Toàn văn bài ph�ng vấn �ức Phanxicô trên chuyến bay trở v� từ Armenia

Trên chuyến bay từ Armenia v� Roma, hôm chúa nhật, �ức Giáo hoàng Phanxicô đã có buổi ph�ng vấn trên máy bay như lệ thư�ng với các ký giả.

Ngài nói lên suy nghĩ v� nhi�u vấn đ�, từ chuyến đi Armenia, đến các chuyến tông du sắp tới ở Azerbaijan và Ba Lan, đến vai trò của �ức Giáo hoàng Danh dự, sự hiệp nhất Kitaô, phong trào kháng cách, Brexit, ý tưởng v� nữ phó tế, và việc Giáo hội phải xin lỗi vì những kỳ thị với ngư�i đồng tính.

Sau đây là toàn văn bài ph�ng vấn:

Cha Lombardi: Tr�ng kính �ức Thánh Cha, chúng con xin cảm ơn vì được tham gia trong chuyến công du khá ngắn nhưng đầy mãnh liệt này. Chúng con vui vì được đồng hành với cha, và với sự nhiệt tình của cha, bây gi� chúng con muốn đưa ra một vài câu h�i. Chúng con có một số ngư�i đã đăng ký, và như thư�ng lệ, xin bắt đầu với những ký giả từ Armenia, những ngư�i được ưu tiên. Trước hết là Artur Grygorian, từ Armenian Public Television.

�ức Giáo hoàng Phanxicô: Cha cảm ơn vì sự hỗ trợ của anh chị em trong chuyến hành trình này, tất cả m�i việc tốt anh chị em làm cho m�i ngư�i …truy�n thông m�i chuyện thật tốt đẹp. Chúng là những tin tức tốt…và tin tốt luôn tốt lành. Cảm ơn rất nhi�u. Cha cảm ơn.

Artur Grygorian, từ Armenian Public Television: Thưa �ức Thánh Cha, được biết cha có nhi�u bạn ngư�i Armenia, hồi ở Argentina cha cũng có liên lạc với cộng đồng ngư�i Armenia ở đây. Trong ba năm qua, cha đã khơi dậy tinh thần Armenia. Vậy cảm giác, ấn tượng của cha thế nào? Và còn thông điệp của cha trong tương lai, những l�i cầu nguyện của cha cho Armenia? Con xin cảm ơn.

Vâng, hãy nghĩ v� tương lai rồi nói v� quá khứ. Cha hi v�ng công lý và hòa bình cho dân tộc này, và cha cầu nguyện xin như thế, bởi đây là một dân tộc can trư�ng. Và cha cầu nguyện cho h� tìm được công lý và hòa bình. Cha biết rất nhi�u ngư�i đang làm việc vì chính nghĩa này, và cha cũng rất hạnh phúc khi tuần trước thấy tấm hình tổng thống Putin và hai tổng thống của Armenia và Azerbaijan …ít nhất là h� đang nói chuyện với nhau. Và còn với Thổ Nhĩ Kỳ và tổng thống Armenia, trong bài diễn văn chào đón ngài tổng thống đã có can đảm nói rằng: chúng ta hãy tiến tới một sự đồng thuận, tha thứ cho nhau, và hướng đến tương lai. Và đây là sự dũng cảm lớn lao đối với một dân tộc đã chịu quá nhi�u đau khổ, phải không nào? �ây là biểu tượng của dân tộc Armenia..

Hôm nay, khi cầu nguyện một lát, cha nhận ra đi�u này. �ây là sức sống của đá tảng và là sự trìu mến của ngư�i mẹ. Dân tộc này mang thập giá, những thập giá bằng đá, nhưng không mất đi sự trìu mến, nghệ thuật, âm nhạc, những ‘cung trầm bổng’ với lòng bao dung vô cùng mà chúng ta đôi khi không hiểu nổi. Một dân tộc đã chịu quá nhi�u đau khổ trong lịch sử và chỉ có đức tin mới giúp h� đứng vững, bởi thật sự không phải ngẫu nhiên khi đây là quốc gia Kitô giáo đầu tiên. �ây là quốc gia Kitô giáo đầu tiên, bởi Chúa chúc lành cho h�, bởi dân tộc này có những vị thánh, các thánh giám mục, thánh tử đạo, và nh� đó Armenia có một ‘làn da bằng đá’ có thể nói như thế, nhưng vẫn không mất đi sự trìu mến của trái tim ngư�i mẹ. Armenia cũng là ngư�i mẹ.

Và đó là cho câu h�i thứ hai, bây gi� chúng ta nói v� câu h�i thứ nhất. Cha có quá nhi�u liên hệ với ngư�i Armenia …cha thư�ng đi với h� đến thánh lễ, cha có nhi�u bạn ngư�i Armenia …có một chuyện cha không thư�ng làm với những ngư�i khác, nhưng cha hay đi ăn tối với các bạn Armenia, mà bữa tối của các bạn thật thịnh soạn phải không nào. Những ngư�i bạn rất tốt, phải không? Một ngư�i bạn rất tốt là tổng giám mục Kissag Mouradian và Boghossian, một ngư�i Công giáo …nhưng với các bạn, việc thuộc Giáo hội Công giáo hay Giáo hội Tông tòa, không quan tr�ng bằng việc là ngư�i Armenia, và hiểu được đi�u này. Hôm nay, khi cha cử hành thánh lễ, tổng giám mục đã sắp xếp một ngư�i Argentina gốc Armenia, ngồi sát bên cha, để giải thích cho cha biết các nghi lễ và l�i nói mà cha không rõ.

Jeannine Paloulian (Nouvelles d’Armenie): Tối hôm qua, trong buổi gặp gỡ cầu nguyện đại kết, cha đã h�i v� tiến trình hòa giải giữa quốc gia chúng con với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan. Con muốn h�i cha một câu đơn giản, bởi cha sắp đến Azerbaijan trong vài tuần nữa thôi, cha sẽ làm gì, cha sẽ cho Azerbaijan một dấu chỉ cụ thể nào như đã từng ở Armenia này?

Cha sẽ nói với ngư�i Azerbaijan v� sự thật mà cha thấy được, v� những gì cha cảm nhận và cha sẽ khích lệ h�. Cha đã gặp tổng thống Azerbaijan và nói chuyện với ông …cha cũng nói rằng đừng hòa bình chỉ vì một miếng đất nh�, bởi như thế là chuyện vặt vãnh, chuyện hơi m� ám nữa, phải không? Cha nói thế cho tất cả những ngư�i Armenia và Azerbaijan … Có lẽ h� không thể đồng thuận v� những con đư�ng đi đến hòa bình, và đó chính là việc h� phải làm. Nhưng cha không biết nói gì thêm nữa … Cha sẽ nói rằng ngay lúc này, cha nghĩ thế, nhưng chúng ta phải luôn tích cực nỗ lực để tìm giải pháp có thể thành tựu, một giải pháp tiến tới.

Jean Luis de La Vassiere (AFP, Pháp): Thưa �ức Thánh Cha, đầu tiên con muốn cảm ơn cha cho con và cho Sebastien Maillard của t� La Croix …chúng con đang chuẩn bị r�i Roma, và chúng con muốn cảm ơn cha từ đáy lòng mình vì làn gió mùa xuân mà cha đã thổi vào Giáo hội …và con có một câu h�i: tại sao cha quyết định bộc phát thêm từ ‘diệt chủng’ vào trong bài diễn văn tại dinh tổng thống? V� một chủ đ� đau đớn như thế, cha có nghĩ nó hữu ích cho hòa bình trong khu vực phức tạp này?

Ở Argentina, khi nói v� vụ thảm sát ngư�i Armenia, ngư�i ta luôn dùng từ ‘diệt chủng.’ Cha không biết từ nào khác. Ở nhà th� chính tòa Buenos Aires, có một thập giá bằng đá ở bàn th� thứ ba bên trái, để tưởng niệm những nạn nhân vụ diệt chủng Armenia. Hai tổng giám mục Armenia đến, Công giáo và Tông tòa, h� thánh hiến thập giá đá …cũng như Tổng Giám mục Tông Tòa trong nhà th� Công giáo thánh Bartholomew làm một bàn th� để kính nhớ thánh Bartholomew…nhưng luôn luôn …cha không biết từ nào khác. Cha chỉ biết từ này.

Khi đến Roma, cha nghe một từ khác: ‘Tội ác Lớn’ hay ‘bi kịch khủng khiếp,’ nhưng ở Armenia, cha không biết làm cách nào để nói ra ý này …và h� bảo cha rằng đừng, như thế là xúc phạm, đó là một cuộc ‘diệt chủng’ và cha phải nói như vậy. Cha luôn luôn nói v� ba cuộc diệt chủng trong thế kỷ trước …luôn luôn là ba! �ầu tiên là ở Armenia, rồi của Hitler, và cuối cùng là của Stalin …có những cuộc diệt chủng nh� hơn, ở châu Phi nữa, nhưng xét theo hai cuộc thế chiến thì có ba cuộc diệt chủng lớn …cha tự h�i tại sao …’nhưng có ngư�i thấy nó không thật, nói rằng đây không phải diệt chủng’ …một ngư�i khác lại nói với cha như vậy …một luật sư bảo cha một chuyện thực sự khiến cha phải để ý: đó là từ ‘diệt chủng’ chỉ là một từ chuyên ngành. Nó là một từ với hiệu ứng rằng, chuyện này không đồng nghĩa với ‘hủy diệt.’ Anh chị em có thể nói là hủy diệt, nhưng tuyên bố ‘diệt chủng’ là cho nó cần có những hành động sửa đổi …đó là những gì luật sư đã nói với cha.

Năm ngoái, khi cha chuẩn bị bài diễn văn, cha thấy thánh Gioan Phaolô II đã dùng từ này, ngài dùng cả hai từ: Tội ác Lớn và diệt chủng. Và cha trích một lần, trích trong ngoặc kép …và đã không được đón nhận. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ đã phản ứng. Trong vài ngày, Thổ Nhĩ Kỳ đã triệu hồi đại sứ v� Ankara, một đại sứ hàng đầu, và cách đây ba tháng, ông ấy mới trở lại … giống như ăn chay đại sứ vậy. Nhưng h� có quy�n. Quy�n phản đối, tất cả chúng ta ai cũng có. Trong bài diễn văn lần này, lúc đầu không có từ đó, đúng là thế. Cha đã thêm vào. Nhưng sau khi nghe cung gi�ng khoan hòa của tổng thống Armenia, cộng với việc cha đã công khai nói từ này ở Roma hồi năm ngoái, nên sẽ thật lạ nếu cha không làm thế.

Nhưng, cha muốn nêu bật một chuyện khác, và cha không nghĩ là cha sai khi nói: trong cuộc diệt chủng này, cũng như trong hai cuộc diệt chủng kia, các cư�ng quốc đã ngoảnh mặt làm ngơ. Và vấn đ� là thế. Trong Thế chiến II, một vài cư�ng quốc đã có hình những đoàn tàu chở ngư�i Do Thái đến Auschwitz, h� có thể ném bom ngăn chặn, nhưng đã không làm. �ó là một ví dụ. Trong bối cảnh Thế chiến I, vấn đ� của ngư�i Armenia là gì? Và trong bối cảnh Thế chiến II, vấn đ� của Hitler và Stalin là gì, và cả sau hội nghị Yalta …chẳng ai lên tiếng cả. Ngư�i ta phải thấy đi�u này. Và một vấn đ� lịch sử: tại sao các ông không làm thế, hỡi các cư�ng quốc?

Cha không kết tội, cha đặt câu h�i. �ây là chuyện chúng ta muốn biết. H� nhìn vào cuộc chiến, vào đủ thứ …nhưng không nhìn vào con ngư�i …và cha không biết liệu có đúng không, nhưng cha muốn biết có thật là khi Hitler giết hàng loạt ngư�i Do Thái, ông ta có nói rằng, ‘Ngày hôm nay, những ai tưởng nhớ ngư�i Armenia, hãy làm chuyện tương tự với ngư�i Do Thái.’ Cha không biết có thật không, có lẽ là đồn thổi, nhưng cha có nghe chuyện như thế. Các sử gia, xin tìm hiểu xem nó có thật không. Cha nghĩ là cha có câu trả l�i rồi. Nhưng cha chưa bao gi� nói lên từ này với ý xúc phạm.

Elisbetta Piqué, từ La Nacion: Chúng con xin h�i cha, chúng con biết rằng cha và �ức Bênêđictô Giáo hoàng Danh dự đ�u đang hiện diện, và mới đây một vài phát biểu của Giám sự �iện Giáo hoàng, đức cha Georg Gaenswein đã cho rằng có một mục vụ ngai tòa Phêrô được chia sẻ, với một Giáo hoàng hoạt động và một Giáo hoàng chiêm niệm. Có phải có hai giáo hoàng không?

Có th�i trong Giáo hội có đến ba giáo hoàng kia! (bật cư�i) Cha không đ�c những l�i này, bởi cha không có gi�. �ức Bênêđictô là �ức Giáo hoàng Danh dự, ngài đã nói rõ đi�u này vào ngày 11-02-2013 khi ngài tuyên bố sẽ thoái vị vào ngày 28-02, ngài sẽ v� hưu và giúp Giáo hội trong l�i cầu nguyện.

Và �ức Bênêđictô đang cầu nguyện trong một tu viện. Cha đến thăm ngài nhi�u lần …hoặc g�i điện thoại. Có lần ngài viết cho cha một lá thư nho nh�. Ngài vẫn ký với chữ ký của mình, chúc cha tông du tốt đẹp, và có lần, không phải một, mà là nhi�u lần, cha nói rằng thật là có phúc khi có một ngư�i ông khôn ngoan trong nhà. Cha cũng nói với ngài như thế, và ngài bật cư�i, nhưng với cha ngài là �ức Giáo hoàng Danh dự. Ngài là một ngư�i ông khôn ngoan. Ngài là con ngư�i bảo vệ đôi vai cho cha, và nâng đỡ cha trong l�i cầu nguyện.

Cha không bao gi� quên bài diễn văn ngài nói với các hồng y trong đó có cha, vào ngày 28-02, ‘trong số anh em, tôi chắc chắn có một ngư�i sẽ kế nhiệm tôi. Tôi hứa vâng phục.’ Và ngài đã làm thế. Nhưng cha có nghe chuyện, mà chuyện này cha không chắc bởi có thể chỉ là chuyện kháo nhau, nhưng nó đúng với cá tính của ngài. Là có ngư�i tìm đến với ngài để phàn nàn v� Giáo hoàng mới …và ngài đuổi h� đi, đuổi theo kiểu trí thức Bravia, nhưng ngài đuổi h� đi. Cha không biết chuyện này có thật không. Thật tuyệt nếu ngài là con ngư�i như thế. Ngài là ngư�i nhất ngôn cửu đỉnh, một con ngư�i kiên định, tứ mã nan truy.

Ngài là �ức Giáo hoàng Danh dự. Và cha không biết anh chị em có nhớ hay không, là cha đã công khai cảm ơn ngài. Cha không biết lúc nào, nhưng cha nhớ là trên chuyến bay, cảm ơn ngài vì đã mở cánh cửa cho cương vị Giáo hoàng Danh dự. Nhưng 70 năm trước, không có chuyện giám mục danh dự. Ngày nay thì có rồi …th�i nay ngư�i ta sống lâu hơn, nhưng liệu có thể đi�u hành giáo hội với tuổi cao, với đủ bệnh tật đau đớn hay không? Và ngài đã dũng cảm, với l�i cầu nguyện và khoa h�c, thần h�c, quyết định mở ra cánh cửa này, và cha tin đây là chuyện tốt cho Giáo hội.

Nhưng chỉ có một Giáo hoàng, và ngư�i kia …có lẽ cũng như giám mục danh dự, cha không nói nhi�u là có nhi�u, nhưng có thể có đến hai hay ba giám mục danh dự. Các vị sẽ là cương vị danh dự …

Ngày kia (28-6) là kỷ niệm 65 năm linh mục của ngài. Anh của ngài là Georg cũng sẽ đến, bởi cả hai anh em cùng được phong chức một lần. Sẽ có một sự kiện nh� với các trưởng tu viện và vài ngư�i nữ, bởi ngài thích …ngài chấp nhận, nhưng muốn buổi lễ thật khiêm tốn thôi, và cha cũng sẽ ở đó, và cha sẽ nói đôi đ�u với con ngư�i vĩ đại này, con ngư�i cầu nguyện và can trư�ng, �ức Giáo hoàng Danh dự của chúng ta, ngư�i nhất ngôn cửu đỉnh, một con ngư�i cao thượng của Chúa, ngư�i rất thông minh, và với cha là một ngư�i ông khôn ngoan trong nhà.

Alexej Bukalov (Italtass): Xin cảm ơn �ức Thánh Cha, vì chuyến đi đầu tiên đến một nước thuộc lãnh thổ Xô-viết cũ, và là một việc rất quan tr�ng mà con cần theo sát. Câu h�i của con có hơi ra ngoài vấn đ� một chút. Con biết là cha đã ủng hộ rất nhi�u cho Công đồng Toàn Chính thống, và khi gặp Thượng phụ Kyrill ở Cuba, cha cũng có nhắc đến. Bây gi� cha nhận xét sự kiện, có thể g�i là‘diễn đàn’ này, như thế nào.

Một nhận xét tích cực. Một bước nữa tiến v� phía trước, không phải với 100% sức lực, nhưng vẫn là một bước tiến. Nhi�u chuyện được ‘sửa đổi,’ trong ngoặc kép nhé, và thành thật thì, cha thấy đây là những chuyện có thể được giải quyết theo th�i gian. V� phần 4 vị đã không đến, có lẽ các vị muốn làm việc này v� sau, chậm hơn một ít. Nhưng cha nghĩ bước đầu tiên, cứ làm theo sức mình có thể. Lúc đầu, là rón rén, và sau là bước những bước đầu tiên. Cha hạnh phúc. Các vị đã nói v� nhi�u đi�u. Cha nghĩ kết quả thật tích cực. Sự thật là các Giáo hội độc lập đã quy tụ nhân danh tinh thần Chính thống, để nhìn nhau trực diện, để cầu nguyện chung và nói chuyện với nhau, có khi còn là đùa vui nữa …tuyệt đối là tích cực! Cha tạ ơn Chúa. Những lần tiếp theo, sẽ còn hơn nữa. Xin chúc tụng Chúa.

Edward Pentin (National Catholic Register): Như �ức Gioan Phaolô II, cha có vẻ là một ngư�i ủng hộ Liên hiệp Âu châu, và cha đã vinh danh dự án một châu Âu khi nhận giải Charlemagne mới đây. Cha có lo ngại rằng Brexit có thể khiến châu Âu tan rã và thậm chí là chiến tranh?

�ức Giáo hoàng Phanxicô: �ã có một cuộc chiến trong lòng châu Âu. Hơn nữa, có một bầu khí chia rẽ, không chỉ trong châu Âu, mà là trong từng quốc gia. Nếu anh chị em nhớ v� Catalan, v� Scotland hồi năm ngoái. Những chia rẽ này …cha không nói rằng chúng nguy hiểm, nhưng chúng ta phỉa nghiên cứu cho kỹ, và trước khi đi một bước ly khai, thì phải tìm những giải pháp có thể thành tựu … Cha đã không nghiên cứu lý do vì sao Liên hiệp Anh lại muốn đưa ra quyết định này, nhưng có sự chia rẽ. Cha tin là cha đã nói chuyện này một lần rồi.

Sự độc lập là để giải phóng. Ví dụ như, toàn thể châu Mỹ La tinh, ngay cả các nước ở châu Phi, đã được giải phóng kh�i vương tri�u Madrid. Ngay cả ở châu Phi, được giải phóng kh�i Paris, Luân �ôn, Amsterdam… Và đây là một sự giải phóng, sẽ dễ hiểu hơn nếu chúng ta nhận thức rằng phía sau chuyện này là một văn hóa, là một lối suy nghĩ … . đúng hơn, là sự ly khai của một quốc gia. Cha không nói v� Brexit, mà v� Scotland, tất cả … �ây là một chuyện đã được đặt tên rồi, và cha nói ra không có ý xúc phạm, đây là một từ mà các chính trị gia dùng: Balkan hóa (Balkanization). �ây là một sự ly khai, chứ không phải giải phóng. Và phía sau chuyện này, là lịch sử, văn hóa, những hiểu nhầm, thậm chí là thiện chí …rõ ràng là thế.

Với cha, hiệp nhất luôn luôn tốt hơn xung đột’, nhưng có những con đư�ng khác nhau cho sự hiệp nhất …và cả tình huynh đệ, chúng ta có Liên hiệp Âu châu, tình huynh đệ thì tốt hơn thù địch và xa cách. Tình huynh đệ thì tốt hơn, và xây cầu thì tốt hơn xây tư�ng. Ngư�i ta phải suy ngẫm v� tất cả những chuyện này.

�ây là một bước sáng tạo, và cũng là ‘sự bất hòa lành mạnh,’ đem lại sự độc lập hơn, tự do hơn cho các nước trong Liên hiệp, để nghĩ đến một dạng Liên hiệp khác, để sáng tạo. Và sáng tạo trong những nơi làm việc, trong n�n kinh tế. Có một n�n kinh tế không vững trong châu Âu. Ví dụ như, ở �, 40% thanh niên từ 25 tuổi trở xuống không có việc làm. Có chuyện gì đó không ổn trong Liên hiệp to lớn này, nhưng chúng ta không được vì chuyện nh� mà b� chuyện lớn. Chúng ta phải tìm cách để chuộc lại và tái tạo, bởi tái tạo con ngư�i, tái tại nhân bản là một hành trình, một chuyện phải làm. Một thiếu niên không giống một ngư�i trưởng thành, hay một ngư�i cao tuổi. Có giống và có không giống. Ngư�i ta phải liên tục tái tạo. �ây chính là đi�u đem lại sự sống, là khao khát sống, và đem lại hoa trái. Và nhấn mạnh đi�u này, ngày nay, hai từ then chốt cho Liên hiệp Âu châu, là sáng tạo và sinh hoa trái. �ây là thách thức. �ây là những gì cha nghĩ.

Tilmann Kleinjung (ARD, �ức): Thưa �ức Thánh Cha, con muốn h�i cha một câu. Hôm nay, cha nói v� những ơn của các Giáo hội chia sẻ, ơn mà các Giáo hội cùng chia sẻ. Bốn tháng nữa, cha sẽ đến Lund dự kỷ niệm 500 năm phong trào kháng cách, con nghĩ có lẽ bây gi� là lúc để chúng ta không chỉ nhớ v� những vết thương trong quá khứ của cả hai bên, nhưng còn là lúc để nhận ra những ơn của phong trào kháng cách. Có lẽ, cũng đến lúc để hủy án phạt rút phép thông công với Martin Luther, hay một sự hòa giải nào đó. Con xin cảm ơn cha.

Cha nghĩ rằng những ý định của Martin Luther không sai. Ngài là một nhà cải cách. Có lẽ một vài phương pháp đã không đúng. Nhưng, th�i đó, nếu chúng ta đ�c chuyện đ�i của một mục tử, một ngư�i �ức, đã thay đổi khi thấy thực tế th�i đó, thấy Giáo hội không thực sự là môt hình mẫu để noi theo. Trong giáo hội có tham nhũng, có trần tục, bám víu vào ti�n bạc, quy�n lực …thế là ngài phản kháng. Ngài thông minh và đã có những bước hướng v� suy tư công chính hóa, và ngài đã làm. Ngày nay, ngư�i phái Luther, ngư�i Công giáo, Tin Lành, tất cả chúng ta đ�u đồng ý v� giáo lý công chính hóa.

V� điểm này, một đi�u hệ tr�ng là, ngài đã không sai. Ngài đã chế thuốc cho Giáo hội, nhưng rồi thuốc này kết cấu thành một khuôn khổ, thành một đư�ng lối đức tin, thành một đư�ng lối hành động, một lối phụng vụ, và không chỉ có ngài, mà còn có Zwingli, có Calvin, mỗi ngư�i mỗi khác, và phía sau h� là ai? Các vua chúa. Chúng ta phải đi vào trong chuyện của th�i đó. �ây là chuyện không dễ hiểu, không dễ.

Rồi thì m�i chuyện tiến tới, và ngày nay đối thoại rất tốt đẹp. Bản văn v� công chính hóa, là một trong những văn bản đại kết phong phú nhất trong thế giới, một điểm mà hầu hết đ�u đồng thuận. Nhưng có những chia rẽ, cũng do các giáo hội. Ở Buenos Aires, có hai giáo hội Luther, và mỗi giáo hội nghĩ mỗi cách khác nhau …ngay cả trong cùng giáo hội Luther cũng không có sự hiệp nhất, nhưng h� tôn tr�ng nhau, h� yêu thương nhau, và đi�u khiến tất cả chúng ta rất đau đớn chính là sự khác biệt, và ngày nay chúng ta tìm cách để đi theo con đư�ng gặp gỡ nhau sau 500 chia rẽ. Cha nghĩ chúng ta phải cầu nguyện với nhau, phải cầu nguyện. Cầu nguyện là đi�u quan tr�ng. Thứ hai, làm việc chung vì ngư�i nghèo, vì những ngư�i bị bách hại, vì nhi�u ngư�i, vì các ngư�i tị nạn, vì nhi�u ngư�i đau khổ, làm việc với nhau và cầu nguyện với nhau, các thần h�c gia cũng nghiên cứu với nhau, nhưng đây là con đư�ng dài, rất dài.

Có lần cha đùa rằng: ‘Tôi chẳng biết khi nào sẽ có hiệp nhất tr�n vẹn.’ Khi nào đây? ‘Ngày Con Ngư�i sẽ đến’, bởi chúng ta không biết …Thần Khí sẽ ban ơn, nhưng trong lúc này, chúng ta hãy cầu nguyện, yêu thương nhau và cùng làm việc với nhau. Trên tất cả, hãy vì ngư�i nghèo, vì ngư�i đau khổ, vì hòa bình và nhi�u chuyện khác …chống lại nạn bóc lột và nhi�u việc nữa mà chúng ta phải chung tay hành động.

Cecile Chambraud (Le Monde): Con xin h�i v� chuyện các nữ phó tế.

Có một tổng thống Argentina từng khuyên các tổng thống khác rằng: ‘Khi muốn giải quyết việc gì, hãy lập một ủy ban.’ Nhưng, ngư�i đầu tiên ngạc nhiên v� chuyện nữ phó tế này, chính là cha …Buổi đối thoại với các b� trên dòng tu đã được ghi lại và đăng trên L’ Osservatore Romano… Cha và m�i ngư�i đã nghe là trong các thế kỷ đầu tiên, có các nữ phó tế. Có thể nghiên cứu việc này, và có thể lập một ủy ban. Không còn yêu cầu nào khác.

Và cha có kể lại là cha biết một thần h�c gia ngư�i Syria, đã qua đ�i rồi, ông viết một bài phê bình trên t� Saint Ephrem của �, và từng nói v� các nữ phó tế, trong th�i gian cha đến ở tại Via della Scrofa, nơi ông sống …nhưng ông không rõ liệu h� có được truy�n chức hay không. Chắc chắn là có các phụ nữ giúp đỡ các giám mục, và giúp trong ba việc. Giúp rửa tội cho phụ nữ, bởi th�i đó rửa tội là nhận chìm hoàn toàn trong nước. Thứ hai là xức dầu ti�n phép rửa cho phụ nữ. Và việc thứ bai, chuyện này làm cha thấy bật cư�i, là khi có ngư�i đến phàn nàn với giám mục rằng chồng đánh mình, thì giám mục nh� một nữ phó tế xem cơ thể của bà để tìm các vết bầm tím …

Nhưng, có thể nghiên cứu, lập một ủy ban. Vậy mà ngư�i ta nói: ‘Giáo hội mở cửa cho các nữ phó tế.’ Thật sao? Cha hơi phi�n, bởi như thế là không nói sự thật. Cha nói với trưởng Thánh bộ Giáo lý �ức tin, và ngài bảo cha rằng, ‘xem này, có nghiên cứu của ủy ban thần h�c quốc tế năm 1980.’ Và cha nh� ngài làm một danh sách những ai cha có thể đưa vào để lập ủy ban này. Ngài gởi cho cha một danh sách để lập ủy ban này, nhưng cha tin rằng chủ đ� này đã được nghiên cứu nhi�u, và cha không nghĩ sẽ khó để làm sáng t� luận điểm này.

Nhưng, có một chuyện nữa, một năm rưỡi trước, cha có lập một ủy ban các nữ thần h�c gia làm việc với hồng y Rylko, bởi suy tư của phụ nữ rất quan tr�ng. Phụ nữ suy nghĩ khác đàn ông, và chúng ta không thể nào đưa ra quyết định tốt khi không chịu lắng nghe phụ nữ. Nhi�u lần ở Buenos Aires, cha tham vấn với các cố vấn, rồi cha h�i các bà và h� nhìn m�i chuyện theo một hướng khác, rất khác… Nhưng, các giải pháp rất có kết quả, thật tuyệt.

Cha muốn nhấn mạnh rằng một đi�u quan tr�ng hơn nữa, là cách hiểu, cách nghĩ và cách nhìn của phụ nữ, và những khả năng của phụ nữ. Giáo hội là một ngư�i nữ. Là ‘la Chiesa’, giáo hội không phải là một bà ở giá, nhưng là một phụ nữ kết hôn với Con Thiên Chúa, là tân nương của Chúa Giêsu Kitô.

Cindy Wooden, (Catholic News Serivce): Thưa �ức Thánh Cha, vài ngày trước, hồng y Marx, đã nói trong một hội nghị lớn ở Dublin rằng, Giáo hội Công giáo phải xin cộng đồng ngư�i đồng tính tha thứ vì đã loại h� ra ngoài rìa. Trong những ngày sau vụ xả súng ở Orlando, nhi�u ngư�i đã nói rằng cộng đồng Kitô giáo có phần nào trách nhiệm v� sự thù ghét ngư�i đồng tính. Cha nghĩ thế nào?

Cha sẽ lặp lại những l�i cha đã nói trong chuyến tông du đầu tiên. Cha lặp lại những gì mà Giáo lý của Giáo hội Công giáo nói: rằng không được kỳ thị h�, phải tôn tr�ng và đồng hành với h� trong mục vụ. Có thể lên án, nhưng không phải vì các lý do thần h�c, mà là các lý do hành vi lễ độ … Có những hành vi khá là xúc phạm ngư�i khác, phải không nào? …

Nhưng, những chuyện này chẳng liên quan gì đến vấn đ�. Vấn đ� là một con ngư�i có một hoàn cảnh một tình trạng, nếu ngư�i đó có thiện ý và tìm kiếm Thiên Chúa, thì chúng ta là ai mà phán xét? Chúng ta phải đồng hành với h� thật tốt …đây là những gì giáo lý dạy, một giáo lý rõ ràng. Rồi, có những truy�n thống ở nhi�u nước, nhi�u văn hóa có tinh thần khác v� vấn đ� này.

Cha nghĩ rằng Giáo hội không chỉ phải xin tha thứ, không chỉ xin những ngư�i đồng tính bị xúc phạm tha thứ. Mà còn phải xin ngư�i nghèo, xin những phụ nữ bị lạm dụng, những trẻ em bị bóc lột lao động, tha thứ. Giáo hội phải xin tha thứ vì đã chúc lành cho quá nhi�u vũ khí. Giáo hội phải xin tha thứ vì đã không hành xử đúng, khi cha nói Giáo hội là cha muốn nói đến các Kitô hữu. Giáo hội thánh thiện, chúng ta là ngư�i có tội. Các Kitô hữu phải xin tha thứ vì đã không đồng hành với quá nhi�u ch�n lựa, không đi cùng với quá nhi�u gia đình …cha nhớ th�i còn nh�, văn hóa ở Buenos Aires, một văn hóa Công giáo khép kín. Cha phải vượt qua. Một gia đình li hôn thì không được vào nhà ngư�i khác, cha đang nói v� chuyện cách đây 80 năm. Văn hóa đã thay đổi, tạ ơn Chúa.

Kitô hữu phải xin tha thứ, vì nhi�u chuyện chứ không chỉ những chuyện này. Xin tha thứ, chứ không chỉ là là xin lỗi. Lạy Chúa, xin tha thứ. �ây là một từ mà nhi�u lần chúng ta quên mất. Bây gi�, cha là một mục tử, cha đang giảng đạo ư. Không, đây là sự thật. Nhi�u lần …nhi�u lúc các linh mục là ông chủ chứ không phải ngư�i cha, các linh mục đánh phạt chứ không ôm lấy, không tha thứ va an ủi. Nhưng có nhi�u linh mục không như thế. Có nhi�u linh mục tuyên úy bệnh viện, tuyên úy nhà tù, nhi�u vị thánh. Nhưng những con ngư�i thánh thiện này chúng ta không thấy. Bởi sự thánh thiện thì khiêm nhu, ẩn mình. Nhưng cũng có sự vô liêm sỉ lớn lối, nó huênh hoang, và anh chị em cũng thấy có nhi�u tổ chức, nhi�u con ngư�i không tốt như h� tự nhận …h� quyên tặng một khoản khá lớn và lại nhìn anh chị em kiểu ngó lơ, như các cư�ng quốc đã ngó lơ ba cuộc diệt chủng vậy. Các Kitô hữu chúng ta, cả các giám mục linh mục, chúng ta có mắc phạm đi�u này. Nhưng chúng ta cũng có Mẹ Têrêsa thành Calcutta, và nhi�u ngư�i khác như mẹ. Chúng ta có nhi�u ngư�i đang phục vụ ở châu Phi, nhi�u giáo dân tốt, nhi�u cuộc hôn nhân thánh thiện.

Có lúa và có c� dại. Và như Chúa Giêsu nói rằng Nước Tr�i sẽ đến …chúng ta đừng thấy tai ác vì có tình trạng này. Chúng ta phải cầu nguyện để Chúa làm cho c� dại tiêu đi và lúa m�c thêm. Nhưng đây là đ�i sống của Giáo hội Chúng ta không thể tự đặt ra các giới hạn. Tất cả chúng ta chúng ta đ�u là thánh, bởi tất cả chúng ta đ�u có Thần Khí. Nhưng tất cả chúng ta đ�u là ngư�i có tội, cha là ngư�i trước hết.

Cha Lombardi: V� chuyến tông du Ba Lan, mà chúng con đã bắt tay chuẩn bị rồi, và sẽ dành cả tháng 7 để sẵn sàng cho nó. Nếu cha có thể cho chúng con đôi đi�u v� những cảm giác của cha v� �ại hội Giới trẻ Thế giới trong Năm Toàn xá Lòng Thương xót này …và một chuyện cụ thể hơn là, cha đã đến viếng �ài tưởng niệm Tzitzernakaberd trong chuyến đi Armenia này, và cha cũng sẽ đến viếng Auschwitz và Birkenau trong chuyến đi Ba Lan, …vậy con có cảm giác là cha khao khát sống những th�i khắc này trong thinh lặng hơn là nói ra, và con muốn h�i có phải cha có một động cơ cụ thể khi thích làm thế hay không.

Hai năm trước, tại Redipuglia, cha cũng làm thế để tưởng niệm một trăm năm Thế chiến I. Cha đến đó trong thinh lặng …rồi sau đó có thánh lễ, và trong thánh lễ thì cha giảng, nhưng đó là chuyện khác. Thinh lặng.

Ngày hôm qua, cha muốn đến nơi kinh hoàng đó, đến mà không cần bài diễn văn nào, không có ai theo, chỉ cần vài ngư�i thiết yếu thôi, …nhưng mà thế nào cũng có các ký giả, nhưng cha không muốn có chào mừng hay gì cả …đừng, …cha muốn một mình, đi vào, cầu nguyện và xin Chúa cho cha ơn biết khóc.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch từ CNA[phanxico.vn]