống của Giáo Hội� cho cuộc hội thảo năm 1955 ông đã cho rằng: “việc h�c h�i v� các cuộc �ức Mẹ hiện ra phải được coi là một khía cạnh của thần h�c, nhưng đây lại là một trong những đi�u ít được quan tâm nhất và ít được đào sâu một cách có khoa h�c nhất trong n�n thần h�c Công giáo�. Chỗ đứng của các cuộc “hiện ra� và giá trị của nó xếp ở hạng thấp trong quan tâm của thần h�c Công giáo.

Thế nhưng, chính thần h�c gia Laurentin lại nhấn mạnh rằng dù tại Medjugorje hay tại Fatima cả hai nơi đ�u có “con số kỷ lục những ngư�i trở lại�. Và nhà thần h�c gia này nhận định rằng các cuộc �ức Mẹ hiện ra không được báo cáo đầy đủ và h�c biết hay nghiên cứu cho tư�ng tận nhất là v� phương diện thần h�c: “Ngư�i thị kiến sự việc thấy �ức Mẹ hiện ra thư�ng bị dồn vào chân tư�ng, bị sức ép và có khi bị nhục mạ. Việc chấp nhận có cuộc hiện ra không bao gi� là một đi�u bắt buộc ai phải tin. Thế nhưng, nếu có những lý do tốt và chính đáng để tin thì sao?�.

Thần h�c gia Laurentin cũng cho rằng khoa h�c sẽ không bao gi� có thể xác thực được tính cách chính hiệu của sự hiện ra. Hiện tượng “thị kiến hay hiện ra� vượt kh�i tầm tay của tra tìm khoa h�c, thế nhưng chính sự khảo nghiệm có tính cách khoa h�c có thể diễn tả được hiện tượng xẩy ra có lợi ích cho sự nhận định�.

Thần h�c gia Laurentin cũng chỉ cho thấy là hầu hết các cuộc hiện ra thư�ng luôn mang một “sứ điệp� nào đó. Và thư�ng thì những sứ điệp nhắc nhở v� Phúc Âm. Tính cách thiêng liêng của sứ điệp luôn là yếu tố quyết định, vì nếu sứ điệp có tính cách ngôn sứ thì khó mà lượng định được thực hư.

Vì thế khi Giáo Hội có công nhận cuộc hiện ra nơi nào chăng nữa, thì đó chỉ có tính cách cổ động cho ngư�i tín hữu biết là không có gì sai trái. Thế nhưng, Giáo Hội không bao gi� đặt vấn đ� là phải tin vào cuộc hiện ra hay là phép lạ đó cả.

Linh mục Trần Công Nghị